www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
Nguyễn Quang Tuyến

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Main Menu

 
 

 


GS Nguyễn Quang Tuyến


Nguyên Giảng viên Khoa Tâm lư chiến
Trường Vơ bị Quốc gia VNCH Đà Lạt

 

 

 

 

LĂO TRÊ THẮNG KIỆN

 

 

                                         

Tuyển Tập Truyện ngắn:

 

 02- THẦY ƠI !

          

- Tao đi sát nó, tao phập cây kim cúc vào mông mà nó c̣n nhấp nháy mắt nh́n tao cười tỉnh bơ. Ha! Ha! Ha!… Tao biết ngay chóc! Ha! Ha! Ha!…

Cậu quản lư thị trường đeo băng đỏ bên tay áo, cười ngặt nghẽo cùng đám bạn trong gian pḥng vách tôn phía sau cổng trạm kiểm soát. Anh bộ đội trẻ, đứng phía sau, chồm lên ṭ ṃ hỏi:

- Sao mày dám chích kim vào mông bà ta? Rủi trúng thịt nó đau, nó hét toáng lên th́ chết tía!

- Đồ ngu! Khi hai bả vừa leo xuống chuồng cu xe tải là tao đă nghi nghi rồi. Ai đời, mặt choắt, vai nhỏ mà ngực, bụng, mông xề xệ như cái thúng... Nếu bụng mang dạ chửa th́ chân đi xoạc, bụng nảy, chứ ai lại chân bước lúm túm, bụng th́ căng cứng… tao nghi nghi. Ha ha! Tao lảng vảng đến sát, chích một phát vào mông, bà tỉnh queo quay lại nh́n tao cười… Vậy là tao đưa vào pḥng kiểm tra nữ cho chị Sáu. Mày biết không? Bà chị có chửa, ngực mông, bụng đùi là 12 kí cà phê nhân, c̣n cô em chỉ ngực và mông không mà 7 kí lô đó mày. Ha ha... Tao tức cười nhất là phập kim vào mông mà miệng mắt bả nhấp nháy cười cười! Ha ha ha!

Tôi và anh tài xế xe tải ngồi trên băng ghế gỗ chờ xử lư vụ việc “chở con buôn hàng cấm, thông đồng với bọn phe phẩy”. Gió mùa Nô-en vù vù thổi từ sườn núi đèo Bảo Lộc lùa qua trạm kiểm soát đỉnh đèo. Nắng hanh hoe vàng như mật mà quay quắt lạnh, buồn tê tái. Hàng dăy xe khách, xe tải chờ lục soát, kiểm tra. Những xe “không có vấn đề” phập phồng chạy qua, khói đen cuộn tung trong gió. Mấy chiếc xe khách đeo thùng than sau xe như những người dân tộc đeo gùi xuống núi, mấy đóm lửa và bụi than theo gió lất phất bay như pháo hoa cải ngày tết. Những khuôn mặt mệt mỏi, trơ trơ, xếp hàng đi qua trạm kiểm soát giống hệt h́nh ảnh trong phim tả cảnh đám dân Do Thái bị lùa vào cổng trại tập trung: mệt mỏi, ngơ ngác và cam chịu!

*
*  *

Mới sớm nay, co ro, ngồi góc quán cà phê Cương Râu ở gần rạp Ngọc Hiệp Đà Lạt chờ tài xế xe tải xin đi “cải thiện chút chút”, rồi sẽ trở lại đón, để đưa xe ṿng qua các xưởng gỗ bốc hàng chở về thành phố. Tôi là áp tải xe hàng gỗ mỹ nghệ của các hợp tác xă, vừa là công nhân bốc xếp. Anh tài xế xe tải, loại xe bốn tấn cũng là người Đà Lạt, quen biết nhau cả. “Cải thiện” là cách nói của cánh tài xế, họ đi mua ít rau cải, xếp “ếm” vào các hốc thùng xe trước khi chất hàng chính lên xe che đậy lại, để khi vượt qua trạm kiểm soát ngăn cách giữa các tỉnh thành, rồi bán kiếm thêm để có tiền ăn cơm dọc đường.

 - Ông chờ tôi đi ṿng ṿng quơ quào chút chút, cải thiện kiếm bữa cơm trưa có chút “thịt kho nuớc dừa” ở quán “Cây Vú Sữa” nghen!… Anh tài xế nhanh nhẩu nói, vừa tợp nhanh hớp cà phê nóng rồi vội đi, khi ngoài trời mưa bụi lất phất lạnh. 

Đà Lạt lạ thật, đất trời cũng giống như con người nơi này, mưa băo nơi đâu, nơi đây cũng sụt sùi gió mưa tê cóng, dù vui buồn, đau khổ nơi đâu, rồi người Đà Lạt cũng “cố bay về” mà ru trong kư ức, để loăng bớt vết thương đau. Ngồi co ro, cố nép sát vào tránh từng làn mưa bụi tạt qua, khói thuốc lá Đông Nam khét lẹt, đặc quyện trong ẩm ướt.  Phố xá vắng đ́u hiu, gió và mưa lạnh chạy bương bương trong âm vang của mấy chiếc loa phóng thanh đang mở hết công suất các bản hùng ca chen vào giọng lanh lảnh… “chiến thắng vĩ đại nhất là ta!”  và “ hạnh phúc và vui sướng biết bao quê hương ta!...”

