Cầu Sắt Sông Dinh năm 2000 - Nguyễn Văn Thành
Trang Thơ & Truyện: Dương Tấn Long                |                 www.ninh-hoa.com



 Dương Tấn Long
  Kiến Trúc Sư.

Cựu học sinh Trung Học Ninh Ḥa,  niên khóa 1968-1975.



 Hiện sinh sống ở
Việt Nam.


 

 

 

 

 

 
SMệnh "Lá Diêu Bông"
Dương Tấn Long
 

Kỳ 2:

Cuộc t́nh đơn phương được Hoàng Cầm mô tả là mănh liệt. Chị Vinh và người mẹ cũng thấy được sự "quí mến" trên mức b́nh thường này. T́nh cảnh ấy kéo dài được bốn năm (1930 - 1934). Khi Hoàng Cầm 12 tuổi th́ chị Vinh đi lấy chồng. Thằng bé đau khổ: vào mùa đông rét mướt. Chính mẹ báo cho tôi tin dữ. Hiểu ḷng đứa con trai đầu, mẹ để tôi mặc t́nh khóc. Tiếng khóc nổ vỡ của vũ trụ cơi riêng tôi…".

T́nh yêu đầu đời và nghịch đời của Hoàng Cầm là thế! Tưởng đă ch́m vào quên lăng, nhưng đến 25 năm sau, tiềm thức chợt trổi dậy vào một đêm: "...Quá nửa đêm, tôi vẫn không sao ngủ được, cứ trằn trọc. Trong cái đêm bồn chồn khó tả ấy, tôi chợt nghe văng vẳng tiếng người đọc bỗng trầm, du dương thánh thót. Chẳng phải giọng mẹ tôi, cũng chẳng phải giọng chị Vinh. Ngữ điệu nhịp nhàng, như vẳng đến từ cơi xa xăm nào...nghe giọng đọc tôi liền bật dậy, quơ bút, chép vội vàng cho kịp. Chép đến chữ cuối người tôi như thoát phàm, nhẹ bỗng. Sáng hôm sau, thanh thiên bạch nhật tôi mất cả tiếng đồng hồ, tách những ḍng thơ chép thầm, dính chập vào nhau trong đêm, Lá Diêu Bông ra đời như thế..."

Giải thích việc đi t́m Lá Diêu Bông của chị Vinh, Hoàng Cầm diễn họa:

"Đây là chiếc lá huyền thoại, chiếc lá thơ ngây về một t́nh yêu đầy mộng mị thời thơ ấu. Nhưng cuộc đi t́m lá của chị Vinh th́ có thật hoàn toàn. Tôi c̣n nhớ một buổi chiều đông nhằm mùa giáng sinh rét lọt thấu xương. Chiều muộn đổ tới, tôi đứng chơi thơ thần giữa sân nhà, nhác thầy chị Vinh đẹp như thiên thần mở cửa bước ra, tôi vội vă bươn theo. Chị vinh vận áo cánh lụa mỡ gà, yếm ḷng trai, khoác áo gilet màu tím nhạt ôm bó lấy lưng cong. Váy lụa đen cũ Đ́nh Bảng rũ mềm buông chùng cửa vơng, thắt lưng hồng điều. Nếp váy mềm mại chấm mắt cá chân sóng sa sóng sánh theo gót chân thoăn thoắt. Chị đi về phía cánh đồng chiều c̣n trơ cuốn rạ...Bí mật tôi lặng lẽ lần theo chị. Tôi thấy rơ chị thẩn thờ đi t́m. Rồi chị lẩm bẩm một ḿnh dầu chị biết chắc tôi vẫn lẳng nhẳng sau lưng: Đứa nào t́m được lá diêu bông từ nay ta gọi bằng chồng. Chị t́m khổ sở và tuyệt vọng, thi thoảng lại ngó về phía chân trời, dơi theo dăi mây lang thang xa lắc. Cuộc đi t́m chiếc lá không có thực ấy dĩ nhiên là không kết quả..."

Đó là toàn bộ diễn biến, dẫn đến sự ra đời của “Lá Diêu Bông". Qua dàn dựng, mô tả, kể lể dông dài để phụ họa cho bài thơ. Hoàng Cầm đă tô vẽ, đánh bóng, huyền thoại hóa sự việc. Bài thơ được viết với bút pháp hiện thực. Nội dung phát triển dựa theo những sự kiện, t́nh tiết có thật và người thật. Đọc qua nghe thi vị lẫn lâm li bi đát. Nhưng đọc lại, suy ngẫm, tôi thấy thiếu logic và có một số vấn đề cần đặt ra.

1/ Lư lẽ cuộc t́nh - Việc người nam yêu người nữ lớn tuổi hơn ḿnh trên thế gian này không ít. Có thể xem là việc b́nh thường (mặc dù về mặt đạo đức, xă hội VN lúc bấy giờ không thể xem việc ấy là b́nh thường). Nhưng chuyện xăy ra lúc Hoàng Cầm 8 tuổi, cái tuổi học tṛ tiểu học. Sự phát triển sinh lư, giới tính chưa đủ để chàng "nam nhi" có nhận thức và xác định thứ t́nh cảm ấy là t́nh yêu nam nữ. Nên không thể có kiểu cuồng si như thế.

