Mục Lục


 

  Trang B́a
     
 Ban Biên Tập
  Lá TĐầu Năm Đinh Dậu
     
Bs Lê Ánh
 
STáo Quân
     
Nguyễn Xuân Hoàng
 Câu Đối Tết
       Vinh H

 

 

TVi


 TVi Phong Thủy Năm
     
Đinh Dậu 2017

     
Phạm Kế Viêm

 

 

Kinh Tế
 


  Tổng Kết T́nh H́nh Kinh Tế
      
M và Việt Nam Năm 2016

       Nguyễn Văn Thành

 

 

Chúc Tết

 

  Xuân Vui Say
      Việt Hải
 
Chúc Xuân Đinh Dậu
     
Khúc Ca Yêu Đời
     
Mừng Xuân Đinh Dậu

     
Vinh H

 
Chúc Xuân/Xuân V
     
Lư H
 
Mừng Xuân Đinh Dậu
      Lê Văn N

 


X
uân Cảm



  Mùa Nhớ
      An Giang
 
Ninh Ḥa Tết Xưa
      Huyền Chiêu
 
Nàng Xuân Réo Gọi
      Bạch Liên
 

 

 

Hoa Xuân
H
́nh nh Tết
 

  Cây Cảnh
      Lê Thị Lộc
 
H́nh nh Tết
      Hải Lộc
 
Hoa Xuân Ngày Tết
      Lê Thị Lộc


 

 

d_bb
Đ.H.K.H
 


  Liêu Trai C Dị (402-403)
     
 Đàm Quang Hưng
  Nghi Ngờ Sách Luận Ngữ-06
     
 Lê Phụng
  KHuyết:  Phần 07
     
 Nguyễn Hữu Quang
  Cùng Một Chuyến Xe
     
Nguyễn Quang Tuyến
  TSGhi Thời Đi Học
     
Nguyễn Đc Tường
  TVi Phong Thủy Năm
     
Đinh Dậu 2017

     
Phạm Kế Viêm

 

 

Đời Thường
 

 

  Tâm T́nh Ngày Tết
      Phạm Thanh Khâm
 
Ḷng M
      Bạch Liên
 
Người Viễn X Nơi Công Viên
     
Đặng Thị Tuyết N
 
Ḷng Tốt
      Thùy Trang
 
Mùa Xuân Và Người Cao Tuổi
     
Mai Thị Tuyết Hồng
  Tản Mạn
      Nguyễn Thùy Trang

 

 

Sinh Hoạt
 

  Tất Niên 2017 Của Nhóm Bạn
     
C3 Tại M

      Trâm Anh
 
Đêm T́nh Ca Mùa Xuân
      Vinh H
Hội Thân Hữu Ninh-Ḥa-
     
Dục-Mỹ: Họp Mặt Lần Thứ 17

      Hà Thị Thu Thủy

 

 


Ca Hát

   

 
Đón Xuân/Nhớ Xuân/Đừng
     
Buông Xuôi/Đừng Thờ Ơ

     
Lư H
  Tâm SNàng Xuân
     
Hà Thị Thu Thủy
 

 

 

Năm Đinh Dậu
N
ói Chuyện Gà

 


 
Năm Đinh Dậu Nói Chuyện Gà
     
Nguyễn Chức
 
Gà QTôi
     
Nguyễn Xuân Hoàng
 
Chuyện Gà
      Bạch Liên
  Vịnh Con Gà Trống
      
Tiếng Gà Gáy
     
Hết Khỉ Đến Gà
     
Vịnh Con Gà Mái
     
Anh Dậu Làm Vua
     
Gà Trống Nuôi Con

     
Vinh H

 

 

 

Tranh
N
ghệ Thuật

 


 
Cắm Hoa Trang T
      Lê Thị Lộc
 
H́nh nh/Tranh Gà
      Ninh-Hoa.com
 

 

 

Tưởng Niệm

 

  Tưởng Niệm Gs Nguyễn Thanh
     
Liêm

      Việt Hải
  Xuân Này Không Gặp Lại Anh
      Phương Hiền
 
Tiễn Hương Linh VCực Lạc
     
Quốc - Thành Kính Phân Ưu

      Lê Văn N

 

