www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

Hán Việt Dịch SLược 

Giáo Sư
Nguyễn Hữu Quang

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trở về Trang Tác Giả

 

Main Menu

 
 


HÁN VIỆT DỊCH S LƯỢC

GS Nguyễn Hữu Quang

Nguyên Giảng Viên Vật Lư Chuyên về Cơ Học Định Đề
(Axiomatic Mechanics, a branch of Theoretical Physics)
tại Đại Học Khoa Học Sài G̣n trước năm 1975

 

 

 

CHƯƠNG 04

 

DỊCH ÂM

 


 

 

 PHỤ-LỤC

 (Tiếp theo Kỳ 43)

 

V TINH-ÂM HÁN-NGỮ


Tinh-âm là phép chú-âm một ngôn-ngữ.  Cho đến giữa thế-kỷ 20, đă có trên 50 phương-pháp tinh-âm Hán-ngữ. Ta đă biết qua phương-pháp cuả  Trường Viễn-đông  Bác-cổ (EFEO), qua sách  Mémoires Historiques de Se-Ma Ts’ien cuả  Édouard Chavannes.  Giới nghiên-cứu  Đông-phương quen dùng Chú-âm Phù-hiệu 音符號 (Pơ Phơ Mơ Phơ, viết tắt là CÂ). Hồi trước, giới nghiện cứu Tây-phương thường dùng lối  Wade-Giles (viết tắt là WG)  hoặc lối cuả  Đại-học Yale  (viết tắt là Y).  Sau họ lại chuyển sang dùng lối Pinyin (viết tắt là P), thông-dụng ở Trung-Hoa Đại-lục.  Riêng tôi không ưa lối tinh-âm kỳ-quặc này v́ có nhiều phù-hiệu trái khoáy như  b, c, ch, ci, d, g, j, k, q, r, t, x, z, zh, v́ chúng  chẳng ăn nhằm ǵ đến phát-âm cả. Lại  thêm, cả  ba  âm đồng-

Tứ-thanh trong Bạch-thoại là âm-b́nh, dương-b́nh, khứ và nhập thường được biểu-thị trong phép Chú-âm Phù-hiệu bằng dấu ngang, dấu sắc, dấu v và dấu huyền. Trong phép Wade-Giles chúng lại được biểu-thị bằng chỉ-số trên (raised numerals or superscript) 1, 2, 3, 4. Tỷ dụ như đông tây東西 (đồ vật) trong Pinyin được chú-âm là dōngxi, Wade-Giles chú-âm là tung1-hsi hoặc tung1-hsi1.

Để quư-độc-giả tiện việc sử-dụng khi gặp tinh-âm Hán-ngữ, xin liệt-kê dưới đây một Đối-chiếu-biểu thông-dụng:  

Đối-chiếu-biểu Hán-ngữ Tinh-âm (pinyin)

Vi-thị Tinh-âm (Wade), Gia-lỗ Tinh-âm (Yale)

và Chú-âm Phù-hiệu (Gwoyeu Romatzyh)

VĂN TỊCH KHẢO

 

4A  Ngữ-ngôn-học Từ-điển 語言學辭典, Sơ-bản, Trần Tân Hùng, Trúc Gia Ninh, Diêu Vinh Tùng, La Triệu Cẩm, Khổng Trọng Ôn, Ngô Thánh Hùng biên-trước, Tam-dân Thư-điếm ấn-hành, Đài-bắc, tháng 10-1989.

4B  Thuyết-Văn Giải Tự Chú 說文解字注, Đệ-nhất-bản, Hán · Hứa Thận 許慎soạn, Thanh · Đoàn Ngọc Tài 段玉裁chú, Thượng-hải Cổ-tịch Xuất-bản-xă xuất-bản, Thượng-hải, tháng 10-1981.

4C  Nhất-thiết-kinh Âm-nghĩa 一切經音義, Đường · Sa-môn Thích Nguyên Ứng soạn, Tái-bản, Tân Văn Phong, Đài-bắc, tháng 3-1980.

4D Trùng-hiệu Tống-bản Quảng-Vận Phụ Sách-dẫn宋本廣韻, Tứ-bản, Quảng-văn biên-dịch-sở biên, Quảng-văn Thư-cục ấn-hành, Đài-bắc, tháng 12-1974.

