Mục Lục

    Trang Ba
     
 Ban Bin Tập
 
 L T Xun
     
 Ban Bin Tập
   T Đầu Năm
     
 Lương LHuyền Chiu
   S To Qun
     
 Ban Bin Tập
   Khai Bt Đầu Xun
     
 Du Sơn Lng T
   Hnh nh Xun - X Ninh
     
 SXương Hải - L Thị Lộc
 

Đọc Truyện
Ngm T

   Đọc L TĐầu Năm
     
 V Thị Nguyn
 
 Đọc Truyện/T
     
 Thu Phương
 
 Ngm T
     
 Thi Thi


Ca Ht

    Tiếng Ht:
     
 Huyền Chiu -  Thu Thủy
       Thu Phương  - Minh Nguyệt


Văn Ha
m Thực


   Nghe Những Tn Phai -
      
Bnh Tro

     
 Đng Trng Dương
 
  Bnh Bng Lan Mặn
     
 Hi Lộc
 
  Thịt Đầu Heo Ngm
      
Dấm Đường

     
 Hi Lộc
 
  B Kho C Rốt
     
 Chu Thị Thanh Mận
 

Năm Đinh Hợi Kể Chuyện Heo


   Ch Heo Con Đầu Lng
      
Phng Thị Phượng
   Ti Lm M
      
NhQu
 
 Tản Mạn Về Năm Đinh Hợi
      
Nguyễn Văn Thnh
  
 D Nắng C Mong Manh

      
Nguyễn Thị Thu
   Nhớ Nh Mt Chiều
     Cuối Năm
      
     N
guyễn Thục
   Tết Đinh Hợi - 2007

      
Linh Vũ


Kinh Nghiệm Sống

  Bn B Tuyệt Vọng
      Tm Đoan


Du Lịch
Việt Nam

  Sau 30  Năm La Xa
      Phan Thanh Tm


T
ranh
Hnh Ảnh

  Hnh Chụp Nghệ Thuật
       Mục Đồng
  Tranh Nghệ Thuật
       Hong Tin
  Hnh Chụp Nghệ Thuật
       Hong Tin 
 
Hnh nh Ninh Ha
       SXương Hải
 
  nh Đời Sống Loi Heo
       Hải Lộc


Chuyện Đ Đy

  Tết Với Tiết ! Đối Với Điếc !
       L Anh Dũng
  Bệnh Thất Tnh
       Nguyễn Phan L
 
  S To Qun
       Trần Thị Nghệ
 
  Huyền Trn Cng Cha-5
       Trương Thanh Sơn
 
  Cy Qu Ti
       Trương Tiếp Trương


Kịch

 

  C Gi Lười Biếng
     
 Lương L Huyền Chiu
 

Vui Cười

   Thin Bồng Nguyn Soi
      
Nguyễn Phan L
 
  Say (2)
      
L Lai
 
  Say
      
L Quốc
 
  Vi Cu Chuyện Vui
      
Nguyễn Văn X
 

Sưu Tầm
 

   10 Bức T Php Của
      
Tn Mộng T

    
  Mục Đồng
    Nghệ Thuật Tr Đạo
      
Qua Tranh

    
  Mục Đồng
   Ăn Uống V Sức Khỏe
    
  Việt Hải
  TVi L SĐng Phương
    
  Việt Hải
   Sống Lu Trăm Tuổi
    
  Vinh H
   Lời Hay Đẹp
    
  Nguyễn Phước Sơn
   Aloe Vera
    
  Thi Thi
   Tập Thở Dưỡng Sinh
    
  Đon Thủy Tin
 

Sức Khỏe

   Vim V Lot DDy Do
      
Vi Khuẩn
HELICOBACTER
       PYLORI

    
  BS Nguyễn Vĩ  Liệt
 

Viết v
ninh-hoa.com


   T Đầu Năm
     
 Lương LHuyền Chiu
   n Ơi Cho Mi
    
  L Anh Dũng
   Chc Mừng Xun Đinh Hợi
    
  Hải Lộc
   Vi Nt Viết V
      
Ninh-Ha.com

    
  Thi Thi
   Mừng Sinh Nhật Trn 4 Tuổi
    
  H Thị Thu Thủy
   Cảm Nghĩ V Ninh-Ha.com
    
  Hong Tin
   Vi Cảm Nghĩ Về WEB
     N
inh-Ha.com

    
  Người X Vạn
 

Bin Khảo
Kinh Tế
 

  Tổng Kết Kinh Tế Việt Nam
      
Trong 10 Năm Qua

    
  Nguyễn Văn Thnh
   Ảnh Hưởng của Hội Nghị
      
Thượng Đỉnh APEC 2006
      
Vo Nền Kinh Tế Việt Nam

     
 Nguyễn Văn Thnh
 
   S Gia Nhập Tổ Chức
      
Thương Mại WTO của
       
Việt Nam

      
 Nguyễn Văn Thnh
 
  Dow Jones
      
Nguyễn Văn Thnh


Tập Tục Việt

  Cầm, Kỳ, Thi, Tửu - T Th
      
Phong Lưu Của Người Việt

    
  Thu Phương
  Tiếng Việt K Diệu Qua Ci
      
Nhn Của Nh Văn V Phiến
      
v GS Duyn Hạc L Thi t

    
  Người XVạn
 

T
 

   V Cu !
      
