Mục Lục

 

  Trang Ba
     
Ban Bin Tập
 
 Chc Tết
      Đồng Hương
 
 L TXun
      Hải Lộc
 
 S To Qun Tổng Kết 10
      
Năm

     
Nguyễn Thị Thanh Tr
     
Nguyễn Đn Huế Trang
 
 Cu Đối Mừng Xun
      L B Thin
 
 Cu Đối Tết
      Nguyễn Hữu Quang


 

Hnh nh
Xun


 
 Hnh nh Xun
      SXương Hải

 

Chm
T Xun
 


 
Pht Chạnh Lng...
     
Việt Hải Los Angeles
 
Ngy Xun
      Bến Nhớ Chiều Xun
      Nguyễn Tường Hoi
 Thiu Thiếu...
      Dương Cng Khnh
 
Mừng Xun
      Hong Cng Khim
 
 Tin Xun - Đặc San
      Tin Xun - Nguyện Cầu
      Đinh Thị Lan
  Nhớ Xun

      Xun Đ V
     
 L H
  Tin Xun

      Xun Nguyện
      Phan Phước Huy
 
Tin Xun
     
L Văn Ng
 
 Vui Xun
      
Hong Phi
  Anh Đ Đến, Ma Xun

      Bch Phượng
 
Tin Xun
      Phi Rm (Hong Tin)
 
Dng TXun Tiếp Nối
     
Nguyễn Thị Th


 

Năm Mới
n Chuyện Cũ




 
 Những Ma Xun Đ Qua
     
Nguyễn Thị Phương Hiền
 
 K c Xm Rượu Với Nghề
      
Lm Bnh Trng

     
Nguyễn Xun Hong
 
Nắng Xun
     
Nguyễn Thị Lộc
 
Mồng 3 Mồng 5 Tết Tn Mo
      L Văn Phan
 
 Cho Năm Cũ Mừng Năm
      
Mới...

     
Phi Rm
 

 

TVi
 



  TVi Năm Qu T2013
      
Phạm Kế Vim
 
 Vận Hạn Năm Qu T 2013
      
Cho Những Người Tuổi Rắn

      
Phạm Kế Vim


 

Chuyện Vui
Xem/Đọc
3 Ngy Tết
 


 
 Ai Ơi C Biết?
      
Loan Anh
 
 Cu ĐVui
      
Trần Duy Bin
 
 Vi Chuyện Vui
      
Lan Hương
 
 Năm Mới Ni Chuyện Gi Trẻ
      Nguyễn Hiền
 
 STo Phong
      
Phạm Thanh Phong
 
 Những Cu ĐVui
      
Trần NPhương

 



Hội Ngộ
N
inh Ha-Dục Mỹ
 

  Buổi Họp Mặt Thn Hữu
      
Đầu Tin

      
Nguyễn Thị Yến
 

 

Cắm Hoa Trang Tr



  Nghệ Thuật Cắm Hoa

 
     L Thị Lộc

 

Tranh
N
ghệ Thuật



  Tranh nh Nghệ Thuật

     
 Phi Rm


 

TVui
 


 
Rắn
      T Trinh

 

 

XUN Ca Ht


  Nhạc Xun V Qu Hương

      
Lan Hương, Lan Đinh,  L H
  "o Lụa H Đng"

      
Mai Hữu Thọ


 

Tn Gio

 

  Tiếng Chung...Tiếng Đời
      
Đinh Thị Lan


 

Năm T Ni Chuyện RẮN
 

  Xun QuTKChuyện Rắn
       Nguyễn Chức
 
Rắn Qua Tn Ngưỡng, Văn
      
Ha, Đời Sống

       Vinh H
 
Đầu Xun Tản Mạn VRắn
       Vinh H
 
Tản Mạn Tết Năm Qu T
      
Nguyễn Văn Thnh
 
Độc Trị Độc
       Thi Thi

 

 

d_bb
Đ.H.K.H
 

  Liu Trai Ch Dị-459
      Đm Quang Hưng
  Thanh Phong Thi Tập-150
     
Vũ Tiến Phi
 
Nam Tng V Bắc Tng
       Nguyễn Văn Ph
 
 Tnh Biến Cải V Tạp Chủng
      
Trong Văn Học Hậu Bắc

      
Thuộc

      
L Phụng
 
 Cu Đối Tết
      Nguyễn Hữu Quang
 
Dịch Vi Ngn
     
Nguyễn Hữu Quang
  TSGhi Thời Đi Học
       Nguyễn Đức Tường
 
 TVi Năm Qu T2013
      
Phạm Kế Vim
 
 Vận Hạn Năm Qu T 2013
      
Cho Những Người Tuổi Rắn

      
Phạm Kế Vim
 

 


Văn Ha
m Thực




 
 Bn C Xm Cồn
      Quch Giao
 
 Mm CNgy Tết Của
      
Người Dn 3 Miền

      Hong Bch H
 
 HTiếu Nam Vang:
      
Kh V Nước

      Lan Hương
 
 HTiếu Kh
      Diệp Lan Mai
 
 Tết Đến Xun V Ni
      
Chuyện Rượu

      V Hong Nam
 
Mẹ Với Bnh Chưng BnhTt
      V Hong Nam
 
 Thịt Kho Tiu V Rau Muống
      
Thấu

      Nguyễn Thị Thục





Sức Khỏe

      

 
Bệnh Cườm Nước (Glaucoma)

      
BS L nh
  Bệnh Mắt Cườm (Cataract)

      
BS L nh

 

 

