Mục Lục

 

  Trang Ba
     
Ban Bin Tập
 
 L TXun
      L Văn Ng
 
 Đọc L TXun
      C H
 
 STo XNinh
     
Phan Song
 
 Cu Đối Mừng Xun
      Tư Nguyn & L Văn Ng
 
 Chc TẾT NINH-HA.COM
      Thi Thi 
 

 

T Xun
 

  "Xun Hợp Quần"
      
Lương LHuyền Chiu
  "Xun Hợp Quần"

      
L Thị Đo
 
 Lng Người Rộng M
      
NXun

     
Vinh H
 
 Mừng Xun Con Rồng
      Rồng

     
Vinh H
 
 Chc Xun
      Xun Đ V
     
L H
 
 Đn Xun
     
Nguyn Kim
 
 Xun Qu Hương
      
Kiều Lam
 
 Đường Tu
     
Nguyn Ngộ (L Văn Ng)
  Xun Nhm Thn Hy Vọng

     
Tư Nguyn  (Bi Ngoạn Lạc)
  'Xun Hợp Quần"

     
 Nguyn Phong (TN Chnh)
  "Xun Hợp Quần"

     
Thi Thi
 
 Xun Cảm
     
L B Thin
  "Xun Hợp Quần"
       Nguyễn Thị Thanh Tr
 
 Tnh Khc Ma Xun
     
Tiểu Vũ Vi

 


X
un Qua



  Hồi c Ma Xun
   
 Vn Anh
 
Tết Của Người Lớn
   
 LKiến Đồng
 
Hoi Niệm Xun V Tết
     
Trương Khắc Nhượng
 
Tết Đầu Tin Tại Cao
      
Nguyn Pleiku

   
 L Ph Thọ
 

 

Năm Mới
K
Chuyện Cũ




 
 C Một Ma Xun NThế
      ĐThị Hương Bnh
 
 Chuyện Nh Chuyện Nước
      Lan Đinh
 
 Chuyện KĐầu Năm
      Phạm Thanh Khm
 
Chuyện Cũ Năm Qua...
     
Phi-Rm
 
 Những Chuyến Đi V Vọng
      L Ph Thọ
 
Chuyện Tnh Cuối Năm
      Bi Thanh Xun

 

Hội Qun
Quảng Đng


 
 Chc Tết 2012
      Huỳnh Hớn Trang



 

Hoa Mai
Ngy Tết




 
 Hoa Mai Linh Hồn Của
      
Ma Xun

     
Hong Bch H
 
 Hoa Ngy Tết
     
Nguyễn Tường Hoi
 
 Chợ Hoa Ngy Tết
     
V Hong Nam
 
Ba Mươi Ba Đa Hoa Mai
     
Phan Song

 

Chuyện Vui
Xem/Đọc
3 Ngy Tết
 


 
 Xm SV
     
Nguyễn Hiền
 
 Vạn Vật Đều C Số - Tm
      
Người Bảo V

     
L H
 
 NHn Đầu
     
Thanh Mai
 
 Mnh Ơi !
     
L Thị Hoi Niệm
 
 Chuyện Vui Ngy Tết
      H Thị Thu Thủy

 

 

Cắm Hoa Trang Tr



 
Nghệ Thuật Cắm Hoa
 
    L Thị Lộc

 

Tranh
N
ghệ Thuật



 
Tranh nh Nghệ Thuật
     
 Phi - Rm


 

TVui
 



 
Năm Con Rồng
      Rồng Đến
      T Trinh
 

 

XUN Ca Ht


 
Nhạc Xun V Qu Hương
      
HT Thu Thủy, Lan Đinh
      
LL Huyền Chiu,  L Hổ,
     
LT Hoi Niệm, LL Minh Tr

  Slide Show/YouTube
      
Phạm Thc Tm
     
Mai Hữu Thọ
 

 

Phương Ngữ
N
inh Ha
 


  Một S T Biến m: DẢNH
     
Nguyễn Văn Thnh



 

Tn Gio

 

  Cu Chuyện Đầu Năm
      
L Thị MChu
 
 Di- Lặc Mang Xun Đến
      
Với Người !