 


Văn Hóa
m Thực

 



 
Bánh T
      Vân Anh
 
Những Món Ăn Ngày Tết
     
QTôi

      Ngọc Hương
 
Tết Đến Xuân V Nói Chuyện
     
Rưiợu

      Vơ Hoàng Nam
  Ḿ Quảng
     
Hà Thị Thu Thủy
  Bánh Táo
     
Hà Thị Thu Thủy

 



Sức Khỏe

      
  Ăn Thiếu Chất Béo (Dầu Và
     
Mỡ) Hại Sức Khỏe Và Nguy
     
Hiểm Đến Tính Mạng

      Bs Lê Ánh
 
Lạnh Mùa Đông
      Bs Lê Ánh
 
Ph́nh Mạch Máu Năo
      Bs Lê Ánh
 


 

Du Lịch/
Đ
ịa Danh
 

  Hoàng Hôn Trên Sông Danube
      Nguyễn Thị Lộc
 
MMuối Wieliczka, K Quan
     
Đặc Sắc Trong Ḷng Đất
     B
a Lan

      Nguyễn Thị Lộc
 
Nguồn Gốc Địa Danh Ḥa Lai
     
Tỉnh Ninh Thuận

      Nguyễn Văn Nghệ



 

 Thầy Xưa
Bạn Cũ Tâm S

 

  Tâm SCuối Năm
     
Nguyễn Thị Phương Hiền
 
T́m VTm
     
Mai Thị Hưng Hồng
 
Niềm Vui Ngày Hội Ngộ
     
Trần Hà Thanh
 
Cô SVề...
     
Nguyễn Thị T
 
Tâm T́nh X Vạn
     
Nguyễn Thị T
 
Họp Lớp Ngày Xưa
     
Bs Huỳnh T́nh



 

Văn Học NT
Q
uan Điểm
 


 
Xuân Đi, Xuân Đến, Xuân
     
Lại Lại

      Bs Lê Ánh
 
n Tượng Cây Nêu Ngày Tết
     
Tại Ana Mandara-(NhaTrang)

      TBửu
 
Đầu Năm-Đón Giao Thừa
     
Đi LChùa Hái Lộc Đầu Xuân

      TBửu
 
Buồn QHôm Nay Xem
     
Tiểu Thuyết

      Lương LHuyền Chiêu
 
Thương Em Mong Manh N
     
Một Cành Lan

      Lương LHuyền Chiêu
 
Bảo Ḥa Liên Kết Mạng
     
Vũ Trụ

      Liên Khôi Chương
 
Rằm Cuối Năm
     
Quách Giao
 
Hoa Tết
      Thùy Giang
  Tục Khai Bút Và Xin Chữ
     
Đầu Năm Đầu Xuân

     
Việt Hải
 
Gà Trong Ca Dao Tục Ngữ
      
Vinh H
 
Đêm Đưa Ông Táo
     
Trần Thị Phong Hương
 
Hương Cúc
      Bạch Liên
 
Cái Nh́n Của Người Xưa V
     
Đảng Phái

      Nguyễn Văn Nghệ
 
Điểu Minh Giản
     
Dương Anh Sơn
 
Điệu Valse Mùa Xuân
     
Tíểu Vũ Vi
 

 



T
 



 
Giàn Hoa Năm Cũ
      Huyền Chiêu
 
Những Cậu Học T Ngày
     
Xưa y

      Huyền Chiêu
 
Sang Năm Xuân C̣n Đến...
     
Nguyễn Hiền
 
Nhớ Dă Quỳ
     
Nguyễn Thị Phương Hiền
 
Lại Mừng Năm Mới
     
Nguyễn Văn Ḥa
 
N Đă...Cuối Năm!
     
Nguyễn Văn Ḥa
 
Xuân H!
     
