Mục Lục

 

  Trang Ba
     
Ban Bin Tập
 
 L TXun
      L Văn Ng
 
 Đọc L TXun
      C H
 
 STo XNinh
     
Phan Song
 
 Cu Đối Mừng Xun
      Tư Nguyn & L Văn Ng
 
 Chc TẾT NINH-HA.COM
      Thi Thi 
 

 

T Xun
 

  "Xun Hợp Quần"
      
Lương LHuyền Chiu
  "Xun Hợp Quần"

      
L Thị Đo
 
 Lng Người Rộng M
      
NXun

     
Vinh H
 
 Mừng Xun Con Rồng
      Rồng

     
Vinh H
 
 Chc Xun
      Xun Đ V
     
L H
 
 Đn Xun
     
Nguyn Kim
 
 Xun Qu Hương
      
Kiều Lam
 
 Đường Tu
     
Nguyn Ngộ (L Văn Ng)
  Xun Nhm Thn Hy Vọng

     
Tư Nguyn  (Bi Ngoạn Lạc)
  'Xun Hợp Quần"

     
 Nguyn Phong (TN Chnh)
  "Xun Hợp Quần"

     
Thi Thi
 
 Xun Cảm
     
L B Thin
  "Xun Hợp Quần"
       Nguyễn Thị Thanh Tr
 
 Tnh Khc Ma Xun
     
Tiểu Vũ Vi

 


X
un Qua



  Hồi c Ma Xun
   
 Vn Anh
 
Tết Của Người Lớn
   
 LKiến Đồng
 
Hoi Niệm Xun V Tết
     
Trương Khắc Nhượng
 
Tết Đầu Tin Tại Cao
      
Nguyn Pleiku

   
 L Ph Thọ
 

 

Năm Mới
K
Chuyện Cũ




 
 C Một Ma Xun NThế
      ĐThị Hương Bnh
 
 Chuyện Nh Chuyện Nước
      Lan Đinh
 
 Chuyện KĐầu Năm
      Phạm Thanh Khm
 
Chuyện Cũ Năm Qua...
     
Phi-Rm
 
 Những Chuyến Đi V Vọng
      L Ph Thọ
 
Chuyện Tnh Cuối Năm
      Bi Thanh Xun

 

Hội Qun
Quảng Đng


 
 Chc Tết 2012
      Huỳnh Hớn Trang



 

Hoa Mai
Ngy Tết




 
 Hoa Mai Linh Hồn Của
      
Ma Xun

     
Hong Bch H
 
 Hoa Ngy Tết
     
Nguyễn Tường Hoi
 
 Chợ Hoa Ngy Tết
     
V Hong Nam
 
Ba Mươi Ba Đa Hoa Mai
     
Phan Song

 

Chuyện Vui
Xem/Đọc
3 Ngy Tết
 


 
 Xm SV
     
Nguyễn Hiền
 
 Vạn Vật Đều C Số - Tm
      
Người Bảo V

     
L H
 
 NHn Đầu
     
Thanh Mai
 
 Mnh Ơi !
     
L Thị Hoi Niệm
 
 Chuyện Vui Ngy Tết
      H Thị Thu Thủy

 

 

Cắm Hoa Trang Tr



 
Nghệ Thuật Cắm Hoa
 
    L Thị Lộc

 

Tranh
N
ghệ Thuật



 
Tranh nh Nghệ Thuật
     
 Phi - Rm


 

TVui
 



 
Năm Con Rồng
      Rồng Đến
      T Trinh
 

 

XUN Ca Ht


 
Nhạc Xun V Qu Hương
      
HT Thu Thủy, Lan Đinh
      
LL Huyền Chiu,  L Hổ,
     
LT Hoi Niệm, LL Minh Tr

  Slide Show/YouTube
      
Phạm Thc Tm
     
Mai Hữu Thọ
 

 

Phương Ngữ
N
inh Ha
 


  Một S T Biến m: DẢNH
     
Nguyễn Văn Thnh



 

Tn Gio

 

  Cu Chuyện Đầu Năm
      
L Thị MChu
 
 Di- Lặc Mang Xun Đến
      
Với Người !

