www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

Hán Việt Dịch S Lược 

Giáo Sư
Nguyễn Hữu Quang

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trở về Trang Tác Giả

 

Main Menu

 
 


HÁN VIỆT DỊCH S LƯỢC

GS Nguyễn Hữu Quang

Nguyên Giảng Viên Vật Lư Chuyên về Cơ Học Định Đề
(Axiomatic Mechanics, a branch of Theoretical Physics)
tại Đại Học Khoa Học Sài G̣n trước năm 1975

 

 

 

CHƯƠNG 24

 

DỊCH - DỤNG

 



 

 (Tiếp theo Kỳ 192)       

 

NGŨ-THUẬT

 

Các khoa bói toán nói chung được gọi là Ngũ-thuật: Mệnh, Bốc, Tướng Y, Sơn. Tài-liệu rất ư là phong-phú. Chỗ khó là tuyển lựa.

Mệnh là tất cả những khoa liên-quan đến vận-mệnh con người như Tử-vi, Tử-B́nh, Hà Lạc Lư-số, Thiết-bản Thần-số, Quả Lăo Tinh-tông, Tinh-b́nh Hội-hải ...

Về Mệnh-lư-học chúng ta đă làm quen với Tử-vi, Tử-B́nh và lịch-pháp và âm-dương ngũ-hành, như trong bài 17 và bài 31. Khoa Thiết-bản Thần-số có dính dáng ít nhiều với Hoàng-Cực Kinh Thế, ta đă duyệt qua nơi bài 164.

Bốc là tất cả những khoa liên-quan đến kết cuộc cuả sự việc nào đó như Đại Lục Nhâm, Bốc Dịch, Mai-Hoa Dịch-số, Kỳ-môn Độn-giáp, Thái Ất Thần-kinh ...

Tướng là tất cả những khoa liên-quan đến xem tuớng đủ loại như: tướng diện, tướng tay, tướng chỉ tay, chỉ ngón tay hay chỉ bàn chân, tướng đi, tướng thinh, tướng nhà cửa, tướng mộ-phần ...

Y là tất cả những khoa liên-quan đến Đông-y, Đông-dược mà ta sẽ nghiên-cứu nơi CHƯƠNG 26 Y-DịCH VẬN-KHÍ.

Sơn là tất cả những khoa liên-quan đến xem tướng nhà cửa (dương-trạch) mồ

mả tức Điạ-Lư hay phong-thủy hoặc kham-dư (449, 450, 451, 452).     
           

KHÍ CÔNG

氣功

(446, tr. 1211-1333)

       Từ xưa đến giờ người ta vẫn hiểu khí-công là thuật dưỡng-sinh trường thọ. Trải qua mấy ngh́n năm thực-nghiệm, khí-công đă tích-lũy biết bao nhiêu kinh-nghiệm dưỡng-sinh diên-thọ phong-phú. Chu-Dịch bao quát nhiều lĩnh-vực, nên đối với triết-học-sử, tư-tưởng-sử, tôn-giáo-sử, văn-học-sử, khoa-kỹ-sử, y-dược-sử, hẳn ảnh-hưởng rất mạnh. Tại nhiếp-sinh-học, Chu-Dịch uẩn-hàm cỗi rễ phương-pháp dưỡng-sinh đông-phương. V́ thế, dịch-lư mang nặng ư-nghiă chỉ-đạo nhiếp-sinh-học.

Dưỡng-sinh-quan cuả Tam-giáo

          Dưỡng-sinh-học là một môn học rất phức-tạp. Tố-Vấn · Thượng-cổ Thiên-chân-luận nói: "Người đời thượng-cổ sống đến 100 tuổi mà động-tác không suy-nhược. Người đời nay mới có 50 tuổi động-tác đă suy-nhược ... Người đời thượng-cổ đặt phép vào âm-dương, an-hoà với thuật-số, ăn uống có tiết-độ, đời sống hữu thường, không hành-động bậy bạ làm hao-tổn sức khoẻ, nên tâm-thân thường an-lạc, mà tận chung thửa thiên-niên, an-nhiên thẳng tiến tới trăm tuổi". Thế mới biết dưỡng-sinh là tất-yếu, dưỡng-sinh-quan cuả chúng ta đương nhiên ứng với tăng-cường thể-chất, đề cao hiệu-suất công-tác, để suy-động sức sinh-sản, quyết không là đơn-thuần mà là diên niên ích thọ.