Bin Khảo
Kinh Tế
 

Việt Nam

  Tổng Kết Nền Kinh Tế
      
Việt Nam Năm 2012

     
 Nguyễn Văn Thnh


H
oa Kỳ/Thế Giới

  Tổng Kết Nền Kinh Tế
      
M Quốc Năm 2012

     
 Nguyễn Văn Thnh
 


 

Kinh Nghiệm Sống



  Lịch S V Tế Nhị

      Hong Bch H
  Nhật K Đời Thường Của Ti

      Mai Tuyết Hồng
  YU

      Ph Vĩnh Sơn

 

 

Viết v
Ninh Ha
Dục M
 


  Cht Tnh XUN C Hương

      NGH(NH) Nguyễn Văn Ha
  Dục M Trong Ti

      Phan Phước Huy

 



Viết v
ninh-hoa.com



  Ma Xun Đến Với
      
Ninh-HaDOTCom

     
Trm Anh
 
 K Niệm 10 Năm Trang Mạng
      
Cho Ninh-HaDotCom

      Nguyễn Xun Hong
  Mười Năm Tnh Xun

      L H
 
 Vui Xun Đn Tết
      Thi Thi
 
 Ninh-HaDOTCom, Đ...
     
Nguyễn Thị Thanh Tr



 

 KNiệm V
Trường:

Trần Bnh Trọng
Ninh Ha

 

  Một K Niệm Kh Qun
      Trần H Thanh
 
Tn Sư Trọng Đạo

      Trần H Thanh
  Vũ Khc Vọng C Đ

      Trần H Thanh
 

 

Dục M


 
 Viết VK c V K Niệm
      
Thuở Xa Xưa

      
Nguyễn Thị Đng
  K Niệm Kh Qun

      Phan Phước Huy

 

Vạn Ninh


 
Mứt Dừa  Một Thủa

     
Ngọc Anh
  Bt Xun

     
Lam Kha
 
Ma Xun  Di-Lặc

     
Nguyn Kim
  Xun Qu Tỵ 2013

     
Nguyn Kim
  Ch Tiểu Bất Đắc Dĩ

      HThoại M
 
Chiếc Bng Bn Trời

      Trương Văn Nghi
  Đn Tết

     
Lm Ngọc
  Luyến Tiếc

     
Lm Ngọc
  Đầu Xun Viết T Cho Con

      Đặng Tuyết N
  Chuyện Tnh Đm Mồng 1Tết

      Hồng Sương
  Vịnh Xun

     
Lm Thảo
  Chc Xun

     
Thi Thi
  N Một ng My

      Thy Vũ
 

 

Thể Thao
D
u Lịch



  Đội Banh Ninh Ha

      L H
 
 Những Điều L Th V Đảo
      
Quốc Sư T

      
Hong Thị Lan
 
Ti Đi D Hội THAO

      Lương LBch San


 

 

Văn Học
Nghệ Thuật
 



 
Bước Chn Người Nhớ 
      
Thương Ti..

      
Lương L Huyền Chiu
 
 Rồng Việt Nam
      Lin Khi Chương
  Haiku:  V Ni

      Mục Đồng
 
 Hai Mươi Tm Tết
      Bạch Lin
 
 Nơi  Bắt Đầu Ma Xun
      Nguyễn Thị Khnh Minh
 
 Cao B Qut Với Hoa Mai
      V Hong Nam
 
 Con Rắn
      Topa Panning
  Hương Tnh Xun Chn

      Bch Phượng
 
 nh Mắt Ma Xun
      Nguyễn Văn Sm
 
 BẮC HNH TẠP LỤC: Bi 5  
      
Lạng Thnh Đạo Trung

      Dương Anh Sơn
 
 T Xun
      Quch Tấn
  T Xun Nguyễn Bnh

      
Tr Bửu Nguyễn Thừa
 
Điệp Khc Ma Xun

      
Tiểu Vũ Vi

 

 



T
 



  Cho Xun Viễn X

      Bch Phượng
  Hương Sắc Ma Xun

      Bch Phượng
 
 Hương Xưa

      Trần Ngọc Chnh
 
 Trn Giấc Mơ Xun

      Trần Thị Chất
  Xun Ny Em Khng V

      
Lương LHuyền Chiu
 
 Chc Tết - Được Lời
      Lin Khi Chương
 
Đnh Thức Nng Xun
      Nguyễn Tường Hoi
 
 Mừng Xun Qu T
      Song  H
  Đời Rắn

      
Vinh H
 
Ma Xun
      Mai Thị Hưng Hồng
 
Sinh Nhật Mai Hồng
      Mừng Sinh Nhật Chu My
      Mai Tuyết Hồng
  Xun

      
Tr Kim Huy
 
 Mừng Xun Qu T
      Hong Lan
 
 Tiếng So Đm Xun
     
Kiều Lam
 
 Xun Qu Tỵ 2013
      Bạch Lin
  Sắc Mai
      Nhất Chi Mai
 
 Duyn T
      Thụy Nguyn
 
Mộng Ngy Xun- Xun Đến
      L Văn Phan
 
 Xun Nhớ
      
Nguyễn Hong Phi
 
 Cng V Bướm
      Nguyễn Qun
 
 Vẫn Đợi Chờ Ma Xun Đến
      Dương Anh Sơn
 
 X Ngang Cuộc Tnh
      Ph Vĩnh Sơn
 
 Thế Cho Nn...
      