Nguyễn Văn Ḥa
 
TNói Lái Xuân Đinh Dậu
      
Vinh H
   Xuân Sầu
      
Lư H
 
Việt Nam Nguyện Ước
      Phan Phước Huy
 
Xuân Mới - Khúc T́nh Xuân
     
Tôi Măi Chờ Xuân

      Nguyễn Lai
 
Mồng Ba
      Bạch Liên
 
Hương T́nh Một Thuở
      Lê Thị Lộc
 
Mai Chiếu Thủy
      Nhất Chi Mai
 
Xuân Ước Mơ
      Lê Văn N
 
Nỗi Niềm
      
NQ
 
Bài Tango Xuân Cho Em
     
Bích Phượng
 
Mừng Xuân Đinh Dậu
     
Nguyễn Thu Tâm
 
Trăn Trối
     
Mai Thái Vân Thanh
 
Có Phải Là Xuân
     
Kim Thành
 
Cánh Thiệp Đầu Xuân
     
ThiThi
 
Cô Có Về...
     
Bs Huỳnh T́nh
  
Anh Đă Đến Mùa Xuân
     
Tíểu Vũ Vi
 


Văn

 


 
Hơn C Tháng Năm
      An Giang
 
Ngày Cũ Đă Qua
     
Lê Thị MChâu
 
Nghe Mủi Cơm Chiều 30 Tết
      Thùy Giang
 
Tết Nhớ Q
     
Hoàng Bích Hà
 
Tết Buồn
     
Nguyễn Hiền
 
Những Mùa Xuân Nhớ Măi
     
Nguyễn Thị Phương Hiền
 
Đời Người Có Mấy Mùa Xuân?
     
Mai Thị Hưng Hồng
 
Hạnh Phúc Ngập Tràn
     
Mai Thị Tuyết Hồng
 
Trồng Rau Bán Tết
     
Nguyễn Thị K
 
T́nh Q
      Bạch Liên
 
Xuân V! Nh́n Lại Khoảng
     
Đời Qua...

      Hải Lộc
 
Bước Chân Nối Gót
      Nguyễn Thị Lộc
 
Anh Việt Kiều Và Cô Gái
     
Giang H

      Topa Panning
 
Mùa Xuân...C̣n Xanh
     
Lê Thị Thanh Tâm
 
N Kê Tác Quái !
     
Mai Thái Vân Thanh
  Giấc Mơ Của Chàng Lính Biển
      
K 47

       Nguyễn Văn Thành

 

 

 

 

 

Thư từ, bài vở, h́nh ảnh hoặc
ư kiến xây dựng, xin liên lạc:


 
diem27thuy@yahoo.com

 



 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

                 


HỒ QUƯ LY : 

Nghi Ngờ Sách Luận Ngữ

PHẦN: 06

 V

 
ậy việc dâng sách Minh Đạo của Hồ Qúy Ly không phải chỉ là kế nhận diện ai là địch ai là bạn giữa các quan trong triều, mà mở đầu cho những hành động dấy loạn của Hồ Quư Ly vượt ra ngoài ṿng đạo lư của đạo Khổng đưa Hồ Quư Ly tới việc cướp ngôi nhà Trần. Sách Việt Nam Sử Lược chép : Vua Trần Nghệ Tông dẹp xong loạn Dương Nhật Lễ, (1370) lên ngôi, dùng Hồ Quư Ly làm Khu Mật Viện Đại Sứ. Hồ Qúy Ly là anh em con cô con cậu với vua Trần Nghệ Tông. Hai năm sau (1372) Vua Trần Nghệ Tông truyền ngôi cho em là vua Trần Duệ Tông. Vua Duệ Tông ra quân dẹp Chiêm Thành nhưng bị tử trận. Thượng Hoàng Nghệ Tông lập Đế Hiễn, con vua Duệ Tông lên làm vua. Cùng năm đó, (1388) Đế Hiễn mưu với quần thần ám hại Hồ Quư Ly. Việc không thành, vua Trần Nghệ Tông giáng xuống làm Minh Đức Đại Vương, và lập con là Chiêu Định Vương lên ngôi, tức là vua Trần Thuận Tông. Quan quân toan nổi lên cứu Đế Hiễn, thượng hoàng ra lệnh giải giáp. Sau Hồ Quư Ly sai người giết chết Đế Hiễn cùng những tướng sĩ đă đống mưu. Năm 1390, thượng hoàng Trần Nghệ Tông đă bẩy mươi tuổi, theo gương Lưu Bị gọi Hồ Quư Ly tới phán là sau này nếu vua Trần Thuận Tông có nên giúp th́ giúp không th́ Hồ Quư Ly tự làm lấy. Hồ Quư Ly khóc lóc thề xin hết ḷng pḥ vua Trần Thuận Tông. Năm 1394, thượng hoàng Nghệ Tông mất. Hồ Quư Ly lên làm Phụ Chánh Thái Sư. Tới năm 1398, Hồ Quư Ly ép vua Trần Thuận Tông nhường ngôi cho con là thái tử Ân, lúc đó mới ba tuổi, tức Thiếu Đế và vẫn giữ chức phụ chánh, rồi sai người giết vua Trần Thuận Tông. Tiếp đó là việc Thái Bảo Trần Nguyên Hăn và Thượng Tướng Trần Khát Chân lập hội mưu sát Hồ Quư Ly, việc bại lộ khiến có 370 người bị giết chết. Năm 1400, Hồ Quư Ly bỏ vua Trần Thiếu Đế tự xưng làm vua thay ngôi nhà Trần.