Đă gần mười năm rồi, bên ngoài biết bao thay đổi, nhưng đời mỗi con người vẫn âm thầm câm nín như vậy. Sợ hăi, câm nín và chịu đựng, h́nh như đă trở thành bản năng sống của con người từ thời hồng hoang, lũ vượn người chen chúc nhau trong hang tối, hấp hé mắt qua khe hang đá nh́n thiên nhiên cuồng nộ và các giống loại khác lăm lăm nhai cả xương và da! Chỉ có sợ hăi, câm nín và chịu đựng rồi may ra mọi sự sẽ qua đi, sẽ qua đi… Đời sống bầy đàn, qua bao kinh nghiệm máu xuơng của đồng lọai, để tồn tại sống đuợc như giun dế, không có ǵ hơn là biết sợ hăi và nếu cần th́ đổi màu da để ẩn nấp như con tắc kè trốn trong tán lá rừng. Xă hội ta đang sống, luôn luôn tạo cho mọi người điều kiện để học lại bài học về cách sinh tồn cổ sơ này.

Xe xuống đèo Prenn, sau khi đi ṿng các hợp tác xă tre, gỗ… chất mấy mươi thùng các sản phẩm mỹ nghệ tỉa tót trau tria, bao công phu mong lấp đầy đói khổ và tuyệt vọng. Cái đẹp tạm bợ kia là cơm áo, là hy vọng, là đời sống. Gỗ bạch tùng lát mỏng, dùng điện trở chà cho cháy sém màu vàng chỗ nhạt, chỗ sậm tạo h́nh lănh tụ, h́nh phong cảnh gọi là tranh bút lửa. Tre nứa cắt mỏng, dán thuyền buồm, đánh bóng gỗ lát ghép h́nh cầu kỳ, công phu; gỗ cà-chí cưa thành lát dày rồi đục đẽo, chà láng làm khay chén, muỗng nĩa…; nuôi thỏ làm thịt, lấy da thuộc làm nón áo... Tất cả xuất khẩu qua các nước Liên Xô, Đông Âu để trả nợ cơm áo, súng đạn trong những năm tháng chiến tranh Nam-Bắc. Công phu và tỉ mỉ, nhưng các loại keo dán, dầu bóng lại là loại tự chế nên chỉ thời gian ngắn là ră rục ra, nếu không kịp xuất hàng.

Tôi đă chở hàng đi giao và đă chứng kiến các thùng hàng bị trả về v́ chất lượng. Biết làm sao được! Mọi người đă cố hết sức, nhưng vật tư nguyên liệu chỉ có vậy. Tôi c̣n nhớ khi giao nón, áo da thỏ cho công ty xuất khẩu, chỉ chậm tàu chở hàng xuất bến hai tháng, khi mở ra đă có từng mảng lông tróc ra, áo nón bầy nhầy những miếng da bèo nhèo khủng khiếp. Rồi phải mang về đổ đi, và phải lại tiếp tục làm, v́ đó là gạo, là đời sống của mấy chục gia đ́nh hàng ngày ngâm, giặt, là, may, ghép…

Cái công cuộc sản xuất như tṛ chơi giả vờ này nó tạo ǵ cho một giá trị tăng thêm? Và tôi nghĩ, những nơi nhận hàng trong gia đ́nh xă-hội-chủ-nghĩa, họ sẽ làm ǵ với các sản phẩm đẹp mă ngắn ngày này? Cứ sản xuất, cứ hô hào, cứ tự đánh lừa nhau bằng hoan hô, khẩu hiệu, các hàng hóa đó có giá trị ǵ không? Người tiêu dùng sẽ nghĩ ǵ khi nhận những sản phẩm đó? Không ai cần biết đến điều này!! Một cuộc múa may vô vọng vẫn mang danh sản xuất, xuất khẩu. Cứ thế tiến lên! 

Anh tài xế kéo hộc trước ca bin xe lấy cái cassette nhỏ, thay băng nhựa, quay qua tôi cười hề hề:

- Tụi ḿnh nghe chút “vàng vàng” cho nó mềm mềm chút nghen. Thú thật với anh tôi chỉ thoải mái nghe nhạc này khi ở trong ca bin chạy xe đường trường thôi anh à. Nghe nhạc này ở đâu trong thời buổi này cũng sợ bị vồ lắm.

- Ê Bảy, anh quay lại cậu phụ xe, mày đẩy sát mấy giỏ rau cải, kéo thùng hàng mỹ nghệ nhẹ lên che kỹ chưa mày?

- Kín hết biết luôn, vô tư! Tay phụ xe cười toét miệng, kéo cái nón vải xệ xuống trán.