      Mục Đồng
 
 Chng Con VĐy
      
Đinh Thị Lan
 
 Christchurch Vẫn Mi Trong
      
Tim !

      
Bạch Lin


 
 

TVi
 


  Vi Mẩu Chuyện VTin Tri
      
Lin Khi Chương
  TVi Năm Nhm Thn 2012
      
Phạm Kế Vim

 

Du Lịch

 

  Vương Quốc Thi Lan: Một
      
Chuyến Đi KTh

      Nguyễn Thị Thanh Tr

 

 

Năm Thn Ni Chuyện Rồng
 


 
Tản Mạn V Tết Nhm Thn
      
Nguyễn Văn Thnh
 

 

 

d_bb
Đ.H.K.H
 

  Vi Pht Biểu Một Thời
      
Điểm Qua

      T Đồng
  Liu Trai Ch Dị-468
      Đm Quang Hưng
  Thanh Phong Thi Tập-105
     
Vũ Tiến Phi
 
Tn Giả Mục-Kiền-Lin
       Nguyễn Văn Ph
 
 Tư Duy Trong TNguyễn
      
Khuyến

      
L Phụng
 
 Đường Vo KINH DỊCH
      Nguyễn Hữu Quang
 
Con Đường Chứng Ngộ-34
     
Trần Cao Tần
  Lời M Hỏi - Trở V
     
Trần Cao Tần
 
Ngắm Sao
      Nguyễn Đức Tường
 
 TVi Năm Nhm Thn 2012
      
Phạm Kế Vim
 


 

Sưu Tầm
 



 
 Cc BTranh Dn Gian
      
Nổi Tiếng

      Vinh H
 
 Tết XNgười Xem Hnh
      
nh Cũ

      Vinh H
 
 Sinh Mệnh Con Người
      H Thị Thu Thủy

 

 

Chuyện
V
ượt Bin

 

  Chuyện Người T Nạn-19
      L H
 
 Pulau Bidong, Một Trời K
      
Niệm

      
Bạch Lin
  Php Nhiệm Mầu

      
L Ph Thọ
 

 


Văn Ha
m Thực




 
 Gi Thủ
      Sườn Heo Sốt Me Chua
      Mẹo Vặt Vo Bếp
      Lan Diệp
 
 Rơm RQu Nh
      Kem Flan (Bnh Flan)
      L Thị Đo
 
 Mn Canh Lgume
      Việt Hải
 
 Mi CKiệu
      Cao Minh Hưng
 
 Tm Rang Muối Tiu: Video 
      
Tm Sốt Sữa: Video

      L H
 
 Chuẩn BNấu Bnh
      Bạch Lin
 
 Những Đặc Sản Hồn Q
      
ViệtNam Vo Tết Nhm Thn

      Nguyn Phong

 

 

Sức Khỏe

      

 
Bệnh Vim Kết Mạc

      
BS L nh
 
Bệnh Tay Chn Miệng

      
BS Nguyễn Vĩ Liệt



 

 

Bin Khảo
Kinh Tế
 

Việt Nam

  Tổng Kết Tnh Hnh Kinh Tế
      
Của Việt Nam Năm 2011

     
 Nguyễn Văn Thnh


H
oa Kỳ/Thế Giới

  Tổng Kết Tnh Hnh Kinh Tế
      
Của M Quốc Năm 2011

     
 Nguyễn Văn Thnh


 

Kinh Nghiệm Sống

 

  Mn Mới
      
Kiều Lam
 
Biển C Linh Hồn Khng?

      
Bạch Lin
 
Vạn Vật
 
    Bạch Lin
  Đạo Nghĩa V Chồng

      
V Hong Nam
  Phn Biệt

      
L Văn Ng

 

 

Viết v
Ninh Ha
 


 
 Những Điều L Th V
      
Ninh-Ha

     
Trần Minh Hiền
  Đm Cưới Đầu Xun

      
Phan Nho
  Những Ngy Đồng Qu

      L
Ph Thọ

 



Viết v
ninh-hoa.com



  Duyn No Ti Đến Với
      
Ninh-HaDOTCom

     
Trm Anh
 
 Đầu Năm...Khai My
      Topa Panning



 

 KNiệm V
Trường:

Trần Bnh Trọng
Ninh Ha
 

  H Trong T Mới
     
Nguyễn Thị Đo
 
Năm Học 1974-1975

      Trần H Thanh
 
Lời Ngỏ

     
Bi Thanh Xun

 

Bn Cng


 
Hồi Tưởng

     
Lương LHuyền Chiu
 

 

Vạn Ninh



 
Lời Chc Xun

     
Ngọc nh
 
Nắng Xun

      Tuyết Xun
     
Huỳnh Thị H
 
Min Trường Xun Thịnh
      
Vượng

     
Lam Kha
 
Xun Mới

     
Nguyn Kim
 
Vọng Cổ: Mừng TẾT

     
Nguyễn Thị Knh
 
Dọc Đường

     
HThoại M
 
Chc Tết

     Vui Xun - Đn Tết
     
Lm Ngọc
 
Xun Tuổi T

     
Thanh Nhn
 
Tm S Đầu Xun

     
HThị Thanh Nhn
  Lời Chc Đầu Xun

      Tưởng Ma Xun
     
H Tấn S
  Chc Mừng Năm Mới

     
Nguyễn Thị Th
 
Cn Lại Trong Em...

     
Thy Vũ


 

VT/NTH


 
Chuyện Cc Anh V Ti

     
Người XVạn
 

 

Cc Trường Khc


 
Họp Mặt Đầu Xun

     
L Thị Ngọc H





 

Lụt Trong
Văn Chương
 


  Ma Lụt Qu Ti

      
Trần NPhương
 
V Bo Lụt Năm Nhm
      
Thn 1904

      Nguyễn
Văn Sm

 

Văn Học
Nghệ Thuật
 



 
Đời Sao Buồn Chi Mấy
      
CNhn Ơi

      Lương L
Huyền Chiu
 
Rượu Trong Ca Dao
      
Tục Ngữ

      Hong Bch H
  T TTuyệtt

      
Vinh H
 
Tnh SLạc Long Qun V
      
u Cơ

      
Vinh H
 
Truyền Thuyết Trọng Thủy-
      
MChu V Bi TUTLm

      
Vinh H
  Nhớ Sao L Nhớ Xun Xưa

      Nhất Chi Mai
 
 Dịch TL Bạch: Nghĩ C
       Dương Anh Sơn
 
Thanh Hin Thi Tập:
      
Bi Số: 45-46

      Dương Anh Sơn
  Một Lần Gặp Lại

      Ma Yu Thương
      Kim Thnh
  Chm Thơ  Đường Luật

      Người XVạn
  Duyn Dng Ma Xun

      
Tiểu Vũ Vi 

 



T
 


 
 Ma Xun Qu Cũ
      Vn Anh
 
 Nỗi Niềm Xun
      Dương Cng Khnh
  Hương Xun

      Nguyễn Thị Bảy
  Chc Xun

      Trần Thị Chất
  NMy Bay Đi

      
Lương LHuyền Chiu
  Xun Cao Nguyn

      Du Xun
      Nguyễn Thị Cc
  Hoa Xun Cười

      Ta Vẫn Hẹn
      Hương Đi
  Mưa Nguồn

      An Lạc
      Mục Đồng
  Bi TCon Cc

      
Nguyễn Hiền
  Ma Xun Qu Hương

      
Tường Hoi
 
 Em VCng Xun
      Mời Xun Ln Ngi
      
Nguyễn Văn Ha
  Chm Thơ Họa

      
Vinh H
  Mu Xun

      
Tr Kim Huy
 
 Ni Sao Vừa
      
Quỳnh Hương
 
 Ngy Xun
     Tnh Xun
      Hong Cng Khim 
 
 Rực R Sắc Xun
      L Thị Lộc 
 
 Ng Đồng
      Nhất Chi Mai
 
 Sang Ma 
    
 Ma Xun Mưa
      Nguyễn Thị Khnh Minh
 
 Nhớ Khc Ninh Ha
      NGH(NH)
 