Vận-động-quan cuả Tam-giáo

        Tổng-tông-chỉ dưỡng-sinh cuả Chu-Dịch là 'mạng sống nằm trong vận-động' như Dịch Hạ-Hệ II/5 nói: "Theo Đạo Dịch hễ cùng th́ biến, biến th́ thông, thông ắt lâu dài vậy".

          Hai quẻ Kiền-Khôn cuả Dịch, một chủ dương động, một chủ âm tĩnh, thành ra một đại-nguyên-tắc cuả dưỡng-sinh, ảnh hưởng sâu rộng lên dưỡng-sinh-quan cuả tam-giáo. Động với tĩnh, nhu với cương hợp thành một hệ-thống đối-lập. Quẻ Kiền tuy chủ động, cũng có lúc chủ tĩnh; quẻ Khôn tuy chủ tĩnh, cũng có lúc chủ động, nhân đó hai quẻ Kiền-Khôn là động-tĩnh hữu thời, như Thượng-Hệ VI/2 nói: "Phù Kiền, kỳ tĩnh dă chuyên, kỳ động dă trực, thị dĩ đại sinh yên; phù Khôn, kỳ tĩnh dă hấp, kỳ động dă tịch, thị dĩ quảng sinh yên = Ôi đạo Kiền, lúc tĩnh th́ chuyên, lúc động th́ thẳng, cho nên sinh ra lớn vậy; đạo Khôn lúc tĩnh th́ thu hẹp lại, lúc động th́ mở toang ra, cho nên sinh ra rộng vậy". Tức là nói: trời đất muôn vật là trong động có tĩnh, trong tĩnh có động, động tĩnh xen kẽ nhau. Nguyên-tắc dưỡng-sinh cũng vậy: trong động có tĩnh, trong tĩnh có động, cứng mềm cứu giúp lẫn nhau, tóm lại, cần vận-động biến-hoá, mới có sinh-khí. Chính như Hệ-Thượng V/6 nói: "Sinh sinh chi vị Dịch = Sinh sôi nẩy nở hoài hoài th́ gọi là Dịch". Hiệu-ứng cuả vận-động đối với sinh-mệnh chính là cái ta gọi là 'bản lề không hề mọt, nước chẩy không không bao giờ hôi thối'. Nho-gia và đạo-gia đều rất suy-sùng vận-động-quan cuả Chu-Dịch và lấy nó làm tôn-chỉ cho dưỡng-sinh. Nho-gia và Đạo-gia rất chú-trọng đến đạo-dẫn, như trong Luận-ngữ, Khổng-tử bảo: "Trai, cư tất thiên toạ = Khi trai giới, hẳn đổi nơi thường ở" (Luận-ngữ, X/7). Như Trang-tử · Khắc-ư, có ghi chép đạo-dẫn, như  nói: "Thổi, hà hơi, thở ra, hít vào, thổ ra, nên nạp-tân, năng kinh ô-tân ... kẻ sĩ đạo-dẫn ấy, là người dưỡng-sinh". Trang-tử · Đạt Sinh nói: "Dưỡng thửa khí, hợp thửa đức". Một đạo–gia dưỡng-sinh nổi tiếng là ông Bành-tổ, giỏi về thuật đạo-dẫn 'tiên-nhân', tương-truyền là sống đến tam trăm tuổi, mà lại chuyên trưởng thuật phong-sinh đạo-dẫn. Danh-y Hoa-Đà sáng tạo ra ngũ-cầm-hí, là một thuật phỏng-sinh đạo-dẫn trứ-danh. Đại-y-gia đời Đường Tôn Tư-Mạo cũng rất chủ-trương vận-động đạo-dẫn. Ông nói: "Mỗi ngày tất nên điều-khí bổ-tả, án-ma đạo-dẫn là tốt đẹp" (Bị-cấp Thiên-kim, Quyển 27 · Dưỡng-tính). 'Băo Phác-tử' cuả Trung-y kiêm đạo-gia Cát-Hồng, 'Dưỡng-tính Diện-mệnh-lục' cuả Đào Hoằng-Cảnh cũng đều có luận-thuật tinh-tường đạo-dẫn khí-công. Như Đào Hoằng-Cảnh nói: "Người ăn uống đầy đủ nên đi bộ". Đến như vận-động cuả Phật-gia ắt là tại trong tĩnh-công xuất-hiện một loại xúc-động là động trong tĩnh. Tam-giáo đều đề-xướng vận-động, chỉ khác nhau ở phương-pháp thôi.

