Mục Lục

 

  Trang Ba
     
Ban Bin Tập
 
 L TXun
      L Văn Ng
 
 Đọc L TXun
      C H
 
 STo XNinh
     
Phan Song
 
 Cu Đối Mừng Xun
      Tư Nguyn & L Văn Ng
 
 Chc TẾT NINH-HA.COM
      Thi Thi 
 

 

T Xun
 

  "Xun Hợp Quần"
      
Lương LHuyền Chiu
  "Xun Hợp Quần"

      
L Thị Đo
 
 Lng Người Rộng M
      
NXun

     
Vinh H
 
 Mừng Xun Con Rồng
      Rồng

     
Vinh H
 
 Chc Xun
      Xun Đ V
     
L H
 
 Đn Xun
     
Nguyn Kim
 
 Xun Qu Hương
      
Kiều Lam
 
 Đường Tu
     
Nguyn Ngộ (L Văn Ng)
  Xun Nhm Thn Hy Vọng

     
Tư Nguyn  (Bi Ngoạn Lạc)
  'Xun Hợp Quần"

     
 Nguyn Phong (TN Chnh)
  "Xun Hợp Quần"

     
Thi Thi
 
 Xun Cảm
     
L B Thin
  "Xun Hợp Quần"
       Nguyễn Thị Thanh Tr
 
 Tnh Khc Ma Xun
     
Tiểu Vũ Vi

 


X
un Qua



  Hồi c Ma Xun
   
 Vn Anh
 
Tết Của Người Lớn
   
 LKiến Đồng
 
Hoi Niệm Xun V Tết
     
Trương Khắc Nhượng
 
Tết Đầu Tin Tại Cao
      
Nguyn Pleiku

   
 L Ph Thọ
 

 

Năm Mới
K
Chuyện Cũ




 
 C Một Ma Xun NThế
      ĐThị Hương Bnh
 
 Chuyện Nh Chuyện Nước
      Lan Đinh
 
 Chuyện KĐầu Năm
      Phạm Thanh Khm
 
Chuyện Cũ Năm Qua...
     
Phi-Rm
 
 Những Chuyến Đi V Vọng
      L Ph Thọ
 
Chuyện Tnh Cuối Năm
      Bi Thanh Xun

 

Hội Qun
Quảng Đng


 
 Chc Tết 2012
      Huỳnh Hớn Trang



 

Hoa Mai
Ngy Tết




 
 Hoa Mai Linh Hồn Của
      
Ma Xun

     
Hong Bch H
 
 Hoa Ngy Tết
     
Nguyễn Tường Hoi
 
 Chợ Hoa Ngy Tết
     
V Hong Nam
 
Ba Mươi Ba Đa Hoa Mai
     
Phan Song

 

Chuyện Vui
Xem/Đọc
3 Ngy Tết
 


 
 Xm SV
     
Nguyễn Hiền
 
 Vạn Vật Đều C Số - Tm
      
Người Bảo V

     
L H
 
 NHn Đầu
     
Thanh Mai
 
 Mnh Ơi !
     
L Thị Hoi Niệm
 
 Chuyện Vui Ngy Tết
      H Thị Thu Thủy

 

 

Cắm Hoa Trang Tr



 
Nghệ Thuật Cắm Hoa
 
    L Thị Lộc

 

Tranh
N
ghệ Thuật



 
Tranh nh Nghệ Thuật
     
 Phi - Rm


 

TVui
 



 
Năm Con Rồng
      Rồng Đến
      T Trinh
 

 

XUN Ca Ht


 
Nhạc Xun V Qu Hương
      
HT Thu Thủy, Lan Đinh
      
LL Huyền Chiu,  L Hổ,
     
LT Hoi Niệm, LL Minh Tr

  Slide Show/YouTube
      
Phạm Thc Tm
     
Mai Hữu Thọ
 

 

Phương Ngữ
N
inh Ha
 


  Một S T Biến m: DẢNH
     
Nguyễn Văn Thnh



 

Tn Gio

 

  Cu Chuyện Đầu Năm
      
L Thị MChu
 
 Di- Lặc Mang Xun Đến
      
Với Người !

      Mục Đồng
 
 Chng Con VĐy
      
Đinh Thị Lan
 
 Christchurch Vẫn Mi Trong
      
Tim !

      
Bạch Lin


 
 

TVi
 


  Vi Mẩu Chuyện VTin Tri
      
Lin Khi Chương
  TVi Năm Nhm Thn 2012
      
Phạm Kế Vim

 

Du Lịch

 

  Vương Quốc Thi Lan: Một
      
Chuyến Đi KTh

      Nguyễn Thị Thanh Tr

 

 

Năm Thn Ni Chuyện Rồng
 


 
Tản Mạn V Tết Nhm Thn
      
Nguyễn Văn Thnh
 

 

 

d_bb
Đ.H.K.H
 

  Vi Pht Biểu Một Thời
      
Điểm Qua

      T Đồng
  Liu Trai Ch Dị-468
      Đm Quang Hưng
  Thanh Phong Thi Tập-105
     
Vũ Tiến Phi
 
Tn Giả Mục-Kiền-Lin
       Nguyễn Văn Ph
 
 Tư Duy Trong TNguyễn
      
Khuyến

      
L Phụng
 
 Đường Vo KINH DỊCH
      Nguyễn Hữu Quang
 
Con Đường Chứng Ngộ-34
     
Trần Cao Tần
  Lời M Hỏi - Trở V
     
Trần Cao Tần
 
Ngắm Sao
      Nguyễn Đức Tường
 
 TVi Năm Nhm Thn 2012
      
Phạm Kế Vim
 


 

Sưu Tầm
 



 
 Cc BTranh Dn Gian
      
Nổi Tiếng

      Vinh H
 
 Tết XNgười Xem Hnh
      
nh Cũ

      Vinh H
 
 Sinh Mệnh Con Người
      H Thị Thu Thủy

 

 

Chuyện
V
ượt Bin

 

  Chuyện Người T Nạn-19
      L H
 
 Pulau Bidong, Một Trời K
      
Niệm

      
Bạch Lin
  Php Nhiệm Mầu

      
L Ph Thọ
 

 