- Cơm cháo dọc đường có chút đó, xuống dưới kiếm chục kư gạo mua về cho bầy nhỏ nghe mày!

- Anh khỏi lo, vô tư!

Anh tài xế quay qua tôi giả lả:

- Anh thông cảm, anh em ḿnh cơm cháo ngủ nghê trên lộ cũng ở mấy đùm rau cải đó thôi anh ạ. Có bề ǵ anh nói giúp mấy ông ở trạm là mấy giỏ quà gửi cho cửa hàng ở chỗ ḿnh giao hàng. Nghen anh!

Tôi cười gật đầu. Im lặng…

Đi xe nào, tuyến đường nào cũng vậy, ḿnh chỉ là người giao hàng, khi lên xe ăn theo với tài phụ. Muốn được vui vẻ sống cùng nhau trên đường trường th́ phải ngó lơ cho tài phụ dấu cất đâu đó trong góc xe, trên thùng nước, trên mui xe, trong chỗ ngủ, trên chuồng cu… chút ít hàng “ngăn sông cấm chợ”. Những ngày tháng “ngăn sông, cấm chợ” ấy, chở được một giỏ rau củ, vài kư trà, cà phê qua trạm kiểm soát, lằn ranh giữa hai tỉnh, là đủ để có một bữa cơm thịnh soạn.

Cái chuồng cu xe tải là chỗ để tài phụ ngủ khi xe ngừng nghỉ trên đường vận chuyển. Với diện tích không quá 3 mét vuông được gác hai tấm ván, với một tấm chiếu cáu bẩn dầu nhớt. Chiếc cửa ṭ ṿ đủ cho từng người lom khom chui vào, trên cái chuồng cu đó có lúc xe tải chở được sáu bảy người ngồi bó gối, ken chật. Ở thời buổi muốn có một vé xe đ̣ đi từ Đà Lạt – Sài G̣n, phải thức dậy từ 3 giờ sáng, đứng xếp hàng chờ mua vé, xe nhồi nhét như nêm. Xe đ̣ chạy dậm dựt hàng 10 tiếng đồng hồ chưa chắc đă đến nơi. Trong khi khách đón xe tải dọc đường, được bác tài cho lên pḥng “cải thiện” trên chuồng cu của xe tải, đó là hạnh phúc. Dưới hai tấm ván gác ngang của chuồng cu là thùng đồ nghề, là mấy tấm bạt rách, là lủ khủ giỏ xách, phế phẩm… tất cả “vải thưa” đó là đồ trang trí để che mấy giỏ rau, củ quả hoặc vài kư trà khi xuống, và vài chục cân gạo khi lên, cho lũ nhỏ ở nhà đỡ trợn mắt nhướng cổ nuốt bo bo trệu trạo!

Tôi đi áp tải giao hàng, lắm khi cũng “ăn theo” đùm rau quả làm quà cho mấy người bà con khi xuống và khi về th́ cùng “kèm cặp” năm kư gạo, vài kư cá khô, đôi khi gói kín một con vịt quay mua ở Ngă tư Hàng Xanh và mấy ổ bánh ḿ để về nhà cho vợ con một bữa tiệc.

Áp tải chịu trách nhiệm về hàng hóa chuyên chở trên xe cho đến khi giao xong hàng cho khách hàng. Trách nhiệm th́ có vẻ lớn nhưng quyền lực trên xe là do tài xế, phụ xe xếp đặt, áp tải như lăo vua già ngủ gà gật trên xe, giấy tờ tŕnh báo qua trạm đều giao cho tên phụ xe hay tài xế lo. Chỉ khi cần phải kư biên bản vi phạm hay biên bản bảo lănh hàng hóa vi phạm… lăo vua già ngất nguởng nhảy xuống xe kí giấy khi cần, rồi tót lên ngồi lim dim gà gật chờ đến quán cơm có thịt cá dậy mùi trong giấc mơ ngầy ngật quanh quẩn trong đầu gă. 

Ông tài xế xe người dân Nam bộ, đậm người, da ngăm ngăm, râu quai nón lún phún ôm quanh nụ cười trắng nhởn, dễ gần.

Anh bắt chuyện :

- Nghe nói, trước “ngày chạy dài” anh cũng đi dạy?  Nghe nói… anh cũng đốt hơn hai cuốn lịch trong trường cải tạo?  Hề hề… nghe chút cho vui, cho bớt căng cái đầu.

Hắn ấn hộp băng cassette vào đầu máy trên xe. Hắn cười hềnh hệch, nh́n tôi như ḍ hỏi… Giọng ca Duy Khánh hát “Thương Về Miền Trung” ngọt như mật quanh quẩn trong cabin xe.

