Mục Lục
 

  Trang B́a
     
 Ban Biên Tập
 
Lá T Xuân
     
 Nguyễn Thị Thanh T
  Đọc Lá T Xuân
       Nguyễn Đôn Huế Trang
  Táo Quân XNinh Chầu
      
Ngọc Đế

     
 Lê Thị Lộc
  Câu Đối Mừng XUÂN
     
 Mục Đồng
  Câu Đối Tết
       Vinh H
 

 

T Xuân
 

  Xuân VTrên Phố Ninh Ḥa
     
 Tường Hoài
 
 Xuân Chớm
     
 Vinh H
 
 Chúc Xuân Đầu Năm
     
 Lư H
 
 Mừng Xuân
       Nguyên Kim
 
 Mừng Xuân Tân Măo
      
Mừng Xuân Mới

     
 Nguyễn Liệp
 
 Xuân Đi Chùa LPhật
      
Xuân Viễn X

     
 Lê Văn N
 
 Xuân Nhớ
     
 Thi Thi
 
 Đón Xuân
     
 Hoài Thu
 
 Xuân VHai Phương
       NTrưởng Tiến
 
 C̣n NMùa Xuân
       Lương M Trang
  Mùa Xuân Đi L Chùa
       Nguyễn Thị Thanh T
 
Chúc Mừng Tết Tân Măo
      
Năm 2010

     
 Du Sơn Lăng T
  Những Sắc Hoa Mùa Xuân

     
 Tiểu Vũ Vi


T
ết Q N



  Gói Bánh
   
  Lan Đinh
 
Có Một Mùa Xuân N Thế

     
 Lê Thị Ngọc Hà
  Bữa Cơm Chiêu 30 Tết Của
      
Má

   
  Nguyễn YLang
  Xuân Q Hương

     
 Phạm Thanh Phong
  Tân - Măo...

     
 Phi - Ṛm
  Tết Và Tuổi T

     
 Lương LBích San

 

Tết Hải Ngoại



  Đón Tết Việt Nam Tại
      
Toronto Và San Jose

     
 Trần Ngọc Chánh
 
 Tâm Xuân
       Nguyên Kim



 

Văn Hóa
Dân Gian



  Tục L Tết
     
 Trần Ngọc Chánh
 
Phỉnh

      
Nguyễn Thị Tuyết Mai
  p Ngoài

     
 Nguyễn Thục

 



Hội Ngộ
N
inh Ḥa-Dục Mỹ
 

  Hội Đồng Hương NH-DM,
      
Nơi Nh́n Lại Một Thời...

      
Nguyễn H Bảo
 
Đại Hội - Tiểu Hội

     
Topa Panning

 

Cắm Hoa Trang T



  Nghệ Thuật Cắm Hoa

 
     Hải Lộc

 

Tranh
N
ghệ Thuật



  Tranh nh Nghệ Thuật

     
 Phi - Ṛm


 

Hoa Xuân
N
gày Tết
 

  H́nh nh Xuân
     
 SXương Hải
 

 

TVui
 


 
 Con Mèo Trèo Cây Cau
       Nam Kha
 
 Nhậu Một Ḿnh
       Phạm Thanh Phong
 
 Chung V Chung Chồng
       Mai Thái Vân Thanh
 
 Chất Vấn Ngọc Hoàng
       Dương Công Thi
 
Đốt Tràng Pháo Chuột
      
Mừng NMẹo

       Tú Trinh
 
Mèo Ngao Lật ĐLoài
      
Cọp D

       Tú Trinh

 

 

Ca Hát/Nhạc
 


  Nhạc Xuân Và Q Hương

      
Thu Thủy, Lan Đinh
      
Thanh Nhàn, Lư H
 
Tân Cổ: Không Tên

      
Nguyễn Hương
 

 

Phương Ngữ
N
inh Ḥa
 


  Một S T Biến Âm: PHỈNH
     
Nguyễn Văn Thành

 

 

Tôn Giáo

 

  KNiệm Chuyến Du Xuân
      
Đà Lạt

       Đinh Hữu Ân
 
 

