Mục Lục
 

  Trang Ba
     
 Ban Bin Tập
 
L T Xun
     
 Nguyễn Thị Thanh Tr
  Đọc L T Xun
       Nguyễn Đn Huế Trang
  To Qun XNinh Chầu
      
Ngọc Đế

     
 L Thị Lộc
  Cu Đối Mừng XUN
     
 Mục Đồng
  Cu Đối Tết
       Vinh H
 

 

T Xun
 

  Xun VTrn Phố Ninh Ha
     
 Tường Hoi
 
 Xun Chớm
     
 Vinh H
 
 Chc Xun Đầu Năm
     
 L H
 
 Mừng Xun
       Nguyn Kim
 
 Mừng Xun Tn Mo
      
Mừng Xun Mới

     
 Nguyễn Liệp
 
 Xun Đi Cha LPhật
      
Xun Viễn X

     
 L Văn Ng
 
 Xun Nhớ
     
 Thi Thi
 
 Đn Xun
     
 Hoi Thu
 
 Xun VHai Phương
       Ng Trưởng Tiến
 
 Cn NMa Xun
       Lương M Trang
  Ma Xun Đi L Cha
       Nguyễn Thị Thanh Tr
 
Chc Mừng Tết Tn Mo
      
Năm 2010

     
 Du Sơn Lng T
  Những Sắc Hoa Ma Xun

     
 Tiểu Vũ Vi


T
ết Qu Nh



  Gi Bnh
   
  Lan Đinh
 
C Một Ma Xun N Thế

     
 L Thị Ngọc H
  Bữa Cơm Chiu 30 Tết Của
      
M

   
  Nguyễn YLang
  Xun Qu Hương

     
 Phạm Thanh Phong
  Tn - Mo...

     
 Phi - Rm
  Tết V Tuổi T

     
 Lương LBch San

 

Tết Hải Ngoại



  Đn Tết Việt Nam Tại
      
Toronto V San Jose

     
 Trần Ngọc Chnh
 
 Tm Xun
       Nguyn Kim



 

Văn Ha
Dn Gian



  Tục L Tết
     
 Trần Ngọc Chnh
 
Phỉnh

      
Nguyễn Thị Tuyết Mai
  p Ngoi

     
 Nguyễn Thục

 



Hội Ngộ
N
inh Ha-Dục Mỹ
 

  Hội Đồng Hương NH-DM,
      
Nơi Nhn Lại Một Thời...

      
Nguyễn H Bảo
 
Đại Hội - Tiểu Hội

     
Topa Panning

 

Cắm Hoa Trang Tr



  Nghệ Thuật Cắm Hoa

 
     Hải Lộc

 

Tranh
N
ghệ Thuật



  Tranh nh Nghệ Thuật

     
 Phi - Rm


 

Hoa Xun
N
gy Tết
 

  Hnh nh Xun
     
 SXương Hải
 

 

TVui
 


 
 Con Mo Tro Cy Cau
       Nam Kha
 
 Nhậu Một Mnh
       Phạm Thanh Phong
 
 Chung V Chung Chồng
       Mai Thi Vn Thanh
 
 Chất Vấn Ngọc Hong
       Dương Cng Thi
 
Đốt Trng Pho Chuột
      
Mừng Nh Mẹo

       T Trinh
 
Mo Ngao Lật ĐLoi
      
Cọp D

       T Trinh

 

 

Ca Ht/Nhạc
 


  Nhạc Xun V Qu Hương

      
Thu Thủy, Lan Đinh
      
Thanh Nhn, L H
 
Tn Cổ: Khng Tn

      
Nguyễn Hương
 

 

Phương Ngữ
N
inh Ha
 


  Một S T Biến m: PHỈNH
     
Nguyễn Văn Thnh

 

 

Tn Gio

 

  KNiệm Chuyến Du Xun
      
Đ Lạt

       Đinh Hữu n
 
 

 

Năm Tn Mo
N
i Chuyện Mo

 

  Ba Chị EmTuổi Mo
       LThanh Cư
 
Tn Ngẫu VLoi Mo Cho
      
Năm Mới

       Trần Việt Hải
 
Năm Mo Tản Mạn VMo
       Vinh H
  NPhụng T
       Trần Thị Phong Hương
 
Nỗi Niềm Năm Con Thỏ
       Thục Minh
 
Tản Mạn V Tết Tn Mo
      
Nguyễn Văn Thnh
 

 

