www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tc Giả

 

 

 

Gio Sư
Nguyễn Quang Tuyến

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trở về Trang Tc Giả

 

 

 

Main Menu

 
 

 


GS Nguyễn Quang Tuyến


Nguyn Giảng vin Khoa Tm l chiến
Trường V bị Quốc gia VNCH Đ Lạt

 

 

 

 

LO TR THẮNG KIỆN

 

 

                                         

Truyện ngắn:
 

09- Những Hạt Đậu Đen
 

Một
 

Thật kh m m tả cho chnh xc về cuộc đời của g. Ti quen biết g c lẽ cũng gần hai mươi năm, hơn cả đời c Kiều gian trun hồng lu mấy bận. Ti biết g trong một trường hợp cũng lạ. Ti li xe rề rề qua một qung vắng trn đường đất đỏ khi thấy một cục gạch c cắm một cnh l, cạnh đ c một ci chai khng. Ti biết đ l dấu hiệu ngi nh pha trong hng ro c bn xăng. Ti đậu xe lại, l d đẩy cnh cửa lp tre bước vo. Tiếng nỏ thuốc lo rt ln, một ln khi trắng theo song cửa bay ra s xuống nền ngi nh tn tuềnh tong.

-  Cho bc ạ, bc tm ai? Một giọng đn ng nhừa nhựa hỏi.

-  Ti hỏi xăng, ti muốn hỏi xăng?

-  Mến ơi, con ra bn xăng cho bc ny.Tiếng người đn ng, gọi với về pha sau nh.

-  Khng, khng ti khng mua, ti lắp bắp ni vội.

, ra thế. Hiểu rồi. Thi vo đy no! Ti khom người xuống cnh cửa đng bằng miếng tn cũ trn khung nứa thấp l t.

G ngồi vững như khối đ trn chiếc giường nứa trải tấm chiếu ci. Chiếc lon thiếc ở bn gc cắm nỏ điếu cy bằng tre mu vng ng. Trước mắt g chiếc ấm tr v mấy chn sứ cu vng. Thong nhn g, ti đ chợt nghĩ đến một bức tranh hảo hn chn đất thời Thủy Hử. Đầu lởm chởm, tc dy, với hai cnh my to bản m sậm, với đi mắt h h v sống mũi mảnh chỏ xuống đi mi thm! Mắt mũi v mi g lm cho ci tướng ngồi, dng đậm v chắc của g, giọng ni trầm v mạnh của g như Trường Giang mnh mng chảy đến chn ni, chợt biến đu mất trong hang động, v dưới chn ni thi ra một dng suối nhỏ ngoằn ngho nước đục. G nhướng đi mắt h, mặt điểm cht rỗ hoa, quan st ti nhanh v sắc, giọng ni chắc nịch:

- Chắc l ng anh muốn bn cht t xăng kiếm tiền cơm cho? Hượm, ngồi t đ, c bao th đy lấy tất. Mời ng anh dng tr.

G rt chất nước vng qunh đậm đặc từ trong ấm ra, tr chỉ vừa m ấm v đắng đậm đến tht người. Ti sống trong Nam, uống tr cũng chỉ l thưởng thức cht hương vị nhạt nha, khi đụng phải tch tr Bắc Thi của cnh anh em Bắc mới vo Nam, th mới vỡ ra thế no l tr!  Nhấp một hớp đ thấy lng nn nao v tim trở nhịp. G lại v thuốc lo, đặt ln nỏ, gọn v kho lo chm lửa, ht nhịp nhịp ngắn v thư thả cho đm chy trọn; g dụi đm v đưa ống điếu chĩa chếch ln như chĩa cao xạ về pha my bay địch; g dồn dập nhịp nhịp v rt ln như tiếng x gi, mắt g lim dim, t lịm người. Khi trắng như x ta ra từ mọi lỗ trong người g. Nhn g từ lc v thuốc, tay mn m ve vuốt ống điếu cy bng lng, đưa lửa bn vo từng nhịp cho đến ci dng dậm dựt rt ln v ph phả trong khi t m sao m dm dục đến như vậy!

G quay sang ti, mắt lim dim như ch mo đang nhẩn nha nhn ch chuột lởn vởn trước mặt.

-  Ny, chắc ng anh mua bn xăng lần đầu?

-  Dạ phải, dạ phải. Mấy hm trước việc ny ti giao tay phụ xe lo, mấy hm nay n xin nghỉ v vợ n bệnh, ti cũng muốn bn cht cht cơm cho dọc đường m cũng ngại cng an chặn bắt anh ti nhn loanh quanh c vẻ lo sợ.

G cắt gọn:

-  C bao nhiu anh mang vo đy, chợ đen bn lt bao nhiu đy mua bấy nhiu. Bỏ vo đy rồi l chuyện của ti, anh khỏi sợ. Cc anh nht qu chng hiếp, mẹ n, ng anh chỉ bn c vi lt xăng kiếm cơm cho, b bằng g chng n

Thế rồi, ti quen thn g từ đ.