L Tm Anh
 
  Nhớ Mai Ngy Xun
      
Huy Bạch
 
  Xun " Bt Giới "
      
Huy Bạch
 
  Xun Đợi
      
Nguyễn ThịThanh Bnh
 
  Lợn Nh
      
Thanh Bnh
 
  Xun V
      
Trần Ngọc Chnh
 
  Bi TCo Tật Thị Chng
      
Mục Đồng
 
  Chờ...
     
Trần Minh Hiền
 
  NGi Mưa Rơi Bn Thềm
     
K Ức

     
Trần Minh Hiền
 
  Hương Yu
      
M Hiệp
 
  Mai
      
Tường Hoi
 
  Năm Hợi Chc Tết Qu ng
     
Qu B

     
Vinh H
 
  Hiu Hắt Tn Đng
     
Nam Kha
 
  Tnh Xun
     
Nguyễn Đăng Khoa
 
  Đoản Khc Xun -2
     
L Lai
 
  Lng Xun
     
Phan Long
 
  Một Xun Buồn
      
Trần Thị Nết
 
  L Ht Với HFallen Leaf
     
Trần Thị Minh Nguyệt
 
  Say
     
Thu Phương
 
  Tnh T Thng Ging
     
Bch Phượng
 
  Cho Ti Ngộ Khnh Ha
     
NhQu
 
  Cuộc Hẹn Mười Năm
      
Giờ  Giao Thừa

      
NhQu
 
Tm VGing Hai
     
ĐCng Qu
 
  Ma Xun V
     
Tn Thất Ph Sĩ
 
  Tnh m Ma Đng
     
Dương Anh Sơn  
 
Sen NMa Xun
     
Dương Anh Sơn
 
  Lợn Mừng Xun
     
Du Sơn - Lng T
 
  Chc Mừng Xun
     
Du Sơn - Lng T
 
  Hội Xun
     
Du Sơn - Lng T
 
  Xun Đất Khch Nhớ  Xun
      
Qu Hương

     
 Nguyễn Văn Thnh
 
  Ma Xun Trong K  c
     
 Thu Thảo
 
  Xun Tha Hương
     
Thi Thi
 
  Bi T Cho Anh
      
Phan Thị Hương Thu
 
  Nhớ Xun Xưa
     
 Đon Thủy Tin
 
  Ngy Xun Mới
     
 Hong Tin
 
  Xun Viễn X
     
 Ng Trưởng Tiến
 
  Tết X Người
     
 Nguyễn Tnh
 
  Ngậm Ngi
     
 Nguyễn Thị Tri
 
  Anh C VĂn Tết ???
      
Nguyễn Thị Thanh Tr
 
  Tết Ngho
      
Nguyễn Thị Thanh Tr
 
  Xun
      
Phạm Trị
 
  Tnh Xưa Hai Xm
     
 Nguyễn Thanh Ty
 
  Đn Xun Bn Em
      
Tiểu Vũ Vi
 
  Xun Vẫn C Em
      
Tiểu Vũ Vi
 
  Dốc Lết Niềm Đau
     
 Anh Vũ
 
  Nếu Anh C V
     
 Anh Vũ
 
  Khng Em Mất Cả Ma Xun
     
 Linh Vũ


Văn


   Ma Yu Thương
     
 Lương L Huyền Chiu
   Tết Ninh Ha
     
 Lương L Huyền Chiu
 
  Thm Tuổi Mới
     
 Mục Đồng
 
  Bnh Căn Ninh Ha
     
 Việt Hải
   Xui Sng Vm C
       Việt Hải
   Hương Mai
       Huỳnh Trịnh Tuyết Hoa
   Nng Xun - Bạn - Vợ -
      
Người Tnh

       Đo Vũ Anh Hng
   Xun V Tết
       Đo Vũ Anh Hng
   Cali... Ngy Ti Ngộ
       i Khanh
   Tản Mạn Ngy Xun
       i Khanh
   Mn Qu Magi
       L Lai
   Cảm Nghĩ V Đời Người V
      