 

Năm Tân Măo
N
ói Chuyện Mèo

 

  Ba Chị EmTuổi Măo
       LThanh Cư
 
Tán Ngẫu VLoài Mèo Cho
      
Năm Mới

       Trần Việt Hải
 
Năm Mèo Tản Mạn VMèo
       Vinh H
  NPhụng T
       Trần Thị Phong Hương
 
Nỗi Niềm Năm Con Thỏ
       Thục Minh
 
Tản Mạn V Tết Tân Măo
      
Nguyễn Văn Thành
 

 

 

d_bb
Đ.H.K.H
 


  Mùa Xuân Nào Trên Q
      
Hương

       Tô Đồng
  Liêu Trai C Dị-415
       Đàm Quang Hưng
  Thanh Phong Thi Tập-57
     
 Vũ Tiến Phái
 
Hạnh X
       Nguyễn Văn P
 
NPhúc
      
Lê Phụng
 
Tết Nhất
     
 Nguyễn Hữu Quang
 


 

Kinh Nghiệm Sống

 

  Đi T́m S Thật
      
Tâm Đoan
 
Chăm Sóc Người Cao Tuổi

      
BS ĐHồng Ngọc
  Ngày Tết Tôi Đi Nằm Viện

      
Phan Nho      
  Tâm B́nh Thế Giới B́nh

      
TBửu Nguyễn Thừa
  S Mạng

      
Nguyễn Tính

 


Văn Hóa
m Thực




 
 Món Chay Ngày Tết
     
 Lê Thị Đào
 
 Đừng Quên Xà Lách Xoong
       Việt Hải
 
 Lucky Money
       Đinh Thị Lan
 
 Kim Chi Hàn Quốc
       Hoàng Lan
 
 Rau Muống Ngâm Chua
       Hoàng Lan
 
 Thịt Quay Kho Dưa Cải Chua
       Hoàng Lan
 
 Đậu H Trứng
       Nguyễn Y Lang
 
Bánh Tét Tôi Gói...

     
 Phi - Ṛm





Sức Khỏe

      

 
Viêm Gan Siêu Vi B

      
BS Nguyễn Vĩ Liệt

 

 

Biên Khảo
Kinh Tế
 

Việt Nam

  Tổng Kết T́nh H́nh Kinh Tế
      
Của Việt Nam Năm 2010

     
 Nguyễn Văn Thành


H
oa Kỳ/Thế Giới

  Tổng Kết T́nh H́nh Kinh Tế
      
Của M Quốc Năm 2010

     
 Nguyễn Văn Thành


 

 

Tài Nguyên

 


 
 Nghề Dệt Lá Buồm
       Dương Công Thi
 
 Ruộng Muối Ḥn Khói
       Lê P Thọ

 

 

Viết v
Ninh Ḥa
 


 Con Mèo Mun Nơi
     
Lăng Bà Vú

      
Quách Giao
  Ḥn Vọng Phu

      
Lê Văn N
  Phủ Ninh Ḥa

      
Lê Văn N
  Bưởi Trái Mùa

      
Dương Công Thi

 



Viết v
ninh-hoa.com



  T Xuân
     
 Lương LHuyền Chiêu
 
 Ninh Ḥa Xa Mà Gần
       Phan Trang Hy



 

 KNiệm V
Trường:

Trần B́nh Trọng
Ninh Ḥa

  Một Mùa Xuân Vắng
      
Cành Mai

       Trần Hà Thanh
 
 Kư c
       Liên Trạch

 

Các Trường Khác


 
Tôi Đi Giữa Trời Bồi Hồi

     
 Lương LHuyền Chiêu
 
Bến Sông Xưa

     
 Nguyễn Thị Tuyết Hoa 


 

Thi Nhạc
Giao Duyên
 


 
Ninh Ḥa, Ninh Ḥa

     
 LMST-Thơ: LL Huyền Chiêu

 