 

Ti li xe chở ct đ vật tư lm đập thủy điện, mỗi ngy lm vi chuyến chạy ngang qua nh g. Một vi ngy, dư di ra t xăng th ti gh vo nh g. G tn Thng, L Viễn Thng, gia đnh cũng thuộc hạng c chữ ở Sơn Ty. Gia đnh g vo Nam theo diện H Nội vt dn lang thang, khng hộ khẩu đưa vo vng kinh tế Ty Nguyn, sau ngy đất nước thống nhất. Cả hai vợ chồng đều lm cho trại heo giống Đắc K, giữa đọan đường từ Bun M về Quảng Đức. Trại heo giống được gio hội Cng gio v cc Hội từ thiện hỗ trợ thnh lập trước thống nhất mươi năm. Trại qui m hơn năm mẫu đất, nui heo giống v heo thịt cả nghn con, được điều hnh bởi những người thiện nguyện c chuyn mn. Cạnh trại heo l một trạm x do cc b Sơ (Soeur) trực tiếp khm v cho thuốc b con người dn tộc Ra Đ. Cả trại heo Đắc K v trạm x đều dựng nn để tạo cng ăn việc lm v gip đỡ cho người dn tộc, cung cấp giống heo, chỉ dạy cho họ cch chăn nui mở lớp dạy chữ, dạy ngủ c giăng mng chống sốt rt. Người lao động dn tộc ở địa phương vo lm việc, luẩn quẩn quanh sự gip đỡ che chở của cc Sơ v tiếng chung nh nguyện nhỏ ngn vang sng chiều.

Rồi chiến tranh khốc liệt trn tới, sau thng tư bảy-lăm cc Sơ v những người thiện nguyện bị đuổi đi, chnh quyền cch mạng tiếp quản. Mấy D trẻ tập sự người dn tộc xin ở lại lm việc ở trạm pht thuốc, nay mặc thường phục, được họ gọi l cc chị Sơ. Trại heo giống Đắc K nay l x nghiệp chăn nui heo Đắc K. Trong vng năm năm, tất cả lao động người dn tộc trong trại ngy xưa đ được thay bằng những chuyn vin chăn nui, được đo tạo, được giới thiệu từ Bắc vo. Trong cả mấy mươi cng nhn chi viện đ,  c g v vợ, L Viễn Thng v Phạm thị Hường. Vợ g, l c gi đậm chất Bắc, cng hai con theo chồng vo Nam.

 

Ngy ti gh nh gặp g lần đầu, th trại heo nay đ khc với trước kia. Chiếc cổng xy lớn hơn, bảng hiệu x nghiệp to lớn v cờ x cắm xanh đỏ vng rực rỡ hơn, nhưng ở trước cổng, mấy lp nh tn vẫn lẹp xẹp, lo to mấy thứ qu vặt, rau cải, c kh v ruồi nhặng bay v v Nh nguyện nhỏ ở gc đường đ đng cửa, mấy miếng tn rch s xuống bn hin ku rột rạt khi c gi thổi lướt qua. m thanh đ thay cho tiếng chung sng chiều.

 Ti hỏi g l do dẫn vợ con vo nơi heo ht ny, g lim dim đi mắt hp dưới cnh my dậm, rnh mạch:

- Thế ng anh bảo đi đến chỗ no l chỗ tốt? Gần mươi năm qua, giải phng xong l người ta giải quyết trước tin l la hng lọat ci đm cứng đầu, đ c lăn dưa đưa vo miền trong. Đẩy, một lố người đi tm đất mới để rửa sạch đất cũ, đu ngờ đ l cơ hội cho một lũ người kht đất đai, kht sống, kht một trật tự mới. Khi cn ở ngai kia th họ đ bị đng dấu chữ thập ln trn; nhưng vo đy, trước đm người chiến bại thấy nn cối, dp ru l run cầm cập th tụi ny lại c gi đấy chứ lị ! Đấy, ti dắt du vợ con vo đy l thế.

G tm sự cầm chừng. Cứ mỗi đi ba ngy, ti lại gh nh g bn mươi lt xăng, lại uống tr ni chuyện. Một đi lần g đi nhờ xe ti về tỉnh, o bộ đội bỏ ngai, quần vn ống thấp, ống cao, đầu nn cối, tay cắp nch giỏ tre với một con g mi vng mởn lng, khi th b l chuối một khổ thịt đi vi k. Ti dừng xe thả g chỗ ng tư gần trụ sở Ủy Ban, hẹn sớm thứ hai đn g về Trại heo. G hoc miệng cười, răng bợn cu vng bởi khi thuốc lo, vẫy tay cảm ơn rối rt. Nhn anh bộ đội nh qu lng cng giữa phố ni tự dưng ti thấy gần gũi v thương g; ti  nhớ đến con gi g, ci Mến bn thằng em trai tn Thọ, tc bết mu bụi đất vng, mũi thập th cu bẩn đứng bơ vơ ra đường nhn theo xe lăn bnh. Chiến thắng vinh quang hnh như chưa tới với g v gia đnh!