      Mục Đồng
 
 Chng Con VĐy
      
Đinh Thị Lan
 
 Christchurch Vẫn Mi Trong
      
Tim !

      
Bạch Lin


 
 

TVi
 


  Vi Mẩu Chuyện VTin Tri
      
Lin Khi Chương
  TVi Năm Nhm Thn 2012
      
Phạm Kế Vim

 

Du Lịch

 

  Vương Quốc Thi Lan: Một
      
Chuyến Đi KTh

      Nguyễn Thị Thanh Tr

 

 

Năm Thn Ni Chuyện Rồng
 


 
Tản Mạn V Tết Nhm Thn
      
Nguyễn Văn Thnh
 

 

 

d_bb
Đ.H.K.H
 

  Vi Pht Biểu Một Thời
      
Điểm Qua

      T Đồng
  Liu Trai Ch Dị-468
      Đm Quang Hưng
  Thanh Phong Thi Tập-105
     
Vũ Tiến Phi
 
Tn Giả Mục-Kiền-Lin
       Nguyễn Văn Ph
 
 Tư Duy Trong TNguyễn
      
Khuyến

      
L Phụng
 
 Đường Vo KINH DỊCH
      Nguyễn Hữu Quang
 
Con Đường Chứng Ngộ-34
     
Trần Cao Tần
  Lời M Hỏi - Trở V
     
Trần Cao Tần
 
Ngắm Sao
      Nguyễn Đức Tường
 
 TVi Năm Nhm Thn 2012
      
Phạm Kế Vim
 


 

Sưu Tầm
 



 
 Cc BTranh Dn Gian
      
Nổi Tiếng

      Vinh H
 
 Tết XNgười Xem Hnh
      
nh Cũ

      Vinh H
 
 Sinh Mệnh Con Người
      H Thị Thu Thủy

 

 

Chuyện
V
ượt Bin

 

  Chuyện Người T Nạn-19
      L H
 
 Pulau Bidong, Một Trời K
      
Niệm

      
Bạch Lin
  Php Nhiệm Mầu

      
L Ph Thọ
 

 


Văn Ha
m Thực




 
 Gi Thủ
      Sườn Heo Sốt Me Chua
      Mẹo Vặt Vo Bếp
      Lan Diệp
 
 Rơm RQu Nh
      Kem Flan (Bnh Flan)
      L Thị Đo
 
 Mn Canh Lgume
      Việt Hải
 
 Mi CKiệu
      Cao Minh Hưng
 
 Tm Rang Muối Tiu: Video 
      
Tm Sốt Sữa: Video

      L H
 
 Chuẩn BNấu Bnh
      Bạch Lin
 
 Những Đặc Sản Hồn Q
      
ViệtNam Vo Tết Nhm Thn

      Nguyn Phong

 

 

Sức Khỏe

      

 
Bệnh Vim Kết Mạc

      
BS L nh
 
Bệnh Tay Chn Miệng

      
BS Nguyễn Vĩ Liệt



 

 

Bin Khảo
Kinh Tế
 

Việt Nam

  Tổng Kết Tnh Hnh Kinh Tế
      
Của Việt Nam Năm 2011

     
 Nguyễn Văn Thnh


H
oa Kỳ/Thế Giới

  Tổng Kết Tnh Hnh Kinh Tế
      
Của M Quốc Năm 2011

     
 Nguyễn Văn Thnh


 

Kinh Nghiệm Sống

 

  Mn Mới
      
Kiều Lam
 
Biển C Linh Hồn Khng?