Tĩnh-dưỡng-quan cuả Tam-giáo

(446, tr. 1213)

          Vận-động là tuyệt-đối, tĩnh-chỉ là tương-đối, tĩnh là tĩnh trong động, tĩnh tuyệt-đối là không tồn-tại. Tức làm cho tĩnh-khí-công cũng là ngoài tĩnh trong động, ép buộc động đồng-thời, ưng chú-ư tĩnh ở trong dưỡng-sinh, là đồng dạng phiến-diện trọng-yếu. Tam-giáo đều coi trọng dưỡng-sinh, bao gồm hai nội-dung 'tâm tĩnh' cùng 'thể tĩnh', đến độ tâm tĩnh được suy-sùng. Như trong thiên 'Bành-tổ niếp-sinh dưỡng-tính luận' cuả 'Chính-thống Đạo-tàng' có ghi: "Chân-nhân thường đạm-bạc, không thân kẻ cuồng-lạc, mà giả ngu, buông thả chưa đến nỗi thiệt-hại thân ḿnh trước, bại thửa thần-hồn, tổn-thương thửa phách vậy. Đáng buồn thay!". Đức Khổng-tử và Thầy Nhan-Hồi chủ-trương 'toạ-vong'. 'Mạnh-tử, Chương Tận-Tâm' cũng nói: "Tồn kỳ tâm, dưỡng kỳ tính". Lăo-tử, Trang-tử phụng-hành 'thanh-tịnh hư-vô'. Như Lăo-tử Đạo-đức-kinh nói: "Thiểu tư quả dục". Hoàng-đế Nội-kinh đề ra 'điềm-đạm hư-vô', 'tinh-thần nội-thủ', 'ngự thần', 'thủ thần'. Nhà Phật th́ lấy tĩnh-toạ làm pháp-tông, như 'toạ-thiền', 'thiền-định', 'tuệ', đều thuyết-minh tĩnh-dưỡng chiếm một điạ-vị quan-trọng trong dưỡng-sinh-học Trung-quốc. Tổng-tông-chỉ là thông qua thanh-tịnh, vô-dục (vô-dục chủ-yếu là gạt bỏ tạp-niệm, tuyệt nhiên không tiêu-cực, chán đời). Sinh ra một loại tâm-lư, một hiệu-ứng sinh-lư cho phép năo-bộ thư dăn nghỉ ngơi. Phương-pháp bao quát tinh-toạ, tĩnh-ngoạ, tĩnh-lập khí-công, chủ-yếu là nội-dưỡng-công, bao gồm toạ-thiền, ngoạ-công và trạm-tràng.

          Quẻ Khôn cuả Chu-Dịch chủ nhu-tĩnh, thuận-hoăn, ảnh-hưởng thâm sâu trên Trung-y dưỡng-sinh. Năng hạ thấp thân-thể bại-hoại giảm thiểu tiêu-hao, có lợi cho hưu-chỉnh. Nhân đó, Phật-gia, Đạo-gia càng đề-xướng, Đạo-gia dưỡng-sinh tiềm-tâm tĩnh-toạ, c̣n kết-hợp phương-pháp bế-khí hoăn-hấp, Đạo-gia xưng là 'Thai-tức'. Tôn Tư-Mạo cũng chủ-trương kịch-liệt 'Thai-tức'. Như Thiên Kim Phương · Dưỡng-tính · Điều-khí-pháp nói: "Phép hoà-thần đương nhiên được mật-thất ... tai không nghe được, mắt không thấy được, tâm không nghĩ được". Trải qua một thời-gian luyện-tập, nhịp độ hô-hấp giảm dần, ngũ-tạng đều được dưỡng. Như Linh-khu  Ngũ-thập Doanh nói: "13500 hơi thở, khí lưu-hành 50 doanh nơi thân, nước rỏ giọt 100 khắc, nhật chu-hành 28 tú ... Nên 50 doanh đầy đủ, được tận tuổi thọ cuả trời đất". Tức trọn một ngày đêm, chí-số hô-hấp lư-tưởng là 1.35 vạn hơi thở, hơi thở người đời nay chậm hơn phân nửa. Thuyết-minh tĩnh-công có một hiệu-ứng sinh-lư lớn-lao trên nhân-thể.