  Ti hơn g chắc cũng gần mười tuổi. Ti l lnh qun xa tiểu khu, nay li xe chở ct đ cho một hợp-tc-x vận tải ở tỉnh, một đi tuần ti li xe về cơ quan ở tỉnh nhận vật tư, lun tiện thăm vợ con. Để hiểu g khng dễ g, g vừa lm lỉnh sắc cạnh với cặp mắt rắn, nhưng g cũng cực kỳ chn thật, đn hậu khi đ thm tnh. Cch ni năng của g chen lẫn giữa dn bụi đời với con nh c ăn học. Giọng Bắc của g th nặng nề với cch pht m ngọng của dn qu. Một lần, chiều thứ bảy, ti chở g về tỉnh lỵ để g thăm b chị họ, vẫn dng dấp lụp chụp, đầu nn cối, quần xắn ống cao ống thấp, tt ln ngồi ở ca-bin xe cạnh ti, tay xch giỏ tre  đắp kn l chuối tươi gọn ghẽ.

- Ly, bc chạy nhưng nu nu cho em rt một hơi thuốc nh. Em đưa l điếu ra ngai, chả ngợp khi đu bc nh.

- Vng, ch cứ tự nhin.

 

G tm sự về những ngy thng sống kh khăn ở ngai Bắc. Kể từ khi g cn l học sinh trường qu trong chiến tranh c liệt. Học xong lớp chn, g dấn thn đi thanh nin xung phong, đi bộ đội, Đến khi bị thương tật nhẹ trong cuộc chiến bin giới pha Bắc năm bảy-chn ở Lũng C, H Giang; g được xuất ngũ, vo hợp tc x nng nghiệp ở qu, rồi trốn ln sống trầy trật quanh ga Hng Cỏ lm bốc xếp chui.

G diễn tả những cơ cực, ngho nn, bất cng ở qu g v ở đất Bắc vo đầu thập nin tm-mươi thật xc động khng như những người Bắc khc vo Nam lc ấy. Qua cu chuyện g kể, g lun nhắc nhở đến Cậu t, em ruột mẹ g. Cậu t học đậu pờ-ri-me Ty, l gio vin trường lng, đ gục chết ở bn đnh lng trong kỳ cải cch ruộng đất. G chia sẻ:

- Bc ạ, trong ny cc bc sợ qu ha nht, ba thằng ba-mươi-thng-tư n hiếp đp. Pht cả! thằng no cũng như thằng no! Ngai ấy, ai cũng như ai, my c nn cối th ng cũng nn cối, bn thờ nh my c liệt sĩ th ng cũng chả thiếu, my c anh em b con l cn nhớn cn nhỏ th ng cũng km g! i, nhn cc bc lấm lt bị chng bắt nạt m ức! Mẹ n! Chng n bu vo kiếm sống cả thi bc ạ! Bốc pht!

G ni, ti cứ tự động lấm lt nhn quanh ca-bin, khi xe đang chạy, ti cứ lo như c ai nghe những lời phạm thượng cc đấng ci trn! Gần mươi năm rồi, loa vang trn đầu cột điện, cổng cho đầu ng cuối xm, cờ x sắc đỏ ngập trn; tối họp xm lng, sng tự khai, trnh bo, thấp thỏm ăn ở với hai cuốn kinh: Sổ hộ khẩu v sổ lương thực. Ti sợ, mọi người dn miền Nam sợ hi, lun lun bị ci mặc cảm của kẻ chiến bại v hnh b chặt lấy niềm hy vọng v ước mơ.

Ti dừng xe ở ng tư quen thuộc, trước khi xch giỏ tre v nỏ cy bước xuống xe, g lấy một gi l từ trong giỏ ra đưa ti:

- Bc ạ, em gởi bc cht lng heo về cho bc gi v mấy chu bồi dưỡng. Lng ny m luộc chấm với mắm tm chanh l nhất đấy bc ạ, em c gi cả hng v chanh vo trong ny cả đấy.

G vội xch giỏ, chn dp ru, đầu nn cối, tay nỏ cy bước thoăn thoắt Ti ngớ ra nhn theo g, xc động chưa kịp lời cảm ơn.

Rồi cứ như vậy, năm ba tuần hoặc vi thng, lại một lần ti chở g về thăm b chị họ ở tỉnh, v lần no g cũng ấn cho ti cn thịt, cn lng heo cực kỳ tươi ngon về lm qu cho vợ con.  G tm sự với ti:

- Bc ạ, sống bao năm ở đất Bắc, trong x hội ny, n dạy cho em hiểu lm thế no để tồn tại v tiến thn. Kh th cũng cực kỳ kh, m dễ th cũng qu dễ. Khng kh sao t tướng ngực đầy huy chương m cũng ko nhau ra v xe ở đầu đường, cầm sổ gạo chầu chực cuối hẻm! Cả một đống luật lệ, quy định như lớp lớp lưới bủa giăng đ, biết bao nhiu l kẻ hở m c lng tong th mắc lưới chứ c lớn th nhởn nhơ. Nếu khng nhờ chị họ ở qu chống lưng, th lm sao em được thế ny. Chị của em l vợ Trưởng Ban Tổ Chức tỉnh đấy. C số cả, chị ấy cũng lao đao khổ sở ở qu nh, vậy m vớ được ng chồng dn xứ Thanh, cứ bước từng bước ln như diều gặp gi! Chị ấy kho lắm, cứ mỗi lần em ln thăm, l anh chị lại lm cơm mời mấy anh cn bộ trong tỉnh giới thiệu em. Em th xưa nay hay nhậu lai rai v c ti nấu nướng, chỉ cần con g hay cn lng tươi ri l em lm mn, ng anh b chị v cc bc ấy lại phải l m! Đấy, đấy cũng l con đường để em tm cch đổi đời ng anh . Vợ chồng em phải nổ lực lm sao cho con ci em khng phải sống cơ cực nhục như chng em .