      
Bạch Lin
 
Vạn Vật
 
    Bạch Lin
  Đạo Nghĩa V Chồng

      
V Hong Nam
  Phn Biệt

      
L Văn Ng

 

 

Viết v
Ninh Ha
 


 
 Những Điều L Th V
      
Ninh-Ha

     
Trần Minh Hiền
  Đm Cưới Đầu Xun

      
Phan Nho
  Những Ngy Đồng Qu

      L
Ph Thọ

 



Viết v
ninh-hoa.com



  Duyn No Ti Đến Với
      
Ninh-HaDOTCom

     
Trm Anh
 
 Đầu Năm...Khai My
      Topa Panning



 

 KNiệm V
Trường:

Trần Bnh Trọng
Ninh Ha
 

  H Trong T Mới
     
Nguyễn Thị Đo
 
Năm Học 1974-1975

      Trần H Thanh
 
Lời Ngỏ

     
Bi Thanh Xun

 

Bn Cng


 
Hồi Tưởng

     
Lương LHuyền Chiu
 

 

Vạn Ninh



 
Lời Chc Xun

     
Ngọc nh
 
Nắng Xun

      Tuyết Xun
     
Huỳnh Thị H
 
Min Trường Xun Thịnh
      
Vượng

     
Lam Kha
 
Xun Mới

     
Nguyn Kim
 
Vọng Cổ: Mừng TẾT

     
Nguyễn Thị Knh
 
Dọc Đường

     
HThoại M
 
Chc Tết

     Vui Xun - Đn Tết
     
Lm Ngọc
 
Xun Tuổi T

     
Thanh Nhn
 
Tm S Đầu Xun

     
HThị Thanh Nhn
  Lời Chc Đầu Xun

      Tưởng Ma Xun
     
H Tấn S
  Chc Mừng Năm Mới

     
Nguyễn Thị Th
 
Cn Lại Trong Em...

     
Thy Vũ


 

VT/NTH


 
Chuyện Cc Anh V Ti

     
Người XVạn
 

 

Cc Trường Khc


 
Họp Mặt Đầu Xun

     
L Thị Ngọc H





 

Lụt Trong
Văn Chương
 


  Ma Lụt Qu Ti

      
Trần NPhương
 
V Bo Lụt Năm Nhm
      
Thn 1904

      Nguyễn
Văn Sm

 

Văn Học
Nghệ Thuật
 



 
Đời Sao Buồn Chi Mấy
      
CNhn Ơi

      Lương L
Huyền Chiu
 
Rượu Trong Ca Dao
      
Tục Ngữ

      Hong Bch H
  T TTuyệtt

      
Vinh H
 
Tnh SLạc Long Qun V
      
u Cơ

      
Vinh H
 
Truyền Thuyết Trọng Thủy-
      
MChu V Bi TUTLm

      
Vinh H
  Nhớ Sao L Nhớ Xun Xưa

      Nhất Chi Mai
 
 Dịch TL Bạch: Nghĩ C
       Dương Anh Sơn
 
Thanh Hin Thi Tập:
      
Bi Số: 45-46

      Dương Anh Sơn
  Một Lần Gặp Lại

      Ma Yu Thương
      Kim Thnh
  Chm Thơ  Đường Luật

      Người XVạn
  Duyn Dng Ma Xun

      
Tiểu Vũ Vi 

 



T
 


 
 Ma Xun Qu Cũ
      Vn Anh
 
 Nỗi Niềm Xun
      Dương Cng Khnh
  Hương Xun

      Nguyễn Thị Bảy
  Chc Xun

      Trần Thị Chất
  NMy Bay Đi

      
Lương LHuyền Chiu
  Xun Cao Nguyn

      Du Xun
      Nguyễn Thị Cc
  Hoa Xun Cười

      Ta Vẫn Hẹn
      Hương Đi
  Mưa Nguồn

      An Lạc
      Mục Đồng
  Bi TCon Cc

      
Nguyễn Hiền
  Ma Xun Qu Hương

      
Tường Hoi
 
 Em VCng Xun
      Mời Xun Ln Ngi
      
Nguyễn Văn Ha
  Chm Thơ Họa

      
Vinh H
  Mu Xun

      
Tr Kim Huy
 
 Ni Sao Vừa
      
Quỳnh Hương
 
 Ngy Xun
     Tnh Xun
      Hong Cng Khim 
 
 Rực R Sắc Xun
      L Thị Lộc 
 
 Ng Đồng
      Nhất Chi Mai
 
 Sang Ma 
    
 Ma Xun Mưa
      Nguyễn Thị Khnh Minh
 
 Nhớ Khc Ninh Ha
      NGH(NH)
 