Văn Ha
m Thực




 
 Gi Thủ
      Sườn Heo Sốt Me Chua
      Mẹo Vặt Vo Bếp
      Lan Diệp
 
 Rơm RQu Nh
      Kem Flan (Bnh Flan)
      L Thị Đo
 
 Mn Canh Lgume
      Việt Hải
 
 Mi CKiệu
      Cao Minh Hưng
 
 Tm Rang Muối Tiu: Video 
      
Tm Sốt Sữa: Video

      L H
 
 Chuẩn BNấu Bnh
      Bạch Lin
 
 Những Đặc Sản Hồn Q
      
ViệtNam Vo Tết Nhm Thn

      Nguyn Phong

 

 

Sức Khỏe

      

 
Bệnh Vim Kết Mạc

      
BS L nh
 
Bệnh Tay Chn Miệng

      
BS Nguyễn Vĩ Liệt



 

 

Bin Khảo
Kinh Tế
 

Việt Nam

  Tổng Kết Tnh Hnh Kinh Tế
      
Của Việt Nam Năm 2011

     
 Nguyễn Văn Thnh


H
oa Kỳ/Thế Giới

  Tổng Kết Tnh Hnh Kinh Tế
      
Của M Quốc Năm 2011

     
 Nguyễn Văn Thnh


 

Kinh Nghiệm Sống

 

  Mn Mới
      
Kiều Lam
 
Biển C Linh Hồn Khng?

      
Bạch Lin
 
Vạn Vật
 
    Bạch Lin
  Đạo Nghĩa V Chồng

      
V Hong Nam
  Phn Biệt

      
L Văn Ng

 

 

Viết v
Ninh Ha
 


 
 Những Điều L Th V
      
Ninh-Ha

     
Trần Minh Hiền
  Đm Cưới Đầu Xun

      
Phan Nho
  Những Ngy Đồng Qu

      L
Ph Thọ

 



Viết v
ninh-hoa.com



  Duyn No Ti Đến Với
      
Ninh-HaDOTCom

     
Trm Anh
 
 Đầu Năm...Khai My
      Topa Panning



 

 KNiệm V
Trường:

Trần Bnh Trọng
Ninh Ha
 

  H Trong T Mới
     
Nguyễn Thị Đo
 
Năm Học 1974-1975

      Trần H Thanh
 
Lời Ngỏ

     
Bi Thanh Xun

 

Bn Cng


 
Hồi Tưởng

     
Lương LHuyền Chiu
 

 

Vạn Ninh



 
Lời Chc Xun

     
Ngọc nh
 
Nắng Xun

      Tuyết Xun
     
Huỳnh Thị H
 
Min Trường Xun Thịnh
      
Vượng

     
Lam Kha
 
Xun Mới

     
Nguyn Kim
 
Vọng Cổ: Mừng TẾT

     
Nguyễn Thị Knh
 
Dọc Đường

     
HThoại M
 
Chc Tết

     Vui Xun - Đn Tết
     
Lm Ngọc
 
Xun Tuổi T

     
Thanh Nhn
 
Tm S Đầu Xun

     
HThị Thanh Nhn
  Lời Chc Đầu Xun

      Tưởng Ma Xun
     
H Tấn S
  Chc Mừng Năm Mới

     
Nguyễn Thị Th
 
Cn Lại Trong Em...

     
Thy Vũ


 

VT/NTH


 
Chuyện Cc Anh V Ti

     
Người XVạn
 

 

Cc Trường Khc


 
Họp Mặt Đầu Xun

     
L Thị Ngọc H





 

Lụt Trong
Văn Chương
 


  Ma Lụt Qu Ti

      
Trần NPhương
 
V Bo Lụt Năm Nhm
      
Thn 1904

      Nguyễn
Văn Sm

 

Văn Học
Nghệ Thuật
 



 
Đời Sao Buồn Chi Mấy
      
CNhn Ơi

      Lương L
Huyền Chiu
 
Rượu Trong Ca Dao
      
Tục Ngữ

      Hong Bch H
  T TTuyệtt

      
Vinh H
 
Tnh SLạc Long Qun V
      
u Cơ

      
Vinh H
 
Truyền Thuyết Trọng Thủy-
      
MChu V Bi TUTLm

      
Vinh H
  Nhớ Sao L Nhớ Xun Xưa

      Nhất Chi Mai
 
 Dịch TL Bạch: Nghĩ C
       Dương Anh Sơn
 
Thanh Hin Thi Tập:
      
Bi Số: 45-46

      Dương Anh Sơn
  Một Lần Gặp Lại

      Ma Yu Thương
      Kim Thnh
  Chm Thơ  Đường Luật

      Người XVạn
  Duyn Dng Ma Xun

      
Tiểu Vũ Vi 

 



T
 


 
 Ma Xun Qu Cũ
      Vn Anh
 
 Nỗi Niềm Xun
      Dương Cng Khnh
  Hương Xun

      Nguyễn Thị Bảy
  Chc Xun

      Trần Thị Chất
  NMy Bay Đi

      
Lương LHuyền Chiu
  Xun Cao Nguyn

      Du Xun
      Nguyễn Thị Cc
  Hoa Xun Cười

      Ta Vẫn Hẹn
      Hương Đi
  Mưa Nguồn

      An Lạc
      Mục Đồng
  Bi TCon Cc

      
Nguyễn Hiền
  Ma Xun Qu Hương

      
Tường Hoi
 
 Em VCng Xun
      Mời Xun Ln Ngi
      
Nguyễn Văn Ha
  Chm Thơ Họa

      
Vinh H
  Mu Xun

      
Tr Kim Huy
 
 Ni Sao Vừa
      
Quỳnh Hương
 
 Ngy Xun
     Tnh Xun
      Hong Cng Khim 
 
 Rực R Sắc Xun
      L Thị Lộc 
 
 Ng Đồng
      Nhất Chi Mai
 
 Sang Ma 
    
 Ma Xun Mưa
      Nguyễn Thị Khnh Minh
 
 Nhớ Khc Ninh Ha
      NGH(NH)
 
 Chm TXun
      
Nguyễn Hong Phi
 
 Nha-Qu MNgn Thương
      Mh HoaiLinhphuong
 
 Hương Sắc Ma Xun
      Bch Phượng
 
 Hẹn Xun
      Đn Xun
      Nguyễn Qun
 
 Mơ V Nhớ
      L Văn Quốc
 
 Gom Nhặt Những Mi Hương
     
Quốc Sinh
 
 Dấu Xưa Sương Khi
      Dương Anh Sơn
 
 Xun Tnh
      
Kim Thnh
 
Bng Khung Chiều Cuối
      
Năm

      
V Ngọc Thnh
 
 Nhớ Tết Qu Ti
      L Hng Thn
 
 Xun Tnh Thương
      Thi Thi
 
 Dng Xun
      Lời Xun
      Hoi Thu
 
 Ma Xun Xa X
      Ng Trưởng Tiến
 
 Xun Nguyện
      Nguyễn Tnh


 


Văn

 

  Một Chiều Cuối Năm Nhớ
      
V Cc Bạn

      Nguyễn Vũ Trm Anh
  Ct Tin

      
Khuất Đẩu
 
 Xun Ny Chị Khng V
      L Thị Ngọc H
  Ma Xun Anh Yu Em

      
Việt Hải
  Con Dốc

      
Nguyễn Hiền
  Thầy Bi

      
Trần Minh Hiền
 
 Bếp Lửa Gia Đnh

      
L H
  Xun Vắng Mẹ...