Văn Học
Nghệ Thuật
 



 
 Ngày Xuân Nói Chuyện
     
Trầu Cau

       Nguyễn Tấn Ka
 
 SCô Đơn Và Khát Vọng
      
Đợi Chờ...Trong Thi Phẩm
      
BẾN ĐỢI

       Lê Miên Khương
 
 Đọc BẾN ĐỢI 2 Của
      
Kim Thành Và TT PSĩ

       Trần B́nh Nam
 
 Tát Nước Đầu Đ́nh
       Phạm Thị Nhung
 
 MXuân Mạn Hứng
       Dương Anh Sơn
 
 Xuân Tiêu L Thứ
       Dương Anh Sơn
  Giai Thoại Bài T Phong
      
Kiều D Bạc

      
TBửu Nguyễn Thừa
 
Ư Của T

      
Nguyễn Tính
 
 Mùa Xuân Và Thi Ca
       Người XVạn
  DKhúc T́nh Xuân

      
Tiểu Vũ Vi

 


T
ưởng Niệm

 

  Anh Ơi, Đừng Đi
       Nguyễn Thị Thu

 



T
 


 
 Giao Thừa
       Đinh Hữu Ân
 
 Gởi Bạn Thân
       Dương Công Bản
 
 Giông T Khắc Họa
       Nguyễn Thị Bảy
 
 T́nh Biển
       Thanh B́nh
  Viết Cho Anh

      
Lê Tấn Cam
 
 Hai Chiếc Áo
       Nguyên Chất
 
 T́nh Yêu Buổi Sáng
       Trần Thị Chất
 
 Đổi Thay
       Hương Đài
 
 Cuối Trời
       Hương Đài
 
 Sầu Đông
     
 Lê Thị Đào
 
 TChờ Xuân
       Trần Minh Hiền
 
 Tiễn Con
       Nguyễn Thị Tuyết Hoa
 
 Bềnh Bồng Đón Xuân
       Tường Hoài
 
 The Poem Of NumBer 5
      
And Number 6

       Vinh H
  Nem Chua Ninh Ḥa

      
Nguyễn Thế Huy
  V!

      
Nguyễn Hương
 
 Xuân Gơ Cửa
       Quỳnh Hương
 
 Ninh Ḥa Tôi Mơ
       Phan Trang Hy
 
 Thị Trấn Bằng Lăng Tím
       Nguyễn Tấn Ka
 
 Xuân Trở V
       Nam Kha
 
 Ta Muốn Hỏi
       Nguyễn Y Lang
 
 Chúa Xuân Có Biết?
      
Hồn Nhiên

       Nguyễn Liệp
 
 Xuân Nồng
       Đàm Thị Ngọc Lư
 
 Sáu Bài T Xuân
       Nguyễn Thị Khánh Minh
  T́nh T

      
Lê Văn N
 
 Cây CCũng Vui Lây
       NNguyệt
 
 Chùm T
       NNguyệt
  Xuân Nhớ M

      
Phan Nho 
 
 Ta V Đêm 30
       Phan Tưởng Niệm
 
 TXuân Cho Con
       Phan Tưởng Niệm    
 
Núi Cô Tiên

      
Nguyễn Hoàng Phi
 
 Điệp Khúc Mùa Xuân
       Bích Phượng
 
 Dĩ Văng Mùa Xuân
       Nguyễn Quân
 
 Hạnh Phúc Mùa Xuân
       Nguyễn Quân
  Tranh C Hương

      
NQ
  Đá Vàng

      
Cô Kim Thành
  Thuở y Học T

      
Cô Kim Thành
  Xuân Phai

      
Vơ Ngọc Thành
  Mùa Xuân Nhớ M

      
Trần Đ́nh Thọ
 
 Anh Là Mùa Xuân
       Hoài Thu
 
 Em Không V
       Nguyễn Thị Thu (VN)
 
 Nhớ Q
       NTrưởng Tiến
 
 Sầu Tha Hương
       Nguyễn Tính
  Nỗi Nhớ...Mùa Xuân
       Hoàng Trang
  Xuân Chưa Trọn Vẹn
       Nguyễn Thị Tri
 