 Chm TXun
      
Nguyễn Hong Phi
 
 Nha-Qu MNgn Thương
      Mh HoaiLinhphuong
 
 Hương Sắc Ma Xun
      Bch Phượng
 
 Hẹn Xun
      Đn Xun
      Nguyễn Qun
 
 Mơ V Nhớ
      L Văn Quốc
 
 Gom Nhặt Những Mi Hương
     
Quốc Sinh
 
 Dấu Xưa Sương Khi
      Dương Anh Sơn
 
 Xun Tnh
      
Kim Thnh
 
Bng Khung Chiều Cuối
      
Năm

      
V Ngọc Thnh
 
 Nhớ Tết Qu Ti
      L Hng Thn
 
 Xun Tnh Thương
      Thi Thi
 
 Dng Xun
      Lời Xun
      Hoi Thu
 
 Ma Xun Xa X
      Ng Trưởng Tiến
 
 Xun Nguyện
      Nguyễn Tnh


 


Văn

 

  Một Chiều Cuối Năm Nhớ
      
V Cc Bạn

      Nguyễn Vũ Trm Anh
  Ct Tin

      
Khuất Đẩu
 
 Xun Ny Chị Khng V
      L Thị Ngọc H
  Ma Xun Anh Yu Em

      
Việt Hải
  Con Dốc

      
Nguyễn Hiền
  Thầy Bi

      
Trần Minh Hiền
 
 Bếp Lửa Gia Đnh

      
L H
  Xun Vắng Mẹ...

      
Hong Lan
 
 Bn Dốc Đời Nhn Lại Những
      
Xun Qua

      Hải Lộc
 
 Gởi C Bạn Nhỏ Xm Rượu
      Phan Kiều Oanh
 
 Lm Con Th Phải L Con
      Phan Song
 
 Bng Dng Một Ma Xun
      
Lm Minh Ti
 
 Người Trễ Hẹn Ma Xun
      
Nguyễn Hữu Ti
 
 Dng Đời
      Thi Thi
 
 Ba M Ti
      
Phạm Thị Thục
 
 Đầu Năm Đn Giao Thừa, Đi
      
LCha Hi Lộc Đầu Xun

      Tr Bửu Nguyễn Thừa
 
 Một Cht Ưu Tư
      Nguyễn Tnh
 
Một Ma Xun An Bnh
      
Đang Về...

 
     Nguyễn Đn Huế Trang

 

 

 

 

 

Thư từ, bi vở, hnh ảnh hoặc
kiến xy dựng, xin lin lạc:



diem27thuy@yahoo.com

 



 


 


 

 

 

 

 

 

 


 


 


                            

 

 

PHƯƠNG NGỮ NINH HA

Nguyễn Văn Thnh

 

 

MỘT SỐ TỪ BIẾN M

 

 

Bi Bổ Tc Số 2:  DẢNH

 

 

            


..Tui phải cắn ci đui ko anh da hang tức th. Một ch m trứng nằm, dảnh ci ru ln trời, ch kia nh ci mồm cắn ci đui ko di.h...d tah d taNo đi ln.i sứt ci đui.

 

Bốn chữ i sứt ci đui lm ti thắc cừ.

 

Lu lắm rồi ti mới nghe lại được bi đồng dao m ti đ học từ thời TH Trần Bnh Trọng, Ninh Ha năm 1960.

 

- Chu, ht hay dữ dằn !