 Chm TXun
      
Nguyễn Hong Phi
 
 Nha-Qu MNgn Thương
      Mh HoaiLinhphuong
 
 Hương Sắc Ma Xun
      Bch Phượng
 
 Hẹn Xun
      Đn Xun
      Nguyễn Qun
 
 Mơ V Nhớ
      L Văn Quốc
 
 Gom Nhặt Những Mi Hương
     
Quốc Sinh
 
 Dấu Xưa Sương Khi
      Dương Anh Sơn
 
 Xun Tnh
      
Kim Thnh
 
Bng Khung Chiều Cuối
      
Năm

      
V Ngọc Thnh
 
 Nhớ Tết Qu Ti
      L Hng Thn
 
 Xun Tnh Thương
      Thi Thi
 
 Dng Xun
      Lời Xun
      Hoi Thu
 
 Ma Xun Xa X
      Ng Trưởng Tiến
 
 Xun Nguyện
      Nguyễn Tnh


 


Văn

 

  Một Chiều Cuối Năm Nhớ
      
V Cc Bạn

      Nguyễn Vũ Trm Anh
  Ct Tin

      
Khuất Đẩu
 
 Xun Ny Chị Khng V
      L Thị Ngọc H
  Ma Xun Anh Yu Em

      
Việt Hải
  Con Dốc

      
Nguyễn Hiền
  Thầy Bi

      
Trần Minh Hiền
 
 Bếp Lửa Gia Đnh

      
L H
  Xun Vắng Mẹ...

      
Hong Lan
 
 Bn Dốc Đời Nhn Lại Những
      
Xun Qua

      Hải Lộc
 
 Gởi C Bạn Nhỏ Xm Rượu
      Phan Kiều Oanh
 
 Lm Con Th Phải L Con
      Phan Song
 
 Bng Dng Một Ma Xun
      
Lm Minh Ti
 
 Người Trễ Hẹn Ma Xun
      
Nguyễn Hữu Ti
 
 Dng Đời
      Thi Thi
 
 Ba M Ti
      
Phạm Thị Thục
 
 Đầu Năm Đn Giao Thừa, Đi
      
LCha Hi Lộc Đầu Xun

      Tr Bửu Nguyễn Thừa
 
 Một Cht Ưu Tư
      Nguyễn Tnh
 
Một Ma Xun An Bnh
      
Đang Về...

 
     Nguyễn Đn Huế Trang

 

 

 

 

 

Thư từ, bi vở, hnh ảnh hoặc
kiến xy dựng, xin lin lạc:



diem27thuy@yahoo.com

 



 

 

 

 

 

 

 


 


 

 

 

 (Thời Gian Những Năm 1945-1952)

 

 Ti say nước thắm my huyền

 Nước mơ dng cũ, my truyền tiếng xưa

 Đời lnh: nắng nhạt, mưa thưa,

 Sầu hm nối sng, buồn trưa tiếp chiều.

 

 Hồ Dzếnh

 

                         

C

 

 ha Mẹ ti hằng ngy đi lm ruộng ở vng đất về pha Đng Nam, cạnh chn ni Hn Một, giữa thn Sơn Định v thn Chnh Bnh, Chnh Thanh. Vng đất ấy nằm bn pha tri, cch xa đường lộ từ Hn Khi-Ninh Ha khoảng 500 mt. Khi bắt đầu đi học ở trường Tiểu học Php Việt Ninh Ha, ti thường hay gh vo vng đất nơi Cha Mẹ ti lm hằng ngy. Khng biết từ bao giờ, Cha ti đ hằng ngy vo khu rừng c nhiều vm tre dy đặc ny, cy cối kh cao, rậm rạp, pht rừng lm rẩy. Khu rừng ny trước kia c tiếng l nhiều th dữ. C đi khi cc đn b thả vo rừng bị mất vi con ngh (b con). Cũng c lc dn lng lm rẩy cạnh khu rừng ny pht hiện dấu chn cọp trn cc đường đất mn. Dần dần về sau, nhiều người vo khu rừng ny pht rừng lm rẩy. Cc th dữ từ đ cũng tm đường đi vo cc khu rừng xa hơn pha chn ni Hn Ho.