C lần chở g về, ngai giỏ l gi thịt, lng heo g cn mang ln một buồng chuối lớn v quả mt to biếu b chị. Thế nn ti phải gip g một tay khing vo lối hẻm đ cch lộ hơn trăm mt. Căn nh chị g l một biệt thự đẹp nằm cạnh Ủy Ban, trước kia l nh cng vụ của một quan chức chế độ cũ nay cho ng Trưởng Ban Tổ chức tỉnh ở v sẽ ha gi. G giới thiệu ti với chị g v ni:

- Chị ạ, đy l ng anh trong Nam, li xe ct đ, coi như anh kết nghĩa của em. Biết chị để sau ny khi anh ấy về thăm nh trn phố, dưới ấy c qu g, em khng đi được, em nhờ anh ấy mang ln biếu chị.

- Ch vo chơi xơi nước, em n lm phiền ch qu!

Người đn b chắc khỏe v sắc nt, khi ni cả mắt răng v khun mặt đều tươi tắn cười rạng rỡ. Ti cm ơn v từ gi.

Vi thng sau, g cho ti hay, g được cho đi học lớp tập huấn ngắn ngy về chăn nui của sở nng nghiệp. G đi học về, x nghiệp chăn nui đ điều chuyển g từ phng bảo vệ ln lm đội trưởng khu chuồng nui heo thịt, vợ g được chuyển ln lm tạp vụ phng gim đốc x nghiệp. G vẫn vậy, chỉ c khc l thay v mặc o bộ đội bỏ ra ngai như xưa th nay đ thỉnh thỏang mặc o trắng bỏ ngai, vẫn nn cối v ống quần vẫn quen xắn bn thấp bn cao. Chợt một hm ti gh nh g đưa t xăng cho chu Mến, th g trầm giọng ni:

- Bc nầy, em hỏi thật, đội vận tải bn chỗ bc c cần mua t thịt để cải thiện đời sống anh em khng? Bc hỏi thử, nếu cần bo em hay.

Đội vận tải của ti lc ấy hơn hai chục đầu xe lớn nhỏ, chở ct đ, vật tư cho cng trnh thủy điện, trại của đội đng gần mỏ đ, cch trại heo hơn mươi cy số, ngy no xe anh em chng ti đều chạy đi, chạy về ngang qua x nghiệp heo giống Đắc K. Anh Snh tổ trưởng đời sống l người lớn tuổi, anh khổ tm v xuất ăn v tiu chuẩn được mua t khi c thịt c tươi.Tập thể chng ti thống nhất l mỗi đầu xe (ngầm hiểu l c nguồn thu từ đu) gp thm mỗi thng một số tiền để mua thm thực phẩm ngoi tiu chuẩn. Thế nn, khi ti bo lại cho anh Snh, anh đ đến nh tiếp xc với g. V bằng cch no, ti cũng khng lưu tm, nhưng từ đ thịt heo được tăng cường trong khẩu phần r rệt.

Sau một năm, ti quen biết g, nay g đ thay đổi han tan. Tnh chất hồn hậu v trung thực trong cu chuyện khng đổi thay, nhưng bn ngai đ đổi khc. Căn nh tn đ cơi nới khang trang hơn, đ c bộ ghế xa lng gỗ để gc nh thay v sạp tre trải chiếu, đ c bộ tch tr sứ v một hộp thiếc đựng tr Thi Nguyn đen xoắn như lưỡi cu. G khoe đ ghi tn học tại chức thi tốt nghiệp phổ thng, cũng nhờ b vợ gim đốc Sở Gio Dục l bạn của chị em. G khoe, c lẽ sau tại chức th g sẽ ghi tn học tiếp tại chức đại học. By giờ khng c học hm, học vị kh m ln lm lnh đạo. Dạo sau ny, g t đi xe với ti về tỉnh m chỉ gởi cho ti qu biếu b chị. Lượng qu thịt th, lng lợn nhiều hơn gi l trong một giỏ to.  Những ngy lễ Tết, vợ g đi theo mang cả chục g mi ghẹ, măng kh, lng lợn ln cho b chị. Vợ g qu ma nhưng thật th rất mực:

- Dạ, nh em chia phần cả bc ạ, phần no cho ai, mấy b bn cc sở ban ngnh m chị gi em quen. Họ thương lắm, họ coi nh em như em trong nh, nng đỡ lắm ng anh ạ.