 Thềm Xuân Luyến Mộng
       Du Sơn Lăng T
 
 Xuân Viễn Vọng
       Du Sơn Lăng T
 
 M Xuân Hoài Cảm
       Tiểu Vũ Vi

 


Văn

 

  Đi Qua Ngày Giông Băo
       Lê Thị MChâu
  Những Ư Nghĩ Vụn Cuối Năm

      
Việt Hải
 
 Giữ Lấy Mùa Xuân

      
Cao Minh Hưng
 
 Người Thầy Dạy Búp Bê
       Phan Trang Hy
 
 Nẻo V
       Đinh Thị Lan
 
 Nhanh QNhững Mùa
      
Xuân

       Lê Thị Lộc
 
 Chuyện KTrong Ngày
      
Xuân

      
Thục Minh
  Bạch Miu   

      
Topa Panning
  Khúc Loanh Quanh   

      
Lê Văn Quốc
 
 Bếp Lửa Chiều Đông   

      
Trương Thanh Sơn
  Chuyện Đầu Năm

      
Lâm Minh Tài
 
 Đi Qua Những B́nh Yên
      
Hoa Cúc

      
Nguyễn Hữu Tài
  Mỗi Đ Xuân V

      
Thi Thi
  Hạt Bụi Trong Tim

      
Tiểu Thu
 
Một Bông Hồng Cho Đại Hội
      
Thụ Nhân 2010 Tại Úc

      
Người XVạn
 
Chuyện Xóm Cầu G
      
Nguyễn Thị Cẩm Vân

 

 

 

 

 

Thư từ, bài vở, h́nh ảnh hoặc
ư kiến xây dựng, xin liên lạc:

 
diem27thuy@yahoo.com

 



 

 

 

 

 

 

 


 


 

 

 

Tranh: Họa sĩ Phi-Ṛm

 

 

PHƯƠNG NGỮ NINH H̉A

Nguyễn Văn Thành

 

MỘT SỐ TỪ BIẾN ÂM

 

Bài Bổ Túc Số 1 PHỈNH

 

                                         

T

heo chân chúa Nguyễn di chuyển về Nam mở rộng bờ cơi, dân chúng đă  mang theo ngôn ngữ và từ ngữ riêng của họ cùng phối hợp và trộn lẫn với nhau trong suốt một thời gian dài, rồi đồng hóa, tạo dựng từ mới và biến ra cách phát âm đặc biệt cho tiếng nói địa phương của người Ninh Ḥa mà tác giả gọi là Phương Ngữ Ninh Ḥa

 

Nếu không đi đến Ninh Ḥa, tiếp xúc với người Ninh Ḥa và lắng tai nghe thường xuyên tiếng nói của người Ninh Ḥa th́ chắc chắn không hiểu người Ninh Ḥa nói ǵ.  Ngay cả những người Ninh Ḥa khi giao tiếp với nhau chưa chắc đă hiểu nhau v́ sự phát âm khác biệt giữa những người Ninh Ḥa.  Như một thí dụ điển h́nh:

 

Thôi rồi        Thâu rầu       Thơi rời

 

Trong đó “ôi” là âm chính c̣n “âu” và “ơi” là 2 âm biến đổi. 

 

Hiện tượng biến âm (hay cải âm) rất đặc thù và phổ thông trong tiếng nói địa phương riêng biệt cho người Ninh Ḥa. Ở đây, tác giả muốn bàn về những từ bắt đầu bằng vần “kh” mà một số âm tiết được người Ninh Ḥa phát âm thành “ph” rất thông dụng. Bảng sau đây tóm lược một số vần biến đổi so với âm chính của tiếng Đàng Trong (chúa Nguyễn), Đàng Ngoài (chúa Trịnh).