Niềm Mơ Ước

       Hi Lộc
   Em Gi Ti
       Nguyễn Dzuy Nam
   Mt Cht G Xun
       Trần Thị Nết
   Những Cnh Hoa Mu Tm
       Nguyễn Trọng Nhn
   Đầu Năm Đinh Hợi Nhớ Một
     
 Bi T Xưa của L B
ạch

       Phạm Tn An Ninh
   Ma Xun Chuyện Tơ Hồng
       Đng Thị Ngọc N
   Tm S Đầu Xun Với
      Đ
ức Linh

       Hong Tin - Phi Rm
   Mnh Ơi !
       Tiểu Thu
   Một Ma Xun Hai Nỗi Nhớ
       Phan Đng Thức
   Biết Được Người Bạn Qua
      
Ninh-hoa.com

       Nguyễn Tnh
   Vui Xun Với Ninh-hoa.com
       Nguyễn Tnh
  
M Ti

     
 Nguyễn Thị Thanh Tr
   Viết VNhững Người Bạn

     
 Nguyễn Văn X
 

 

 


 


T
rong x hội ta, với quan niệm thật khắc khe về phi nữ th dường như lm lụng l phần của đn b, cn ăn chơi l chuyện của đn ng. Ni vậy kể cũng hơi ngoa, nhưng sự thật đn ng c nhiều th tiu khiển hơn đn b, v những th tiu khiển của đn ng, đn b thường t khi được tham dự.

Gọi l những tr tiu khiển khng phải l những th chơi dn giả của cả mọi giới, m đy chỉ l những th phong lưu của những người kh giả, nhất l của đn ng. Về cc th tiu khiển c thể kể l: Cầm, Kỳ, Thi, Tửu l bốn thứ chnh. Hiểu được th tao nh ny, Nguyễn cng Trứ chng ta chẳng viết:

Cầm, Kỳ, Thi, Tửu

Đường ăn chơi mỗi vẻ mỗi hay

Đn năm cung ro rắt tnh tnh đy

Cờ đi nước rập rnh xe ngựa đ

Thơ một ti phẩm đề cu nguyệt lộ

Rượu ba chung tiu si cuộc yn h

Cầm:

Cầm chnh l tn của một cy đn, cy đn ny ngy xưa c năm dy v từ từ cung bậc thay đổi nn ngy nay c bảy dy. Ta dng danh từ Cầm để chỉ th tiu khiển chơi đn. V gẩy đn l một lối chơi thanh nh m chng ta c thể chơi một mnh hoặc hợp tấu với bạn b. Đn c nhiều thứ, những thứ ta thường thấy l đn tranh, đn nguyệt, đn bầu, đn tam, đn tỳ b hoặc đn dương cầm...

Gọi l chơi đn, nhưng phải ni l gồm những nhạc kh khc c thể pht ra m thanh m i ha hợp được với nhau để c thể diễn tả được tnh cảm vui, buồn. Muốn điều ha m thanh lẽ tất nhin chng ta phải dng nhạc kh, một hoặc nhiều thứ để pht ra những tiếng m i thỏa mn thnh gic của mọi người, người nghe cũng như người diễn tả.

Trong những lc thư nhn, những đm khuya thanh vắng, trước cảnh yn lặng mi hương đm ngo ngạt, cảm hứng sinh tnh, một khc đn gẩy ln để ha hợp tm tư với hon cảnh, tưởng khng cn th vị no hơn. Hay những lc buồn b một mnh, tiếng đn thnh tht giải muộn, tiu cơn sầu, đem lại cho con ngưi niềm hứng khởi v cảm thấy yu đời hơn. Hoặc để cho nỗi buồn thả theo đường tơ, tiếng đn sẽ lm cho tm hồn lắng dịu. Những m thanh trầm bổng sẽ đưa hồn người trong pht chốc về một bến mơ no đ...

Cũng như bất cứ dn tộc no, người Việt Nam chng ta c m nhạc ring, tuy c mượn nhiều nhạc kh của người Trung Hoa nhưng chng ta đ Việt Nam ha những nhạc kh ny cũng như th chơi m nhạc.

Trong cc nhạc kh ta thường dng c cy độc huyền cầm tức l đn bầu, l cy đn độc đo của Việt Nam so với bất cứ một quốc gia no. Cy đn ny được chế ha một cch hết sức giản dị. Đn chỉ c một dy, do đ m người ta gọi l độc huyền cầm. Căng thẳng trn trống đn, một đầu dy buộc chặt vo trống đn, cn một đầu buộc vo cy trụ bằng tre. Cy trụ ny dng để nhấn m thanh mỗi khi gảy. Đn khng ngựa, khng phm v trn mặt trống đn chỉ c ba vạch trắng chia đn lm bốn cung thay v năm cung như cc đn khc. Đối với những nhạc sĩ thnh thạo th họ khng cần những vạch trắng kia. Trống đn lm bằng một khc gỗ đục rỗng thường cỡ 1m20 x 0,12 x 0,16. Tuy đn chỉ c bốn cung nhưng mỗi cung c thể tạo ra rất nhiều m thanh v tiếng đn nghe rất thiết tha, buồn buồn, một thứ buồn m i quyến rũ, đi khi đến no nng dễ thấm lặng vo tm hồn con người.