V́ bài thơ Lá diêu bông được viết 25 năm sau cuộc t́nh (lúc 37 tuổi), nên Hoàng Cầm được cơ hội cường điệu và hợp thức hoá cái t́nh cảm loại quí mến bản năng trẻ con, thành t́nh yêu nam nữ trưởng thành. Chính thái độ cư xử của chị Vinh và mẹ đă nói lên điều đó. Nếu thực sự thằng bé "mắc dịch" sớm quá như thế th́ những người có trách nhiệm trong bối cảnh, không để kiểu t́nh cảm dị thường ấy kéo dài đến 4 năm như vậy, v́ gia đ́nh Hoàng Cầm và chị Vinh thuộc loại "gia giáo". Thằng bé thật sự yêu th́ có lời lẽ, ngôn từ theo mức độ của thằng bé, sẽ phát triển hướng ngây ngô, trong sáng như t́nh của Nguyễn Bính với cô hàng xóm. Trong khi ấy t́nh yêu của chàng "nam nhi" Hoàng Cầm với cô láng giềng được "ca cẩm" Không những ở Lá Diêu Bông, mà c̣n ở cả chục bài thơ khác với tư duy của một đấng trung niên, nhiều kinh nghiệm yêu đương, từng trải, ngập ngụa h́nh ảnh thân xác, nhục dục. Tôi cho rằng Hoàng Cầm đă gán ghép, áp đặt cái ư thức của người già cho thằng bé để muốn khoe trái tim lớn bẩm sinh, kỳ quái của ḿnh. Quả là "thần đồng” của ái t́nh.

2/ Việc t́m Lá Diêu Bông: Chắc chắn trong tự điển Việt Nam cũ và mới đều không t́m thấy từ "Lá Diêu Bông". Nhiều người cho nó là sản phẩm tưởng tượng của Hoàng cầm. Thế nhưng qua lời kể của tác giả, ư tứ bài thơ và trong các tài liệu liên quan có được. Tôi thấy có nhiều điều mâu thuẩn, lập lờ, không rơ.

Lá Diêu Bông chưa được mô tả có h́nh thái đẹp đẽ, mỹ miều, lộng lẫy cỡ nào. Có dược tính quí báu, linh diệu ra sao (dù chỉ trong giai thoại) để chị Vinh phải đi t́m một cách cấp thiết, quyết liệt và chấp nhận trả giá bằng một đời con gái?! Để làm đẹp ư - Chị Vinh không xấu! Thằng em đă mê tít từ lúc mới gặp rồi c̣n ǵ. Chị Vinh là "thiên thần" kia mà. Cũng chẳng nghe Hoàng Cầm nói chị Vinh bị bệnh hiểm nghèo, gia cảnh khốn khó ra sao hoặc có nhu cầu ǵ lệ thuộc vào chiếc lá. Trong khi đó, Hoàng Cầm kể việc chị Vinh đi t́m Lá Diêu Bông với tâm trạng: "…khổ sở và tuyệt vọng...cái lúc thấy chị đi t́m mà không t́m được tự tâm linh tôi thương chị nát ḷng..." Chẳng hiểu hành vi của chị Vinh v́ mục đích ǵ? Cũng không nghe nói cô hàng xóm có bệnh tâm thần hoang tưởng. Chả lẽ chỉ để chơi tṛ đánh đố, nghịch phá vô tích sự kéo dài nhiều năm như thế. Nếu chưa muốn nói là ác tâm! Thậm chí lúc đă có 3 con, chị Vinh cũng hành động, đùa cợt như ngày nào. Chỉ có Hoàng Cầm muốn áp đặt, dẫn dắt sự việc theo ư ḿnh, chứ tâm lư, bản năng phụ nữ đă "mấy mùa hương lửa", không thể giữ măi tṛ đùa kia, nếu có. C̣n thằng em th́ cứ bất chấp, mê muội, không đổi thay nhận thức theo diễn biến cuộc sống là điều khó có thực.

Nói tóm lại Lá Diêu Bông và những lời minh hoạ được viết trên dữ liệu thật giả lẫn lộn, ư tưởng lủng củng, không hợp lư. Chẳng những không thực ngoài đời mà tính hư cấu cũng không đến nơi chốn. Lá Diêu Bông là "tác phẩm" bị hỏng nặng, nhưng Hoàng Cầm khéo lừa mị bằng kỹ xảo ngôn từ, nên nó qua mặt được sự ḍm ngó của nhiều con mắt nhân gian.

(xem tiếp kỳ 3)

 

Dương Tấn Long

 

Trang Thơ & Truyện: Dương Tấn Long               |                 www.ninh-hoa.com