- Nói thật với anh, ông tài xế tiếp tục, lứa tuổi tụi ḿnh thiệt khó mà gọt cho sạch cái thứ nhạc vàng thiết tha ngọt ngào này. Trời ạ, tôi cứ lên cabin xe, rê rê lái, rê rê nghe cái chất giọng ngọt lịm, xao xuyến, ngộp thở nó rót vào tai.“Phê lắm anh ạ!” Cũng lạ thiệt, ông anh có thấy không, trước kia tui cũng chỉ là anh lính nghĩa quân, biểu đánh th́ đánh, bảo bắn th́ bắn, bảo chạy th́ chạy… Vậy mà tui chẳng hiểu sao cả chế độ miền Nam to đùng, tuớng tá, máy bay, súng ống… xe lớn xe nhỏ, lon lá ngờm ngợp nghênh ngang phố xá những chủ nhật, ngày lễ, tự nhiên thoắt cái chạy đi đâu mất tiêu, mất sạch hết, không một lời giải thích với hàng triệu người dân, người lính thấp bé như tôi,…

Rồi bây giờ những người như bọn tui ở lại đây c̣n có ǵ nào? Không nhà nước, không chế độ, không màu cờ sắc áo, không c̣n chút dấu tích ǵ ráo trọi anh à… chỉ c̣n mấy lời ca nhạc này là c̣n lại, gắn bó, âm thầm quanh quẩn an ủi bao người miền Nam sống ngơ ngơ ngác ngác trong chế độ mới… Không có nó th́ chắc buồn chịu sao nổi, ông anh!. Ai cũng nói nó “vàng”, nó “sến”… nhưng tui nói thiệt với anh nó là chiến sĩ c̣n lại, duy nhất c̣n lại với những người thua cuộc đang vật vờ sống ở lại trên mảnh đất này, khi phải chấp nhận mất tất cả!

Các ông chính trị gia, tướng tá, trí thức măi nói về miền Nam, về tự do, về… đủ thứ. Họ đâu cả rôi? Họ để ǵ lại cho đám dân đen nghèo nàn, dốt nát qua mấy mươi năm sấng quanh họ. Họ đâu cả rồi? Họ lên tiếng đi chứ,... Tất cả chỉ có những lời ca nhạc vàng c̣n lại!

Tôi biểu đồng t́nh, im lặng. Tôi nhắm mắt nghe vùng âm thanh mật ngọt thiết tha tan loăng vào từng thớ thịt da. Mới đó mà đă chín năm trôi qua, mỗi thân phận dân Miền Nam như một cộng rác vật vờ, trôi tuôn xối xả trong cơn lũ lớn.

Tiếng cậu phụ xe nói lớn làm tôi giật ḿnh tỉnh giấc chập chờn trong tiếng nhạc.

- Anh Ba à, “giớt” hai người khách lên, kiếm thêm cơm, thêm thịt hè?

Xe tải rề rề tấp vào lề, anh tài xế dặn:

- Mày coi chừng mấy bà ở quăng đường này là chuyên đi trà, cà phê, đến trạm kiểm soát nó lục lọi, giam xe là ná thở đó, nghe mày.

- Ôi mấy bà bụng lặc lè, mang bầu đi lạch bạch như vịt bầu này mà buôn lủi cà phê, trà cái nỗi ǵ anh Ba.

- Ờ, vậy th́ lẹ lên!

Cậu phụ nhảy phóc xuống, ra giá với hai người đàn bà, một bà bụng bầu, lụng thụng trong cặp đồ vải quần đen thụng áo bầu màu bă trầu sậm, một cô dáng trẻ  hơn núng nính xách túm mấy túi lát kẹp lép. Anh phụ xe giúp cho họ leo lên bậc thang sắt để chui ô cửa nhỏ vào chuồng cu xe.

- Tui ngán khách đón quá giang ở vùng Lộc Châu này, họ chỉ cần cất dấu năm kư cà phê qua trạm là mua được vài chục kư gạo mang về nuôi con, nhưng xe ḿnh th́ bị giam lại, cả anh và tôi đều bị gởi giấy về cơ quan.  Anh coi ḱa, bây giờ người ta trồng chen lấn giữa hàng cà phê là khoai lang, bo bo, bắp… Người ta quơ cào mọi chỗ miễn sao có cái ăn… Ôi  chao…!

Anh tài xế vặn lớn âm thanh bài hát “Nổi Buồn Gác Trọ” của một nữ ca sĩ biệt danh “Con Nhạn Trắng G̣ Công” nổi tiếng ngày nào…

Xe chạy xập x́nh trên đường đầy lỗ trũng và đá cục, tôi chợt nghĩ đến người đàn bà mang bầu b́ đang ngồi bó gối trên hai tấm ván gỗ, đầu chạm trần xe, phải chịu những cú xóc kinh người. Trời đă ngả bóng chiều, mây trôi ùn ùn lạnh âm u. Xe dừng nơi trạm kiểm soát đỉnh đèo Bảo Lộc. Lại xét giấy tờ, lục soát. Hai người đàn bà ́ ạch leo xuống, vào trạm theo yêu cầu của cán bộ quản lư thị trường …

 *
*  *

- Tao phập cây kim cúc vào mông mà bả c̣n nháy mắt cười với tao. Ha! Ha! Ha!