Ti cứ nhớ mi g ni với ti: Đu phải chỉ c tiền nhiều m được việc đu bc ạ. Phải biết nhận v ban pht n huệ, phải biết tận dụng n tnh, cng kiếng t, nhưng m thầm tm cch nhắc nhở kho lo điều mnh cầu xin nhiều; v  chứng tỏ lng thnh nhiều hơn nữa! Người ta cho rất nhiều, ban pht rất nhiều ci khng phải của người ta, v người ta cũng khng ngờ, mnh cho kẻ khc nhiều đến vậy. Thời buổi lạ, lắm khi chỉ một cu ni vớ vẩn của một ng gim đốc sở ngnh no đ cũng c thể thay đổi cuộc đời v vận mệnh một gia đnh. G ni:

- Bc biết khng, trong một bữa nng heo nuộc c dồi em lm cực ngon, chị em đ giới thiệu em với ng gim đốc Sở Gio Dục Đo Tạo. Anh gim đốc hỏi em Sao tnh trạng học của ch ra sao rồi, ch Thng? Em thực tnh ni, em mới học lớp chn, anh ấy ni như đa với anh chị của em: Anh chị để em lo cho ch ấy học bổ tc, rồi tại chức, vi năm tốt nghiệp đại học xong, khi đ tnh g cũng dễ. i giời! ng ấy ni như đa, ng anh rể của em nhẹ nhng rt chm vo ly rượu cho ci ng gim đốc sở ấy, rồi ni như phn: Ch gip cho em n nếu trong thẩm quyền của ch. Tiếp đến, ng quay sang b chị em Ny, b nhớ ni cậu Thng phải học nhiều vo đấy! Thế đấy, bc thấy chưa, khi cha kha đ mở th cnh cửa to đng cũng đẩy vo nhẹ nhng lắm.

G hứng khởi, như đang rung rinh chm cha kha do b chị họ g đc trong mi trường quyền lực v xin, cho, qua mn dồi v nng nợn nuộc. Nhờ đ m từ từ g mở nhiều ổ kha kh khăn khc.

 

Một hm bc tổ trưởng đời sống của đội xe được ti khen độ ny thức ăn được cải thiện, ngon cơm lắm. Bc Snh đến bn ti chậm ri:

- Anh cũng biết đấy, nhờ c ch Thng v chi thm ngoại sổ thi, ch ấy c lợi m anh em mnh cũng sống được kh hơn. Ch Thng ấy by giờ đi học mấy lớp tập huấn, c bằng cấp chuyn mn v ln trưởng phng hậu cần x nghiệp rồi cơ đấy.

Đọan đường ti đi qua, vẫn bụi khi lẫn đất đỏ bốc ln nhiều hơn, ti vẫn thường m can xăng  mười lt thảng hoặc vo giao cho b Mến. Hơi mươi lăm tuổi, tuổi ăn tuổi lớn, con Mến by giờ đ phổng phao như thiếu nữ. Ti nghe g ni, chị họ g sẽ lo cho con Mến vo học đại học Y Dược Ty Nguyn. ng Snh cho ti hay, thịt heo ở x nghiệp chăn nui nay xẻ thịt bn ra ngoi nhiều, ng  trưởng phng Thng đem hết chuyn mn v mời cả cc nh khoa học trn tỉnh xuống nghin cứu m cũng khng tm ra căn bệnh heo lắc đầu.

 - Bc ni bệnh heo lắc đầu? Ti hỏi lại.

 - Vng, cứ thỉnh thỏang lại c con heo mơn mởn thế m cứ lắc đầu, đập đầu vo vch bỏ ăn, sụt k, vậy l phải xẻ thịt. Khi đ l heo bệnh th đu c giao thịt cho cửa hng thịt quốc doanh được. Vậy l x nghiệp tự xử l, thu nội bộ được bao nhiu hay bấy nhiu.

 Ti nhớ lại, lc ny mỗi lần chạy xe qua x nghiệp, tiếng heo ku vang trong cc chuồng trại vắng dần đi. Trong mấy năm quen biết g, ti thấy r g biến chuyển v thay đổi từng ngy. Hm tuần trước, g đn xe ti qu giang ln tỉnh, ti nhn g m khng nhận ra. Quần ka ki sậm, sơ mi trắng khac ngoi o cn bốn ti, mi tc dy chải chuốt p st, chn đi giy da đen tay xch cặp, miệng ph ph điếu thuốc thơm. Ti khng cn thấy hnh ảnh của g Thng quần xăn ống thấp ống cao, chn dp ru, đầu nn cối, tay điếu cy đu nữa cả!

- Bc thấy em lạ lắm , g cười hề hề ni với ti khi đ an vị trn ca bin xe, hm nay em thay mặt ban gim đốc x nghiệp đi họp chuyn ngnh chăn nui ở tỉnh. Em bo tin Bc mừng, em đ tốt nghiệp trung học, nay đ đăng k học đại học tại chức. Bỏ học cả chục năm rồi, nay bổ tc, năm nhảy hai ba lớp, cũng nhờ quen biết gip chứ sức em th si đầu cũng kh b qua ci ải bằng cấp ny. Vậy m nay lại tiếp tục đăng k học đại học nng lm theo hnh thức chuyn tu tại chức đấy bc ạ. Ai cũng ni dốt như chuyn tu, ngu như tại chức, nhưng thi kệ n! C tấm bằng lận lưng n cũng ấm chn bc ạ. Th thật bc, b chị ng anh em đu mi mi ngồi chỗ ghế ấy. Thi th, em nhờ vả được lc no hay lc ấy thi. Mnh cũng phải tm đuờng vượt ln khi thời cơ đến, cho con ci một thn phận khc.