4E Quảng-Vận Nghiên-Cứu 廣韻研究, Trương Thế Lộc 張世祿trước, Thái-b́nh Thư-cục, Đài-bắc, tháng 12-1974.

4F  Tập-Vận , tam-sách, đệ-nhất-bản, Tống · Đinh Độ丁度 soạn, Bắc-kinh thị Trung-quốc Thư-điếm xuất-bản, Bắc-kinh, tháng 12-1974.

4G  Thập Giá Trai-dưỡng Tân-lục 十駕齋養新錄, Đệ-nhất-bản, Tiền-Đại-Hân 錢大昕 trước, Thượng-hải Thư-điếm xuất-bản, Thượng-hải, tháng 12-1983.

4H  Thiết-vận-khảo Ngoại-thiên phụ 切韻考外篇, Sơ-bản, Phiên-ngung Trần-Lễ soạn, Học-sinh thư-cục ấn-hành, Đài-bắc, tháng 4-1965.

4I  Thế Thuyết Tân-ngữ 世說新語, Toàn nhị sách, Nam-triều è Tống · Lưu Nghiă Khánh 劉義慶 soạn, Lương è Lưu Hiếu 劉孝 tiêu-chú, Thượng-hải Cổ-tịch Xuất-bản-xă xuất-bản, Thượng-hải, tháng 11-1982.

4J  ĐĐẳng-vậnĐNgũ Chủng 等韻五種 (Vận-Kính 韻鏡, Trịnh Tiều trước; Thất Âm Lược 七音略, Trịnh-Tiều trước; Tứ Thanh Đẳng Tử 四聲等子, Tư-mă Quang soạn; Thiết Vận Chỉ Chưởng Đồ , Tư-mă Quang soạn; Kinh Sử Chính Âm Thiết Vận Chỉ Nam 經史正音切韻指南, Lưu Sĩ Minh 士明 soạn), Tam-bản, Nghệ-văn Ấn-thư-quán, Đài-bắc, tháng 10-1998.

4K Dịch-âm 易音, Cố Viêm Vũ 顧炎武 soạn, in Hoàng-Thanh Kinh-Giải Dịch-Loại Vựng-Biên 皇清經解易類 (tr. 1219-1233), Nghệ-văn Ấn-thư-quán, Đài-bắc.

4L  Hán-ngữ Âm-vận-học , Thập-ngũ-bản, Đổng Đồng Ḥa trước, Văn Sử Triết Xuất-bản-xă kinh tiêu, Đài-bắc, tháng 10-1998.

4M  Quảng-Vận Vận-loại Khảo-chính廣韻韻類考正, Khang Thế Thống soạn.

4N  Hán-ngữ Âm-vận 漢語音韻, trùng-ấn bản, Vương-Lực trước, Trung-Hoa Thư-cục, Hongkong, tháng 7-1973.

4O  Nhập-thanh Tự Tiên Luận, Trần Tuệ Kiếm trước, Bạch-lân Thư-cục ấn-hành, Đài-bắc, 1.5.1977, Sơ-bản.

4P  Cổ Âm Học Phát Vi 古音學發微, Tái-bản, Trần Tân Hùng 陳新雄trước, Văn Sử Triết Xuất-bản-xă, Đài-bắc, tháng 10-1998.

4Q  Âm Học Thập Luận 音學十論, Tạ Vân Phi 謝雲飛trước, Vụ Phong xuất-bản-xă, Vụ-phong, Đài-loan, 1971.   

4R Văn-học dữ Âm-Luật 文學與音律, tái-bản, Tạ Vân Phi 謝雲飛trước, Đông-đại Đồ-thư Công-ty xuất-bản, Vụ-phong, Đài-bắc, tháng 12-1994.   

4S  Hán-ngữ Đẳng-vận-học , Lư Tân Khôi trước, Trung Hoa Thư-cục, Bắc-kinh, 1983.

4T  Cổ-âm Khái Thuyết , Lư Tân Khôi trước, Quảng-đông Nhân-dân xuất-bản-xă, tháng 12-1979.