 Anh tài xế ngồi cạnh tôi trên ghế gỗ dài truớc pḥng làm việc, chờ cán bộ trưởng trạm ra xử lư. Anh kéo tôi sát lại, nói th́ thầm:

- Anh kư xong biên bản rồi “zọt” về quán Cây Vú Sữa ăn cơm. Mấy cô “phe phẩy” cà phê mà tố loạng quạng, mấy ổng lật ván chuồng cu th́ chết cả lũ!

Tôi khẽ gật đầu, nh́n mười mấy người ngồi trên ghế bơ thờ, mệt mỏi chờ đến phiên cán bộ gọi. Mấy cán bộ quản lư trẻ mang băng đỏ có ghi chữ KS màu trắng, cười đùa qua lại, nh́n ngắm từng cá nhân, như bác sĩ soi rọi bệnh trạng từng người trong ổ dịch!

- Tài xế và áp tải xe số… vào làm việc. Một anh cán bộ mở cửa pḥng kêu lớn.

Chúng tôi vào pḥng, một cán bộ lớn tuổi, chỉ cúi đầu đọc, và hỏi:

- Ai áp tải?

- Tôi áp tải xe hàng gỗ mỹ nghệ. Tôi nói.

- Anh có thân nhân là hai phụ nữ chở hàng cấm. Anh kư vào biên bản xử lư.

Anh tài xế nhanh nhẩu:

- Dạ em là tài xế xe. Dạ thưa cán bộ không phải thân nhân của anh áp tải đâu ạ. Đó là khách hàng đón xe quá giang ở Lộc Châu. Em chở xuống Đồng Nai kiếm chút cháo, anh thông cảm!

Anh cán bộ ngẩng đầu lên nh́n tôi, giọng chậm răi:

- Hai cô gái là chị em, người chị bảo họ là người thân của áp tải xe hàng, anh giúp cho họ đi bán ít cà phê nhà trồng để chữa bệnh cho mẹ đang nằm viện ở thành phố.

- Chữa bệnh cho mẹ? Tôi ngạc nhiên  hỏi lại.

- Tôi đọc lại lời khai của hai cô, anh nghe cho rơ: “Tôi là người thân của ông áp tải xe hàng. Ông ấy thông cảm hoàn cảnh của tôi cho đi nhờ xe, tôi giấu ít cà phê vườn nhà đem bán, để thăm mẹ đang trị bệnh nặng ở Thành phố…. Đáng lẽ hành vi lấy bọc vải bó cà phê vào người th́ tôi tịch thu tang vật và xử lư nhưng hai cô gái khóc xin tha, tôi cần anh xác nhận. Đó, người ta khai là thân nhân của anh. 

Tôi tần ngần nhớ đến h́nh ảnh hai người đàn bà, nón len đen lụp xụp, đón xe ở Lộc Châu, h́nh ảnh nặng nề, xơ xác, tiều tụy và bây giờ với đôi mắt van xin, sợ hăi, h́nh ảnh này tôi đă thấy đầy rẫy khắp nơi, qua gần mười năm thống nhất đất nước.

Tôi c̣n lại nhớ trong khu đất trại cải tạo, ba lớp kẽm gai vây quanh, người ta dựng kín những vỉ sắt cao bóc gỡ từ phi trường dă chiến đem về. Nắng hừng hực cháy bỏng trong cái lồng sắt to lớn nhốt hàng ngàn tù binh bại trận đó, hàng ngàn sĩ quan ngóng nh́n qua hàng vỉ sắt bít kín bưng mong chờ ân huệ học tập tốt trở về như lời hứa đă mấy năm rồi. Họ bó gối ngồi đó chờ ân huệ bên chiến thắng. Nắng vẫn hừng hực nung đốt, trên tháp bốt gác cao, ở bốn góc cái hộp sắt đó, anh bộ đội nón cối và AK đang lườm lườm canh gác.

Để thấy được người yêu khi nghe tiếng kêu réo ngoài hàng rào vỉ sắt vọng vào, người sĩ quan tù cải tạo phải giả vờ đi cầu, leo lên vỉ sắt nhà xí cao một mét rưỡi trên mặt đất gần sát cạnh hàng rào vỉ sắt, vừa tuột quần, vừa lom khom nhướng nh́n ra ngoài t́m người thân, hét to: “Em ơi về nuôi con đi, anh nhớ em!...”. Bên ngoài rào sắt, các bà các cô áo quần lụp đụp, nón lá sờn cũ (có vẻ phải làm như thế mới vui ḷng người chiến thắng!), ngẩng đầu lên nh́n “chàng” áo vải bố rách, trên tầng cao vỉ sắt. Những ánh mắt ấy, những màu áo quần ấy, những dáng đi với nỗi sợ hăi khốn cùng ô nhục ấy… Tôi đă thấy khắp nơi! 

- Hai cô ấy tôi thật không quen biết cán bộ à! Tôi khẳng định.