 

Ti cn nhớ dạo ấy, khoảng sau thập nin 1940, vo ma Đng, mưa dầm gi bấc, Chị Ba dẫn ti vo rẩy. Bn cạnh g mối lớn, một tp chi trn ngọn cy thị cao khoảng 4-5m. Dưới chi cao, cạnh gốc cy thị, bn m g mối, một bếp lửa hồng thật lớn. Bếp lửa đốt bằng những khc cy rừng to bằng bắp vế, than đỏ hừng hực. Pha trước chi, một rnh nước chảy kh mạnh giữa lc trời đang mưa. Hai Chị em ngồi trước bếp hồng sưởi ấm, chờ tạnh cơn mưa v nước bớt chảy mạnh. Đm bắp trước chi rất tốt, tri lớn đ vừa tm ru. Cơn mưa đ dứt. Bầu trời vẫn cn phủ my đen. Chng ti lội qua rnh nước để bẻ vi tri bắp to, di hơn một gan rưỡi tay, thật bụ bẫm. Những tri bắp, cn nguyn mao được bỏ vo bếp lửa đến khi cc mao bắp chy gần hết. Đem bắp ra để nguội, bc hết một t mao cn lại. Tri bắp thật bụ bẫm, những hng hột no trn, mu vng nhạt hoặc trắng ng bng nhnh. Bắp vừa bẻ đem vo nướng liền, ăn thật l ngọt. Hai Chị em ngồi trước bếp hồng ăn bắp nướng, chuyện tr vui vẻ m qun cả trời đang mưa dầm l th. Mặc trời vẫn mưa, Chị em dầm mưa rảo bước ra về v khng qun mang theo về t tri bắp đầu ma.

 

          Bắp v la được trỉa trn những đm đất cn gốc cy sau khi đ pht rừng lm rẩy. Sau khi đ thu hoạch hoa mu, đợi ma nắng ro, những gốc cy được đo gốc bứng ln. Đất rẩy đ thnh đm ruộng bằng phẳng.

Những năm sau đ, vo vng đất ny, cũng cn trn chi cao, nhn chung quanh c những đm dưa. Những đm dưa rộng lớn như những miếng thảm mu xanh trải di mt mt. Đến ma dưa c tri, từ chi cao trng xuống đm dưa thật l đẹp mắt. Những tri dưa thật to vỏ mu trắng, mu xanh sậm, mu xanh dợt, hnh bng hoa,. nằm ngổn ngang trn những đm thảm xanh rộng hng vi ba mẫu.

 

          Sau vi ma dưa, những mảnh đất rộng mnh mng ấy được đắp bờ chia từng l ty theo thế đất cao thấp. Những l đất thấp được ngăn chia đắp bờ thnh những đm ruộng nhỏ, dng lm ruộng la. Ruộng la ở đy mỗi năm chỉ lm được một ma vo ma mưa v khng c mương đập. Những vng đất cao hơn dng lm đất thổ, trồng bng, bắp, dưa, khoai,

 

          Hằng năm cứ vo khoảng thng ba, thng tư m lịch, những năm thuận thời tiết thường c mưa dng. Sau khi gia đnh lm lễ tảo mộ xong, Cha ti bắt đầu cy lật đất. C những năm, sau khi gặt la xong, trời mưa, khoảng thng chạp m lịch, Cha ti đ cy lật được một số ruộng rồi. Thng thường sau trận mưa dng, đất cy được khoảng một tuần lễ th đất đ kh. V sau đ, việc đồng n tạm dừng lại đy, chờ những cơn mưa tiếp mới c thể lm được.Nếu trời mưa tiếp th đất được cy thm một thời gian nữa. Muốn cng việc đồng n cho kịp thời vụ, Cha ti thường thu vi người cy phụ để xong đợt cy lật. Lc bấy giờ, Cha ti chỉ c một cặp b cy v vi ba con b ngh. C năm Cha ti cy lấy cng cho người khc trong dịp trước Tết, để đến vụ ma khoảng thng ba, thng tư m lịch, người ấy sẽ cy trả cng lại cho đồng ruộng của Cha ti.