Người xưa cho những bản nhạc của đn bầu l tục nhạc, l dm thanh v tiếng nhạc dễ gợi u hoi v tạo niềm sầu cảm cho nn ca dao ta c cu:

Lm thn con gi chớ nghe đn bầu.

Đn b con gi bị cấm nghe đn bầu chnh v sức quyến rũ của những bản đn gẩy nn. Đn bầu kh ha m với đn khc, thường chỉ độc tấu, v chnh v độc tấu nn tiếng đn như rền rỉ, than van nn sức quyến rũ cng mạnh v nỗi buồn thường dễ thấm lng người.

Ta cũng ưa chơi hồ cầm cn gọi l đn c hay đn nhị.

Nhị cũng l một nhạc kh của Việt Nam, giống như vĩ cầm của Ty phương, v sự pht thanh của nhị cũng giống như của vĩ cầm, khng phải gẩy vo dy đn để tạo m thanh m dng m vĩ cọ st vo giữa hai dy nhị. Thng nhị lm bằng một khối gỗ đục rỗng, mặt bịt bằng da trăn. Trn trống thng c gắn một phm gỗ. Cần nhị di chừng nửa thước cắm chặt vo thng. Hai dy nhị buộc từ đầu cần tới phm nhị. M vĩ để ko nhị bằng tc hay lng đui ngựa buộc vo một khung tre giống như chiếc cung. Dy m vĩ để giữa hai dy nhị v lc chơi nhị ta gọi l ko nhị. m thanh nhị được rung mạnh trn phm.

Một loại đn nữa cũng thường được xử dụng l đn thập lục huyển, cn gọi l đn tranh.

Đn tranh lm bằng gỗ, đục rỗng lng mng c 16 dy di ngắn v căng chng theo nhu cầu của m thanh. Những dy ny được mắc ngang trn những phm đn. Lc chơi đn, dng những mng sắt mc vo đầu ngn tay, gẩy vo dy đn. Tay tri nhấn trn cc sợi dy để lấy m thanh.

Ngoi đn tranh chng ta cn c đn nguyệt.

Đn nguyệt cn gọi l đn cầm hoặc đn kim, c thể so snh với đn mandoline của Ty phương. Thng đn nguyệt hnh trn v hon ton kn, m thanh điều ha do thng đn. Trong thng c một miếng kim kh hnh xoắn trn ốc, chu vi thng đn chừng 36 phn. Hai mặt thng được gắn liền bởi những miếng sắt độ 4 phn. Cần đn di khoảng 65 phn v c 8 phm. Đn c thể c hai hoặc bốn dy. Người chơi đn c nghệ thut cao chỉ cần hai dy. Mỗi phm c bốn thanh cao, thấp ty theo tay rung mạnh hay yếu trn dy. Đn nguyệt c những biến m rất m i v quyến rũ. Những nhạc kh ny hiện nay vẫn cn được sử dụng trong những buổi ha nhạc đi khi bn cạnh những nhạc kh Ty phương trong những bản cổ kim ha điệu.

Kỳ:

Kỳ l th chơi cờ. Cờ l một th giải tr thanh cao, tao nh v mỗi vn cờ l một cuộc đấu tr gay go m người chơi phải suy nghĩ rất nhiều.

Xưa nay trong cc mn cờ bạc, người chơi đều tnh đến chuyện ăn thua. Cc con bạc khng thể thấy c hứng ch khi đnh bạc khng ăn tiền. Duy chỉ c chơi cờ l cc đấu vin khng cần đặt tiền cũng ham m thch th. Ở Việt Nam ta c mn cờ tướng được ham chuộng nhất, kẻ sang người hn phần nhiều đều biết qua. Giải tr bằng cờ tướng l giải tr một cch lnh mạnh qua một tr chơi thuần ty Đng.