          Tuổi thọ tỷ-lê thuận với tần-số hô-hấp. Tần-số hô-hấp càng thấp, thọ-mệnh càng cao. Mỗi phút, con ruà chỉ thở từ một cho đến bốn lần, cho nên tuổi thọ có thể đạt được 500 năm; con người, mỗi phút thở từ 12 đến 20 lần chỉ thọ vài chục năm, thuyết-minh bảo-dưỡng, tiết-năng, giảm-thiểu tiêu-hao là một phương-diện trọng-yếu cuả dưỡng-sinh trường-thọ. Ruà, rắn sở dĩ trường-thọ là bởi v́ hô-hấp rất khoan-thai, giảm thiểu hao-phí dưỡng-khí, chính là cái gọi là thai-tức. Sở dĩ thai-tức-công là cảnh-giới tối cao cuả khí-công, cũng v́ nhân đạt được tiết-năng tối-hữu-hiệu, nên có thể tích-trữ năng-lượng lại, chờ đến lúc cần th́ phóng-thích ra. Tại Phỏng-sinh-học dưỡng-sinh, dưỡng-sinh cuả ruà, rắn là điển-phạm cuả tĩnh-niếp-sinh.

          Động-công và tĩnh-công đều là đại-pháp cuả dưỡng-sinh. Đối với nhân-thể đều có chỗ hữu-ích. So sánh mà nói, vận-động đối với khai-phóng tác-dụng trừ-bị cuả nhân-thể tương-đối lớn, nhân đó lại càng đề cao hiệu-suất công-tác. Mà tĩnh-công bảo-dưỡng thân-thể cực tốt, tu-phục hiệu-ứng. Nhân đó, ứng chủ-trương tích-cực, ngơ hầu tăng-cường dưỡng-sinh cuả hiệu-suất công-tác.

          Đoạn trên thuyết-minh rằng dưỡng-sinh-quan cuả Nho-giáo, Đạo-giáo chiụ ảnh huởng thâm sâu cuả Chu-Dịch. Phật-gia tuy do Ấn-độ truyền qua, nhưng cũng vẫn-hợp với khôn tĩnh nhu-thuận cuả Chu-Dịch. Lại nên đề-cập việc Nho-gia chủ-trương dưỡng-sinh tích-đức hành-thiện như Khổng-tử nói: "Người nhân sống lâu", như Tuân-tử nói: "Người quân-tử năng lấy công-nghiă mà thắng tư-dục vậy", đều là Bài Hữu-minh lưu-phương thiên-cổ.

Tổn Cương Ích Nhu, Ức Dương Ích Âm

          Tạp-quái-truyện nói: "Kiền cứng, Khôn mềm ... Tổn Ích là lúc khởi sự thịnh-suy". Thượng-Hệ I/1 nói: "Động-tĩnh hữu thường, cương nhu đoán hỹ = Động-tĩnh có thường th́ lẽ cứng mềm đă quyết-đoán vậy". Cho nên dương chủ động, âm chủ tĩnh, trời là dương-cương, đất là âm-nhu, đạo cuả trời đất, dương thường đầy, âm thường vơi. Nhân đó, dương thường nên áp-chế, âm thường nên tăng thêm, quan-điểm này có phản-ảnh trong 64 quẻ Dịch. Như trong lời Thoán quẻ Tổn i, đoài hạ, cấn thượng, Chu-Dịch bảo: "Bớt bên dưới, thêm bên trên, bớt chỗ cứng, thêm chỗ mềm, tổn-ích doanh-hư". Quẻ Ích j, chấn hạ, tốn thượng, Chu-Dịch bảo: "Thoán nói: quẻ Ích, tổn trên ích dưới".   Hồ-Hú 胡煦 (1655-1736) chú rằng: "Tổn-Ích đều tổn Kiền ích Khôn". Họ Hồ cũng đề ra Tổn-Ích cũng có mợt giá-trị đo-lường, không thể vơng tổn, lạm ích. Ông nói:  "Tổn cũng tùy lúc, ắt cũng có lúc không nên tổn, quẻ Ích nói rằng:  "Nhật tiến vô-cương, tắc bất khả dĩ thời-hạn hỹ", "Nhật trung tắc trắc, nguyệt doanh tắc khuyết", tổn-ích lại là tương-đối, tổn cái này ắt ích cái kia, đầy cái nọ tắc hư kia, tổn cực phản ích, ích cực phản tổn. Nhân đó, đối với tổn-ích nên chú-ư tới ư-nghiă 'vật cực tắc phản'.