 

d_bb
Đ.H.K.H
 


  Ma Xun No Trn Qu
      
Hương

       T Đồng
  Liu Trai Ch Dị-415
       Đm Quang Hưng
  Thanh Phong Thi Tập-57
     
 Vũ Tiến Phi
 
Hạnh X
       Nguyễn Văn Ph
 
NPhc
      
L Phụng
 
Tết Nhất
     
 Nguyễn Hữu Quang
 


 

Kinh Nghiệm Sống

 

  Đi Tm S Thật
      
Tm Đoan
 
Chăm Sc Người Cao Tuổi

      
BS ĐHồng Ngọc
  Ngy Tết Ti Đi Nằm Viện

      
Phan Nho      
  Tm Bnh Thế Giới Bnh

      
Tr Bửu Nguyễn Thừa
  S Mạng

      
Nguyễn Tnh

 


Văn Ha
m Thực




 
 Mn Chay Ngy Tết
     
 L Thị Đo
 
 Đừng Qun X Lch Xoong
       Việt Hải
 
 Lucky Money
       Đinh Thị Lan
 
 Kim Chi Hn Quốc
       Hong Lan
 
 Rau Muống Ngm Chua
       Hong Lan
 
 Thịt Quay Kho Dưa Cải Chua
       Hong Lan
 
 Đậu H Trứng
       Nguyễn Y Lang
 
Bnh Tt Ti Gi...

     
 Phi - Rm





Sức Khỏe

      

 
Vim Gan Siu Vi B

      
BS Nguyễn Vĩ Liệt

 

 

Bin Khảo
Kinh Tế
 

Việt Nam

  Tổng Kết Tnh Hnh Kinh Tế
      
Của Việt Nam Năm 2010

     
 Nguyễn Văn Thnh


H
oa Kỳ/Thế Giới

  Tổng Kết Tnh Hnh Kinh Tế
      
Của M Quốc Năm 2010

     
 Nguyễn Văn Thnh


 

 

Ti Nguyn

 


 
 Nghề Dệt L Buồm
       Dương Cng Thi
 
 Ruộng Muối Hn Khi
       L Ph Thọ

 

 

Viết v
Ninh Ha
 


 Con Mo Mun Nơi
     
Lăng B V

      
Quch Giao
  Hn Vọng Phu

      
L Văn Ng
  Phủ Ninh Ha

      
L Văn Ng
  Bưởi Tri Ma

      
Dương Cng Thi

 



Viết v
ninh-hoa.com



  T Xun
     
 Lương LHuyền Chiu
 
 Ninh Ha Xa M Gần
       Phan Trang Hy



 

 KNiệm V
Trường:

Trần Bnh Trọng
Ninh Ha

  Một Ma Xun Vắng
      
Cnh Mai

       Trần H Thanh
 
 K c
       Lin Trạch

 

Cc Trường Khc


 
Ti Đi Giữa Trời Bồi Hồi

     
 Lương LHuyền Chiu
 
Bến Sng Xưa

     
 Nguyễn Thị Tuyết Hoa 


 

Thi Nhạc
Giao Duyn
 


 
Ninh Ha, Ninh Ha

     
 LMST-Thơ: LL Huyền Chiu

 

Văn Học
Nghệ Thuật
 



 
 Ngy Xun Ni Chuyện
     
Trầu Cau

       Nguyễn Tấn Ka
 
 SC Đơn V Kht Vọng
      
Đợi Chờ...Trong Thi Phẩm
      
BẾN ĐỢI

       L Min Khương
 
 Đọc BẾN ĐỢI 2 Của
      
Kim Thnh V TT Ph Sĩ

       Trần Bnh Nam
 
 Tt Nước Đầu Đnh
       Phạm Thị Nhung
 
 MXun Mạn Hứng
       Dương Anh Sơn
 
 Xun Tiu L Thứ
       Dương Anh Sơn
  Giai Thoại Bi T Phong
      
Kiều D Bạc

      
Tr Bửu Nguyễn Thừa
 
Của T

      
Nguyễn Tnh
 
 Ma Xun V Thi Ca
       Người XVạn
  DKhc Tnh Xun

      
Tiểu Vũ Vi

 


T
ưởng Niệm

 

  Anh Ơi, Đừng Đi
       Nguyễn Thị Thu

 