C thể ni rằng chơi cờ tướng l điều khiển một trận chiến tranh giả cuộc giữa hai quốc gia, tượng trưng c tướng, sĩ, tượng, xe, pho, m v tốt. Người đnh cờ l vị Tổng Tham Mưu chỉ huy ba qun, dn mặt trận, cng thủ tiến thoi ty theo cơ mưu của mnh, dng trăm phương nghn kế để tạo nn những thế cờ hiểm hc khiến cho đối phương đi vo nước b khng phản cng được, khng giải cứu được. Phục kch c, truy kch c, cản địch c. Hai bn chơi cờ phải sng suốt tnh trước từ nhiều nước. Bn no km sẽ lm vo thế bị động, cờ đi nước một, lun lun bị tấn cng v lun lun phải phng giữ, khng cn lc rảnh rỗi để cng hm địch qun.

Một nước chiếu tướng như một trận đnh thnh. Gỡ một nước cờ b, chuyển thắng thnh bại như một cuộc phản cng c cơ mưu. Ta thường ni:
Bị phải nước mưa ướt sũng, nặng trnh trịch th cờ phải nước b, người chơi cờ cũng cảm thấy nặng nề như vậy.

Một bộ cờ tướng chỉ c 32 qun, mỗi bn 16 qun gồm một tướng, hai sĩ, hai tượng, hai xe, hai pho, hai m v năm tốt. Vậy m cuộc đấu tr tạo nn hng vạn, hng triệu thế cờ khc nhau. C bn cờ, c qun cờ, hai tay danh kỳ hoặc một đi bạn hữu ưa cờ gặp nhau l c thể c một cuộc xuất trận đấu tr. Lc c cuộc giao đấu cc qun cờ di chuyển theo lệnh của người chơi cờ. Cờ tướng tuy chỉ l một mn tiu khiển nhưng chnh ra l cả một nghệ thuật. Chơi cờ c luật lệ về cc lối đi của cc qun cờ như m nhật, tượng điền, xe liền, pho cch, tướng khng xuất khỏi cung, sĩ đi cho, tốt qua sng tiến khng li v ở đất mnh khng được đi ngang. Thường khi hai đấu thủ đối cuộc những nưc cờ của họ chơi c thể ghi chp lại trọn nguyn bn. Trong lng cờ Việt Nam từ xưa tới nay thường đ c những danh thủ cờ tướng dy cng nghin cứu học thuật tượng kỳ với những thế hiểm hc khiến những hảo kỳ thủ ngọai quốc cũng phải ngợi khen.

Ngy xưa, dưới đời vua Trần Dụ Tn (1311-1369) nước ta đang ở trong thời kỳ bị nước Tu dm ng muốn xm lăng. Vua Tu sai sứ giả sang nước ta để thch đố đnh cờ với vua Dụ Tn. Vua Dụ Tn khng dm từ chối nhưng thật tnh rất lo ngại. Nh vua sai đi tm người ti giỏi để đấu cờ với sứ Tu. Khi ấy ở lng Mộ Trạch, huyện Đường An c ng Vũ Huyền l một hảo thủ tượng kỳ. ng Vũ Huyền vo yết kiến vua, cam đoan gip nh vua thắng sứ Tu, nhưng cuộc cờ phải bắt đầu vo đng ngọ v xin nh vua cho Vũ Huyền được dự hầu cận trong lc đnh cờ.

Cờ chơi ở ngoi trời, kẻ hầu cận phải che lọng cho vua v sứ giả Trung Hoa. Lọng Vũ Huyền che cho nh Vua đ di thủng một lổ để nh sng mặt trời lọt qua Vua cứ theo tia nắng ở lọng chiếu xuống m đi cờ nn đ thắng sứ giả Trung Hoa. Nhờ sự thắng cờ ny, Trung Hoa cho nh vua l người ti giỏi v khng dm gy cuộc binh đao với nước ta nữa.

Ni về cờ th chng ta c rất nhiều loại cờ khc nhau nhưng mn cờ m nhiều ngưi thch chơi nhất vẫn l cờ tướng.

Thi:

Một mnh buồn b trng thấy cảnh tượng g cũng xc động, tnh tứ, hoặc đi đến nơi đu c thắng cảnh hữu tnh th hạ bt lm thơ. C khi trong một buổi họp mặt một vi người bạn cng xướng họa hay lin ngm với nhau cũng l một cuộc vui rất thanh nh. Ngm thơ v lm thơ l ci th của người văn nh.

Trước cảnh đẹp, lng người thng cảm với thin nhin. Trước một bầu trời buồn b hợp với nỗi buồn ring của mnh. Một vi vần thơ ngm ln hợp người hợp cảnh nếu khng lm cho nỗi buồn tiu tan th cũng khiến cho người buồn cảm thấy tm tư lắng dịu v con người qua vần thơ như muốn cng thin nhin ha điệu.