          Trung-y-học hấp-thu được quan-điểm Tổn-Ích cuả Chu-Dịch, Nội-kinh cưỡng-áp được ư-nghiă trọng-yếu cuả 'Âm tinh bảo dưỡng', như Tố-Vấn · Kim-quỹ Chân-ngôn-luận Thiên nói: "Tinh là gốc cuả sự sống". Tố-Vấn · Âm-dương Ứng-tuợng Đại-luận nói: "Tuổi bốn mươi mà âm-khí tự bán". Âm-tinh và dương-khí tuy nhiên là hỗ-căn, hỗ-dụng đấy, nhưng mà âm là nền-tảng cuả dương, dương là chủ cuả âm. Tố-Vấn · Sinh-khí Thông-thiên Thiên nói: "Âm là tàng-tinh mà khởi gấp", nên Nội-kinh: "Thiên nhất sinh thủy" cũng thuyết-minh cơ-sở cuả vật-chất âm cũng chiụ ảnh-hưởng cuả Chu-Dịch, Nội-kinh áp đặt quan-điểm 'Ức dương, ích âm', đề ra luận-điểm 'Đông bất tàng tinh, xuân tất bệnh ôn'. Chu Đan-Khê, đời Nguyên đề ra 'Dương thường hữu dư, âm thường bất-túc', sáng-lập ra Dưỡng-âm học-phái. Hậu-thế, dưới ảnh-hưởng cuả quan-điểm Dưỡng-âm, sáng-chế ra vô-khối phương-pháp niếp-sinh, như 'Thôn tân Dưỡng-sinh-pháp' trong khí-công cùng là 'Bảo-tinh-pháp trong pḥng-the', đều thể-hiện tinh-thần ấy, tại trong trị-liệu-học, 'Bảo-tồn được một phần âm-dịch, tiện có được một phần sinh-lư (Ngô Cúc-Thông · Ôn-bệnh · Điều-biện). 'Thương-hàn-luân', trong 'Cấp hạ tồn âm' cuả 'Ôn-bệnh-học', thanh-nhiệt cứu-âm, đều là những thi-thố hữu-hiệu cuả 'dưỡng-âm bảo-tân' cả.

          Về mặt 'tổn cương ích nhu', như gan, tim, dạ dày là cương-tạng, phổi, thận, lá lách là nhu-tạng, trong đó gan là cơ-quan tướng-quân, tính hăn-cấp, tim là hoả-tạng, hoả tính viêm-liệt, dạ dày là táo thổ, là lấy thường hữu dư, cho nên ba tạng ấy nên đè nén, nên b́nh, nên nhu-duỡng, tức là cái gọi là 'lấy nhu khắc cương'. Mà phổi là kiều-tạng (tạng mềm), thận là thủy-tạng, lá lách là thấp-thổ, là 'lấy thường bất-túc', nhân đó ba tạng ấy lại nên bổ , nên mạnh mẽ, nên phù, tức đạo-lư 'lấy cương thắng nhu'. Ấy tức là ứng-dụng cuả 'tổn cương ích nhu'. Đoạn trên cho thấy quan-điểm 'tổn cương ích nhu' và 'ức dương ích âm' cuả Chu-Dịch ảnh-hưởng mạnh mẽ lên Trung-y.

nh-hưởng cuả Quy-luật Thuận-ứng Thịnh-suy

Tự-nhiên Trên Trung-y Niếp-sinh

(446, tr. 1215-1216)

          Tạp-quái-truyện nói: "Tổn-Ích là khởi đầu cuả sự thịnh-suy vậy". Tức thuyết-minh: phàm sự việc  nên thuận-ứng thịnh-suy, cái ǵ thịnh tất bớt, cái ǵ suy tất thêm, đó là thế tự nhiên vậy. Quy-luật thuận-ứng thịnh-suy tự nhiên thể-hiện rất nhiều trong quái-tượng cuả Chu-Dịch, như hào sơ-cửu cho chí hào thượng-cửu quẻ Kiền, theo bén gót dương-khí đi từ vi lên thịnh, hoạt-động cũng từ 'tiềm' đến 'phi'. Sáu-mươi-tư quẻ cuả Chu-Dịch phản-ảnh được quy-luật âm-dương thịnh-suy. Nội- hư kinh thuận-ứng quy-luật âm-dương thịnh-suy niếp-sinh, đề ra danh-ngôn 'xuân-hạ dưỡng dương, thu-đông dưỡng âm'. Tố-Vấn · Thượng-cổ Thiên-chân-luận Thiên nói: "Có người hiền lấy trời đất làm phép-tắc, tượng từa tựa nhật-nguyệt, biện liệt tinh-thần, nghịch theo âm-duơng, phân-biệt bốn muà, noi theo thượng-cổ, hợp-đồng với đạo, cũng khá khiến kích-thọ mà hữu-cực". Tố-Vấn · Tứ-khí Điều-thần Thiên nói: "Âm-dương bốn  muà là chung thủy cuả muôn  vật vậy, là gốc cuả sinh-tử, nghịch nó ắt tai-hại cho đời sống, theo nó ắt không có tật-bệnh". Ấy là Trung-y Duỡng-sinh-học tuân-định đuợc cơ-sở lư-luận.