4U Long-trùng tịnh Điêu-trai Văn-tập 龍蟲並雕齋文集, Vương-Lực trước, đệ-nhất bản, Toàn nhị sách, Trung Hoa Thư-cục xuất-bản, Bắc-kinh, tháng 1-1980.

4V  Chánh Tả Việt Ngữ, cuả Lê Ngọc-Trụ, Loại sách học Việt-ngữ, Saigon, không đề năm in.

4W  An Nam Di-ngữ Khảo Thích 安南譯語考釋, Trần Kinh-Hoà 荊和trước, Văn Sử Triết Học-báo, Số 5, 1953, tr. 149-240; Số 6, 1954, tr. 161-227.

4X   Chữ Nôm chi H́nh-thái cập Sản Sinh Niên-đại 字喃之形態及產生年代, Trần Kinh-Hoà 荊和trước, Nhân-văn Khoa-học Luận-tùng (0148), 303-330.

 4Y  Nghiên Cứu về Chữ Nôm, Lê Văn Quán trước, Nhà Xuất-bản Khoa-học Xă-hội, Hà-nội, 1981.   

4Z  Đại-Nam Quấc-Âm Tự-Vị大南國音字, Huỳnh Tịnh Paulus Cuả, Imprimerie REY, CURIOL & Cie, Saigon, 1895. 

 

 

BIBLIOGRAPHY 

 

4AA  Karlgren, Bernhard, Analytic Dictionary of Chinese and Sino-Japanese, Dover Publications, Inc., New York, 1974.  

4AB  Karlgren, Bernhard, Grammata Serica Recensa, Bulletin of the Museum of Far Eastern Antiquities (BMFEA), Vol. 29, pp. 1-332, Stockholm, 1957.

4AC  Karlgren, Bernhard, Glosses on the Book of Odes, BMFEA 14-18, Stockholm, 1942, 44, 46.

4AD  Karlgren, Bernhard, Compendium of Phonetics in Ancient anf Archaic Chinese, BMFEA 26: 211-367, Stockholm, 1954.  

4AE  Karlgren, Bernhard, Loan Characters in Pre-Han Texts, BMFEA 35-39, Stockholm, 1963-1967.

4AF Karlgren, Bernhard, On the Authenticity and Nature of the Tso Chuan, Göteborgs Högskolas Årsskrift XXXII, 3-65, Göteborg, 1926.

4AF  Karlgren, Bernhard, Glosses on the Book of Documents, BMFEA 20-21, Stockholm, 1948, 49.

 4AG  Karlgren, Bernhard, Word Families in Chinese, BMFEA 5:9-120, Stockholm, 1934.

4AH  Karlgren, Bernhard, On the Script of the Chou Dynasty,  BMFEA 8:157-178, Stockholm, 1936.

4AI  Karlgren, Bernhard, Tones in Archaic Chinese,  BMFEA 32:113-142, Stockholm, 1960.

 4AJ  Maspéro, Henri, Bulletin de l’Ecole Française d’Extrême-Orient (BFEO), Tome XII, No 1, Études sur la Phonétique Historique de la Langue Annamite, Imprimerie d’Extrême-Orient, Hanoi, 1912.

4AK  Henri Maspéro, BFEO,Tome XX, No 2, Le Dialecte de Tch’ang-Ngan sous les T’ang, Imprimerie d’Extrême-Orient, Hanoi, 1920.

4AL  Pulleyblank, Edwin G., Lexikon of Reconstructed Pronunciation in Early Middle Chinese, Late Middle Chinese, and Early Mandarin, UBC Press, Vancouver, 1991.

4AM  Dobson, W.A.C.H., Early Archaic Chinese-A Descriptive Grammar, University of Toronto Press, 1962.

4AN  Dobson, W.A.C.H., Late Archaic Chinese-A Grammatical Study, University of Toronto Press, 1959.

4AO  Haudricourt, André G., De l’Origine des tons en Vietnamien, Journal asiatique 242:1, 1954, 69- 82.  

4AP  Haudricourt, André G., Problèmes de Phonologie Diachronique, Société pour l’Etude des Langues Africaines, Paris, 1972.

4AQ  Nguyễn Khắc-Kham, Influence of Old Chinese on the Vietnamese Language, in Transactions of the International Conference of Orientalists in Japan (Tokyo) 14, 1969, 92-93/ A Summary.