Kim Thnh
 
Tnh Xun
      Hoi Thu
 
 Duyn Dng Ma Xun
      Tiểu Vũ Vi


 


Văn

 


 
 Ma Xun V Trn Lng Qu
      
Yn Bnh

      Vn Anh
 
 Ma Lại Về! Xun Ơi...
       L Thị MChu
 
 Xun N
       L Thị Đo
 
 Tiếng Cười Đon Vin
     
Khuất Đẩu
 
 Sắc Bng Đầu Xun
      Quch Giao
 
 Chia X Ma Xun
      L Thị Ngọc H
  Giọng Khổ

      
Nguyễn Hiền
 
Nhớ G V Xun

      L H
 
 Xun Yn Bnh
      Bạch Lin
 
 Nắng Xun
      Nguyễn Thị Ngọc Lan
 
 Lần Theo Mộng o M Về...
      Nguyễn Thị Khnh Minh
 
 Vẫn L Những Ma Xun
      
Buồn

      Topa Panning
 
 Chuyến Xe Đm Trừ Tịch
      Trần N Phương
 
 NNi Đ C Từng Lớp...
      Nguyễn Văn Sm
 
 Mi m Gia Đnh
      Trần Đnh Nguyn Soi
 
 VNinh Ha, Ăn Bnh Ướt
      
B Năm

     
 Nguyễn Hữu Ti
 
 Tết Ny MKhng V
      H Thị Thu Thủy
 
 Gặp Lại Người Xưa
      L Thị Kim Thoa
 
 Một Thong Ninh Ha
      Phạm Thị Thục
 
 Những Người Thch Đa
      Bi Thanh Xun

 


 

 

 

Thư từ, bi vở, hnh ảnh hoặc
kiến xy dựng, xin lin lạc:



diem27thuy@yahoo.com

 



 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

BN C XM CỒN


Năm 1638, dinh Thi Khang được thnh lập, người dn từ cc tỉnh pha ngoi di cư vo đất mới, qui tụ chung quanh hai thủ phủ Thi Khang v Din Ninh (nay l Ninh Ha v Din Khnh) dọc theo con sng Dinh v sng Ci.

Một số gia đnh chuyn nghề chi lưới th định cư nơi cc cửa sng, m biển. Lng C Hun được thnh lập trước tin ở Nha Trang. Danh từ C Hun, c người cho rằng do tiếng Chăm l Kaut Hara để chỉ vng Khnh Ha thuở trước. Ring tại Nha Trang, ngụ dn trước tin tụ họp tại cửa sng Ci  đổ  ra vịnh C Hun (cổ nhn gọi l Đại C Hun.) Sng Ci cn c danh nữa l sng C, pht nguyn từ hướng Ty chảy qua cc địa phương Din Khnh v Vĩnh Xương rồi đổ ra cửa Đại C Hun. Cn sng L l sng  nhnh của sng Ci, lại chảy ra biển nơi cửa B c tn l Tiểu C Hun. Dn cư chi lưới sống tập trung tại hai cửa sng Đại C Hun v Tiểu C Hun.

Nơi cửa Đại C Hun, lng ban đầu được thnh lập tại nơi C Lao với một xm nhỏ gọi l Xm Bng. Dn lm vạn chi, song hng năm cc thiếu nữ địa phương phụ trch ma Bng, dng lễ trong ngy hội B Thin Y A Na tại thp B. Nơi ny cũng đ c trường dạy ma Bng. Địa phương v c nghề đặc biệt nn được mang tn Xm Bng.

Cc thuyền bun từ cc tỉnh ngoi chở hng ha vo Nha Trang bn. Lớp ngược dng sng Ci ln đến tận phủ Din Khnh, lớp rẽ vo đầm Xương Hun. Dn di cư nhận thấy đầm l nơi thuận tiện trong việc giao tiếp v sanh sống nn ko nhau theo thuyền vo định cư. Cc xm nhỏ được thnh lập v lấy tn theo địa danh m gọi như Xm Cồn, Xm Lch, Xm H Ra, Xm Gi, Xm Củi v.v.. Xm Cồn l nơi tập họp dn sống bằng nghề chi lưới ở trong vng. Pha đng l biển cả, pha ty l sng C. Ghe thuyền thường neo về pha bờ sng, cn nh cửa th hướng mặt ra biển đng.(1)

 

(1)( trch cuốn Hướng Về Thp B Thin Y A Na của Quch Giao do NXB Hội Nh Văn ấn hnh năm 2005)


Tuy lập sau lng Xm Bng song v l một lng  thuần lm nghề chi lưới nn Xm Cồn được coi  như l một lng chi với đầy đủ nghĩa. Nh cất tạm bợ trn bi ct, nhiều lc bo tố xảy ra th cửa nh đnh phải tri theo sng nước cho nn tuy c tiền song họ vẫn sống chui rc trong những ngi nh vch vn mi tranh. Xm Cồn thuộc phường Xương Hun, c đnh c trụ sở song lại nằm ở chốn thị thnh nn hằng ngy nếu c việc lng việc xm th người dn phải đi xa hằng cy số. Tuy được tch ring một gc trời, người dn chi lưới tự coi như l hạnh phc  v ban ngy họ c chổ vui sống cng gia đnh để đm đến họ lại dong buồm ra khơi vật lộn cng sng gi. Trong số ngư dn an phận với nghề nghiệp chi lưới ny c gia đnh anh Bốn.