Thi l một mn tiu khiển rất thanh tao, chỉ những người c hồn thơ mới biết thưởng thức. Khi ngm, lc vịnh, gửi nỗi lng trong những vần thơ, hoặc mượn thơ người khc ngm ln để tiu giải nỗi u hoi ring của mnh. Con ngưi thơ đ tự tạo cho mnh biết bao nhiu th vị, biết bao hứng khởi, v với vần thơ nỗi sầu ring cng man mc th con người sầu lại cảm thấy nỗi sầu như thing ling qu bu.

Lm thơ gửi người tnh, lm thơ ca ngợi ci đẹp của thin nhin, lm thơ ni ln tm tư hay nỗi lng sầu a của mnh để vơi đi th đ cũng l một điều đng qu, một th tiu khiển. Trong những lc tr dư tửu hậu, vui cng anh em chn tạc chn th, thơ c kẻ xướng người họa, lại c lc một đề thơ mỗi người lm vi cu để chung lại thnh một bi thơ, th chơi thơ nhẹ nhng v tao nh biết bao!

Chơi thơ c nhiều lối v mỗi lối c một ci th đặc biệt ring.

Họa thơ:

Một người lm một bi thơ ty theo thể loại như thất ngn bt c hay tứ tuyệt, hoặc c khi l một bi thơ lục bt về một đề ti g đ. Những người khc cũng theo đề ti họa nguyn văn bi thơ, nghĩa l lm một bi thơ cng với những vần người đầu tin đ lm. Người họa thơ c thể đồng hoặc phản người xướng thơ như bi thơ họa dưới đy:

MỜI BẠN

Đưa đến thi gia mảnh giấy phong

Giấy cn trắng xa tỏa mu trong

Cảnh by tứ mỹ thơ vui tả

Chn đợi cao nhn rượu nhắp chung

Php lạ Trường Phng mong rt đất

Con thuyền Từ Chỉ cắm bn sng

Tử du h tất xin đừng nhớ

Mong đến cng nhau tả chữ đồng

Trc Phong

BI HỌA

Cửa ngoi tiếp được bức thư phong

Vừa mở xem qua biết trong

Chn rượu đương chờ hm đ nng

Cu văn hy đợi vịnh cng chung

Cnh tin ước được m bay gi

Đường bộ mau hơn khỏi vượt sng

Đ nghĩa giao du đu dm chối

Gửi lời về trước ch gia đồng

Chiu Dương

Lin ngm cũng l một lối chơi thơ th vị. Với một đầu đề, ba bốn người bạn thơ cng nhau ngm vịnh mỗi người một cu cho thnh bi thơ, cu nọ tiếp cu kia, ton bi khng c sự mu thuẫn v phải lột hết nghĩa của đề thơ. Ni đến chơi thơ, chơi chữ chng ta phải ni đến chơi cu đối.

Cu đối:

Thường c hai vế đối nhau, mỗi bn cng một số chữ. Những người hay chữ thường hay dng những cu đối để chc mừng nhau, để viếng v đi khi cũng để mỉa mai nhau. Nh nh ngy Tết đến thường c dn cu đối đỏ ở hai bn bn thờ, ở nơi tiếp khch, ở cc nơi thờ tự v ở cả ngoi cổng ng. Những người chơi cu đối thường nhờ những người văn hay chữ tốt viết cho. Cc bậc đại khoa, cc cụ đồ ngy xưa được nhiều người ưa chuộng nt chữ, thường cầu cạnh xin cho bằng được đi cu đối để về treo trong nh, v cho l một vinh dự. Mỗi khi tết đến, ta vẫn thấy cc ng đồ mang giấy đỏ mực tu đến cc gc phố viết cc cu đối xun để bn cho thin hạ.

Khai bt đầu năm.

Lối chơi thi văn cn c th khc như khai bt đầu năm. Xun mới đến, pho nổ ran, trn bn thờ khi hương nghi ngt, trong thư phng hoa nở mừng xun. Nh thơ kn giờ tốt, lấy bt mực viết bi thơ khai bt trong đ gi ghm tm niệm của mnh hoặc tả tnh tả cảnh. Lời thơ hay, thơ đẹp, mảnh giấy trắng, mi mực thơm ha hợp với hon cảnh của Xun, của Tết. Nh văn, nh thơ t ai bỏ được lệ khai bt. Lm bi thơ rồi ngm nga, rồi gửi bạn b thật cũng l một điều hứng ch.