Trong ca bin xe, như một thế giới ring biệt chỉ c hai anh em, g thật tnh tm sự với ti đủ điều. Cặp mắt v cnh mũi khoằm c tướng rất gian manh của g hnh như lc ny cm nn đễ mặc cho tướng t ru hm hm n trung thực của g tm sự:

- Bc cũng biết, vừa được đưa ln trưởng phng l em bị ban lnh đạo cũ đnh tơi bời. Em vốn t học, từ tổ trưởng bảo vệ, qua vi ba lớp tập huấn chuyn tu trn tỉnh m bước ln trưởng phng th ai chịu ai.  Em gặp kh lắm, nhất l khi khu vực chuồng trại heo thịt n lắc đầu, n bỏ ăn th xẻ thịt v bn. Chng viết tờ rơi tố em cấu kết bn thịt gi rẻ cho con bun. Chng tố em ăn chặn, qua mặt i, bc cũng biết cả x hội ta đang sống m, đẻ trứng th phải lt ổ, rơm rc lt cng nhiều th trứng cng kh vỡ. Thế l, thay v tập trung lo cho trn, em quay về cần mẫn lt ổ dưới. Tất cả quan vin lớn nhỏ trong x nghiệp em đều chia xẻ, biếu xn mn ngon nhất, bo bở nhất. C cht lệch gi th em lại đưa cho lớn nhiều nhỏ t. Ăn xi cha ngậm họng. Rồi quen thi, lu lu lại nhắc chừng chừng em Ny! Ch Thng nhở, sao lu nay heo thịt n khng lắc đầu nhỉ? Em cho thật kht, em lại lm gi v cho uống sữa từng giọt, từng giọt cho đỡ kht. i! Chng n thối nt hng lọat, ở đu cũng cũng thế cả thi bc ạ. Ra g đu, ci g c thể ăn được th chng chn tất! Vừa chn đầy bụng vừa giả vờ vở kịch v nhn dn. i bc cứ tin em đi!

G hoc miệng cười, hm răng nay đ được chăm sc trắng, sạch bợn vng ố của khi thuốc lo. G bi ngi ni tiếp:

- Ci nghề lm quan thời ny cũng lạ lắm bc , nổi lo lắng m ảnh tất cả cc quan cn bộ từ lớn đến b l lm sao cho vừa lng quan trn. Lắm khi vun bồi cho nỗi lo ấy nn lm cho họ mất nhn cch. Cng cố đội trn bao nhiu th cng đạp dưới bấy nhiu, khng dựa uy kẻ trn cũng kh m an tan với đm dưới. Chng n c ăn nhưng chng chưa sợ th vẫn chưa yn với chng đu. Lun lun phải đe cho chng sốt v chng mới yn, chng mới đan kết. Tập thể no, cơ quan no, ni đan kết sẽ l ni lo, khi c thằng ăn được v thằng chưa ăn được! Thằng lớn c thằng lớn hơn đ, khng lm cho n sợ n chẳng đan kết đu. Em đem bộ lng lợn v khổ phi l cực ngon ln thăm b chị, em ni cho chị hay tụi đ dưới x nghiệp nọan nắm, chng chỉ chờ thịt em, chị bảo em yn tm về để chị no.

Thế rồi mấy tuần sau, lnh đạo tỉnh xuống thăm huyện, v thng bo cho x nghiệp em l đon sẽ đến thăm để nghe ban gim đốc v lnh đạo x nghiệp bo co tnh hnh sản xuất kinh doanh. Gim đốc v cả ban cn sự chạy sốt v, no l cờ x băng rn cho mừng hoa quả, no l xối rửa chuồng trại i chạy như vịt, em chả hiểu ci thời phong kiến th ci đm thảo dn đn quan phủ huyện ra sao, c giống thế ny khng?

Đan do ng Ph chủ tịch Tỉnh, ng Trưởng phng tổ chức Tỉnh, vi ng gim đốc sở, vi ng chuyn vin đi đảo vng qua trại, đu đu cũng khen, my ảnh chớp sng, truyền hnh quay vng bấm my rồi vo hội trường x nghiệp, rồi gim đốc bo co qua loa, lnh đạo chỉ thị v hỏi đp, rồi vỗ tay rm ran chợt cậu cần vụ chạy từ ghế chủ tọa xuống lại gần em ni nhỏ vo tai Anh ln cc thủ trưởng gặp!. Em xốc lại quần o, xăm xăm ln sau lưng bn chủ tọa, ng anh rể Trưởng Ban  tố chức, ko em st xuống, đưa tay ni thầm th vo tai đi lời, em gật g gật g tới tấp. Xong em đi xuống chỗ ngồi, ng anh rể quay lại ni với ng ph chủ tịch tỉnh điều g đ, lại gật g, gật g