      
Hong Lan
 
 Bn Dốc Đời Nhn Lại Những
      
Xun Qua

      Hải Lộc
 
 Gởi C Bạn Nhỏ Xm Rượu
      Phan Kiều Oanh
 
 Lm Con Th Phải L Con
      Phan Song
 
 Bng Dng Một Ma Xun
      
Lm Minh Ti
 
 Người Trễ Hẹn Ma Xun
      
Nguyễn Hữu Ti
 
 Dng Đời
      Thi Thi
 
 Ba M Ti
      
Phạm Thị Thục
 
 Đầu Năm Đn Giao Thừa, Đi
      
LCha Hi Lộc Đầu Xun

      Tr Bửu Nguyễn Thừa
 
 Một Cht Ưu Tư
      Nguyễn Tnh
 
Một Ma Xun An Bnh
      
Đang Về...

 
     Nguyễn Đn Huế Trang

 

 

 

 

 

Thư từ, bi vở, hnh ảnh hoặc
kiến xy dựng, xin lin lạc:



diem27thuy@yahoo.com

 



 


 


 

 


 


 

 

     

THƠ TỨ TUYỆT

 

 

 

    Tứ Tuyệt l thể thơ chỉ c 4 cu, mỗi cu c 5 hoặc 7 chữ, cn gọi l Tuyệt C. Cn Bt C l thể thơ c 8 cu, mỗi cu c 5 hoặc 7 chữ. Hai thể thơ ny đ trải qua suốt chiều di văn học sử VN hơn 1,000 năm, c sức sống tiềm tng mnh liệt, do nghệ thuật tinh diệu được chắt lọc, c đọng qua những cy bt lừng danh trong nhiều thế kỷ. Thể Bt C xuất hiện từ đời Đường bn Tu c luật tắc nghim ngặt đ r rồi, nhưng thể Tứ Tuyệt xuất hiện từ thời no? Truyền sang VN ra sao, kể cả qu trnh hnh thnh, pht triển, hon thiện v luật tắc của n đến nay vẫn cn phức tạp. Do đ trong bi viết ny, chng ti muốn quay về nguồn cội để tm hiểu thấu đo về thể thơ ny, xin được trnh by dưới đy để chng ta biết được lịch sử v ci hay ci đẹp của n để c thể pht huy tinh hoa lm giu nền thi ca VN.

    Thời nh Đường (618 - 907) bn Tu sử dụng hai thể thơ chnh:

   -Cổ Thể: gồm Cổ phong v Nhạc phủ, khng hạn chế số cu số chữ, khng rng buộc nim luật đối vận nn phng khong dễ diễn đạt tm hồn.

   -Kim Thể: gồm Bt c (thơ luật) v Tuyệt c (tứ tuyệt), cn gọi l Đường luật g b về nim luật đối vận kh diễn đạt nhưng c cấu trc chặt chẽ, cn đối, hi ha. Bt c l dạng chnh của thơ Đường luật, từ đ c Tứ tuyệt tức Tuyệt c.

   Tuy nhin, t xa ljn nay Trung Hoa v Việt Nam (VN) c nhiều thuyt định nghĩa về th Tứ tuyệt (Tuyt c) v sự hnh thnh của thể thơ ny.

 

     1 -Thuyết nh Ngha 1: C Bi Kỷ theo thuyt Ng Tề đời Thanh cho rằng Tuyệt l tuyệt diệu, mỗi cu chiếm một vị tr đặc biệt. Chỉ trong bốn cu m thiển, thm, ẩn hiện, chnh kỳ, khởi phục đủ cả cho nn gọi l tuyệt. Cn nh nghin cứu Phan Văn Nhiễm lại hiểu chữ tuyệt l tuyệt vời: Thơ bốn cu gọi l tứ tuyệt, người Trung Quốc gọi l tuyệt c, tức l bi thơ hay tuyệt vời, v chỉ c bốn cu 20 từ hoặc 28 từ m ni ln được đầy đủ tứ của một đề ti theo đng luật lệ của thơ Đường.

  

      2 -Thuyết nh Ngha 2: Gần đy VN c nhiều cng trnh chứng minh Tứ tuyệt xuất hiện ở Trung Hoa kh sớm m  ca dao cổ đại l đầu nguồn lịch sử của tuyệt c;  c mầm mống trong Kinh Thi, xut hin u tin trong nhạc phủ thời Nh Hn (206 TCN220 CN) pht triển thời Nam-Bắc-Triều (420589). n thi Sơ Đường (618 - 713), tứ tuyệt chuyển mnh, chỉnh đốn về nim, luật, đối, vận. Qua thi Thịnh-Đường(713 - 766), t tuyt pht triển v số lượng, chất lượng; trong suốt qu trnh hnh thnh, pht trin trải qua mấy trăm năm, y l thi k ton thnh nht v hầu hết cc nh thơ lớn đều lm tứ tuyệt, nghệ thuật đi tới chỗ hon thiện, số lượng tăng vọt m ng u l L Bạch 193 bi, kế đến Đỗ Phủ 139 bi, Vương Duy 106 bi, Vương Xương Linh 89 bi.

    Ni một cch ngắn gọn, t tuyt xut hin u tin t thi Nh Hn (206 TCN220 CN) gọi l lin c, qua đời Nh Tấn (265420) gi l tuyệt hưởng (khng c hưởng ứng), tc l tuyệt c hoặc đoạn c. L Trường Lộ khẳng định: Tuyệt c cn gọi l tiệt c hoặc đoạn c. Đến đời Nh Đường (618907) gọi l luật tuyệt. Nh vy, Tứ tuyệt l một thể loại độc lập, c qu trnh hnh thnh pht triển lu di khoảng 800 năm trước Bt C thời Đường l một chỉnh thể nghệ thuật ring biệt chứ khng phải l mt bộ phận ܮc ngắt ra từ Luật thi hay Cổ thi.