4AR  Nguyễn Khắc-Kham, Foreign Borrowings in Vietnamese, Area and Culture, Studies No 19, Tokyo Foreign Studies, 1969.

4AS  Karlgren, Bernhard, The Chinese Language: An Essay on its Nature and History, the Ronald Press Company, New York, 1949.

4AT  Karlgren, Bernhard, Sound and Symbols in Chinese, Hong Kong University Press,

Hongkong, 1962.

4AU  Yuen Ren Chao, Language and Symbolic Systems, Cambridge University Press, 1968.

4AV  Bulletin of the Institute of History and Philology, Academia Sinica, Vol. 1, Taipei, January, 1967.

4AW  TING Pang-hsin, A New Interpretation of the Even and Oblique Tones in Bulletin of the Institute of History and Philology, Academia Sinica, Vol. XXXIX, Part II, Taipei, 1969.

4AX  Bulletin of the Institute of History and Philology, Academia Sinica, Vol. XXIX, Part I, Taipei, November 1957.

4AY  Bulletin of the Institute of History and Philology, Academia Sinica, Vol. XLVI, Part II & III, Taipei, March & June 1975.

4AZ  Bulletin of the Institute of History and Philology, Academia Sinica, Vol. XLVII, Part I, Taipei, December, 1975.

4AAA  Thượng-Cổ Thanh-điệu chi Lăi-Trắc 上古聲調之蠡測, Ngô Tĩnh Chi 吳靜之soạn, Đài-bắc, tháng 6-1975.   

4AAB  Trung-quốc Ngữ-ngôn-học Sử 中國語言學史, sơ-bản, Trang-nghiêm Xuất-bản-xă soạn, Trang-nghiêm Xuất-bản-xă xuất-bản, Đài-bắc, tháng 11-1979.

4AAC  Cổ Kim Tự Âm Đối Chiếu Thủ Sách 古今字音對照手冊, tân-nhất-bản, Đinh Thanh Thụ 丁聲樹 biên-lục, Lư Vinh Tham 李榮參đính, Trung-Hoa Thư-cục, Bắc-kinh, tháng 10-1981.

4AAD  Cổ Kim Thanh Loại Thông Chuyển Biểu古今聲類通轉表, đệ-nhất-bản, Hoàng Trác 黃焯 soạn, Thượng-hải Cổ-tịch Xuất-bản-xă, Thượng-hải, tháng 6-1983.

4AAE  Thượng-Cổ Âm-Vận Biểu Cảo 上古音表稿, Tam-bản, Đổng Đồng Ḥa trước, Đài-liên Quốc-phong Xuất-bản-xă ấn-hành, Đài-bắc, tháng 11-1975.

4AAF  Trung-Nguyên Âm-Vận 中原音韻, Tái-bản, Chu Đức Thanh 周德清 tập, Nghệ-văn Ấn-thư-quán ấn-hành, Đài-bắc, tháng 6-1972.

4AAG  Thiện-bản Dịch-Kinh 善本易經, Đinh Bửu Trinh 丁寶楨đẳng trước, Lăo-cổ Văn-hoá Sự-nghiệp, Đài-bắc, tháng 7-1981.

4AAH  Thái-Huyền-Kinh 太玄經, đệ-nhất-bản, Dương Hùng 揚雄 soạn, Thượng-hải Cổ-tịch Xuất-bản-xă, Thượng-hải, tháng 11-1990.

4AAI  Nguồn Gốc và Quá-tŕnh H́nh-thành Cách Đọc Hán-Việt, Nguyễn Tài Cẩn trước,

Nhà Xuất-bản Khoa-học Xă-hội, Hà-nội, 1979.

4AAJ  Ngôn-ngữ-học Việt Nam, Nguyễn Bạt Tụy, Kỷ-yếu Hội Khuyến-học, Saigon, 1953, tr. 65-99.

4AAK  Ưu-điểm và Khuyết-điểm cuả Chữ Nôm, Bửu Cầm, Việt Nam Khảo-cổ Tập-san, Saigon, 1960, Số 1, tr. 50-64.

4AAL  Việt Nam Văn-học Toàn-thư, Hoàng Trọng Miên, Quốc-hoa xuất-bản, Saigon, 1959.