Anh Bốn vốn người gốc Bnh Định theo gia đnh vo Khnh Ha lập nghiệp. Ban đầu gia đnh sinh sống bằng nghề lm ruộng tại phủ Bnh Khang (Ninh Ha). Gia đnh nhờ cần kiệm v sing năng nn c được nh cửa ruộng vườn khang trang. Mẹ mất sớm nn cha phải tục huyền. Cảnh d ghẻ con chồng như thế thường đ xy ra. V anh Bốn đ phải khăn gi vo Nha Trang lập nghiệp. Sống qua nhiều nghề v cuối cng anh đ chọn nghề đi biển lm kế sinh nhai. Xm Cồn l nơi anh tạm tr. Anh đi lưới cho một vạn chi c tiếng trong xm. Đ l ng Tư Lửa. Cuộc sống khng kh khăn nhờ anh Bốn c sức khỏe v c đức tnh cần mẫn, chăm lm v hiền hậu.

Được vi năm th anh lập gia đnh cng với một c gi người gốc Ninh Ha vo Xm Bng để kiếm sống. C tn Di v chuyn đi gnh nước thu. Xm Cồn l một doi đất ct chạy  di từ pha Nam cửa Đại C Hun đến gip ranh cuối xm Lch. Trong xm khng c được một nơi no đo giếng c nước ngọt. Cho nn dn trong xm đều phải uống nước ngọt do tự đi gnh hoặc thu mướn người đến tận đầu phường Xương Hun. Cng việc gnh nước thu c nhiều vất vả song cũng đủ sống qua ngy. Anh Bốn v c Di gặp nhau trong một trường hợp rất hi hữu.

Nguyn hằng năm phường Xương Hun c hai kỳ tế lễ vo ma Xun v ma Thu tại đnh Xương Hun. Đnh Xương Hun được dựng xy vo năm Đinh Mo (1807) triều Gia Long. Những ngy tế lễ dn ở tại Xm Cồn đều tụ hội về đng đủ. Đời sống trn sng nước khiến cho tất cả cư dn xm Cồn đều một dạ tin rằng sự linh thing của thần linh sẽ gip cho người đi biển cng với gia đnh họ được vượt qua hiểm ngho lun lun rnh rập v đổ xuồng đầu họ khng biết lc no. Giữa biển cả sng to gi lớn, sức con người khng thể no vượt khỏi nn lng tin vo sự cứu trợ của thần linh vẫn hằng su trong tm tưởng. Cho nn mọi người trong xm Cồn khi đến ngy tế đnh th tập trung về tham dự đng đủ, khỏi cần nhắc nhở gọi ku.

Sng sớm tinh mơ, đn ng trong phường tụ họp đng đủ trong sn đnh. Trn thnh đnh cờ x bay phất phới. Trước mặt đnh l đầm C  hay cn gọi l đầm Xương Hun nước trong xanh leo lẻo, thuyền lớn thuyền nhỏ khng đếm xuể tập trung về đậu chật cả một vng đầm rộng lớn.

Hm ấy khng một chiếc thuyền no ra khơi đnh c. Cả gia đnh đều hội tụ trn ghe. Đn ng th sau khi neo ghe chắc chắn, xuống thuyền thng cho vo bờ v đnh dự lễ.

Đn b th ở lại trn ghe trng coi đn con nhỏ v giữ ghe. Tất cả đều ăn mặc chỉnh tề. C nhiều gia đnh  cho con mặc đồ mới như ngy Tết. Trn ghe đều trang tr đẹp đẽ v trang nghim: một l cờ đui nheo, một bnh hoa v một  đĩa tri cy cng với b nhang nghi ngt khi. Thuyền tuy neo khng thứ tự song khng bừa bi, ai đến trước th neo gần bờ, ai đến sau th neo vo chổ trống. Tuyệt đối khng c trẻ em vo bờ chen vo nơi cng tế trong đnh.

Khi buổi lễ diển ra, ching trống vang rền, giọng xướng lễ vang ln uy nghi dng dạc rồi tiếp theo l giọng đọc văn tế vang ra r mồn một từng tiếng. Khng gian bỗng nhin như ngưng lắng, mặt nước đầm lung linh, bng ghe thuyền  như lay động trn mặt hồ theo nhịp phch nhịp trống đổ hồi.

Mặt trời ln cao th buổi lế lễ chấm dứt. Dưới đầm ghe thuyền lặng lẽ nhổ neo v cho về lại xm Cồn v c đi chiếc dong buồm ra khơi sớm hơn thường lệ với niềm hi vọng đnh được nhiều c hơn mọi ngy.

Những người dn khng c ghe thuyền  lũ lượt ko nhau ra về trong tiếng cười ni vui vẻ. Trong số người ny c c Di v anh Bốn. Trong suốt buổi lễ tuy hai người đứng cạnh nhau song giữa bầu khng kh trang nghim nn họ chỉ lẳng lặng tham dự buổi lễ tuy thỉnh thoảng cũng c nhn nhau. Khi ra về th cả hai tự nhin khng hẹn đều cng đi về hướng chợ Di. Chợ Di l chợ đầu tin v lớn nhất tại Nha Trang. Ban đầu chợ c tn l chợ Xm Lch v được thnh lập tại xm Lch. Như thng thường hể đu c dn sinh sống l nơi đ c chợ được lập thnh. Chợ được cất st m Đầm Xương Hun cho tiện việc đi lại bằng đường thủy v đường bộ. V cất gần Đầm nn sau ny c tn l chợ Đầm.

Hai người thường cng ngồi dưới gốc một cy bng nơi đầu chợ. Sau một vi lần ni chuyện họ dần dần hiểu v thương nhau. Một thng sau th cả hai về Ninh Ha thưa cng cha mẹ hai bn v đm cưới được tổ chức. Xong lễ cưới cả hai đều về lại Xm Cồm thu nh để sống. Chồng lại đi nghề biển, vợ vẫn ngy ngy gnh nước thu, nấu cơm đợi chồng đi biển trở về. Cuộc sống v cng hạnh phc.