 

Âm Chính
(Âm tiết)

Phát Âm
(Âm Biến Đổi)


Thí dụ

Khóa

Phá

Ch́a/ổ phá, phá học (khóa học)

Khoe

Phe

Phe phang (khoe khoang)

Khỏe

Phẻ

Sức phẻ, phẻ mạnh (khỏe)

Khoét

Phét

Phét lỗ (khoét lỗ)

Khoái

Phái

Phái chí (khoái chí)

Khuất

Phứt

Phứt gió (khuất gió), Đi cho phứt, Phứt mặt phứt mày

Khuây

Phây

Phây phả (khuây khỏa), phây phây

Khuya

Phia

Phia phắt (khuya khoắt)

Khuy

Phi

Phi áo (khuy áo)

Khoanh

Phanh

Phanh tay (khoanh tay), Phanh nem (khoanh nem)

Khoảnh

Phỉnh

Phỉnh đất (khoảnh đất”

Khóe

Phé

Mánh phé (mánh khóe)

Khoai

Phai

Phai ḿ (khoai ḿ)

Khoan

Phan

Phan Phan (khoan khoan)

 

Tuy nhiên, một số khá lớn âm tiết có phụ âm đầu “kh” không biến đổi, chẳng hạn “khi” không biến âm thành “phi”, “khanh” không biến thành “phanh”, “khâu” không biến âm thành “phâu”, “khinh” không biến thành “phinh”, “khoèo” không biến âm thành “phèo”, “khe khẽ” không biến âm thành “phe phẽ”, “khách khứa” không biến âm thành “phách phứa”, “khúc khuỷu” không biến âm thành “phúc phỉu” được, v.v…

 

Đặc biệt từ "khoảnh" biến âm đến 2 lần, lần thứ nhất thành "Phảnh", biến âm lần thứ 2 thành "Phỉnh" theo cách lư luận trong bảng trên.  Biến âm lại tạo ra từ mới khi phát âm lại đồng âm với từ chuẩn.  Chẳng hạn:

 

Khoảnh    →    phảnh      phỉnh 

(khoảnh đất phảnh đất phỉnh đất)

 

đồng âm với từ “phỉnh” (gạt, lừa) làm cho người nghe nhất là những người không phải là người Ninh Ḥa vừa ngạc nhiên vừa khó hiểu người Ninh Ḥa nói ǵ.

 

Như ta biết qua tự điển Việt Nam động từ: PHỈNH có nghĩa là lừa, dối, gạt… Thế nhưng với tiếng nói của người Ninh Ḥa, chữ PHỈNH được biến âm từ âm chính KHOẢNH có nghĩa là một khoảnh vườn, một khu đất, một thửa ruộng, hay nôm na hơn là một mớ, một phần có một diện tích nào đó….

 

Thoạt nghe ra là rất lạ, v́ nếu như ta tra tự điển th́ không t́m thấy nghĩa PHỈNH biến âm này. Sau đây, tác giả đơn thuần đề cử một vài câu chuyện để độc giả hiểu thêm và phân biệt ư nghĩa của những từ PHỈNH khi nghe người Ninh Ḥa nói.

 

Câu chuyện thứ nhất:

 

*Anh Sáu Đ̣n lái xe qua nhà anh Bốn Chè vào một buổi sáng sớm trời lạnh. Anh thích lấy le nên t́m nhẫn gắn hột “x̣n” đeo để “trẻ”, mặt mày diện bảnh trai, áo quần soi gương thấy đàng ḥn và tóc tai chải láng cón.  Anh lay quay quên cả áo lạnh, và cả chùm ch́a phá trên cái đi-văn làm ba anh la cho anh một cấp:

- Nè, mày đi đâu dị ? Bộ mày đi mèo sao mà đi sớm bửng dị, lạnh cho mày chết tổ mày luôn.  Cái đồ dịch dật, con mày bịnh mấy bữa rầu mà mày đành đạn bỏ đi dị hửng !

- Ba nè, con có một cú áp-phe niếu đến trễ coi như lúa đời mà ba.

- Con đới đế lắm mới đi. Ba lo cháu giùm con hé.

- Thơi con đi ! Ba ở nhà mạnh phẻ.

 

Khi đến nhà anh Bốn Chè, chợt có tiếng ở phía sau:

 

-Anh sáu quơi ! anh quành xe lại rồi de đít ra quài một chút. Anh đậu xe thấy dị quá chừng chừng!