 

    3-Thuyết nh Ngha 3: . Dương Mạnh Huy căn cứ thuyt Tiền Mộc Am (ǩi Thanh) khẳng định: "Tuyệt l Tiệt (ngắt), c l cu, tuyệt c nghĩa l cũng theo những luật đ m ngắt ra dng 4 cu nửa bi trong luật 8 cu". Từ đ, ng phn tuyệt c ra lm 4 loại, ty theo 4 cch ngắt trong một bi bt c: ngắt 4 cu đầu, ngắt 4 cu giữa, ngắt 4 cu cuối v ngắt 2 cu đầu, 2 cu cuối. Thuyết ny được học giả Trần Trọng Kim, GS Dương Quảng Hm, GS Trần Đnh Sử tn thnh.

 

    4-nh Ngha Ca Từ Điển Văn Học:

   "Thơ tứ tuyệt theo nghĩa rộng, chỉ những bi thơ nhỏ, mỗi bi gồm bốn cu, mỗi cu thường năm hoặc bảy chữ. Theo nghĩa hẹp, cn gọi l tuyệt c, gồm hai dạng: cổ tuyệt (tứ tuyệt theo lối cổ thi) v luật tuyệt (tứ tuyệt lm theo thể Đường luật)".

 

   5 -Kết Luận: Như vậy, chng ta c th xc nh T Tuyt xut hin khoảng 800 năm trܧc thời nh ܩng, cch nay trn 2 nghn năm vi 4 cu phng khong gọi l cổ tuyệt, tức tứ tuyệt theo lối cổ thi. Đn ǩi ܩng do nh hܪng ca thơ Bt C cht chẽ v nim lut i vn, nn người ta mới p dng vo T tuyt, cho nn mới gọi tứ tuyệt lm theo thể Đường luật. T ngܩi ta gom chung c Bt C v T Tuyt thnh mt th chung gi l Th lut hay ܩng lut: ܩng lut bt c, ܩng lut tứ tuyệt. Ri theo thi gian ngܩi ta qun i ngun gc ca T Tuyt l mt th th c trܧc Bt C ti khoảng 800 nm.

 

   6 -Tứ Tuyệt ở Việt Nam: Từ thời nh L (1009 - 1225) đ xuất hiện thơ Tứ Tuyệt bằng chữ Hn. Đến thời nh Trần (1225 - 1400), Nguyễn Thuyn l người đầu tin lm thơ Nm theo Đường luật, gọi l Hn luật, c nhiều bi tứ tuyệt xuất sắc trong Phi sa giản tập của ng. Đến thời nh L (1428 - 1788) , thi ho Nguyễn Tri lm nhiều Tứ tuyệt trong Ức Trai Thi Tập bằng chữ Hn v Quốc m Thi Tập bằng chữ Nm. Đến thời nh Nguyễn (1802 - 1945), Bt c được ưa chuộng hơn Tứ tuyệt. Từ thời Tiền Chiến đến nay, Bt c suy vi, Tứ tuyệt được cch tn dưới dạng trường thin tứ tuyệt gồm nhiều bi tứ tuyệt ghp lại, m hầu như nh thơ no cũng lm, như Nguyễn Nhược Php bi Cha Hương năm 1934, Vũ Đnh Lin bi ng Đồ năm 1936, Thế Lữ bi Giy Pht Chạnh Lng tặng Nhất Linh năm 1937, TTKh bi Hai Sắc Hoa Ty Gn năm 1937, Kin Giang bi Hoa trắng thi ci trn o tm, năm 1962, v.v Đặc biệt, Quch Tấn nh thơ Đường luật thất ngn bt c, cũng ng qua lm Tứ tuyệt, xuất bản thi tập ọng Bng Chiều năm 1965 gồm 100 bi ton Tứ tuyệt. T Thy Yn nh thơ tự do cũng cầm bt viết trường thin tứ tuyệt, bi Ta Về (1985) rất di với trn 30 khổ tứ tuyệt thuộc hng tuyệt bt.

 

   7-Một Số Bi Thơ Tứ Tuyệt Nổi Tiếng Của VN:


  
-L Thường Kiệt (1019-1105):

Năm 1076 nh Tống đem 10 vạn qun tinh nhuệ, hợp với qun Chim Thnh v qun Chn Lạp sang xm chiếm nước Đại Việt. L Thường Kiệt lập phng tuyến ở bờ nam sng Như Nguyệt (sng Cầu). Một đm qun sĩ chợt nghe ở trong đền Trương tướng qun (Trương Hống v Trương Ht: hai vị tướng đnh giặc giỏi của Triệu Quang Phục) c tiếng đọc to bi thơ thần m tc giả chnh l L Thường Kiệt:

Nam Quốc sơn h Nam Đế cư
Tiệt nhin định phận tại thin thư
Như h nghịch lỗ lai xm phạm
Nhữ đẳng hnh khan thủ bại hư

            L Thường Kiệt (1076)

   Dịch:

Sng ni nước Nam vua Nam ở,

Rnh rnh định phận tại sch trời.
Cớ sao lũ giặc sang xm phạm,
Chng bay sẽ bị đnh tơi bời!

   (khng r dịch giả)

*Đy l bi thơ cổ nhất, hng trng nhất, chủ đề c tnh thời đại nhất, thường được xem l bản tuyn ngn độc lập băng thơ đầu tin của VN.

 

   -Trần Quang Khải:

    Năm 1284, đem qun vo thnh Thăng Long mở tiệc khao qun sau khi đnh tan giặc Nguyn (Thot Hoan bỏ chạy về Tu), tướng Trần Quang Khải lm bi tứ tuyệt:

 Đoạt so Chương Dương độ
Cầm Hồ Hm Tử quan
Thi bnh nghi nỗ lực
Vạn cổ thử giang san

   Dịch:
Chương Dương cướp gio giặc
Hm Tử bắt qun th
Thi bnh nn gắng sức
Non nước ấy nghn thu

   Trần Trọng Kim dịch

 

   -Vua Trần Nhn Tng:

   Xun hiểu

Ngủ dậy ng song my
Xun về vẫn chửa hay.
Song song đi bướm trắng
Phấp phới sn hoa bay.