Một hm, mẹ nng Di từ Ninh Ha vo Nha Trang thăm con gi. Mẹ c mang theo hai k bn lm tại Ninh Ha. Bn Ninh Ha từ xưa được nổi tiếng l dẻo v thơm. Con bn trắng  khng kh m cũng khng ướt. Gạo khng phải gạo nng thơm song khi ăn vo miệng, thực khch vẫn cảm thấy được hương v của gạo mới đầu ma. Thường th người lm bn hay dng la cũ xay gạo lm bn để bn nở nhiều c lợi. Tuy nhin khi dng gạo mới th hương v thơm đậm đ hơn nhưng bn lại khng nở nhiều như dng gạo cũ. Bn ở Ninh Ha d c dng gạo cũ đi nữa hương v vẫn đậm đ mi la mới v con bn vẫn  mang tnh chất dẻo v thơm như la mới. Nghề lm bn ở Ninh Ha được người dn Bnh Định di dn đi lập nghiệp tại phủ Thi Khang truyền b rộng ri. Nhờ ở hai tnh chất l gạo đất Ninh Ha thơm ngon v tay nghề của dn Bnh Định cao nn bn Ninh Ha nổi tiếng từ thuở qu hương Khnh Ha mới thnh lập. Từ thủ phủ Thi Khang (Ninh Ha) nghề bn được truyền đi khắp tỉnh. Tuy vậy hằng ngy bn lm tại Ninh Ha vẫn được cc nơi mua về nhiều hơn l chế biến. Nha Trang cũng vậy. Bn Ninh Ha ngon th nổi tiếng song v đường x xa xi, phương tiện hiếm hoi nn bn trở thnh một mn ăn kh đắc tiền. Nha Trang l nơi hội tụ nhiều thương gia nn việc cung cấp bn cho khu hội tụ ny c phần đầy đủ. Tuy vậy bn vẫn cn l mn ăn  dnh cho người phong lưu.

 Mừng mẹ vo thăm, nng Di chưa kịp nấu cơm th anh Bốn đi biển về. Sẳn c bn của mẹ đem vo chị Di lm bn nước mắm cho mẹ v chồng ăn. Sẳn bụng đang đi, bn ngon v nước mắm dằm ớt tỏi vừa miệng, anh Bốn ăn no n rồi tm chổ nằm ngủ ngay một giấc. Từ hm đ anh lun lun nhắc nhở đến bữa ăn bn nước mắm tuyệt vời trong buổi viếng thăm  của b mẹ vợ. Biết được chồng mỗi tuần chị Di đều mua bn  để anh Bốn ăn điểm tm trong lc đi biển về.

Một hm, đi biển về với một mẻ c ngừ lớn được chủ ghe chia cho một con nặng hơn hai k, anh Bốn đem về cho chị Di. Vừa mừng v được c ngon vừa thương chồng đem về niềm vui cho vợ, chị Di đem kho c theo phương thức đặc biệt của qu hương Bnh Định. Đ l kho c ngừ với mắm muối gia v trong một thời gian kh lu. Ban đầu đổ nhiều nước v nấu cho đến khi si rồi bớt lửa v để lửa riu riu cho đến khi nước gần cạn. Trong nồi c kho lun lun c nhiều tri ớt chn mu đỏ thắm di trn một ngn tay. Anh Bốn rất thch ăn cay nn rất thch ớt cn chị Di khng ưa cay nn nồi c chỉ c hương v của tri ớt kho m t đi v cay của ớt nấu. Bữa  ăn c đầu tin l bn c. Chị Di ra chợ mua về hai k bn v một t rau thơm. Thường ngy th bn chan nước mắm. Hm nay nước c ngừ thay nước mắm v c cả thịt c km với rau thơm. Thm một lần nữa anh Bốn cảm thấy việc ăn uống  ngoi việc no bụng cn c sự ngon miệng. Cứ mỗi bt bn, chị Di chan cho anh thật nhiều nước v dằm vo bt một tri ớt sừng đỏ thắm v mềm mại. V cay của tri ớt sừng khc hẳn với v cay của tri ớt bay. Cu tục ngữ ớt bay cay hơn ớt bị (ớt bị l tri ớt lớn thường c tn l ớt sừng) lc ny khng cn gi trị nữa v anh được ăn nguyn cả một tri ớt sừng trong một bt bn. Th v nhất l nước c kho vừa miệng ăn v thỉnh thoảng anh lại đưa bt ln hp một t nước c sau khi la vo miệng những sợi bn mềm mại . Ăn bn m được hp nước c th mới thưởng thức trọn vẹn ci th ăn bn c. Đy l một bữa ăn bn c kh. Tuy c nước c song vẫn được gọi l kh v nước c chỉ thay cho nước mắm để ăn bn. Bữa ăn thật đạm bạc, rau thơm gồm những l ta, rau thơm, rau hng dũi m đầy hương v. Chất thơm của rau lm đậm đ thm vị mặn m đằm thắm của nước c ngừ v thịt c ngừ đ được kho rục thấm thp gia v. Thịt c ngừ, nhất l nước c ngừ kho, mặn m hơn bất cứ một loại c no khc như c thu, c sng, c bạc m, c nục v.v..  Thịt con c ngừ cng kho lu cng đằm v, cng thấm chất gia v vo trong thịt c. Thịt c cứ như săn lại thấm đậm, mặn m.

Anh Bốn lại đm ra ghiền bn c  ngừ v anh cho l ăn  bn c ngừ được sướng miệng v no bụng.