 

T ra l giọng ht của con gi ti nhn dịp về Minnesota thăm gia đnh vo ma Lễ Tạ Ơn vừa qua.  Con vẫn ht rặt giọng Ninh Ha, d sinh ra v lớn ln tại Mỹ. Lấy chồng đ hơn 2 năm nay, xa ba xa nh tưởng đ qun bẵng bi ht m ba đ dạy con bằng giọng nguyn chất Ninh Ha từ lc sơ sinh.

 

Lc con ra cửa theo chồng, ba đ khng cầm được nước mắt dặn con rằng:

- Con rng lo thn, chăm sc chồng, ở sao cho phải đạo lm con du đối với gia đnh chồng. Ba khng cn ở bn cạnh con để  binh dực con nữa.

 

Đ l cu chuyện ngắn ngẫu nhin đ gợi ti viết bi bổ tc số 2 cho Phương ngữ Ninh Ha. 

 

Ngn ngữ được pht triển v biến đổi theo thời gian, ty thuộc vo nếp sống, sự sinh hoạt, thng tin hay giao tiếp hằng ngy, v vị tr địa l. Ninh Ha, một quận lỵ miền Trung nằm về hướng Bắc v cch Nha Trang chừng 32 km theo Quốc lộ 1 v khoảng chừng 14 km về pha đng của địa danh Dục Mỹ theo Quốc lộ 21 (trước năm 1975).

 

Trong phạm vi những bi Bổ tc cho loạt bi Phương ngữ Ninh Ha, tc giả chỉ xt về phần m biến đổi (pht m) pht nguồn từ m chnh (m chuẩn) để gip cho độc giả hiểu thm khi họ khng thường xuyn tiếp xc với người Ninh Ha hoặc khi c dịp gh thăm vng đất ny. Cng một m chuẩn nhưng người Ninh Ha pht m 2 m khc nhau.

 

Th dụ:

 

tối (từ chuẩn) tới (biến m)   tấu (biến m)

 

rồi (từ chuẩn) rời (biến m)   rầu (biến m)

 

với (từ chuẩn) dới (biến m)   dứ (biến m)

 

hồi (từ chuẩn) hời (biến m)   hầu (biến m)

 

....

 

Dựa vo cu chuyện ngắn ở trn tc giả xin dẫn giải vi từ tận cng bằng nh c m biến đổi được ghi trong bảng sau đy: 

 

m Chnh
(m tiết)

Pht m
(m Biến Đổi)


Th dụ

bnh

binh

binh dực (bnh vực)

chnh

chinh

chinh (chnh) một bn (lệch, khng đồng đều)

knh

kinh

con kinh (knh) dẫn nước vo ruộng

lnh

linh

linh lng (lnh lng)

lệnh

lịnh

ra lịnh (lệnh), lịnh lạc (lệnh)

mnh

minh

rộng minh mng

tnh

tanh, tinh

buồn tanh (tinh)

thnh

thinh

thinh thang (thnh)

vểnh

dảnh, dỉnh

dảnh ru, dảnh cẳng

xềnh

xnh

xnh xng (xềnh xong)

     

 

Một số kh lớn m tiết c cng cch pht m nhưng khng tận cng bằng phụ m h nn khng biến m. Chẳng hạn như:

 

bn khng biến m thnh bin nhưng bnh được biến m thnh binh. Tuy nhin Tập tễnh khng cải m thnh tập tĩnh. 

 

Đặc biệt sự biến m lại tạo ra từ mới khi pht m lại đồng m với từ chuẩn nhưng c nghĩa khc nhau.  Chẳng hạn:

 

vểnh (từ chuẩn) dỉnh (từ biến m lần nhất)    dảnh ( từ biến m lần hai)

 

vểnh ru         dỉnh ru       dảnh ru

 

vểnh: Cha ra v cong ln: vểnh tai vểnh ru.

dảnh
: từ dng để chỉ từng đơn vị cy mạ khi bắt đầu cấy la.

dĩnh: thng minh (cch pht m Ninh Ha khng phn biệt được giữa dấu hỏi (dỉnh) v dấu ng (dĩnh)).