 

Sau một chầu cà phê, thuốc lá hả hê, điểm tâm sáng bằng món bánh ướt nóng hổi chấm mắm ruột được dầm với ớt Xiêm cay xé họng. Hai anh bắt đầu ngồi khư lại 3 cái câu chuyện cũ que, nói thiên tinh đủ điều rồi những câu chuyện đầu làng cuối thôn.

 

- Anh Sáu Đ̣n: Anh Bảy nè, hum woa tui xuống tận miết miệt dưới nhà Ông Đinh Chữ có cái nhà mới cất. Quơi! Tui thấy con gái ông Đinh lúc này sao ngộ dữ dằn! Nó coi bộ lớn bọng, nghe nói có thằng nào gần ḥn Hèo sắp ưng nó rầu. Nó cắt tóc hợp thời trang quá cỡ thợ mộc. Quơi! Tui ḍm miết không ra nó.

 

- Anh Bảy chè: mày quê mùa quá Tư hè, thời buổi này không những tóc tai, quần áo, tụi trẻ nó bận tao cũng hết biết. Mày biết hông? hầu hum trời tới tao chạy xe Hon-da d́a nhà bà Nậu sấp nhỏ. Tời quơi! Mấy đứa con gái chở nhau cũng trên mấy chiếc Honda, thiệt sự tao hổng muốn ngó, nhưng rầu cặp mắt tao cũng phải liếc ngang, v́ sao mày biết hông? Con nhỏ ngồi phía trước chở con ngồi phía sau, nó mặc cái quần ǵ mà thiếu vải cả cái lưng mày hè, để ḷi một PHỈNH mông, tao đố ai thấy mà hổng ḍm. Tao ḍm thét bắt bịnh…

- Dị hửng !

- À, anh nói một PHỈNH tui mới nhớ, c̣n nhà ông Đinh Chữ nó cũng xẻn tóc một PHỈNH bên này, rồi một PHỈNH bên kia, coi hợp thời thiệt đó, nhưng sao tui vẫn tiếc mái tóc dài đến lưng của nó lúc trước thiệt ngộ, nghĩ mà tiếc hùi hụi, tiếc quá chừng quá đẩu anh hè.

-…

 

Câu chuyện thứ hai:

 

Tôi và em tôi ngày nào cũng ra trước cổng nhà đón bà Ngoại tôi đi bán bánh tráng ở chợ Ninh Ḥa về mỗi buổi chiều. 

 

Bà thường ngồi trên thềm xi-măng trước sân nhà tôi nghỉ chân và kể chuyện này chuyện nọ cho các cháu nghe. Ba vừa kể chuyện vừa nhai trầu trong miệng, thỉnh thoảng bà nhổ ra trên đất một PHỈNH trầu đỏ chét.  Ngoại tôi thích ăn trầu, mỗi buổi sáng thức dậy bà ngồi trên giường “đâm trầu trong ống quáy” xong rồi bỏ vào miệng nhai và bà có ống nhổ trầu thường để ở cạnh chân giường.  Bà Ngoại thường cho tôi và em tôi tiền để mua bánh ăn.  Bà rất thương yêu con cháu.  Bà nói rất nhiều, cười cũng nhiều. Bà vừa kể chuyện vừa cười, vui lắm.  Bà c̣n dạy tôi hát nữa và cho tới bây giờ tôi vẫn c̣n nhớ những bài hát đó. 

 

Tôi rất thương Ngoại có lẽ v́ mồ côi Mẹ lúc nhỏ cho nên tôi thích gần gũi với Ngoại lắm. Tôi nhớ Mẹ tôi nhiều và thường chảy nước mắt khóc nên có lúc bà PHỈNH tôi rằng MẸ tôi đi làm ăn xa chưa d́a.  Có lần tôi mặc quần bị rách ngang đầu gối nhưng chưa vá lạ.  Ngoại nh́n thấy tôi rồi nói ”Quần rách một PHỈNH” sao con không nói cho Ngoại dá lại.  Lúc đó ngoại đă ngoài 80 tuổi.