      Vua Trần Nhn Tng

 

   -Nguyễn Thuyn: ng l người đầu tin lm thơ Nm theo Đường luật, gọi l Hn luật. GS Dương Quảng Hm nhận xt: "ng l người đầu tin biết lm thơ ph bằng quốc m, nn ng c thể coi l ng tổ của văn nm.

 

   Văn tế c sấu

Ngặc ngư kia hỡi! My c hay!
Biển Đng rộng ri l nơi ny

Ph Lương đy thuộc về thnh vực
Lạc lối đu m lại đến đy

 

H chẳng nhớ rằng nước Việt xưa
Dn quen chi lưới chẳng tay vừa
Đời Hng vẽ mnh vua từng dạy
Xuống nước giao long cũng phải chừa

 

Thnh thần nối di bản triều nay
Dấy từ Hải ấp ngi trời thay
V cng lừng lẫy bốn phương tịnh
Biển lặng sng trong mới c ry

 

Hm thing xa dấu dn cy cấy
Nhn vật đều yn đu ở đấy
Ta vng đế mạng bảo cho my
Hy vo biển Đng m vng vẫy...

 

   (trch từ "Les chefs-d"oeuvres de la littrature Vietnamiennes", Dương Đnh Khu, Kim Lai Ấn Qun, Si Gn, 1966).

 

   Tập thơ Phi sa giản tập của Nguyễn Thuyn viết về thin nhin bằng chữ Nm như cc bi:

   Xun
Hoa nở, lộc hường, xun lại xun,
Cỏ cy mơn mởn đn đng qun.
Bướm ong bay rộn. Trời đang ấm
Mừng mảng trăng xun sng bội phần

   (Trch Phi sa giản tập theo Ng Văn Ph - Văn Nghệ Trẻ).

 

   Gi nồm

Ra tết hy hy gặp gi nồm
Cỏ loang mặt đất. La xanh om
Người ha tươi tốt. Cảnh ha lạ
Biếc một ngn xa. Biếc ni non...

  (Trch Phi sa giản tập theo Ng Văn Ph - Văn Nghệ Trẻ)

 

   -Ng Chi Lan (thế kỷ XV):

Trước sự tch Đức Thnh Ging, nữ sĩ cảm tc bi tứ tuyệt:

Vệ Linh cy cỏ lẫn my ngn

Mun ta nghn hồng đẹp thế gian

Ngựa sắt ln trời tn rạng sử

Anh hng mi mi với giang san.

 

   -Nguyễn Tri (1380 - 1442): Thi ho thời L c nhiều thi tập.

   Mộ Xun Tức Sự

Nhn trung tận nhật bế thư trai

Mn ngoại ton v tục khch lai

Đỗ Vũ thanh trung xun hướng lo

Nhất đnh sơ vũ luyện hoa khai.

         Nguyễn Tri (trch Ức Trai Thi Tập)

 

   Cuối Xun Tức Cảnh   

Suốt ngy nhn nh kha phng văn

Khch tục khng lai vng đến gần

Trong tiếng cuốc ku xun đ muộn

Đầy sn mưa bụi nở hoa xoan.

       Vinh Hồ dịch

 

   Trại Đầu Xun Độ

Độ đầu xun thảo lục như yn

Xun vũ thim lai thủy phch thin

D knh hoang lương hnh khch thiểu

C chu trấn nhật cc sa min

      Nguyễn Tri (trch Ức Trai Thi Tập)

 

   Bến Đ Xun Đầu Trại  

Cỏ xun đầu bến xanh như khi

Lại c mưa xun nước vỗ trời

Quạnh quẽ đường đồng thưa thớt khch

Con đ gối bi suốt ngy ngơi.

      Điềm Ca / Vinh Hồ dịch

 

   Cy chuối

Tự bn hơi xun tốt lại thm
Đầy buồng lạ, mầu thu đm
Tnh thư một bức phong cn kn
Gi nơi đu gượng mở xem.
      Nguyễn Tri

 

   V đề

Cy rợp tn che am mt
Hồ thanh nguyệt hiện bng trn
Ra nằm hạc lẫn nn bầy bạn
Ủ ấp cng ta lm ci con.
      Nguyễn Tri

 

   Thuật hứng

Hi cc ương lan hương bn o;
Tm mai đạp nguyyệt tuyếtn xm khăn
Đn cầm suối trong tai dội
Cn một non xanh l cố nhn.

      Nguyễn Tri

 

   -Vua L Thnh Tng: Vị Vua ti đức:

   Con Cc

Bố mẹ sinh ra vốn o sồi
Chốn nghim thăm-thẳm một mnh ngồi.
Nghiến răng ba tiếng cơ trời động
Tắc lưỡi vi hồi chng kiến lui

       Vua L Thnh Tng

 

   -Nguyễn Hữu Chỉnh

   Ci Pho

Xc khng, vốn những cậy tay người,

Bao nả cng trnh, tạch ci thi!

Ku lắm, lại cng tan tc lắm,

Thế no cũng một tiếng m thi.

       Nguyễn Hữu Chỉnh

 

   -Hồ Xun Hương: b Cha thơ Nm:

   Bnh tri nước

Thn em vừa trắng lại vừa trn

Bảy nổi ba chm với nước non

Rắn nt mặc dầu tay kẻ nặn

M em vẫn giữ tấm lng son.

      Hồ Xun Hương

 

   -Trần Tế Xương: nh thơ tro phng:

    Ba ci lăng nhăng

Một tr một rượu một đn b,
Ba ci lăng nhăng n quấy ta,

Chừa được ci no hay ci nấy,
C chăng chừa rượu với chừa tr.

Trần Tế Xương

 

   -Yến Lan: nh thơ tiền chiến:

    Hồn mưa

Cửa khp giờ ny em ngủ say

Ngoi kia trời đất trở heo may

Lặng thầm chiếc nn treo trn vch

Quanh nn hồn mưa chấp chới bay

       Yến Lan

 

   -Quch Tấn: nh thơ tiền chiến

   Ngậm Lng
Từ phen my nước đổi
Biếc ngậm lng sng su
Nhn cầu xưa chửa nối
i bờ thương nhớ nhau.

   Mong ợi
Ngọt ngo xun rụng mc
Cam chuối đượm tnh qu
Tựa cửa chờ trăng mọc
Mun xa lng gh về

   -Hn Mặc Tử: nh thơ tiền chiến:

   Đy Thn Vĩ Dạ (trường thin tứ tuyệt)

 

Sao anh khng về chơi thn Vĩ?