Sướng miệng v no bụng lm căn bản cho tất cả cc bữa ăn của những người lao động. Nhất l đối với cc ngư dn. Sống trn sng nước họ rất mau đi v v giữa biển cả nn việc nấu nương khng c tay đn b nội trợ nn d được nhiều c lớn, c ngon song  chỉ ăn cho no bụng nhưng sướng miệng th rất t khi. Chỉ c khi trở về với đất liền, bn vợ con cạnh mm cơm dọn nơi bếp, ngồi trn chiếc đn nhỏ ăn thoải mi mn ăn do vợ nấu hợp khẩu th anh Bốn mới thấy sướng miệng v no bụng.

Một hm ăn xong anh buột miệng:

- Nếu bn c m được nhiều nước th hp cho sướng miệng.

 Nước c ngừ hp t th t ngon m hp nhiều th lại mặn v kht nước. Chị Di hiểu được ngay muốn của anh Bốn. Ngy hm sau sau khi kho cho thấm c chị bn đổ thm nước cho đầy tr v thm vo một tri c chua, vi củ hnh sống v nhất l sau khi bắt xuống để ăn chị cho thm tiu, ớt bột v một t l hnh xắt nhỏ. Nhn bề ngoi th như l một nồi canh c song nước canh lại mặn m hơn v thịt c lại đằm v hơn thịt c canh. Thịt c canh cần bỏ vo đĩa nước mắm để mặn thm cn c  ăn bn th thịt c đ thấm gia v từ lc cn kho trn bếp. Ranh giới giữa canh c v nước ăn bn c c giới hạn r rệt l nước canh ngọt v c cn nước c bn th mặn m v c. Nước canh c thể  bưng hp m khỏi cần cơm nhưng nước c ăn bn nếu khng c bn th hơi mặn v khng thể ngồi hp sung được.

Lc ăn bn c anh Bốn khng cần đến cc mn gia v như rau sống, mắm ruốc, chanh v.v.. v ci chnh của anh l ăn cho sướng miệng v c như vậy mới thấy được chất ngọt v mặn cng v cay của c v nước c cng với bn m khng  cần đến sự pha lẫn với cc chất rau cỏ. Một đi khi chị Di cũng mua về cho anh trong bữa ăn những rau sống song anh  ăn khng tha thiết lắm m chỉ ưng ăn đơn thuần bn cng với nước c ngừ. Ăn xong anh hể hả ni cng vợ: Mnh khng ăn rau sống với bn v mnh muốn thưởng thức ci ngon của bn với c. C rau vo dường như mất đi ci chất tinh của  c. Chị Di ngồi ngắm chồng ăn bn c v ngẫm nghĩ cu ni của chồng th thấy nghĩa v cng. Thật vậy trong khi thưởng thức v ngon trong bn c  m cn dng những rau để ha đồng thưởng thức th l v nước bn c khng được ngon v ngọt nn cần phải lấy rau đệm vo.. Ăn bn c khng rau, th v như một người biết thưởng thức tr khng cần phải pha thm vo tr một t nhụy sen, một bng li mới hi. Tr cần phải uống ring biệt khng pha lẫn với hương thơm của hoa. Đ l lời của cha chị khi thưởng thức buổi tr ban mai. Thn sinh của chị vốn l một nh nho theo đon dn di cư lập nghiệp v khng đủ sức khỏe để lm nghề nng tang nn lấy việc dạy học lm sinh kế. Mẹ của chị vốn giỏi việc đồng ng nn gia cảnh vo lớp đủ ăn. Gia đnh đng con nn việc chăm sc con ci khng được chu ton nn chị sau khi theo học được vi năm từ thuở ấu thơ v khi đủ sức lao động th ra đồng theo mẹ. Gặp khi ma mng thất thot, cha bị bạo bệnh mất đi chị đnh phải theo gia đnh người anh vo Nha Trang tm nghề sinh sống. Gia đnh người anh định cư tại Xm Cồn v nơi đy chị đ gặp v lập gia đnh cng anh Bốn. Gia đnh người anh cũng tri giạt đi vo Nam. Gia đnh anh Bốn vẫn bm lấy nghề biển v họ đ sinh được một người con gi.

Một hm  nơi biển Đng xy ra cơn bo tố. V anh Bốn ra đi mi khng về. Vượt qua cơn đau khổ chị Di bm lấy Xm Cồn lm chốn nương thn. Trong những tuần đầu tin, khi lm cổ cng chồng chị lun lun c trn mm cng một bt bn c. Ngồi trước bn thờ nghi ngt khi hương, nhn bt bn c chơ vơ trn chiếc bn nhỏ hẹp chị Di nhớ đến cảnh anh Bốn ăn bn c ngon lnh v cu ni của chồng vẫn cn như vang vọng: ăn thật sướng miệng v no bụng. Cu ni chn chất v hạnh phc biết l dường no. Cuộc đời anh Bốn ngoi hạnh phc gần gũi vợ con v vui trong nghề biển cả chỉ cn hưởng được bữa ăn bn c cho sướng miệng v no bụng. Hạnh phc trước mặt v đầy đủ cận mnh. Nhớ đến chừng ấy nước mắt chị Di đ trn  đầy v chảy di trn hai g m.