 

Tôi thường xuống nhà ngoại chơi v́ nhà tôi gần nhà ngoại lắm. Trên g̣ nhà Ngoại có con mương nước chảy và có rất nhiều cá như cá trầu, cá trê, cá sặc, lươn mà nhiều nhất là cá ḷng tong.  Tôi th́ không bao giờ biết câu cá nhưng thường hay tới bờ mương ngồi nh́n người ta câu cá. 

 

Vào những buổi trưa hè tôi thích chạy vào xóm Đồng phía trong nhà Ngoại tôi chơi v́ tôi có nhiều bạn học ở đó.  Các đồng lúa bị lụt, nước nhiều ngập tràn lên đường đi cho nên chân và quần tôi dính đầy bùn. Khi bạn tôi nh́n thấy thét lên “Trời quơi quần mày dính đầy bùn hết, và tôi nh́n phía sau quần quả thật PHỈNH nào PHỈNH nấy thật bự ”. 

 

Tôi rất thích cảnh đẹp thiên nhiên, những cánh đồng lúa chín vàng rực, thơm ngát. Có tiếng chim hót ríu rít, ve sầu năo nuột vang vọng khắp cảnh quê.

 

 

Câu chuyện thứ ba:

 

 

Anh Hai Thời đang chuẩn bị đến nhà ông Sáu Đặng để ăn giỗ, vừa bước ra cửa, ông gặp thằng Tư Đen, người làm của nhà Sáu Đặng, thằng Tư mặt mày hớt hăi :

-Quơi! Ông quơi! con nghe nói con bé Năm nhà ông Đặng bỏ nhà đi đâu mất hai hum rồi, hổng ai biết nó đi đâu.

-Dị hửng ! Quạ, mày có nói PHỈNH tao không dị Tư? Tao mới thấy nó hầu tấu hum qua bên nhà bà Sáu Lẹ nói chiện với mấy đứa con gái bà Sáu mà.

-Chẳng dị hửng? Sao nó hổng d́a nhà ngủ?

-Thằng này, mày t́m nó hỏi sao lại hỏi tao hè ? Tao nghĩ trời phia rầu nên nó hổng d́a.  Ụa, rầu tao biết rầu, mày nhớ nó đi t́m nó đúng dị hông? hổng được đâu mày quơi! con Sáu Đặng ổng phải t́m “môn đăng hộ đấu” chứ mày làm sao dới tới được.

-Con thú thiệt với ông, con với nó có chiện rầu (chuyện rồi).

-Mày nói có chiện là chiện ǵ dị Tư?

-Con thiệt ḷng với nó, ông Hai con hổng có PHỈNH gạt nó đâu, con thương nó thiệt t́nh.

-Nhưng mày nói mày có chiện với nó là chiện ǵ dị ? Mau nói nghe coi?

-Dạ, con sợ nó có một “PHỈNH” ở bụng, nên nó mắc cỡ bỏ nhà đi.

-Quỷ sứ! Cái thằng này hết biết, mau đi với tao qua nhà Sáu Đặng, mày biết tay với ổng…

 

Đó là một trong những âm tiết được biến âm trong tiếng nói địa phương của người Ninh Ḥa.  Phương ngữ Ninh Ḥa là một kho tàng văn hóa dân gian vô tận và phát triển không ngừng trong đó sự biến âm th́ rất là phong phú, đa dạng và không sao kể hết.  Sự biến âm tạo thành âm mới, từ mới PHỈNH (khoảnh) đồng âm với từ chuẩn như PHỈNH (gạt, lừa, dối) như trên đă dẫn chứng và đề cập rơ ràng bằng 3 câu chuyện. 

 

Phương Ngữ Ninh Ḥa góp một phần quan trọng cho sự phong phú trong ngôn ngữ tiếng Việt vậy.

 

 

 

 

 

Nguyễn Văn Thành

9/1/ 2011

 

 

 

 

 

 

 

       

 

 

     

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trang XUÂN 2011- Văn Học Nghệ Thuật Và Quê Hương