4AAM  Việt Nam Cổ-văn-học-sử, Nguyễn Đổng Chi trước, Nhà xuất-bản Trẻ, Saigon, 1993.  

4AAN  T́m Hiểu Kho Sách Hán Nôm, Tập I, 1984, Tập II, 1990, cuả Trần Văn Giáp , Nhà Xuất-bản Khoa-học Xă-hội, Hà-nội.

4AAO  Bảng Tra Chữ Nôm, Hồ Lê hướng-dẫn với sự tham-gia ư-kiến cuả hai cụ Lê Thước và Cao Xuân Huy, Nhà Xuất-bản Khoa-học Xă-hội, Hà-nội, 1976.

4AAP  Bảng Tra Chữ Nôm Miền Nam,, Vũ Văn Kính trước, Hội Ngôn-ngữ-học T.P. Hồ Chí Minh, Thành-phố Hồ Chí Minh, 1994.

4AAQ  Hán-ngữ Đại-tự-điển 漢語大字典 , 8 Quyển, Hán-ngữ Đại-tự-điển Biên-tập Uỷ-viên-hội, Từ Trung Thư 徐中舒 chủ-biên, Tứ-xuyên Từ-thư Xuất-bản-xă & Hồ-bắc  Từ-thư Xuất-bản-xă, Thành-đô, 1986-1990.

4AAR  Yamamoto, Tatsurō (Sơn-Bản Đạt-Lang 山本達郎), Luận Văn-Hựu no "Luận Chữ Nôm chi Tổ-chức cập kỳ Hán-tự chi Quan-thiệp", Đông-dương Học-báo 東洋學報, 22, Tokyo.

4AAS  Luận Chữ Nôm chi Tổ-chức cập kỳ Hán-tự chi Quan-thiệp論字喃之組職及其與漢字之關涉, Văn-Hựu聞宥, Yên-kinh Học-báo燕京學報, 14, 1933, 201-242.

4AAT  Chữ Nôm Tạp Khảo字喃雜考, Văn-Hựu聞宥, Tây-Nam Nghiên-cứu 西南研究, 1, 1940, 111-113.

4AAT  Tân-thích Dương Tử-vân Tập新譯揚子雲集, Diệp Ấu Minh 葉幼明chú-dịch, Chu Phụng Ngũ 周鳳五hiệu-duyệt, Tam-dân Thư-cục, Đài-bắc, tháng 11-1997.
4AAU  Chinese Characters, by Leon Wieger, Dover Publications, Inc., New York, 1965.

4AAV  Thuyết-Văn Giải-tự Chú說文解字註, đệ-nhất-bản, Hứa-Thận 許慎soạn, Đoàn Ngọc-Tài 段玉裁chú, Thượng-hải Cổ-tịch Xuất-bản-xă, Thượng-hải, tháng 10-1981.

4AAW  Khang-Hi Tự-điển 康熙字典, Phụ-lục: Tự-điển Khảo-chứng 字典考證cuả Vương Dẫn Chi王引之, Trung-Hoa Thư-cục, Bắc-kinh, Tháng 1-1980.

4AAX  Trung-quốc Văn-tự-học 中國文字學, sơ-bản, Phan Trọng-Quy 潘仲規trước, Đông-Đại Đồ-thư, Đài-bắc, tháng 2-1977.

4AAY  Văn-Tự Thanh-Vận Luận-Tùng 文字聲韻論叢, sơ-bản, Trần Tân Hùng 陳新雄trước, Đông-Đại Đồ-thư, Đài-bắc, tháng 1-1994.

4AAZ  Văn-Tự Mông Cầu 文字蒙求, Sơ-bản, Vương Quân 王筠 soạn, Nghệ-văn Ấn-thư-quán ấn-hành, Đài-bắc, tháng 1-1994.

 

 

 

   

 

    Xem tiếp Kỳ 45

 

 

 

 

 

GS Nguyễn Hu Quang
Nguyên Giảng Viên Vật Lư Chuyên về Cơ Học Định Đề
(Axiomatic Mechanics, a branch of Theoretical Physics)
tại Đại Học Khoa Học Sài G̣n trước năm 1975

 

 

  

 

 

www.ninh-hoa.com