T
 


 
 Giao Thừa
       Đinh Hữu n
 
 Gởi Bạn Thn
       Dương Cng Bản
 
 Ging T Khắc Họa
       Nguyễn Thị Bảy
 
 Tnh Biển
       Thanh Bnh
  Viết Cho Anh

      
L Tấn Cam
 
 Hai Chiếc o
       Nguyn Chất
 
 Tnh Yu Buổi Sng
       Trần Thị Chất
 
 Đổi Thay
       Hương Đi
 
 Cuối Trời
       Hương Đi
 
 Sầu Đng
     
 L Thị Đo
 
 TChờ Xun
       Trần Minh Hiền
 
 Tiễn Con
       Nguyễn Thị Tuyết Hoa
 
 Bềnh Bồng Đn Xun
       Tường Hoi
 
 The Poem Of NumBer 5
      
And Number 6

       Vinh H
  Nem Chua Ninh Ha

      
Nguyễn Thế Huy
  V!

      
Nguyễn Hương
 
 Xun G Cửa
       Quỳnh Hương
 
 Ninh Ha Ti Mơ
       Phan Trang Hy
 
 Thị Trấn Bằng Lăng Tm
       Nguyễn Tấn Ka
 
 Xun Trở V
       Nam Kha
 
 Ta Muốn Hỏi
       Nguyễn Y Lang
 
 Cha Xun C Biết?
      
Hồn Nhin

       Nguyễn Liệp
 
 Xun Nồng
       Đm Thị Ngọc L
 
 Su Bi T Xun
       Nguyễn Thị Khnh Minh
  Tnh T

      
L Văn Ng
 
 Cy CCũng Vui Ly
       NNguyệt
 
 Chm T
       NNguyệt
  Xun Nhớ M

      
Phan Nho 
 
 Ta V Đm 30
       Phan Tưởng Niệm
 
 TXun Cho Con
       Phan Tưởng Niệm    
 
Ni C Tin

      
Nguyễn Hong Phi
 
 Điệp Khc Ma Xun
       Bch Phượng
 
 Dĩ Vng Ma Xun
       Nguyễn Qun
 
 Hạnh Phc Ma Xun
       Nguyễn Qun
  Tranh C Hương

      
NhQu
  Đ Vng

      
C Kim Thnh
  Thuở y Học Tr

      
C Kim Thnh
  Xun Phai

      
V Ngọc Thnh
  Ma Xun Nhớ M

      
Trần Đnh Thọ
 
 Anh L Ma Xun
       Hoi Thu
 
 Em Khng V
       Nguyễn Thị Thu (VN)
 
 Nhớ Qu
       Ng Trưởng Tiến
 
 Sầu Tha Hương
       Nguyễn Tnh
  Nỗi Nhớ...Ma Xun
       Hong Trang
  Xun Chưa Trọn Vẹn
       Nguyễn Thị Tri
 
 Thềm Xun Luyến Mộng
       Du Sơn Lng T
 
 Xun Viễn Vọng
       Du Sơn Lng T
 
 M Xun Hoi Cảm
       Tiểu Vũ Vi

 


Văn

 

  Đi Qua Ngy Ging Bo
       L Thị MChu
  Những Nghĩ Vụn Cuối Năm

      
Việt Hải
 
 Giữ Lấy Ma Xun

      
Cao Minh Hưng
 
 Người Thầy Dạy Bp B
       Phan Trang Hy
 
 Nẻo V
       Đinh Thị Lan
 
 Nhanh Qu Những Ma
      
Xun

       L Thị Lộc
 
 Chuyện KTrong Ngy
      
Xun

      
Thục Minh
  Bạch Miu   

      
Topa Panning
  Khc Loanh Quanh   

      
L Văn Quốc
 
 Bếp Lửa Chiều Đng   

      
Trương Thanh Sơn
  Chuyện Đầu Năm

      
Lm Minh Ti
 
 Đi Qua Những Bnh Yn
      
Hoa Cc

      
Nguyễn Hữu Ti
  Mỗi Đ Xun V

      
Thi Thi
  Hạt Bụi Trong Tim

      
Tiểu Thu
 
Một Bng Hồng Cho Đại Hội
      
Thụ Nhn 2010 Tại c

      
Người XVạn
 
Chuyện Xm Cầu G
      
Nguyễn Thị Cẩm Vn

 

 

 

 

 

 

Thư từ, bi vở, hnh ảnh hoặc
kiến xy dựng, xin lin lạc:

 
diem27thuy@yahoo.com

 



