trang thơ & truyện Lương Lệ Huyền Chiêu                |                 www.ninh-hoa.com


 Lương L Huyền Chiêu

 Dạy học tại trường
Trung Học Bán Công
Ninh Ḥa trước
 năm 1975



Hiện cư ngụ tại:
Ninh Ḥa, Việt Nam

 

 

 

 

 

 

1- BÁC SĨ ALEXANDRE YERSIN

 

Alexandre Yersin sinh ngày 22-9-1863 tại hạt Lavaux Thuy. Sau khi tốt nghiệp Y khoa tại Pháp, ông làm việc tại viện Pasteur Paris.

Khao khát khám phá miền viễn đông huyền bí, ông nhận làm y sĩ cho một công ty tàu biển. Từ đó ông du hành từ Địa Trung Hải qua Hồng Hải đến Thái B́nh Dương.

Ngày 29 tháng 7 năm 1891 lần đầu tiên ông đặt chân lên bờ biển Nha Trang và lập tức bị quyến rũ bởi băi biển cát trắng mênh mông, hoang sơ và kiều diễm.

 

           Là học tṛ của Pasteur, Yersin là một bác sĩ chuyên về vi trùng học. Ông muốn nghiên cứu những căn bệnh nhiệt đới vùng châu Á. Năm 1894 bệnh dịch hạch bùng phát ở Quảng Châu và Hồng Kông. Yersin lao vào công cuộc truy t́m và ngăn chặn những ổ dịch…

 

           Ông là người đầu tiên phát hiện ra vi trùng bệnh dịch hạch và t́m ra huyết thanh pḥng bệnh.  Năm 1895, Yersin chọn Nha Trang làm nơi lập pḥng thí nghiệm điều chế huyết thanh trị bệnh. Ông thành lập viện Pasteur Đông Dương sau có tên là Viện Pasteur Nha Trang.  Năm 1896 ông xây dựng trại nuôi ngựa ở Suối Dầu để phục vụ việc điều chế huyết thanh. Ngoại trừ việc đưa vào trồng những loại cỏ cho năng suất cao ông c̣n nhập vào Việt Nam giống cây cao su có nguồn gốc từ Brazil. Trên đỉnh Ḥn Bà, cách Nha Trang khoảng 40 km, nơi có khí hậu rất giống Dalat ông cho trồng cây quinquina mà ông t́m ṭi từ nam Mỹ. Loại dược liệu này rất cần thiết để điều chế thuốc trừ bệnh sốt rét.

 

           Ngoài t́nh yêu dành cho khoa học, Yersin c̣n có t́nh yêu dành cho thiên nhiên. Ông hiểu rằng ngoài bờ biển phía đông tuyệt đẹp Nha Trang c̣n có một vùng núi rừng kỳ thú về hướng mặt trời lặn.

Sau nhiều cuộc thám hiểm, một hôm Yersin choáng ngợp, sững sờ nh́n thấy cao nguyên langbiang.  Những rừng thông bạt ngàn ẩn hiện trong sương mù trong cái lạnh giá của châu Âu không thể tin được lại xuất hiện ở một nước vùng nhiệt đới.  Dừng bước ở vùng đồi núi Dankia Suối Vàng hoang sơ Yersin xúc động và có cảm giác như đang đứng trên dăy núi ALPS ở Thụy Sĩ quê hương ông.

 

           Yersin là người đề nghị chính quyền Pháp cho thành lập một thành phố nghỉ mát đặt tên là Đà Lạt năm 1899.  Năm 1902, Yersin được toàn quyền Đông Dương Paul Doumer điều ra Hà Nội để xây dựng và làm hiệu trưởng đầu tiên của trường đại học Y khoa Hà Nội. Nhưng chỉ hai năm sau ông từ bỏ công việc ở Hà Nội để trở về Nha Trang sống và làm công việc nghiên cứu.

 

2- T̀NH YÊU DÀNH CHO NHA TRANG

 

           Dù đă trở nên rất nổi tiếng trong làng Y học thế giới, dù có thể trở về sinh sống và làm công việc giảng dạy nghiên cứu ở châu Âu, trái tim của A. Yersin đă bị chinh phục bởi vùng đất Nha Trang, Khánh Ḥa tuyệt đẹp. Ông chọn ở lại để làm ông Năm Yersin gần gũi, giản dị với người dân xóm Cồn.