 

Trong trường hợp ny, sự cải m lại biến thnh một nghĩa khc trầm trọng hơn, c khi được hiểu l chết, th dụ dảnh ru hay dảnh cẳng, dảnh tay, dảnh chưn, chết dảnh cẳng, nằm dảnh cẳng

 

Sau đy, tc giả ghi lại thm một cu chuyện bao gồm những biến m trn để độc giả hiểu thm v phn biệt được nghĩa khi nghe người Ninh Ha ni.

 

CU CHUYỆN:

 

 

Buổi trưa h, Thầy Bảy đi tm thằng Tửng chăn b để dặn d cng việc buổi chiều cho n lm, ng quanh ng quẩn ng hng thấy n đu? ng ht lớn tiếng:

 

-Quơ Tửng, Tửng quơi. My ở đu dị hửng?.

 

ng la tiếp:

 

- Tấu qua, my ni chiện cho hung, thức cho phia, lục cum nguội, ăn cho dữ m my cn đi mo dứ con Thơm no ở xm qui hả mậy? Rồi my cn đi dứ lệ ai m phia rầu khng da?

 

B vợ nghe ng ht lớn tiếng m khng thấy động tịnh g. B bn ra đồng tm thằng Tửng.  Thấy n nằm ngủ ngon lnh dưới một vm tranh kh, b khều n la lớn:

 

- Quơi trời quơi ci thằng dịch dật ny, ổng kiếm my dữ dằn m my nằm dảnh ru, dảnh cẳng ngủ ở đy, ngon hở dị mậy.

 

Thằng Tửng giật mnh tỉnh giấc v giải thch :

-Hầu phia con da khng c cha ph d cửa

-Dạ, dạ, con đi da ngay, n chạy thấu mạng u một hơi da nh.

 

Thấy thằng Tửng ở mướn chăn b nn Thầy Bảy xuống giọng tội nghiệp cho cuộc đời n. ng gọi n ln nh trn:

 

-Tửng my, ngầu dứ đẩu, tao ni chiện dứ my. Hổm ry tao muốn gởi my ln thị trấn lm diệc c tương lai hơn.

 

Tửng mặt my hăm hở ln phố nhn phố thị với nhiều xe cộ qua lại, người người đng đc lng vui hết sức.

 

Nhưng cũng chỉ được vi bữa th Tửng lại nhớ qu nh, nhớ con Thơm. Về lại qu tm Thơm để than thở:

 

- Tao tưởng ở thị trấn tao phi v dui lắm, nhưng buồn tanh my .  Ở lu tao nhớ my lắm, tao muốn da.

 

Ni xong n chng mặt xuống, con Thơm ni với n:

 

- Th my chỉ lm t hum rầu da m!

- Thơm quơi, ưng tao đitao muốn cứ my lm dợ chứ để xm lng dị nghị ni tao dứ my mo mỡ cả đim. Cuộc sống của tao m thiếu my tao chịu khng c nẩu.

-Dị hửng !

 

Thơm sung sướng v tnh yu dng trn ngập, khng ni nn lời v gục đầu vo ngực Tửng thổn thức.

-Tửng, tao yu my lắm, hứa l đừng bao giờ bỏ tao nghe! Đưa tay đy, tao với my quo tay thề,

 

-"Tay no ?

- "Đưa n tay no cũng được !

 

Trăng khuya vắt ngang cnh tre soi sng đi tnh nhn. Vầng nguyệt lm chứng cho tnh yu chn thật của Tửng v Thơm. Cả hai m chặt lấy nhau, quo tay nhau nguyện thề.

 

 

 

 

 

 

 

 

NGUYỄN VĂN THNH

 

 

 

 

 

 

 

 

 

     
 

 

  

 

 

 

 

 

Trang XUN 2012- Văn Học Nghệ Thuật V Qu Hương