Cc bạn v gia đnh bạn anh Bốn đến tham dự cc buổi lễ lm tuần cng chia nhau bt bn c v tất cả đều thừa nhận đ l một mn ăn ngon nhất trong cả Xm Cồn. V cũng từ đ mỗi khi đi biển về họ lại tụ hội tại nh chị Di để ăn mn bn c cho sướng miệng v no bụng. V cũng để gip đỡ cho chị Di c một nghề nghiệp sinh sống. Thế l từ đ qun bn c nơi Xm Cồn đầu tin được thnh lập v mang tn l qun bn chị Bốn Di

Qun bn được cc anh bạn cng chồng sau khi đi biển về đ cng nhau hợp lực dựng nơi trước sn nh một tp lều c liếp phn che chung quanh hai ci bn lm bằng hai miếng vn k trn cc cy gỗ đng cho v ghế ngồi cũng như thế.

Chị Bốn Di từ chiều hm trước đ chọn những con c tươi xanh mới vừa do đon ghe đnh c đem về v đi chợ mua cc gia v cần thiết như c chua, hnh củ, hnh l, chanh ớt v.v.. về chuẩn bị để khuya thức dậy sớm nấu mn bn c cho kịp đn cc bạn chi đi biển về. Qun bn c đ thay đổi cch nấu. Nước c c thm nhiều gia v như  c chua hnh củ, ớt mu v nhất l c mn rau sống km theo cho đầy đủ hương v.

Ngồi nhn nồi c si với những mảnh c chua mu đỏ thắm bồng bềnh ln xuống lẫn lộn cng với cc miếng c ngừ dằm đậm đ hương v tẩm ướp, chị Di lại nhớ đến anh Bốn. Hm nay chị tiếc khng cn anh Bốn nữa để anh ấy được ăn thm mn nước c đằm thắm hương v v nghĩa tnh ny.

Cng về trưa qun chị Bốn Di cng đng khch. Ngoi đm đn ng đi biển về cn c một số chị em đ hon tất việc đn c đưa ra chợ, dọn dẹp nh cửa đn chồng, họ ra qun chị Bốn Di vừa ngồi ăn bn c vừa bn tn những cu chuyện xảy ra chung quanh khu vực Xm Cồn. Từ chuyện mẹ chồng chửi nng du, chị chồng đnh em chồng đến việc nợ nần, hu hụi. Thi th đủ thứ chuyện trn đời. Ăn xong họ ra về m khng qun hẹn nợ ngy mai sẽ trả. Chị Bốn Di vui vẻ chấp nhận sự ồn o tự nhin v khất nợ đương nhin ny. Chị vẫn xem như đ l một tnh thn thuộc hng xm, một rng buộc đ thnh thi quen nơi Xm Cồn ny.

Đứa con gi lớn ln trong niềm thương yu của mẹ, trong khng kh ồn o no nhiệt của một xm chi đầy trẻ thơ t thch học hnh m chỉ  ham vui chơi cng sng nước. Cha mẹ chng khng c một khi niệm về tương lai của con trẻ. Họ vẫn c quan niệm như nhau l khi  lớn ln, con trai th lại đi biển v con gi th ở nh phụ gip mẹ v lưới, đi chợ bn c.  Suốt ngy chng t khi c mặt ở nh chỉ mi vui chơi cng chng bạn. Trẻ  con từ gi đến trai, tc tai b x, nước da đen nhnh  o quần o xốc xếch. Thường th chng khng mặc o (cả trai lẫn gi) v việc dầm nước l một sở thch hằng ngy. Cha mẹ chng khng biết r chng biết bơi tự khi no m chỉ biết l việc bơi lội l một tr chơi khng thể thiếu được ở một xm chi ven biển.

Con gi chị Bốn Di tn Gi. Cch đặt tn thật đơn sơ v được p dụng cho hầu hết trong xm. Cho nn để phn biệt họ thường ni với nhau l con gi b (hoặc chị) A, B xm trn, xm dưới v.v.. Cho nn d muốn d khng tn người con gi vẫn lun lun  được đi km theo tn của mẹ hoặc của cha. Đi khi lại km theo tn ng b nội hoặc ng b ngoại. Cuộc sống của xm Cồn lun lun sống động. Khc với một lng qu, nh ny cch xa nh khc, đất rộng người thưa, khng kh thanh bnh chứa đầy trong đồng xanh cy cỏ. Xm Cồn l một xm chi dn cư ngụ đng, nh cất thường l tạm bợ, thiếu điều kiện vệ sinh, thiếu nước sạch, v nhất l nh sng. Ton xm đều thắp đn dầu. Ban đm đn ng đi biển, đn b sau khi tụ họp tại một vi nh người quen ngồi tm sự cng nhau rồi ai về nh nấy yn nghỉ đề ngy mai tiếp tục cng việc thường ngy.

Gia đnh chị Bốn Di tuy cng việc nấu nướng đ chuẩn bị ngay từ chiều song ngọn đn dầu hỏa vẫn chy sng sau mọi gia đnh khc. Con Gi đ đi ngủ từ đầu hm  m chị Bốn Di vẫn cn lục đục với thng rau, rổ bn.Tuy sng cần phải dậy sớm song việc đi ngủ muộn vẫn l thi quen của chị . Nhiều đm nằm nghe tiếng sng vỗ ầm nơi m biển chị lại nhớ đến anh Bốn v cng. Biển cả vẫn lun lun  ro rạt, lng người c phụ vẫn lun lun thao thức cng với sng nước vơi đầy.