Dưới đy l một bi thơ khai bt của thi sĩ Đng Hồ gửi cho Toan nh:

Xun một lần thm một đ vng

Tuổi Xun đầy đặn nguyệt trn gương

Tơ giăng chỉ buộc bao khăng kht

Mực đậm son tươi mấy tỏ tường

My khi qua rồi, tan biến loạn

Cỏ hoa cn đ ngt văn chương

Bi thơ khai bt vần trinh trắng

Cnh thiếp đầu năm hẹn trễ trng

Xun tn lần lừa ngn diệp thy

Mai hoa e ấp nụ chn phương

Một cnh xun gửi nghn trn trọng

Sứ dịch trao tay kho mở đường

Đng Hồ

Ngoi cc lối chơi thơ văn kể trn, để tiu khiển với thơ, với ph cn rất nhiều lối khc. No thơ đố, thơ chm biếm lại cn lối đnh chữ thả thơ của cc nh nho xưa cũng đầy thanh cao tao nh. Một cụ chọn một bi cổ thi, thường l thơ tứ tuyệt viết ra cả bi thơ rồi bỏ trống một chữ v cụ đưa ra ba bốn chữ c thể điền vo chỗ trống đ. Người dự cuộc chọn lựa một chữ cho đng với nguyn văn. Lối đnh chữ thả thơ ny chứng tỏ sự thm bc su rộng, thng cổ qun kim của những người dự cuộc. Chỉ rất tiếc phải dng những bi thơ Hn tự trong lối chơi ny.

Cc thi nhn xưa v nay lại cn th lm thơ cho ca nhi ngm. Ca nhi ngm, cc cụ rung đi nghe, nhấm nhp chn rượu thật l tuyệt. Cc cụ xưa cn lm sẵn những bi ht miễn ph, ht ni đến xm c đầu, bắt c đầu ca, cc cụ đnh trống. Thật l phong lưu ch th vậy.

Nhiều thi nhn chơi thơ cầu kỳ lm những bi thơ đọc xui cũng được, đọc ngược cũng xong. C những bi thơ khi đọc xui l chữ Hn, khi đọc ngược l chữ Nm mới thật ti tnh. Dưới đy l một bi thơ của ng Vũ Duy Thanh đọc xui l thơ chữ Hn, đọc ngược l thơ chữ Nm, do Lng Nhn sưu tầm trong Giai Thoại Lng Nho.

Phong Hoa Tuyết Nguyệt

Thi đn tế liễu lộng hoa hi

Khch bộ ty sương ấn bch đi

Kỳ cục đả phong thanh p trận

Tửu biều nghinh tuyết bạch ha bi

Sơ lim thấu nguyệt hương ly cc

Yến tịch lăng hoa vị t mai

Phi phất lĩnh đầu chim tĩnh điếm

Thi đn tế liễu lộng hoa hi

Trn l đọc xui, đọc theo Hn tự. Cn dưới đy l đọc ngược, đọc theo lối chữ Nm:

Giầy hoa lỏng lẻo tới đn thơ

Điếm tạnh, xen đầu ni phất phơ

Mai t mi hoa lừng tiệc yến

Cc la hương nguyệt thấu rm thưa

Chn ha bạch tuyết nghing bầu rượu

Trận p thanh phong đnh cuộc cờ

Ru bước in sương theo bước khch

Giy hoa lỏng lẻo tới đn thơ

Nghề chơi thật lắm cng phu ! Chơi thơ văn, chơi chữ cng nhiều cng phu hơn nữa. Nhưng đ l th vui tao nh của những người yu thơ.

Tửu:

Th tiu khiển đứng sau thi l tửu, tửu l rượu. Thơ thường đi với rượu. V đ l thi sĩ ắt phải l tửu đồ.

Trăm năm thơ ti rượu hồ

Nghn năm thi sĩ tửu đồ l ai?

Tản Đ

Những người buồn bực v cảnh nh, bất đắc ch v cng danh thường lấy rượu để giải khuy; cc cụ gi tuổi cao để qua ngy thng cũng lấy chn rượu lm vui. Nếu c người ngm thơ rồi uống rượu, cũng lại c người:

Khi chn rượu, khi cuộc cờ,

Khi xem hoa nở, khi chờ trăng ln !

Nguyễn Du

Theo phong tục người Trung Hoa hay người Việt Nam chng ta, muốn c một buổi tr ngon th phải c ba người; v phải c bốn người mới nn tiệc rượu. Bởi thế cho nn c cu: tr tam, rượu tứ. Cũng trong nghĩa ny, Nguyễn Khuyến chng ta đ từng viết:

Rượu ngon khng c bạn hiền,

Khng mua khng phải khng tiền khng mua.

Nguyễn Khuyến

Người phong lưu phải biết uống rượu, v con người lịch sự th phải tửu tam bi, nghĩa l rượu ba chn.

Bạn b gặp nhau, mượn chn rượu để trợ hứng, cng nhau bn luận văn chương, ngm thơ đọc ph. V cũng trong cuộc rượu bạn b thường cng nhau giải by tm sự hoặc cng nhau bn luận chuyện đời:

Cũng c lc rượu ngon cng nhắp

Chn quỳnh tương m ấp bầu xun !