 

          Khoảng sau năm 1945, trong những thng ngy đ rời ghế nh trường, c một dạo, ti v em kề ti tham gia trực tiếp vo việc đồng n. Em ti chăn mấy con b con. Ti cy ruộng. C một lần, trời đổ mưa, ti ngưng cy, rn vc chiếc cy rất nặng ln vai. Cha ti đng cy với loại danh mộc nn rất chắc v nặng. Ti cố vc chiếc cy ln vai, v khng kềm giữ vững, nn cy tuộc xuống v lưởi cy xc vo pha sau bắp cẳng chn tri. Vết thương đau chảy mu, ti la khc. Ch Năm cũng đang cy ruộng của Ch pha dưới gần đấy chạy ln cng với em ti. Ch hi l chnh rnh nhai nt, đắp vo vết thương cầm mu. Một miếng vải x từ chiếc khăn được quấn giữ miếng thuốc l chnh rnh cho khỏi rơi. Ngy hm sau, chng ti vẫn tiếp tục cng việc thường ngy. Vi ba ngy sau, ti khng để g vết thương ở cẳng chn tri. Thế rồi vết thương đ liền da lc no ti cũng khng hay biết.

 

          Ma lm đất thổ bắt đầu vo khoảng cuối thng mười m lịch, sau ma lũ lụt, theo khẩu truyền của dn qu ng chẳng tha, b chẳng tha, cn cy lụt 23 thng 10. Thời gian ny, đồng ruộng la đ xanh rờn. Những vng đất cao bắt đầu cy lật để chuẩn bị lm ma bng dệt vải, cc loại dưa, bắp,Thời tiết thật l lạnh, ci lạnh hnh như thấm tận xương tủy. Quần o khng đủ ấm. Ti chỉ phủ thm bn ngoi bộ quần o khng đủ ấm ấy một chiếc o tơi l k. Mỗi ngy ti dậy thật sớm, khoảng 3:00 giờ sng, la cặp b cy cho ăn cỏ ở những khoảnh đất cỏ xanh mượt, giữa cc đm la non mơn mởn. Trong ma cy, b được ăn rơm kh vo ban đm như l để bồi dưỡng trong những ngy lm việc nặng nhọc. Sương khuya đọng trn cnh cy kẻ l. Trời khng một t gi. Thời gian như ngừng lại. Tiếng sột soạt của cặp b gậm cỏ nghe thật m tai. Hnh như b khng biết lạnh l g chăng, m chỉ cặm cụi gậm cỏ một cch say m v ngon lnh. Ti co ro thu mnh trong chiếc o tơi l k, nghe thời gian chầm chậm tri qua. Đm khuya khng tiếng dế ku, khng tiếng ếch nhi rỉ rả. Bn tai ti chỉ c tiếng sột soạt của hai con b đang đua nhau gậm cỏ.

 

          Trời hừng sng. Phương Đng l dạng mu hồng của nh ban mai. Ti la cặp b cho uống nước ở cc vũng nước đọng từ cc cơn mưa trước. Sau đ, một ngy lm việc thực sự bắt đầu. Cha ti cy đất. Ti vo nh trại kiếm vi củ khoai hoặc t cơm nguội để dng bữa sng. Trở lại đồng ruộng, ti cuốc gc danh bờ. Cc đm ruộng cy cn lại cc gc phải cuốc v danh bờ. Cuốc dọc danh theo bờ để đm ruộng được tươm tất, gọn gng. Những ngy mới bắt đầu cuốc đất, hai bn tay thường bị phỏng da phồng đi chỗ. Từ từ về sau da bn tay chai dần v khng cn bị phồng nữa. Em kề ti la cc con b cn lại thả ăn cỏ ở cc đm đất thổ chưa cy đến.

          Cc đm đất thổ đ cy qua một bận, đất cn giữ độ ẩm v được bừa hai lần cho vỡ luống cy v đất được mềm mại. Cy lại lần thứ hai, cc đm đất thổ ấy khng cn cỏ v bừa tiếp hai bận nữa. Thế l cc đm đất sẵn sng nhận cc hạt giống như bng, dưa hấu, bắp

 

          Trỉa bng th cy từng luống cch nhau khoảng 30cm v trỉa hạt bng vo luống cy rồi lấp đất. Mỗi lỗ hạt bng cch nhau khoảng 30cm, hoặc trỉa xen vo hạt dưa hấu.