 

Dẫy biến cố lịch sử trên đây, cho người đọc cảm tưởng là mọi mưu toan của Hồ Qúy Ly đều nhằm mục đích cướp ngôi nhà Trần. Như vậy, việc Hồ Qúy Ly nhằm mục đích cướp ngôi nhà Trần và việc Hồ Quư Ly dâng sách Minh Đạo và soạn sách Thi Nghĩa, dường như không liên quan ǵ tới mưu tính của Hồ Quư Ly. Đằng khác, nếu coi việc dâng sách Minh Đạo là nhằm sửa đổi nền móng đế quyền nước Đại Nam không nhất thiết ứng dụng phương sách Khổng Học của Trung Quốc; đồng thời, coi việc Hồ Quư Ly bàn về ca lư dân gian, tức phong tục dân gian, ngoài khuôn mẫu Tống Nho phải chăng là Hồ Qúy Ly có ư muốn thay đổi phong tục nước Đại Ngu ra khỏi ṿng chư hầu Trung Quốc? Như vậy, những hành động của Hồ Quư Ly trên đây vượt khỏi tầm vóc một cuộc tiếm ngôi vua trong cung đ́nh mà mang h́nh ảnh một cuộc cách mạng nhằm tạo lập, không những một nền độc lập trên cả mặt chính trị và văn hóa cho nước Đại Ngu, mà nhằm thực hiện một cơi địa đàng cho người dân nước Đại Ngu. Nh́n Hồ Quư Ly như cha đẻ cuộc cách mạng này người đọc không khỏi nhớ tới h́nh ảnh Albert Camus đă dùng để tạo nên niềm hy vọng của những con người cách mạng, qua câu kết cuốn 29 : L’arc se tord, le bois crie. Au sommet de la plus haute tension va jaillir l’élan d’une droite flèche, du trait le plus dur et le plus libre.

L’Homme Révolté như chính là chân dung của con người cách mạng của Hồ Qúy Ly.

 