Nguyễn Khuyến

v rượu trong tnh bạn thm giao ch cốt d c uống với nhau nghn ly cũng khng bao giờ thấy đủ cả:

Tửu phng tri kỷ thin bi thiểu

Ta c cu: "Nam v tửu như kỳ v phong" nghĩa l lm trai khng uống rượu cũng như cờ khng gi, v chn rượu nhiều khi l động lực thc đẩy con người trong sự nghiệp. Vả lại: tửu năng dẫn huyết nghĩa l rượu lm cho huyết mạch lưu thng.

Những người snh rượu khi uống thường kn rượu ngon gi độ, sủi nhiều tăm khi rt ra. Rượu chế bằng gạo, nhưng để thếch khch v những tay ho hoa thường kn cc rượu qu, chế khng ring bằng gạo m cn bằng cc thứ hoa hoặc tri cy nữa như mai quế lộ, hong hoa tửu, bồ đo mỹ tửu v.v...

Ngy xưa, cc c bn rượu thường gnh những gnh đầy những bong bng rượu vo cc lng bn, v cc tay hay rượu thường say rượu của cc c, c khi say cả nhan sắc của cc c nữa:

Em l con gi đồng trinh,

Em đi bn rượu qua dinh ng Ngh.

ng Ngh sai lnh ra ve,

Ti lạy ng Ngh ti đ c con.

C con th mặc c con,

Thắt lưng cho trn m lấy chồng quan.

Uống rượu l một ci th, nhưng uống rượu để giải khuy tiu sầu, để trợ hứng, ci th cng qu. Cn nếu uống rượu đến say sưa nt rượu quả l một điều khng nn. C người say rượu nhưng say v trong người thấy chong vng lại cảm thấy ci say như dễ chịu, khi tỉnh rượu lại muốn say:

Cn trời cn nước cn non,

Cn c bn rượu anh cn say sưa.

Say rượu khng nt, uống khng hại ai, v mỗi ngy vi ba chn để ngm vịnh thơ ph, để trợ lực thm phấn khởi, để qun sầu, rượu vẫn giữ nguyn ci th của rượu, nghĩa l rượu cn đứng vo hng tiu khiển. C cũng được, khng cũng được, con người khng nghiện ngập. Nếu v rượu say sưa, ngn ngữ hồ đồ, hnh động mất lương tri, rượu đ từ địa hạt tiu khiển bước sang hng đầu tứ đổ tường, rượu khng cn l một ci th nữa m rượu cn l một ci hại nn xa lnh.

Đời xưa đời nay, bao giờ cũng c người uống rượu v ở nước no cũng vậy, rượu vẫn được người ta ưa chuộng. Đn ng uống rượu đ đnh, đn b cũng uống rượu, đ l một điều rất hiếm tại Việt Nam.

Tiếp xc với Ty phương, ngy nay ngoi những thứ rượu cổ truyền của ta, một số người Việt cũng bắt chước người Ty phương dng nhiều rượu nhập cảng để khai vị cũng như uống trong bữa ăn như rượu nho rất tốt để mu huyết lưu thng v ngăn ngừa bệnh tim mạch. Một số người thch dng những loại rượu mạnh như Hennesse, Remy Martel V.S.O.P hay X.O. v một số phụ nữ cũng đua đi uống rượu v say sưa khng km g đn ng. Đn ng uống rượu đến say sưa đ đng ch rồi, đến đn b cũng say sưa th thật l qu bậy vậy!

Một triết l nhn sinh tốt đẹp trọn vẹn khng phải chỉ c lăn lc với đời, dốc bầu tm huyết v đại nghĩa m cn phải biết khai thc v tận hưởng cc khoi cảm tinh thần qu gi trong tứ th nhn du: Cầm, Kỳ, Thi, Tửu m một Nguyễn Cng Trứ của chng ta ngy trước đ từng quan niệm:

Thơ một ti gieo vần Đỗ, L

Rượu lưng bầu rt chn Lưu Linh

Đn B Nha gảy khc tnh tang tnh

Cờ Đế Thch đi về xe pho m

Cầm, Kỳ, Thi, Tửu l tứ th phong lưu của người Việt, c tnh cch phng khong nhn hạ nếu chng ta biết dng đng cch của n sẽ đem lại cho chng ta đời sống nhiều nghĩa v thi vị hơn.

Xun đang về với đất trời, với từng con người của chng ta th Cầm, Kỳ, Thi, Tửu mi mi l đề ti khai thc khng bao giờ cạn v đ l ci nợ phong lưu cử lẽo đẽo theo chng ta suốt cả cuộc đời...

Thu Phương
01/27/2007

Ti liệu tham khảo:

Phong Tục Việt Nam của Toan nh


 
--- { ---