Ông tài xế nhanh nhẩu kéo tay tôi:

- Không biết th́ kư biên bản, để hai bà ấy với tang vật lại cho cán bộ xử lư anh áp tải à. Đi kẻo trễ, sáng sớm mai giao hàng rồi xe c̣n quay về.

- Anh kư và xác nhận vào bản khai này của hai cô gái, anh cán bộ ch́a tờ giấy vở ra trước mắt tôi.

Chữ viết của cô gái tṛn và rơ đều đều như một bầy gà con mơn mởn xếp hàng líu ríu sau lưng mẹ. Nh́n vào tờ khai viết rơ, cân đối và sạch đẹp như một bài luận của cô nữ sinh chăm lo bài viết trên trang giấy học tṛ; như cẩn thận từng đường kim mũi chỉ trên khung vải thêu màu trắng tinh nguyên. Thương quá, khi nh́n trang giấy nhỏ; chỉ là một bản tự khai “mua bán gian lận” mà sao ùa đến trong tôi, như lâu lắm rồi, được đọc lại bài luận của các cô nữ sinh ḿnh dạy ngày nào. Tôi ghi vào góc dưới chứ không đuợc ở lề trên như ngày nào người thầy phê bài luận văn, mà nay là một người áp tải hàng từ khước cứu giúp một thân phận thấp bé: “Tôi không quen biết hai người này, họ là khách quá giang của tài xế xe số… Bởi vậy, tôi không thể bảo lănh được.”

Tôi kư xong và quày quả bước ra. Anh cán bộ nhận lại biên bản với lời xác nhận của tôi, gọi với theo:

- Khoan đă, mười mấy cân cà phê không phải là số lượng lớn, nhưng nếu đúng anh không bảo lănh đuợc cho người ta th́ tôi nghĩ anh nên theo tôi xuống gặp họ. Được không vậy?

 Tôi đọc trong ánh mắt người cán bộ lớn tuổi này có chút áy náy và ḷng thuơng hại về việc tội phạm bán ít cà phê thăm mẹ đang đau nằm viện. Tôi vừa dợm quay ḿnh đi theo ông cán bộ th́ ông tài xế đă gh́ sát tay tôi xuống th́ thầm như van:

- Đi nhanh cho xe qua trạm cho xong đi anh ơi!

Tiếng nói của  anh ta như tiếng rít lên với cặp mắt lo âu nh́n đám kiểm soát trẻ đang đùa giỡn trước đầu xe anh đang tấp bên cạnh sân trạm kiểm soát.

- Anh cố chờ tôi một chút! Tôi vội vă nói.

Tôi quay lại dăy nhà tôn vách ván phía sau sân bóng chuyền. Trong pḥng thẩm tra, chiếc ghế gỗ dài sát vách, hai cô gái giờ đây xụ xuống, áo quần thùng th́nh rũ quanh thân thể ốm o. Họ cúi đầu dưới hai chiếc mũ vải trên mái tóc trễ xuống, che khuất khuôn mặt chỉ có hai vai ốm gầy giật nhẹ theo tiếng nấc khan.

Cô cán bộ ngồi đầu bàn, chỉ tôi tang vật là mấy bịch vải cắt vụng về may sơ sài từng bịch nhỏ dẹp dẹp chứa cà phê hạt. Hai cô gái trút bỏ các bao cà phê bó sát thân thể, cặp áo quần thâm quá cỡ giờ đây chùng xuống thùng th́nh như cặp đồ rũ nước móc trên giá áo là đôi vai gầy g̣ nhô lên trong mớ tóc rối bời bời xơa xuống. Trong góc mờ mờ của pḥng kiểm soát, hai cô vẫn cúi xuống, hai bàn tay xoắn vào nhau, áo quần xô lệch như thừa thăi làm người mặc thẹn thùng, xấu hổ như lộ bày chút thầm kín giữa đám đông… Mấy người khách hàng khác đang chờ đến phiên thẩm vấn, cùng mấy anh cán bộ trẻ tập sự thập tḥ truớc khung cửa sổ nh́n vào chỉ chỏ, lầm rầm b́nh phẩm, cười khúc khích. Hai cô gái khóc thút thít, thỉnh thoảng giật nấc như cố đè nén mà vẫn sơ sẩy bật ra sự khốn khổ khôn cùng. Đầu cúi sát xuống đầu gối, như rũ ra giữa hai lọn vải nhàu màu sẫm bó lấy đôi vai gầy! Trong bóng lờ nhờ đó, tôi thấy rơ hai nón len đen như màu tóc xệ xệ chụp lên che khuất khuôn mặt, hai đôi vai giật nhẹ theo từng cơn nấc. Cô cán bộ trạm kiểm soát nguớc mắt nh́n tôi, sau một hồi lâu cắm cúi vào mấy tờ  giấy chi chít chữ :

- Anh là áp tải hàng mỹ nghệ xe số…? Anh đă kư xác nhận không quen biết mấy cô này? Anh có biết hoàn cảnh của các cô này ?