Nhn nắng hng cau nắng mới ln,

Vườn ai mướt qu xanh như ngọc

L trc che ngang mặt chữ điền

 

Gi theo lối gi, my đường my

Dng nước buồn thiu, hoa bắp lay...

Thuyền ai đậu bến sng trăng đ,

C chở trăng về kịp tối nay?

 

Mơ khch đường xa, khch đường xa,

o em trắng qu nhn khng ra...

Ở đy sương khi mờ nhn ảnh

Ai biết tnh ai c đậm đ?

        Hn Mặc Tử  (1938)

 

   8-Một Số Bi Thơ Tứ Tuyệt Nổi Tiếng CủaTrung Hoa:

   -Cổ phong tứ tuyệt thời Nam-Bắc-Triều: gi l ngũ ngn tứ tuyệt, như bi:

   T Dạ tứ thời ca

Thanh h ci lục thủy,

Ph dung ba hồng tin.

Lang kiến dục thi ng,

Ng tm dục hoi lin.

 

   Dịch:

L xanh phủ nước biếc xanh

Ph dung mơn mởn mun cnh hồng tươi.

Chng nhn muốn hi em rồi,

Lng em vương vt bn nơi sen hồng.

   PHAnh

 

   -Tứ tuyệt nhạc phủ Bắc triều: khảng khi như bi:

    Chiết dương liễu ca

 Phc trung sầu bất lạc,

Nguyện tc lang m tin.

Xuất nhập hon lang t,

Điệp tọa lang tất bin.

   Dịch:

Lng bun b bt an

Nguyn lm roi nga chng

Mang trn tay xut nhp

Qun qut bn gi chng.

     Vinh H dch.

 

   -Tứ Tuyệt Sơ Đường: (618 - 713) đ luật ho th tứ tuyệt thnh "luật tuyệt", pht triển tht ngn t tuyt thnh "thất ngn luật tuyệt". Việc p dụng nim luật của luật thi vo tứ tuyệt, khiến tứ tuyệt Sơ Đường c thanh vận hi ha hơn. "Tam Vương" thi Sơ Đường l Vương Tch, Vương Phạn Ch, Vương Bột mở đường pht triển về chất lm cho tứ tuyệt lời giản dị, su sắc. Trần Tử Ngang đưa thơ ca về hiện thực mở hướng mới cho tứ tuyệt. T tuyệt Sơ Đường thot ly tnh chất ca từ, nội dung mang tnh triết l nhn sinh thế sự:

 

    -Vi Thừa Khnh

    Nam hnh biệt đệ

Đạm đạm trường giang thủy,

Du du viễn khch tnh.

Lạc hoa tương dữ hận

o địa nhất v thanh.

    Vi Thừa Khnh  

   Dịch thơ:

 Biệt Em Về Phương Nam

Lnh lng trܩng giang thy

Mnh mang vin khch tnh 

Hoa rơi chia mi hn

Chm t tuyt v thanh     

      (Vinh H dịch)

 

   -Vương Bột:

   Tư quy

Trường Giang bi dĩ trệ,
Vạn l niệm tương qui.
Hướng phục cao phong vn,
Sơn sơn hong diệp phi.
   Dịch
   Nghĩ trở về 
Trường Giang buồn lai lng  
Mun dặm nghĩ ngy về        
Gi thổi chiều ti t
L vng bay trn ni.

    Vinh H dch.

 
-Lạc Tn Vương

   Dịch thuỷ tống biệt

Thử địa biệt Yn Đan
Trng sĩ pht xung quan.
Tch thời nhn dĩ một,
Kim nhật thủy do hn.
   Lạc Tn Vương

    Dịch:

   Tiễn Người Trn Sng Dịch

Đất ny biệt Yn Đan

Trng sĩ tc dựng ngược

Người xưa đ khuất rồi
Nước sng nay lạnh buốt.

   Vinh Hồ dịch

 

   -Trần Tử Ngang

   Đăng U Chu Đi Ca

Tiền bất kiến cổ nhn,
Hậu bất kiến lai giả.
Niệm thin địa chi du du,
ộc sảng nhin nhi thế hạ.

   Trần Tử Ngang


   Ln đi U Chu Ca
Trước khng thấy người xưa
Sau khng thấy ai cả

Nghĩ trời đất rộng v cng
Một mnh lệ rơi l ch.

   Vinh Hồ dịch


   H đề tn ti tường vi

Di căn dịch địa mạc tiều tụy
D ngoại đnh tiền nhất chủng xun
Thiếu phủ v th xun tịch mịch
Hoa khai tương nhĩ đng phu nhn.
 
Trần Tử Ngang   

   Dịch:
   Đề bỡn cy tường vi mới trồng
Rễ dời, đất đổi đừng tiều tụy
D ngoại đnh tiền cũng một xun
Thiếu phủ khng th xun quạnh quẽ

Lấy hoa nở thắm lm phu nhn.

   Vinh Hồ dịch

 

   -Lư Chiếu Ln

   Khc Tr H
Ph hương nhiễu khc ngạn
Vin ảnh ph hoa tr
Thường khủng thu phong tảo
Phiu linh qun bất tri !
   Lư Chiếu Ln
   Dịch:
   Sen Trong Ao Khc
Hương ngạt ngo ao khc

Bng l trn đẹp thay!

Ngại gi thu về sớm

Tri dạt người c hay?
  
Vinh Hồ dịch

 

   -Hạ Tri Chương 

   Hồi Hương Ngẫu Thư

Thiếu tiểu ly gia , lo đại hồi

Hương m v cải , mấn mao thi

Nhi đồng tương kiến bất tương thức

Tiểu vấn khch tng h xứ lai

 

   Dịch:

   Ngẫu nhin viết khi về lng   

Nin thiếu ra đi, gi lo hồi

Giọng qu khng đổi, tc sương phơi

Thấy nhau chẳng biết nhau, trẻ vấn:

Khch từ đu bước đến lng ti?

    Vinh Hồ dịch

 

 -Tứ Tuyệt Thịnh Đường (713 - 766):

  -L Bạch:

   Tĩnh dạ tứ

Sng tiền minh nguyệt quang,

Nghi thị địa thượng sương.

Cử đầu vọng minh nguyệt,

Đ đầu tư cố hương.

   Dịch thơ:

Đầu giường nh nguyệt sng

Ngỡ mặt đất giăng sương.

Ngẩng đầu nhn trăng sng,

Ci đầu nhớ cố hương.