 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

RUỘNG MUỐI HN KHI

L Ph Thọ

 

Gnh Muối - Ảnh: Sử Xương Hải

 

                                         

C

uộc sống lm ăn của đa số người dn miền qu ti lệ thuộc vo thời tiết.  Những ngy mưa gi đ chấm dứt v tiếp theo l những ngy nắng ro, ci nắng của miền nhiệt đới.  Những đồng ruộng muối đang cn ngập nước sau ma mưa lụt, được tho nước ra để cc bờ ngăn cc đm ruộng muối trơ ln v nước chỉ cn lại rất t trong mỗi đm ruộng muối.  Nghề lm ruộng muối, ruộng muối Hn Khi, khoảng thập nin 1950 theo lối tiểu cng nghệ v c tnh cch gia đnh.

 

Mỗi sở ruộng muối gồm nhiều phần.  Diện tch dng để chứa nước mặn thường được qui định khoảng 2/3 ton thể diện tch sở ruộng.  Diện tch chứa nước được ngăn chia ra nhiều phần:

 

1- mương dẫn nước từ ngoi sng nước mặn vo ruộng,

2- hồ chứa nước chia lm nhiều hồ, chiếm diện tch chứa nước,

3- ruộng chịu, chứa nước mặn với độ đng đặc cao, v sau cng, nước mặn với nồng độ cao được cho vo

4- ruộng ăn, nơi thu hoạch được muối.

 

Nước mặn được đưa qua nhiều giai đoạn, dưới nh nắng mặt trời, để nồng độ mặn của nước sẽ cao dần, để khi nước mặn cuối cng được đưa vo ruộng ăn th nồng độ đậm đặc cao v với ma h nắng tốt, khoảng bốn năm ngy nắng th c thể thu hoạch được muối.

Về nhn sự, thường l một người coi nước, v ty theo sở ruộng muối nhỏ hay lớn, ba hoặc bốn đầu bạn.  Mỗi đầu bạn c đầu co v đầu gnh.  Mỗi đầu co c thể c hai hoặc ba người co muối.  Đầu gnh c thể c ba, bốn người gnh muối ty theo lượng muối dưới đồng ruộng muối mỗi lứa muối t hoặc nhiều.

 

Bắt đầu một ma muối, người coi nước hằng ngy hoặc cả đm, theo di tho nước từ trong sở ruộng muối ra ngoi sng nước mặn đến khi no nước trong cc đm ruộng muối cn rất t, để bờ ngăn v mặt ruộng lộ hẳn ra.  Người coi nước v ba bốn người bạn cng nhau đắp cc bờ của những đm ruộng muối.  Những người bạn cuốc co đất vun bờ, người coi nước cầm thu lm lng mặt bờ.  Lm bờ xong, mọi người cng nhau co đất bn trong diện tch mặt cc đm ruộng, thường l những đm ruộng ăn.  Đất bn được đẩy ra vng chứa nước mặn.  Ton thể cc đm ruộng ăn được co hết đất bn v được phơi dưới nắng.  Phơi nắng vi ba hm, cc đm ruộng ăn được cho t nước từ ruộng chịu vo v sau đ cc đất bn cn st lại được co đẩy ra vng chứa nước mặn.  Mặt cc đm ruộng ăn được phơi nắng vi ba hm nữa.  Đến lc mọi người dng bn đập, dn hng ngang để đập mặt đm ruộng ăn cho bằng phẳng.  Đập ruộng được lm dưới trời nắng tốt vo buổi trưa khoảng 10, 11giờ trưa đến 3, 4 giờ chiều.  Nắng cng tốt th đập mặt ruộng mới phẳng v lng.  Trời nắng gắt, nước mặn kh, mặt ruộng rất nng.  Trn nắng, dưới chn nng buốc, khng một t gi, cng việc lm rất vất v.  Sở ruộng muối đ đập xong v được phơi nắng vi ba hm liền.  Sau đ cc miếng ruộng ăn được cho t nước  từ ruộng chịu vo để vừa trn trn mặt đm ruộng v để phơi nắng vi ba hm nữa.  Cũng dưới trời nắng tốt, mọi người bạn v coi nước dng trang co đẩy cht t bn đất cn lại v một t muối để lm thật lng mặt ruộng.  Mặt ruộng ăn lng phẳng phiu- cứ một đm ruộng chịu, hai miếng ruộng ăn- được phơi nắng bốn năm hm dưới trời nắng tốt.