 - Tôi hoàn toàn không quen biết các cô và cũng không biết đuợc hoàn cảnh khó khăn của các cô ấy, các cô là khách quá giang trên xe.

Ánh nắng xiên khoai, hắt một vệt nhàn nhạt vàng chạy dài trên tờ giấy học tṛ với từng hàng chữ tṛn trịa của hai cô gái, ánh nắng như chảy xuống và tan nḥa trên hàng chữ tôi viết ở cuối trang, nét chữ sắc cạnh như hàng đinh đóng, cắt đứt mọi hy vọng: “Tôi không quen biết hai người này!”

Tôi quay lại nh́n hai cô gái vẫn đang rấm rức khóc, xấu hổ lẫn khổ đau bó trọn hai tấm thân xơ xác gầy, vai rung lên theo từng cơn nấc. Ngoài kia tiếng c̣i xe của tài xế Ba giục giă, tiếng máy xe rú lên, từ từ lăn bánh, đứng nơi đây nghe rơ tiếng lạo xạo của sỏi đá dưới bánh xe. Tiếng cậu Bảy phụ xe vừa chạy ùa vào, vừa la bai bải:

-  Anh áp tải ơi, lẹ lên… xe đă qua trạm…

-  Thôi, xong rồi, anh đi đi… Cô cán bộ ngước lên nh́n tôi nói.

Tôi vừa quay đầu dợm buớc ra khỏi pḥng th́ một trong hai cô ngước mặt lên, khuôn mặt trong bóng nhờ nhờ ngược ánh sáng. Tôi không thấy rơ, chỉ thấy hai trũng đen đôi mắt nhập nḥe nuớc, nấc lên, âm thanh khàn đục, tắc nghẹn :

- Thầy ơi! Thầy ơi! Em đây mà thầy… Em là  T…h...ư...ơ...ng đây mà thầy.

 Tiếng em nấc nghẹn ngào, nuớc mắt nuốt chửng những âm thanh. Tôi không nghe rơ tên em là Thương, hay Hương, hay Sương… (Chỉ nghe đuợc vần ương). Tôi đứng khựng lại, ḷng đang rối bời lóng cóng chưa biết phải quyết định ra sao th́ cậu phụ xe chạy ùa vào kéo tay tôi chạy ra xe. Tôi lúp xúp chạy như bị lùa theo, đầu óc hoàn toàn mụ mẫm, trong đầu vẫn c̣n oang oang mấy từ: “Thầy ơi! Thầy ơi…em là... ương… ương đây mà thầy…”

 Xe từ từ lăn bánh qua trạm đèo Bảo Lộc, chầm chậm ḅ xuống dốc trong nắng chiều, từng hàng lau trắng nhấp nhô trên nền xanh núi biếc như những cánh c̣ trắng tan tác bay.

Tài xế Ba và tên phụ xe cười hể hả thoát nạn, họ đang bi bô mô tả món thịt kho tàu với củ cải trắng ngọt lịm, kẹp với giá hẹ ngâm chua. Tôi cứ như nghe văng vẳng tiếng kêu thảng thốt, thảm thuơng, chờ mong tôi cứu giúp. Tiếng kêu càng  thống thiết tuyệt vọng bao nhiêu tôi càng ray rứt bấy nhiêu. Cảnh ngộ thật trớ trêu cho hai thầy tṛ, tôi tự hỏi ḷng ḿnh, nếu tôi biết em ngay khi mới lên xe, liệu tôi có dám bảo lănh em?  

Đă gần mười năm qua, tôi đă làm ǵ giúp cho các em học tṛ của tôi? Con gà mái mẹ đă làm ǵ với bầy gà con trong cảnh ngộ bầy diều hâu đâm bổ xuống, bầy gà con khiếp đảm tan tác? Là người dạy dỗ, người d́u dắt đám trẻ trong cơn loạn lạc của một thời, tôi và các bạn đồng nghiệp của ḿnh đă giúp ǵ đuợc cho các em? Chúng tôi cũng lủi nhủi theo đám đông chạy tán lọan, gà mẹ lắm lúc chạy nhanh hơn đám gà con, chưa kể trong chúng tôi lại có những con gà mẹ khôn ngoan cải trang, quang quác kêu cho giống chim diều hâu nhà ṇi!

Tiếng kêu “Thầy ơi” thảng thốt, cùng cực tuyệt vọng, vang lên trong cảnh ngộ trớ trêu của hai thầy tṛ. Em là ai, Sương, hay Hương, hay Thương… em học lớp nào, năm nào, trường nào… trong những trường tôi đă dạy… tôi chẳng thể nào nhớ ra. Khi đón xe dọc đuờng, em hóa trang thành bà bầu ph́ nộn cà phê; khi bỏ hết cải trang trong trạm kiểm soát em lại rũ xuống trong mớ vải thừa thải, luộm thuộm. Em cúi mặt trong góc tối lờ mờ của pḥng kiểm tra. Em là ai trong đám học tṛ các truờng mà tôi đă dạy hơn mười năm truớc?  Đâu có như ngày xưa ấy, c̣n đâu những đôi mắt trong veo các em huớng lên nghe thầy giảng bài? Những đôi mắt ấy nay ở nơi đâu nhập nḥa nuớc mắt, cơ cực trong vạn nẻo gian truân?