Lên ngôi vua, rồi nhường ngôi cho con là Hồ Hán Thương, nhà Hồ tuy ngắn ngủi nhưng đă thực hiện được nhiều cải cách mà những triều trước cũng như những triều sau không làm. Việc thi cử lựa chọn người giỏi ra giúp nước Hồ Quư Ly đặt thêm một trường thi toán pháp. Điểm này là một điểm mới lạ trong việc tuyển hiền, không phải v́ thí sinh phải thi môn toán pháp, mà là việc nhà Hồ mở lối cho kẻ sĩ trong nước ra làm quan, khác với tục nhà Trần chỉ dùng người trong họ nhà vua. Lập các y tỳ, tựa như các bệnh viện ngày nay để lo cho sức khoẻ cho dân. Lập kho thương b́nh trữ thóc gạo để giúp dân điều ḥa giá cả thóc gạo khi gặp thiên tai mất mùa việc chuyên chở khó khăn từ địa phương này sang địa phương khác. Đặt nhă nhạc cùng các điệu múa văn múa vơ dậy dân vui chơi ngày hội ngày đám. Dường như triều nhà Hồ, với những cải cách kể trên, là triều đại nhà vua lo cho dân không những về cơm áo mà cả về sức khỏe và cả sự vui chơi ngày hội hè đ́nh đám. Tiếp tục việc dùng tiền giấy thay thế cho tiền đồng, cùng quyền tư hữu ruộng đất : đại vương, công thần và thứ dân không ai được quyền có hơn mười mẫu ruộng tư điền v.v.. Người đọc sử dường như cảm thấy triều đ́nh nhà Hồ thực hiện lời sách Mạnh Tử, một cao đồ kế nghiệp của Khổng Tử : , , dân vi quư, xă tắc thứ chi, quân vi khinh 30 Việc triều nhà Hồ tiến hành việc thiết lập một đạo quân một triệu người để pḥng giặc Bắc, phải chăng là điểm chứng tỏ rằng Hồ Quư Ly đă biết trước là những cải cách của ḿnh sẽ khiến triều nhà Minh kiếm cớ sang xâm lấn . Đến khi quân nhà Minh tiến tới biên thùy. Hồ Hán Thương truyền gọi các an phủ sứ từ các lộ về kinh đô họp bàn việc nên đánh hay nên ḥa. Nhiều người bàn nên tạm ḥa. Tả Tướng Quân Hồ Nguyên Trừng bàn : đánh không ngại, chỉ sợ ḷng dân có theo hay không mà thôi. Lời này rất hợp ư Hồ Quư Ly. Người đọc sử tự hỏi, nếu mọi công tŕnh Hố Quư Ly đă thực hiện đều nhằm việc dựng nước Đại Ngu, thời v́ sao Hồ Nguyên Trừng lại sợ ḷng dân không theo? Nh́n lại những điểm Hố Qúy Ly đă thực hiện, người đọc sử thấy có một điều Hồ Qúy Ly đă đi quá xa, xa đến dường như đi ngược lại truyền thống từ các đời Đinh, Lê Lư Trần. Đó là điểm Hồ Qúy Ly đă thẳng tay xóa bỏ ảnh hưởng Phật Giáo, Lăo Giáo trong triều đ́nh và mở rộng việc dùng nho sĩ tại sân rồng. Toàn Thư chép 31: Mùa thu, tháng 8, Quư Ly thi thái học sinh, cho bọn Lưu Thúc Kiệm 20 người đỗ; Nguyễn Trăi, Lư Tử Tấn, Vũ Mộng Nguyên, Hoành Hiếu đều dự đỗ, và làm quan trong triều. Rồi tới năm ất dậu 1405, mùa thu tháng 8, Hồ Hán Thương sai bộ Lễ, thi cử nhân lấy đỗ 170 người 32. […] Phép thi bắt chước lối văn thể ba trường của nhà Nguyên. Việc tuyển người tài giỏi bằng các kỳ thi dập theo khuôn thước Trung Quốc, đưa vào triều đ́nh một lớp người mới, điển h́nh là Trương Hán Siêu, Lê Quát, nhưng vị thạc nho, thường có lời bài bác Phật Giáo. Hơn nữa, Hồ Qúy Ly c̣n hạ lệnh trực tiếp tấn công giới tu sĩ Phật Giáo và phương sĩ Lăo Giáo. Sách Toàn Thư chép 33: Bính Tư, năm thứ IX (Minh, Hồng Vũ thứ IX) mùa xuân, tháng giêng, xuống chiếu bắt tất cả tăng đạo, chưa đến tuổi 50 trở lên th́ cho về hoàn tục. Lệnh này vô cùng táo bạo, từ đời xưa tới nay, chỉ có Hàn Dũ dâng biểu lên vua Đường với ba điều nhân kỳ nhân, hỏa kỳ thư lư kỳ cư và nay có Hồ Qúy Ly, dầu chưa đốt kinh sách, không lấy chùa cho dân ở nhưng đă xuống chiếu bắt tăng lữ Phật Giáo và cả các phương sĩ Đạo Giáo về làm dân. Ngoài nạn sưu cao thuế nặng để duy tŕ một đạo quân quá lớn đề pḥng người phương Bắc, Hố Qúy Ly c̣n có nhiều cải cách khác không hợp ḷng dân, tỷ như hạ lệnh cho những người không có ruộng mà có của dời đến lộ Thăng Hoa tức vùng đất Chiêm Đông và Cổ Lũy của Chiêm Thành cũ, để khẩn hoang và trồng trọt. Chính sách di cư định cư này chạm tới quyền tự do cư trú của con người, nhất là đối với người Việt Nam vốn nặng t́nh với quê hương. Phải chăng v́ vậy mà triều nhà Hồ mất dân: toàn dân không c̣n nhất chí hăng hái hậu thuẫn chống quân nhà Minh, như dưới những triều Đinh, Lê, 31. Ngô Sĩ Liên, Toàn Thư, ibid. tr. 209 32. Ngô Sĩ Liên, Toàn Thư, ibid. tr. 220 33. Ngô Sĩ Liên, Toàn Thư, ibid. tr. 198. 154