Thng thường muốn cho hoa mu tốt, bỏ phn bn xuống luống cy, mỗi lỗ trỉa bng hoặc dưa hấu hay bắp. Một người bỏ một bụm phn bn vo luống cy cch khoảng 30cm. Theo sau, một người khc trỉa 2, 3 hạt bng hoặc dưa, bắp bn cạnh phn bn, rồi lấy bn chn lấp đất lại.

 

 

          Khi bng, dưa hấu, bắp,mọc ln cao khoảng ba, bốn l cần được theo di, lm cỏ v nn giữ mỗi cụm vi cy tốt, khỏe. Những cy xấu v bị su bọ gậm nhấm được nhổ vức bỏ. Nhiều cy mọc một chm sẽ khng cho kết qủa tốt (cy pht triển khng tốt, t tri, hoặc tri nhỏ). Lm cỏ bng, bắp, dưa,l cuốc cỏ, xới đất, vun đất vo gốc cy để cy pht triển tốt hơn.

          Từ ngy trỉa hạt giống bắp đến ba thng sau, bắp sẽ thu hoạch. C thể thu hoạch vi ba đợt. Chọn lựa một số cy bắp tốt, tri lớn, trong một khoảnh đất để bắp kh lm hạt giống cho ma tới.

 

          Dưa hấu được thu hoạch lần đầu tin khoảng ba thng sau khi trỉa hạt. Lứa dưa đầu tin tri khng lớn lắm, gọi l lứa dưa gốc. Cha ti thường chọn những tri dưa kh lớn lm dưa giống lấy hạt cho ma sau. Những đợt sau, dưa tri lớn hơn v lượng thu hoạch cũng nhiều hơn. Những đợt dưa cuối cng, nhỏ tri v khng được ngọt, gọi l những lứa dưa ngọn, dưa đo. Những tri dưa đo, nhỏ tri, thường hi về, cắt vỏ hai đầu tri dưa, ngm vo nước muối (đ nấu chin để nguội) lm dưa chua.

 

          Bng được lm cỏ lần thứ hai khi bng bắt đầu chớm nụ, thường khoảng ba thng sau khi trỉa. Khoảng bốn năm thng sau, bng đ bắt đầu trổ bng, kết tri. Tri bng gi, nức vỏ v bng vải xuất hiện. Khi bng nở phải hi đem về lặt bng, phơi bng thật kh, cho vo bao. Những người mua bng đến tận nh cn từng bao một. Bng phơi thật kh, cho vo my cn, cn bng lấy hột v bng vải. Bng vải ko sợi, dệt vải. Hột bng tốt, phơi thật kh, lm giống cho cc ma sau. Vải dệt từ bng vải lc bấy giờ rất th sơ, gọi l vải ta. Kỹ thuật lm vải thời ấy cn qa thấp km.

 

          Những đợt thu hoạch bng cng về sau sẽ kh hơn. Những đm bng tốt ở vng đất kh cao, được lm cỏ, săn sc v c thể giữ lại đến ma sau. Hầu hết, cc đm đất trồng bng thu hoạch một ma. Đến ma lm la, trời mưa lụt to, cc đm bng l những vng đất cao để cho tru b gậm cỏ.

 

          Ma trồng dưa leo bắt đầu khoảng thng mười m lịch. Đất đ cy bừa vi bận. Vun thnh vồng như trồng khoai lang. Sau đ, cuốc lỗ trn chớp vồng cch khoảng 30cm, bỏ phn v trỉa hạt giống dưa leo.

 

          Ch Năm cũng lm dưa vo dịp ny. Ch chu thường mỗi trưa cng nấu cơm ăn. Đồ ăn mang theo l một lon sữa b gạo v vi con c muối kh. Trưa đến, sau khi nghỉ việc, ra cạnh g mối quanh trại, ti tm t rau dền, rau lan, đem vo nấu canh với c kh mặn. Bữa ăn rất đạm bạc, nhưng hai Ch chu ăn rất ngon lnh. Một giấc nghỉ trưa yn lnh để rồi trở lại lm việc khi mặt trời nghing bng.