      Vinh Hồ dịch

 

   On tnh

Mỹ nhn quyển chu lim,

Thm tọa tần nga mi.

Đn kiến lệ ngn thấp,

Bất tri tm hận thy.

      L Bạch

   Dịch thơ:

Ngưi đẹp cuốn rm ngọc

Ngồi im chau đi my

Chỉ tay lệ vơi đầy

Lng giận ai khng biết?

      (Vinh Hồ dịch)

 

   Tự khiển

Đối tửu bất gic minh,

Lạc hoa doanh ng y.

Ty khởi bộ kh nguyệt,

Điểu hon nhn diệc hi

      L Bạch

   Dịch:

Rượu vo trời tối mịt khng hay,

Hoa rụng rơi trn o ta đầy.

Ly ty bước đi kh nguyệt hiện

Chim bay về tổ, người đu đy?

      (Vinh Hồ dịch)

 

   -Liễu Tng Nguyn:

    Giang tuyết

Thin sơn điểu phi tuyệt,

Vạn knh nhn tung diệt,

C chu thi lạp ng,

Độc điếu hn giang tuyết.

       

   Tuyết trn sng

Ngn non chim mất dấu    

Vạn nẻo khng bng người   

Thuyền đơn nn o tơi,

Ngồi cu sng tuyết lạnh.

   Vinh Hồ dịch

 

   -Trương Kế:

   Phong Kiều Dạ Bạc

Nguyệt lạc đề sương mn thin

Giang phong ngư hỏa đối sầu min

C T thnh ngoại Hn San tự

Dạ bn chung thanh đo khch thuyền.

      Trương Kế

 

   Đm Trắng Phong Kiều

Quạ ku trăng lặn sương đầy trời

Lửa chi cy bi đối sầu ngơi

Hn San tự nửa đm chung động

Qua C T vọng đến thuyền, người.

Vinh Hồ dịch

 

   -Vương Hn:

   Nhiều điệu ht dn gian như khc Thượng chi hồi, Chiến thnh nam, Tương tiến tửu, Hong tước hnh, Lạc mai hoa... được nhiều người dng để đặt tn cho tc phẩm của mnh. Lương Chu Từ sau đy được sng tc từ tn gọi của một điệu ht cổ ni về trận mạc, bin ải.

 

   Lương Chu Từ

Bồ đo mỹ tửu dạ quang bi
Dục ẩm tỳ b m thượng thi
Ty ngọa sa trường qun mạc tiếu
Cổ lai chinh chiến kỷ nhn hồi.

   Dịch:

Bồ đo mỹ tửu, chn dạ quang
Muốn uống tỳ b giục ln ngựa     

Đừng cười người say nằm chiến địa  
Xưa nay chinh chiến mấy ai về?

   Vinh Hồ dịch

 

   -Vương Duy:

   Vị Thnh khc

Vị Thnh triu vũ ấp khinh trần,

Khch x thanh thanh liễu sắc tn.

Khuyến qun cnh tận nhất bội tửu,

Ty xuất Dương quan v cố nhn.

 

   Dịch:

Sng sớm Vị Thnh mưa bụi bay,

Qun trọ xanh xanh sắc liễu ny.

Một chn nữa mời anh hy cạn,

Rời Dương Quan bạn cũ cn ai?

Vinh Hồ dịch

 

   iểu Minh Giản

Nhn nhn quế hoa lạc
Dạ tĩnh xun sơn khng
Nguyệt xuất kinh sơn điểu
Thời minh xun giản trung .
      Vương Duy

   Khe Chim Ku

Người nhn, hoa quế rụng
m lặng, ni xun yn
Trăng ln chim ni hoảng
Ku vang giữa khe xun.
      Vinh Hồ dịch

  

   Trc L Qun

ộc toạ u hong l
n cầm phục trường khiếu
Thm lm nhn bất tri
Minh nguyệt lai tương chiếu .
Vương Duy

   Qun Trc Ly

Một bng bn khm trc
Đn cầm gảy khc ca
Rừng su người chẳng biết
Trăng sng đến cng ta.
Vinh Hồ dịch  

 

   Lộc Trại

Khng sơn bất kiến nhn
ản văn nhn ngữ hưởng
Phản ảnh nhập thm lm
Phục chiếu thanh đi thượng .
   Vương Duy

   Trại Lộc

Ni vắng khng thấy người
Chỉ nghe tiếng người ni
Rừng thm u nắng rọi
Thảm ru xanh nắng soi.

   Vinh Hồ dịch 

 

   -Đỗ Phủ

   Tặng Hoa Khanh

Cẩm Thnh ti quản nhật phn phn,
Bn thập giang phong bn nhập vn
Thử khc chỉ ứng thin thượng hữu,
Nhn gian năng đắc kỷ hồi văn!

    Đỗ Phủ

 

   Tặng Hoa Khanh

Cẩm Thnh đn địch suốt đm ngy

Nửa theo sng gi, nửa theo my

Xem ra chỉ ứng trn thin quốc

Trần thế ai nghe được khc ny?

 Vinh Hồ dịch 

 

   -Vương Xương Linh

   Tống Hồ Đại
Kinh Mn bất kham biệt,
Huống ni Tiu Tương thu.
H xứ dao vọng qun,
Giang bin mnh nguyệt lu.

   Vương Xương Linh
   Tiễn Hồ Đại

Kinh Mn chẳng đnh biệt

Cn gặp Thu Tiu Tương

Biết đứng đu trng bạn?

Lầu nguyệt sng bn sng.

   Vinh Hồ dịch 

 

   Khu On

Khu trung thiếu phụ bất tri sầu

Xun nhật ngưng trang thướng thy lu

Hốt kiến mạch đầu dương liễu sắc

Hối giao phu tế mịch phong hầu

   Vương Xương Linh

    Dịch:

   Khu On

Thiếu phụ phng khu chẳng biết sầu

Ngy Xun trang điểm bước ln lầu

Đầu đường chợt thấy mu dương liễu

Hối hận khuyn chồng kiếm tước hầu. 
   
Vinh Hồ dịch 

 

   -Bạch Cư Dị (772 846)

    Dạ vũ
Tảo cung đề phục yết
Tn đăng diệt hựu minh
Cch song tri dạ vũ
Ba tiu tin hữu thanh.

   Dịch:

   Mưa đm
Con dế  hừng đng gy lại ngừng

Ngọn đn tn lụi bỗng sng bừng

Cch song biết đm mưa rả rch

Tu tiu lộp độp mi khng ngừng.