          Âm-dương tiêu-trưởng cuả thiên nhiên, bảo-toàn được một quy-luật nhất-định, con người với âm-dương tiêu-trưởng biến-hoá cuả thiên nhiên có một định-luật đồng-bộ. Nội trong một hay trong một ngày, âm-dương tiêu-trưởng chuyển-hoá giữ vững được nhịp-điệu 'âm cực dương sinh, dương cực âm trưởng' để cập-nhật thời-kỳ âm-dương tương-đối b́nh xung, tư-ngọ là trục cực-đại cuả âm-dương, măo-dậu là trục quân-bằng cuả âm-dương. Hai quẻ Phục-Cấu cuả Chu-Dịch phân-cư tư-ngọ, hai quẻ Đại-tráng-Quan thời-trực măo-dậu.

          Quá-tŕnh sinh-mệnh con người đồng dạng như thế, sinh-trưởng-tráng-lăo đă đại-biểu được âm-dương biến-hoá cuả chu-kỳ sinh-mệnh. Cho nên nguyên-tắc niếp-sinh cuả nhân-thể cũng bằng ḷng ứng thuận quy-luật âm-dương tiêu-trưởng cuả thiên nhiên. Tỷ dụ như ngủ một tiếng đồng hồ sau 1 PM, không hữu-hiệu bằng ngủ một khắc trước 1 PM. Thuyết-minh rằng áp-dụng quy-luật âm-dương tứ-thời thịnh-suy dưỡng-sinh nhân gấp rưỡi hiệu-suất công-tác.

          Trên thực-tế, quy-luật âm-dương tứ-thời thịnh-suy dưỡng-sinh chính là quan-điểm giống sinh-vật giữa con người ứng-phó với trời đất, dưỡng-sinh căn-bản ở chỗ áp đặt thống-nhất hoàn-cảnh nội-ngoại, sớm mai nhân-khí sinh, giữa trưa mà dương-khí thịnh, mặt trời đang xế tà mà dương-khí đă hư, khí-môn bèn đóng cửa, cho nên  chiều tối thu-cự, không quấy rối gân cốt, không thấy mây mù, trái với ba lúc ấy, thân  h́nh bèn khốn-bạc". Tố-Vấn · Ngũ-thường Chính-Đại-luận Thiên nói: "Rễ nơi chính giữa, sinh-mệnh nơi thần-cơ, thần đi, ắt gân cốt thư giăn. Rễ nơi ngoài, mệnh rằng khí-lập, khí ngừng ắt hoá tuyệt". Cái gọi là thần-cơ ám-chỉ hoàn-cảnh bên trong cuả cơ-thể, cái gọi là 'khí-lập' ám-chỉ điều-kiện bên ngoài, 'rễ nơi chính giữa', 'rễ nơi ngoài', tức nói cá-thể chỉ có thể đứng trong hoàn-cảnh nội-ngoại thống-nhất mới sinh-tồn được. Nhân đó, tất dưỡng-sinh cũng nên duy-tŕ thống-nhất hoàn-cảnh nội-ngoại, thuận theo tự nhiên, đó là dưỡng-sinh đại-đạo cuả Chu-Dịch và Nội-kinh.

 

 

 

*

* *

 

 

 

Xem Kỳ 194

 

 

 

 

 

GS Nguyễn Hu Quang
Nguyên Giảng Viên Vật Lư Chuyên về Cơ Học Định Đề
(Axiomatic Mechanics, a branch of Theoretical Physics)
tại Đại Học Khoa Học Sài G̣n trước năm 1975

 

  

 

 

www.ninh-hoa.com