Một hm vo buổi chiều chị Bốn Di đi chợ Đầm Nha Trang mua  thức ăn để về nấu nướng chị gặp một người quen cng qu ở Ninh Ha hiện đang sinh sống bằng nghề may v tại chợ Di Nha Trang. Sau những chuyện b con lối xm chị kể cho bạn biết việc chị bn bn c ở Xm Cồn. Người bạn gi bỗng ny ra một nghĩ l tại sao chị Bốn Di chỉ bn bn c c một buổi sng m khng bn lun cả buổi chiều. Nghe bạn thắc mắc chị Bốn Di bn kể cho bạn nghe việc bn bn c cho cc khch đi biển về  vo buổi sng. Cn buổi chiều th phần đng họ phải ăn cơm với gia đnh để cho chắc bụng lm việc ban đm. Chỉ c buổi sng l họ thch ăn bn c để rồi đnh một giấc cho đến buổi ăn trưa.

Thốt nhin người bạn gi bỗng chợt thong nghĩ đến việc bn bn c nơi chợ Đầm vo buổi chiều. Do đ chị Bốn Di được người bạn gip đỡ, dng một nơi hin chợ để chiều chiều chị ngồi bn bn c. Hng bn c đầu tin nơi chợ Đầm Nha Trang được khai trương.

Mn ăn tuy chưa phải l mới lạ song lại ngon miệng v rẻ tiền được cc b đi chợ chiều  rủ nhau thưởng thức. Dần dần cc người lao động chn tay như cc bc ko xe, bc đnh xe ngựa v.v.. đều rủ nhau đến thưởng thức mn ngon miệng v no bụng của xm Cồn.

Con Gi từ đ theo mẹ đi bn bn c chợ chiều. Mẹ gnh gnh bn c, con xch ấm nước ch xanh. Hai mẹ con hm sớm bn hng qun đi cuộc đời c nhi quả phụ.

Việc bun bn c nhiều lc đắc khch song cũng c nhiều ngy ế ẩm. Một phần v thời tiết, một phần v thiếu c tươi. Trong những ngy mưa gi khch vắng đ đnh cn c biển khơi khng đnh được nn nguồn c ngừ thiếu đi v phải dng cc loại c khc thay vo. Khc v c khch hng thường tỏ khng bằng lng.. Một hm chị Bốn Di  về thăm qu hương Ninh Ha. Đi ngang qua một qun bn nem chả chị được một người quen mời vo để chuyện tr tm sự. Chị pht hiện ra l  c cũng c thể lm chả như thịt  v chị quyết tm thực hiện nghĩ ny. Vội về thăm nh v quay ngay lại qun nem của chị bạn, chị xin được học cch lm chả nem. Người bạn vui vẻ chỉ dẫn tường tận v gp về cch lm chả c. Thế l từ đ hng bn c của chị Bốn Di c thm một mn chả c.

Chả c lại dng được cho nhiều loại c như c  thằn lằn, c mối, c cờ, c thu v.v.. cho nn khi khng c c ngừ để lm bn c chị Bốn vẫn c những nồi bn c thơm lừng v mn chả c dn, dai ngọt  đượm mi v biển khơi.

Thnh cng trong việc đưa thm vo hng bn c của mnh mn chả c, cng việc hằng ngy của chị Bốn Di lại cng thm bận rộn. Do đ chị cần thu thm người gip việc hằng ngy. Một người bạn ga chồng trong một buổi bo tố, được chị Bốn Di  thu về cng chung bun bn. Từ đ ngy cũng như đm tiếng chy gi c vang vang  lm vui cửa vui nh. Nhờ người bạn rất năng nổ xốc vc nn chị Bốn Di đở cực nhọc hơn.  C người gnh hng ra chợ, chị được thong dong. Con Gi được đi đến trường v ngi nh được khang trang. C nhiều  người đn ng đến viếng thăm thường xuyn v mai mối lin tiếp vo ra. Chị Bốn Di vẫn một lng ở vậy. Nghề bn bn c cng ngy cng trở nn pht đạt. Rồi nhiều nơi mn bn c ra đời. C nhiều canh tn song tiếng tăm vẫn  khng lấn được hng bn c của b Bốn Di ở xm Cồn v chợ Đầm Nha Trang.

Khch đến ăn vẫn ngồi trn ghế tre di bn chiếc bn gỗ đơn sơ nhưng hương vị của t bn c như cng với thời gian thm đậm đ hơn.

Trải di theo năm thng, Xm Cồn cng ngy cng đng đc nh cửa v con người, song khng thể trở thnh một khu đ hội được. Chỉ c một vi  chủ ghe xy cất nh ngi, một vi  gia đnh bun bn vật liệu phụ vụ ngnh lưới c đồng thời với nhu yếu phẩm hằng ngy l pht đạt. Cn những gia đnh c chồng l  trai lưới bạn, l thợ li thuyền v vợ l kẻ chạy rổi, người v lưới v.v.. th thng năm vẫn dầm sương di nắng ngoi biển cả, trong đất liền vẫn sống trong cảnh thiếu thốn vay mượn hng ngy để đợi đến kỳ chủ ghe trả cng th vui vẻ mua sắm v trả nợ cũ đ vay mượn. Tp lều tranh c thể trở thnh ngi nh tranh rồi lợp ngi song vẫn khng bao giờ trở thnh một ngi biệt thự khang trang nơi xm Cồn.

Chị Bốn Di gi đi v ngi hng bn c được con Gi cng chồng kế nghiệp. Người ăn đến cũng đng như ngy trước. V phong cch bi tr nh hng cũng khc xưa cng với nhiều sự thay đổi trong cch chế biến sao cho hợp với khẩu v của thực khch. Chị Bốn Di. về gi khng cn ở nơi xm Cồn nữa m về qu Ninh Ha sống một cuộc đời c quạnh trong ngi nh của cha mẹ để lại.

 

 

 

 

 QUCH GIAO

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trang XUN 2013- Văn Học Nghệ Thuật V Qu Hương