Lư, Trần? Sử thần Ngô Sĩ Liên bàn là “mệnh trời ở ḷng dân”, nên coi lời Hồ Nguyên Trừng là chủ yếu. Giả thử Hồ Quư Ly cũng coi ḷng dân là mệnh trời, thời lúc này Hồ Quư Ly ắt nghĩ đến chữ thời mà Khổng Tử đă có nói tới trong những ngày bị vây khốn ở giữa Trần và Thái. Trở lại câu hỏi nêu trong đoạn mở đầu, người đọc sử thấy rơ là Hồ Quư Ly quả là một loạn thần thí vua cướp ngôi, nhưng không chỉ là một kẻ dấy loạn giành ngôi vua cho ḿnh và con cháu mà trái lại Hồ Qúy Ly dường như là một người muốn làm cách mạng, từng thực hiện một dự tính để giúp dân. Hồ Qúy Ly không hứa hẹn một địa đàng, nhưng kiếm cách tạo nên một địa đàng ở trên đất nước Đại Ngu. Tiếc là thời của Hồ Qúy Ly quá ngắn ngủi, mọi cải cách mới chớm thành h́nh đă bị quân nhà Minh v́ đế quyền của Thiên Quốc mà nhân danh Khổng học,sang đốt sách đập bia của nguời đất Đại Ngu. Đến nay, bẩy thế kỷ sau, chính quyền toàn trị Bắc Kinh lại bắt đầu bỏ ra một ngân khoản hàng chục tỷ mỹ kim để tiêu vào việc chấn hưng đạo Nho tại Đông Á. Đồng thời trên các tạp chí kinh tế, nhiều người đă nói tới vùng kinh tế Đông Á, từ Nhật Bản qua Nam Bắc Hàn, Trung Quốc và kéo dài qua Tân Gia Ba, Mă Lai xuống tới Úc Châu. Nhiều người nói rằng dầu tiếng nói không đồng nhất, nhưng cốt cán phong tục vẫn là đạo Nho là lư do tiên khởi của dự án này. Hơn nữa, năm chục năm qua, đạo Nho từng được chấn hưng để làm yếu tố chỉ hướng trong việc phát triển kinh tế tại Nhật Bản, Đại Hàn, Đài Loan, Tân Gia Ba và từng đạt được kết quả tốt đẹp. Đó cũng là giấc mộng không thành Đại Đông Á của Nhật Bản trong thế chiến thứ hai. Việc này sẽ có thể đưa tới một vùng kinh tế phồn thịnh ngang hàng với vùng kinh tế Mỹ Châu và Âu Châu, với những lợi hại ra sao là câu truyện để giới nghiên cứu bàn căi. .


 

28. Đại Việt Sử Kư Toàn Thư, sách đă dẫn, tr. 194.

29  Albert Camus, L’homme Révolté, Gallimard, Paris 1960, p. 378.

30. . Mạnh Tử, bản dịch của Đoàn Trung C̣n, tập hạ , đoạn 14, sách đă dẩn, tr. 262-263.

 

o0o

 

 

 

 

LÊ PHỤNG

Xuân Đinh Dậu 2017

 

 

 

 

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    

 

 

 

 



 
  www.ninh-hoa.com

Trang XUÂN 2017- Văn Học Nghệ Thuật Và Quê Hương