Tôi nào biết làm ǵ đuợc cho các em khi tôi cũng như các em quấn quanh ḿnh biết bao “bao b́” che dấu, để “đắp tai ngoảnh mặt làm ngơ” mà sống qua ngày trả nợ áo cơm!

Em ơi, cả em và  thầy làm  đuợc ǵ đây em ?

-  Ha! Ha! Ha! Cậu phụ xe cười phá lên cắt đứt gịng suy nghĩ của tôi, cậu nhại lại giọng anh cán bộ quản lư thị truờng trẻ tuổi: “Tao phập cây kim cúc vào mông bà ta mà bả… Ha! Ha! Ha! c̣n  quay lại nh́n tao cười duyên nữa chứ!  Ha! Ha! Ha!”

-  Cậu im đi!. Tôi nói như hét lên trong tiếng xe gầm rú…

  Anh  tài xế từ tốn:  

- Thằng Cu, mày đừng cười đùa như vậy! Dù sao các cô ấy cũng quá cơ cực, khốn cùng … Tụi ḿnh đâu có đẹp mặt, đẹp mày ǵ cho cam, tụi ḿnh cũng luồn lách chở chút ít rau củ, kiếm chút cơm cháo cho gia  đ́nh mà. 

Từng đợt sương chiều ùa từ các khe núi, sà thấp xuống mặt đường. Tôi bâng khuâng thầm nhủ: “Các em hoc tṛ của tôi ơi, các bao b́ cà phê các em dùng để bao che thân thể mảnh mai của ḿnh, như mặt nạ để vuợt qua khúc ngặt nghèo của cuộc sống. Những ngày tháng qua, đám cùng dân chiến bại có ai mà không có một mặt nạ, mỏng hay dày, để vuợt qua truông khổ ải ? Có ai mà chẳng bị một mũi kim gút cắm phập vào thể xác hay tâm hồn mà vẫn thản nhiên nhoẻn miệng cười giả lả. Mỗi ngày, mỗi tháng năm bao nhiêu người chịu bao mũi kim cắm phập vào da thịt và tâm hồn ḿnh đă được lớp bao b́ thỏa hiệp dầy cộm che chắn?

Tôi nào có hơn ǵ các em, cũng ngày tháng lầm lũi bó chặt bao nhiêu mặt nạ để mong yên thân. Mỗi ngày vẫn nghe tiếng văng vẳng cười Ha! Ha! Ha đâu đó về những mũi kim phê phán cắm phập, xé nát sĩ khí của đám trí thức chiến bại đang cố câm nín để được sống an thân.

Đúng em ạ, lũ chúng tôi  những người có học và đuợc đào tạo trước đây, bây giờ hằng ngày vẫn miệng mỉm cười không thấy đau xót ǵ trước mọi sự ác độc, mưu chước dối trá, lừa bịp. Chúng tôi xem đó như là sự thật hiển nhiên của xă hội mà ta đang sống, không có một phản ứng nào. Nay việc cam chịu ấy đă biến thành tính cách hèn kém, yếu đuối của ḿnh. Thói quen sống chung với môi trường mới giả trá nay đă thành nhân cách sống của bản thân ḿnh lúc nào không hay, rồi lúc nào đó chẳng ai c̣n nhớ ḿnh đă được giáo dục ra sao, thời trẻ tuổi ḿnh đă mơ uớc ǵ, và đă đem ước mơ đó dạy cho đám môn đồ ngày ấy tin và yêu điều ǵ? Ta đă quên hết?

Ta thường ngày bơi lội trong ḍng chảy giả dối và lường gạt với những cú kim gút phập vào người mà vẫn hể hả nói nói cười cười! Ờ nhỉ, ta vẫn b́nh an  sống, ta nào có mất ǵ đâu?

Chiếc xe lừ lừ cài số nhỏ ŕ rầm đổ dốc, nắng vàng trở màu tím tái một ḍng đục quánh từ thung lũng sâu sẫm dần… Tôi như cứ măi thấy đôi mắt nḥe nhoẹt nuớc mắt tuyệt vọng cầu xin của em. Tôi cứ như nghe vang vang tiếng kêu nghẹn ngào của em trong tiếng nấc:

- Thầy ơi! Em đây mà thầy… Thầy ơi! 

C̣n bao năm nữa tôi mới quên được tiếng kêu thảng thốt này?

Biết c̣n bao nhiêu  năm nữa em ơi!      

                                        

 

 

oOo

 

XEM PHẦN 03

 

 

 

 

 

 

 

GS Nguyễn Quang Tuyến

Nguyên Giảng viên Khoa Tâm lư chiến
Trường Vơ bị Quốc gia VNCH Đà Lạt

 

 

  

 

 

www.ninh-hoa.com