Sau khi tiễn khch về, em l đề ti xn xao, ai ai cũng c vẻ phục em, tay gim đốc gọi em vo phng hỏi: C phải đồng ch thủ trưởng hỏi về đon kết đơn vị mnh? Lo vừa d hỏi vừa ni lun: Đồng ch Thng cũng biết chng ti rất mực tn trọng vai tr v cng việc của đồng ch. Thế đấy, em ậm ừ, cho qua chuyện. Em khng ni r anh rễ ni những g. Thế l, từ ngy ấy, cả x nghiệp đều sợ v thay đổi thi độ với em. Em được tay gim đốc v tay b thư x nghiệp gọi vo họp bn: Chng ti đề nghị đồng ch Thng gip cho x nghiệp một ci giấy khen cấp tỉnh trong đợt cho mừng ny. Đồng ch v đơn vị chịu kh một lần ln đồng ch Trưởng ban, ln ban thi đua khen thưởng i ch khi đ nắm sức mạnh ngấm ngầm của cấp trn l đm dưới cuốn v ln sợ hi.  Đấy, dng bọn chng th phải biết lm chng sợ mnh l thượng sch.

- Thế trong dịp bo co cng tc x nghiệp, anh rễ ch Thng ni thầm th điều g m quan trọng thế!

Viễn Thng cười ha hả nhe hm răng ngựa trắng nhỡn ra:

- i trong ci tập thể m, tay no cũng run sợ v thm muốn quyền lực th chng thăm d từ cử chỉ, lời ni cc quan lớn, chng chỉ mong sao lm vừa lng cấp trn. N r r, n lấm lt đo lường niềm vui, nỗi buồn của cấp lnh đạo. Chng mất cả tư cch, chng tưởng tượng ra: Thủ trưởng chỉ đạo cho thằng Viễn Thng đấy!,Thủ trưởng lệnh cho n theo di mnh đấy!. Cơ quan no cũng một lũ vậy thi bc ! Chng n suy ra g kệ chng, em cng im lặng b hiểm, chng cng lo sợ em một php.

Anh rễ em ni g ? Ảnh ko em gh st tai chỉ ni: Ny, ny ch Thng. Chị ch bảo ch, ngy Chủ Nhật tuần đến giỗ cụ, nhớ mang t lng v lm dồi nhiều nhiều nh! Chỉ c vậy. Nhưng ci cch của anh rễ em l c đồ, c chuyện, c thuật lnh đạo tập thể cả đấy! Ha ha ha! Bc xem tức cười khng! Chả lẽ em ni toạc ra, m ni toạc ra th chng cũng chả thm tin. Ha ha, chỉ c nng nợn v dồi m cả đm run như cầy sấy. Ha ha, tay gim đốc cũng l tr thức, kỹ sư bậc hai cơ đấy!

 G thẳng lưng, xch cặp giả da mu đen, hin ngang đi về pha ủy ban, đi tập huấn, đi chuyn tu, đi học tại chức, g đang từng bước đi ln vị tr cao của x hội.

 

Sau một qung thời gian hơn mấy năm, ti chuyển tuyến chở ct đ thủy lợi dẫn nước cho một bun lng dn tộc ở Đak Mưng, thỉnh thoảng ti thong thấy g.  G đ sắm chiếc xe hai bnh Min-cơ, nh g đ xy rộng ra, v dấu ấn lớn l ngi nh g kỳ cng xy ci gc lầu một vung vức, cỡ cạnh ba mt, trn đ đc chp trn trn như ci mũ của thần đn Aladin. Hnh ảnh ny l hnh tượng ph qu v quyền lực sang trọng của đất Bắc trong thời gian ny, khi cc cn bộ đi Nga v cc nước Trung về, nghe đu ngoi ấy, chỗ no cũng chp nhỏ, chp to ci trắng ci vng như cc gio sĩ Hồi Gio đang dạo chơi giữa lng qu đất Bắc! G khng đủ sức lm lớn, nhưng cũng đủ thỏa ci lng ước vọng về danh gi xứ Bắc đang tn sng. Giữa đm cy l c ph xanh ngt, c một ci mũ chp mu trắng, cũng hay hay!

 Bấy giờ, g đ thường xuyn chạy min-cơ ln xuống huyện, tỉnh v cc cơ quan. G về qu ở Sơn Ty ko vo thm mấy thằng chu. Đứa lo việc nh, đứa mở vườn trại trồng c ph, tiu, gip vợ chồng g, để g đ ton tm, ton lực lo việc nh nước. G cho ti hay, bận lắm, bận lắm, khi th gặp anh Bảy lc gặp anh Ba. Cc sở ban ngnh đều chỗ quen biết. G chặc lưỡi, tm tnh:

- Như đ ni với Bc, mnh ban pht v nhận lại, cho nhau n huệ của nh nước cả, ai cũng vui, ai cũng lấy mỡ n rn n. Của nh nước như ni vng, mỗi người hưởng một cht c l bao, cht nng nợn c l bao, nay bc ny, mai bc kia vi cu. Vui cả thi m! Thế m em đi đu cũng thng suốt cả đấy bc ạ!