 

Cc người bạn được nghỉ ngơi v bắt đầu giờ đy người coi nước lun lun theo di cho nước vo cc ruộng ăn, đồng thời phải lấy nước từ ngoi sng nước mặn vo hồ chứa mỗi lần c triều nước dng ln.  Vo ma nắng tốt, cứ khoảng bốn năm ngy c muối trong cc đm ruộng ăn.  Khoảng ngy thứ năm, tất cả cc người bạn cng người coi nước dng trang đẩy xới lớp muối vừa  mới đng để cc hạt muối rời ra v cc hạt muối sẽ kết tinh lại thnh hạt lớn hơn trong vi ngy nắng tốt tiếp theo.

 

Khi lượng muối trong đm ruộng ăn kh nhiều, người coi nước thng bo cho cc người bạn để chuẩn bị co muối.  Muối được co thnh đống trong từng đm ruộng ăn.  Ty theo lượng muối  t hoặc nhiều, mỗi đầu bạn c thể c từ một, hai người co v bốn, năm người gnh muối từ đm ruộng đem ln bờ nơi c mặt g rộng lm sn để chứa muối.  Muối được vun thnh đống hnh thang bốn mặt v hai đy (đy lớn v đy nhỏ) l hnh chữ nhật.  Muối đổ thnh đống lớn v nếu chưa kịp tiu thụ, đống muối được lợp những tấm tranh như lợp nh để trnh trời mưa.

 

Vo khoảng thập nin 40, muối sản xuất từ cc đồng ruộng muối được đưa đến kho dự trữ muối tại lng Đng H (Rớ) bằng ghe thuyền qua con sng đo nước mặn, mỗi khi nước thủy triều dng cao.  Khoảng năm 1950, chuyn chở muối bằng xe vận tải chạy bằng than củi (khng phải than đ).  Khoảng giữa thập nin 50, xe vận tải chạy bằng xăng được sử dụng trong việc chuyn chở muối từ đồng ruộng đến kho dự trữ muối.

 

Trong thời Php thuộc v đến trước khoảng thập nin 1950, Sở Thương Chnh của Php độc quyền  thu mua  hết muối. Thời ấy, ở mỗi vng ruộng muối c cc đại diện Sở Thương Chnh kiểm sot.  Muối ở cc đồng ruộng muối đều được đưa về tập trung thnh đống lớn tại Đng H ( Rớ).  Mỗi đợt chở muối xong, cc chủ điền (chủ ruộng muối) lnh tiền tại Sở Thương Chnh.  Số tiền thu được chia đi: chủ điền một nửa v một nửa l phần của coi nước v cc đầu bạn.  Coi nước được hưởng tiền cao hơn mỗi đầu bạn.  Tiền mỗi đầu bạn chia hai cho đầu co v đầu gnh.  Khoảng những năm 1950, ti c trực tiếp lnh một đầu co trong sở ruộng của ng ch ti.  Thực ra, lm một đầu bạn chắc l kh hơn.  Nhưng ng ch ti, chủ của sở ruộng ấy, lại lnh phần đầu gnh của ti để cho em v cc con ch lm.  Trong khi ấy, tới ma muối, Mẹ v cc chị ti phải đi gnh muối thu cho cc đầu bạn khc.

 

Những ngy nắng tốt thường khoảng năm su nắng (5, 6 ngy nắng), muối được co một lần.  Gặp lc trời sắp chuyển mưa, muối phải co gấp, nếu khng, qua một cơn mưa, muối sẽ tan mất.  Đa số dn miền qu ti rất cần c v nhẫn nại trong đời sống.  Họ lm ăn theo thời tiết.  Lm nghề nng trong ma mưa, ma nắng họ lm ruộng muối.  Lao động quanh năm, bất kể mưa nắng, nhưng vẫn thiếu thốn triền min.

 

Sau khi Php rt khỏi Việt Nam, cc đồng ruộng muối khng cn bị cai quản qua Sở Thương Chnh của Php nữa.  Những khch hng trực tiếp mua muối tại g muối của sở ruộng muối ấy.

 

Những năm gần đy, ruộng muối Hn Khi mở rộng diện tch v muối đ trở nn hng xuất khẩu.  Kỹ nghệ lm muối vẫn chưa được tiến bộ lắm.

 

 

L Ph Thọ

 

 

 

 

   

 

 

               

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trang XUN 2011- Văn Học Nghệ Thuật V Qu Hương