 

           Từ tháng 7 năm 1891, ông đă mua một ngôi nhà bỏ hoang ở gần xóm Cồn để sửa sang lại làm nơi cư ngụ. Ngôi nhà sơn trắng ấy người dân vẫn thân thiết gọi là lầu ông Năm…

 

           Suốt đời sống độc thân để phục vụ cho khoa học và giúp đỡ mọi người, A. Yersin là hiện thân của ḷng nhân ái đối với người dân Nha Trang.  Năm 1898 bệnh dịch tả xuất hiện ở xóm Cồn. Hơn nửa năm, Yersin dành hết tâm trí giúp người dân vượt qua cơn đại dịch.

Tháng 11 năm 1939 một trận băo to đổ bộ vào Nha Trang, "Ông Năm" đưa hết những người nhà cửa bị nát tan vào trú ngụ trong nhà minh để chăm sóc. Ông nghiên cứu thiên văn rồi phát minh ra những cột biển báo để tàu thuyền biết hướng gió, sức gió.

 

           Ông dạy cho người dân biết giữ ǵn vệ sinh, biết pḥng tránh dịch bệnh.  Thỉnh thoảng ông chiếu phim khoa học, phim tài liệu, phim Charlot trong sân nhà cho người dân đến xem. Yersin là ân nhân, là nhà giáo dục, là điểm tựa của người dân nghèo.

 

           Năm 1940, Yersin lần cuối trở về Pháp.  Sau đó ông trở lại Nha Trang để sống những ngày cuối đời. Theo ư nguyện của ông, Ông muốn yên nghỉ gần người dân Nha Trang.

           Ông mất ngày 1 tháng 3 năm 1943, thọ 80 tuổi.

 

           Tôi đă có lần đến thăm mộ của Alexandre Yersin, một nhân cách lớn mà tôi yêu mến, kính trọng.  Mộ ông nằm trên một ngọn đồi nhỏ ở Suối Dầu, cách Nha Trang 20 km về hướng Nam.  Đó là một ngôi mộ nhỏ bé, khiêm nhường nằm lặng lẽ dưới bóng cây với ḍng chữ giản dị

 

 

ALEXANDRE YERSIN

 (1863-1943)

 

*Bài viết có tham khảo một số tư liệu của tác giả Nguyễn Thọ

 

3- NGƯỜI TẠC TƯỢNG

 

 

           Tôi gọi Phạm văn Hạng là nhà điêu khắc hoang dă. Không phải v́ tướng mạo của ông mà v́ phong cách tạo h́nh đi thẳng từ trái tim đến đôi bàn tay không qua trường lớp nào. Năm 1970 tác phẩm Chứng Tích của ông gây bàng hoàng. Nó được làm từ thịt và xương người.

 

Từ đó những tác phẩm điêu khắc của người đàn ông đến từ Quảng Nam, Phạm Văn Hạng luôn là chứng tích cho nỗi ám ảnh chiến tranh, cho niềm khát khao một cơi thế yên b́nh, cho t́nh yêu và ḷng ngưỡng vọng.

 

Tôi rất thích ngắm nét trầm tư trên những pho tượng của chúa Jesus (Giuse), Alexandre de Rhodes, Phan Chu Trinh, Lê Quư Đôn, Bùi Giáng, Đoàn Chuẩn...... của Phạm Văn Hạng. Những giây phút ấy tôi nghe trong hồn có tiếng th́ thầm:

 

"Những người muôn năm cũ

Hồn ở đây muôn đời "

 

           đất nước tôi bây giờ cũng có khá nhiều tượng đài được xây lên nhưng tôi vẫn thấy thấp thoáng sau đó những bàn tay gia công vô hồn.  Đó là chưa nói chúng c̣n là chứng tích của nhưng xà xẻo khuất tất. Mà thôi không nói đến những chuyện ấy nữa.

 

           Cho nên được tin Phạm Văn Hạng đă hoàn thành pho tượng Alexandre Yersin, ḷng tôi bồi hồi xúc động. Pho tượng đá hoa cương cao 2m4, rộng 3m3, nặng 24 tấn đă được chuyển lên cao nguyên Langbiang.

 

           Cuối cùng dù ngôi nhà của ông Năm không c̣n, dù có một thời tên của ông bị ch́m vào quên lăng,T́nh yêu mà Alexandre Yersin gieo vào ḷng người vẫn kết tinh thành " Chứng tích ".

 

           Cám ơn nhà điêu khắc Phạm Văn Hạng người luôn làm sống lại trong hơi đồng lạnh giá, trong khối đá vô tri những trái tim mà nhịp đập như những tiếng chuông ngân nga t́nh yêu vĩnh cửu.

 

  

* *
*

Lương L Huyền Chiêu
Mùa Giáng Sinh 2008

 

- H́nh ảnh và tư liệu trích từ Phamvanhang's website

 

 

trang thơ & truyện Lương Lệ Huyền Chiêu         |                 www.ninh-hoa.com