- Ồ, em qun kể bc nghe. Khi bc chạy xe ln tuyến thủy lợi Đak Mưng, th em cũng gặp khốn v đơn tố co bệnh heo thịt lắc đầu, chng n bảo từ ngy em về phụ trch trại th tổng đn lợn thịt l hơn năm trăm con, vậy m ci bệnh heo lắc đầu đ lụi dần, nhập vo nui th t m xuất ra thịt th nhiều, nay chỉ cn non ba trăm. Vậy m em cứ bn khon cho tư thương gi heo xả bệnh. Rồi x nghiệp mời ban thanh tra của Sở Nng Nghiệp xuống lm việc, đon chạy xe u-ot bất ngờ xuống khi c một con heo thịt su thng tuổi, mơn mỡn hồng ho bỏ ăn,  cứ chạy tới chạy lui, thỉnh thoảng lại lắc đầu hc đầu vo vch. Nhn ch heo nhỏ ri, bỏ ăn, cả đon đề nghị thịt để định bệnh. i cc ng Th y tay ngang ngồi ph ở Sở th biết g; vạch tới vạch lui v ở lại chn nng nuộc, thịt nuộc v phn: Ch ngon thật, thi để từ từ đy l đề ti nghin cứu khoa học về bệnh lắc đầu ấy!  Bệnh lạ

Rồi nhm bốn ng ở Sở nng nghiệp cng hợp tc đi su đăng k đề ti nghin cứu bệnh heo lắc đầu, cn em  được x nghiệp đưa ln sở hợp tc nghin cứu. Em cười mũi vo ba ci tr mo nghin cứu đấy bc ạ! Một bọn g mờ by tr, loay hoay k hợp đồng dịch vụ với x nghiệp heo, đề ti c vẻ gh gớm: Quy trnh v đề n trị bệnh lắc đầu của heo, x nghiệp bn heo nộp tiền cho đề n, mấy nh nghin cứu th cứ thỉnh thoảng chờ em ln tỉnh cng nghin cứu mn nng nuộc với dồi v mắm tm, chỉ cần đi chai cuốc lủi l h nhau thỏa thuận: kẻ đ người nng cho cc ban nghin cứu lắc đầu mỗi lo vi triệu l cm như hến, với kết luận khoa học đầy tnh thuyết phục: Bệnh lắc đầu của heo chỉ l bệnh thời vụ, cần bổ sung cc chất cần vệ sinh mi trường cần tăng cường đề khng khi c hiện tượng th nn tch ring con bệnh v thịt trước khi pht bệnh nặng. Đy l loại bệnh khng ly truyền Bc thấy đấy, ti cầm tờ kết luận trong bo co khoa học về cơ quan v từ hơn ba trăm, từ từ đn heo thịt rụng dần, rụng dần, chng phải lắc đầu để gp cng sức xy dựng, pht triển chứ! Phải khng no!

Mấy năm sau, ti đổi qua đội xe khc, đổi sang li xe Reo lớn chở đ hộc xy đập thủy điện ở huyện cch xa tỉnh lỵ hơn su chục cy số ngược về pha Bắc của tỉnh. Đội xe cũ vẫn cn tiếp tục cng việc ở gần x nghiệp heo của g. Ti nghe bc Snh, phụ trch đời sống đội xe kể về g, khi cc đội xe tập hợp về tỉnh lin hoan nhn ngy cuối năm.

- Ny, x nghiệp heo to lớn thế m phải giải thể, gần cả trăm lao động tại x nghiệp phải nghỉ việc. Lm ăn cng ngy cng lỗ nặng, người ngợm th cng ngy cng tăng ln, trong khi heo cng ngy cng hao hụt dần. Heo xả thịt bn gi trong, gi ngoi ngang nhin, nghe đu bệnh lắc đầu khng chữa trị được đ lm đn heo đi đoong! Tay Viễn Thng nghe ni được điều chuyển về tỉnh sau khi tốt nghiệp đại học tại chức, nghe đu đang đi học chuyn tu ngnh g đ thuộc sở Cng Thương. Tay ấy quả l giỏi thật, con Mến con gi g th đ trng tuyển cho đi học bc sĩ y tế cộng đồng Ty Nguyn để phục vụ nhu cầu b con dn tộc. G đ bn căn nh thần đn Aladin ở dưới huyện, ln mua nh trn tỉnh rồi. By giờ anh gặp chắc cũng khng nhận ra g đu. Chỉ tiếc cho ci trại heo quy cũ to lớn như vậy m bị bệnh heo n lắc đầu xa sổ. V cũng từ ấy trạm y tế đng cửa v nh nguyện nhỏ ở xm gio cũng im vắng tiếng chung. Khi đi ngang qua Trại heo, gi thổi mấy miếng tn rch r rệu của nh nguyện ku rt ln như đang rn

               

oOo

 

 

XEM 09 - Những Hạt Đậu Đen - PHẦN HAI

 

 

 

 

 

 

GS Nguyễn Quang Tuyến

Nguyn Giảng vin Khoa Tm l chiến
Trường V bị Quốc gia VNCH Đ Lạt

 

 

  

 

 

www.ninh-hoa.com