Dưa leo mọc ln vi ba l, lại phải lo chăn đuổi bọ rầy. Loại rầy thn lớn bằng đầu chiếc đủa con, mu vng, c cnh bay rất thch l dưa leo cn non. Suốt ngy chăn đuổi rầy để cy dưa mọc ln tốt tươi. Nếu c được một cơn mưa đỗ xuống vừa ướt đất, thế l thot được nạn mấy ch bọ rầy, v những dy dưa leo vươn ln. Bắt đầu lm cỏ vun gốc những cy dưa leo.

 

          Đ đến lc phải đốn cy lm ch cho dưa b ln. Bn pha trong vng đất, ba rừng gần ni Hn Một, c một khoảnh rừng hoang chưa khai ph. Ti vo đ đốn cy, để nguyn cnh l v li những cnh cy ra ba rừng của ruộng nh, trải mỏng ra phơi nắng. Một tuần lễ sau, những cnh cy ấy rụng hết l v được đem gc kn qua cc vồng để dưa leo b ln.

 

          Nếu thời tiết thuận lợi, từ khi trồng hạt dưa leo đến sau đ ba thng l dưa bắt đầu c tri. Lứa dưa thu hoạch đầu tin khoảng thng thứ tư. Sau đ mỗi vi ba tuần thu hoạch dưa một đợt. Đến ma dưa, số dưa thu hoạch kh nhiều, nn người bun bn dưa leo sẽ đến tận nơi để mua dưa tại chỗ. Một số tri dưa leo lớn trơn tru được chọn lm dưa giống để lấy hột trồng cho ma năm tới. Những tri dưa leo ny tiếp tục lớn v đến lc tri dưa c mu vng. Cc tri dưa ấy vẫn cn trn dy. Để đến cuối ma khi cc dy dưa bắt đầu tn dần, dưa giống được hi. Tri dưa leo chn vng được hi vo, bổ đi quả, lấy hột. Hạt dưa được phơi trn chiếc nia lớn đến khi kh, cc hạt dưa lp loại bỏ. Hạt dưa tốt, phơi thật kh thường đựng vo bao vải thưa v treo ở gc bếp. Rất cẩn thận trnh cc ch chuột v chuột rất hảo cc hạt giống dưa leo, bắp,

 

          Sau thập nin 50, lc bấy giờ ti đi học trường Trung học V Tnh Nha Trang, vo cc thng nghỉ h, ti trở về nh nghỉ, gip Cha Mẹ trong cng việc đồng ng. Đồng ruộng lc bấy giờ đ đắp bờ phn từng mnh, ty theo thế đất cao, thấp. Để đủ gạo cho gia đnh ăn trong năm, Cha tận dụng ton đồng ruộng để gieo la. Sau nhiều năm thu hoạch ma mng, đất đai cũng cằn cổi dần. Trong những đm đất c cc ụ g mối. Cc g mối được đo xới v đất g mối được trải ra trn mặt đm ruộng. Hoa mu trồng trn cc đm ruộng bồi đất g mối pht triển rất tốt. Đất g mối như một nguồn phn bn dồi do cho cy cối. Ruộng đất ở đy lm được một ma la vo ma mưa. Cng sức đổ ra rất nhiều nhưng thu hoạch chẳng bao nhiu, chưa kể đến những năm nắng hạn, mất ma. Cng việc hằng ngy cuả dn qu vng Hn Khi thật vất vả, khổ nhọc. Người dn qu vẫn chưa c được một cuộc sống sung tc, tuy nhin họ rất giu lng, giu sức cần lao, đổ ra nhiều cng lao trn những mảnh ruộng, đất cy ln sỏi đ.

 

 Đời sống dn qu thật vất vả, kh khăn, lại thm chiến tranh triền min, lin tục. Sau năm 1945, qun đội Php trở lại Việt Nam lần thứ hai. Những vng đất quanh ni Hn Một trở v đến vng chn ni Hn Ho đều bỏ hoang trong nhiều năm. Khoảng thập nin 1960, đất đai bắt đầu được canh tc trở lại. Đến sau năm 1975, đất đai ton vng trn đều quốc hữu ha, v từ đ đến nay, những vng đất trn vẫn cn bỏ hoang.

 

 

 

 

 

 

 

 

L PH THỌ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

       

 

 

 

 

 

Trang XUN 2012- Văn Học Nghệ Thuật V Qu Hương