   Vinh Hồ dịch

 

   Tr Thượng 

Tiểu oa sanh tiểu đỉnh

Thu thi bạch lin hồi

Bất giải tang tung tch

Ph bnh nhất đạo khai

   

   Trn Ao     

C b bơi thuyền nhỏ

Bng sen trắng hi về

Hớ hnh khng che dấu

Mặt bo hở một khe.

   Vinh Hồ dịch

 

   Hm Đan đng ch dạ tư gia

Hm Đan dịch l phng đng ch
Bo tất đăng tiền ảnh bạn thn
Tưởng đắc gia trung thm dạ tọa
Hon ưng thuyết trước viễn hnh nhn
    Bạch Cư Dị

Dịch:

   Hm Đan đm đng ch ở nhớ nh

Hm Đan nh trạm tiết đng ch

m gối trước đn một bng ta

Tưởng đến gia trung đm đ cạn

Cn ngồi bn tn nhắc người xa.

   Vinh Hồ dịch

 

-Mạnh Hạo Nhin.

Xun hiểu

Xun min bất gic hiểu

Xứ xứ văn đề điểu

Dạ lai phong vũ thanh

Hoa lạc tri đa thiểu

   Mạnh Hạo Nhin.

 

   Buổi sớm ma xun

Xun ngủ vi no hay

Nơi nơi chim ru rt.

Đm qua mưa gi lay

Hoa rụng nhiều hay t?

   Vinh Hồ dịch

 

   9-Tm Tnh Sẻ Chia:

   Qua những bi Tứ tuyệt tiu biểu trn của cc tc giả lừng danh, c nhiều tc giả đ sống cch nay hơn nghn năm, nhưng tm hồn lun đa cảm, trn trọng ci đẹp, yu qu tnh nghĩa khng khc chng ta by giờ. Đứng trước thin nhin, tnh người tri tim họ rung ln bằng lời thơ by tỏ, ca ngợi. Họ thường sống đạm bạc, ha mnh vo thin nhin vũ trụ. Qua thơ, thin nhin gẫn gũi, người v thin nhin ha nhập thnh một, phảng phất hương vị Thiền, Đạo. Nh thơ như đạo sĩ, Thiền sư. Trong thơ họ, thin nhin đẹp rực rỡ, thường bng bạc đu đ nỗi c đơn, u tịch của thn phận con người hữu hạn trước trời đất vũ trụ v cng. Vũ trụ bao la, tnh người vĩ đại, cảm xc trn đầy đng lẽ phải được viết ra trong vi ba trang giấy nhưng khng, họ chỉ chấm ph c đọng (tối đa) trong 4 cu 28 chữ, thậm ch chỉ c 20 chữ m thm su ảo diệu v cng! Thế mới biết Tứ Tuyệt tuyệt vời ra sao? Một thể thơ đ sống, trải qua 2 nghn năm lịch sử, đến nay vẫn cn được nhiều người hm mộ, vẫn cn được nhiều người chấp bt. Đặc điểm của Tứ Tuyệt l nhỏ về hnh thức nhưng lớn lao về nội dung. nghĩa ny c lẽ đ được đề cập đến trong Kinh Duy Ma Cật: căn phng chỉ c một trượng nhưng đ chứa hng h sa số chư thin. Lo Tữ cũng ni Qu dĩ tiện vị bổn. Cao dĩ hạ vi cơ (Qu lấy tiện lm gốc. Cao lấy thấp lm nền). Người xưa ni chỉ trong gang tấc m c ci thế của vạn dặm. Tứ tuyệt c thể v như một ly c ph phin, một chậu bon-sai hay một vin ngọc. C nhiều bi đ đạt tới 2 chữ: thơ thần sống mi với thời gian.

   Đọc thơ Tứ tuyệt, yu thơ Tứ tuyệt, lm thơ Tứ tuyệt l trở về với cội nguồn văn ha dn tộc VN v khng ngừng nỗ lực pht huy tinh hoa của n. Suốt trn một nghn năm, Tứ Tuyệt đ chuyn chở một phần đng kể tm hồn VN. Đẹp đẽ biết bao nhiu!

   Vinh Hồ (sưu tầm, bin kho).

   8/11/11

 

   *Kinh Thi l một bộ tổng tập thơ ca v danh của Trung Quốc, một trong năm bộ sch kinh điển của Nho gio. Cc bi thơ trong Kinh Thi được sng tc trong khoảng thời gian 500 năm, từ đầu thời Ty Chu (1027 -771 TCN) đến giữa thời Xun Thu (770-476 TCN). Kinh Thi chia lm Phong, Nh, Tụng gồm 311 bi thơ c nguồn gốc ca dao, dn ca v nh nhạc triều đnh m tc giả thuộc mọi tầng lớp trong x hội đương thời. Từ lĩnh vực dn gian, m nhạc được chuyển sang lĩnh vực thnh văn rồi thnh kinh tịch, Kinh Thi đ trải qua qu trnh sưu tầm, chỉnh l, bin soạn kh phức tạp.

Thời Xun Thu (722 đến 481 TCN), Thời Chín Qúc (403-221 TCN). Năm 230 trước cng nguyn, vua Nhà T̀n l̀n lượt tiu dịt 6 nước, th́ng nh́t toàn qúc vào năm 221 trước cng nguyn, ḱt thúc chia rẽ trong g̀n 600 năm ở Trung Qúc.

 Ti liu tham kho:

  • Nguyn Hiến L, Đại cương Văn hc s Trung Quc, Nxb Tr, 1997.
  • Dch Qun T, Văn hc s Trung Quc (Tp I). GS. Hunh Minh Đức dch. Nxb Tr, 1992.
  • Nguyn Khc Phi, T đin Văn hc (b mi), Nxb Thế gii, 2004.
  • Nhiu tc gi Trung Quc, Đại cương lch s văn ha Trung Quc. GS. Lương Duy Th (ch bin) dch t tiếng Trung Quc. Nxb Văn ha-Thng tin, 1994.
  • Trn Trng San, Thơ Đường. T sch Đại hc Tng hp Si Gn n hnh, 1990.
  • Hunh Minh Đức, Hn văn I, Nxb Minh Tr, Si Gn, 1973.

 

 

 


 

VINH HỒ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

     

 

 

 

       

 

 

 

 

 

Trang XUN 2012- Văn Học Nghệ Thuật V Qu Hương