Nguyễn Thị Thục
Bút danh: 
Thục Minh

 

***

 

- Sinh năm 1976 tại Dục Mỹ, Ninh Ḥa.  

 

- Học Tiểu học và Trung học Cơ sở tại Dục Mỹ, và Trung học Phổ thông tại Trường Nguyễn Trăi, thị trấn Ninh Ḥa, tốt nghiệp năm 1994.  

 

- Cựu sinh viên trường đại học tại ĐH Khoa Học Tự Nhiên Sài G̣n (trước năm 1995 là Đại Học Tổng Hợp), tốt nghiệp năm 1998. 

 

- Du học tại Vương Quốc Bỉ, tốt nghiệp Thạc Sĩ.   

 

Hiện làm việc tại Singapore.

****

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

www.ninh-hoa.com

 

 

NGƯỜI HÀN ĐI T̀M
Nguồn Gốc Sợi M̀
Nguyễn Thị Thục

 

 

 

 

Hăng truyền h́nh Hàn Quốc KBS đă lặn lội khắp 3 châu lục ṛng ră trong 2 năm để t́m ra thủy tổ của sợi ḿ và con đường phát tán loại thức ăn nhanh đầu tiên của loài người này.

 

 

KBS đă cho ra đời bộ phim tài liệu Noodle Road (Con đường ḿ sợi) gồm 6 phần, dài 349 phút, quay tại 8 quốc gia. Đây là một công tŕnh nghiên cứu công phu và đậm chất nghệ thuật, đi vào từng ngóc ngách lịch sử 2,500 năm của loại thực phẩm làm bằng bột nhồi với hàng ngàn biến thể về h́nh thức, hương vị trên khắp thế giới. Ngoài Giải thưởng lớn của Hiệp hội truyền h́nh Hàn Quốc năm 2009, Noodle Road do đầu bếp nổi tiếng người Mỹ gốc Hoa Ken Hom dẫn dắt c̣n đoạt giải Phim tài liệu hay nhất của Liên minh truyền h́nh châu Á – Thái B́nh Dương năm 2009. Riêng phần 4 của phim với chủ đề “Kết nối ẩm thực châu Á” được trao giải Peabody năm 2010. Peabody là giải thưởng danh giá dành cho các sản phẩm truyền h́nh và radio của toàn thế giới.

 

 

Bìa trước và bìa sau của bộ phim

 

Từ hạt lúa ḿ của dân du mục…

Lịch sử đă sớm chứng minh được sợi ḿ xuất hiện đầu tiên ở Trung Quốc. Nhưng xứ này quá rộng, lại có nhiều tộc người. Trong số đó, ai là người đầu tiên đă làm ra sợi ḿ? Lần t́m khắp các thành phố lớn của Trung Quốc, đoàn làm phim KBS đă t́m ra manh mối ở tỉnh Tân Cương. Năm 1991, những công nhân xây dựng đă phát hiện ra trong vùng Hỏa Diệm Sơn những xác ướp có 2,500 năm tuổi cùng với nhiều dụng cụ sinh hoạt của họ. Và, trong một chiếc chén đất cũ kĩ, người ta thấy có một loại thực phẩm dạng sợi có chiều dài bằng ngón tay, to xù x́! Đó là những sợi ḿ đầu tiên của nhân loại. Chúng được làm bằng bột lúa ḿ.

 

Cũng trong vùng sa mạc tỉnh Tân Cương, người ta t́m được những ngôi mộ cổ có những chiếc mặt nạ 4,000 năm tuổi với chiếc mũi to quá khổ. Xét nghiệm DNA cho thấy người nằm dưới mộ thuộc tộc người Kazak ở Ukraine. Cách đây chừng 5,000 năm, những người này di cư rầm rộ sang Trung Á để t́m kiếm những thảo nguyên xanh tươi. Xứ Tân Cương khi ấy là một vùng đất trù phú, có con sông chảy qua thung lũng, giúp những người mới đến tạo lập được đời sống bán du mục, và dần dần định cư bằng nghề trồng lúa ḿ, hạt kê và nuôi cừu.

 

Lúa ḿ vốn được trồng từ năm 7000 trước Công nguyên ở vùng Lưỡng Hà đă được những người di cư mang đến xứ Tân Cương. Từ hạt lúa ḿ, họ chế biến ra những chiếc bánh ḿ nướng trong tro bếp. Thời đó, ở Ai Cập người ta đă t́m ra nấm men để làm nở xốp chiếc bánh ḿ, nhưng những cư dân bán du mục ở Tân Cương vẫn chỉ biết làm ra chiếc bánh tṛn và dẹt. Rồi thay v́ đem nướng miếng bột nhồi, những phụ nữ rảnh rang đă xắt mỏng nó ra, tạo nên một dạng thực phẩm mới được gọi là “reshteh”, trong ngôn ngữ Farsi có nghĩa là ‘sợi mảnh”. Món ḿ đầu tiên của nhân loại ra đời, được ăn cùng với súp thịt cừu, cà chua và tiêu xanh! Theo thời gian, sợi ḿ thô, ngắn được kéo dài ra, mỏng và tinh xảo hơn nhờ nước giếng địa phương có tính kiềm giúp bột dẻo và dai hơn.

 

Vào đời Hán năm 139 trước Công nguyên, vua Chu Mục sai sứ thần Trương Khiên cùng 100 tùy tùng sang xứ Afghanistan thương thuyết. Đoàn quân của sứ thần tiến về phía tây và mở ra “Con đường tơ lụa”. Người Hán theo con đường này đến Tân Cương và thúc đẩy giao thương đến tận châu Âu. Từ đó, món ḿ theo về khắp các thị thành Trung Quốc, vượt lên Mông Cổ, lan sang Ấn Độ, qua tận Trung Đông. Sử sách Trung Quốc đời Hán đă ghi nhận sự có mặt của sợi ḿ. Ḿ theo Đại sư Sho-ichi (1202 – 1280) sang xứ hoa anh đào, và cũng theo con đường tu hành mà sang xứ kim chi. Rồi người Thái ở tỉnh Vân Nam trong cuộc vượt sông xuôi về phương nam trên những chiếc ghe gỗ trốn chạy sự tấn công của người Mông Cổ đă đem kỹ thuật làm bún bằng bột gạo sang Việt Nam, Thái Lan và Indonesia…

 

Mì sợi – món ăn nhanh phổ biến khắp thế giới

 

… đến món pasta trên đảo Sicily

Nhưng Hoa kiều không phải là người đưa sợi ḿ đến nước Ư. Người Ư gọi ḿ là pasta hay spaghetti. Từng có giả thiết cho rằng sợi ḿ được thương gia Marco Polo mang về cuối thế kỷ 13. Ông này từng viết cuốn sách “Mô tả về thế giới” hay c̣n gọi là “Cuộc phiêu lưu của Marco Polo” ghi lại những trải nghiệm trong chuyến viễn du phương Đông kéo dài 25 năm của ḿnh. Polo kể rằng ông rời Venice vào năm 1271 khi mới 15 tuổi, đi qua xứ Ba Tư, Afghanistan, cao nguyên Trung Á và mất 3 năm mới đến Trung Quốc.

 

Nhiều người cho rằng chuyện ông kể là bịa đặt, nhưng các sử gia cho rằng nó có thật bởi nếu không từng đến Trung Quốc, Polo không thể miêu tả chính xác cây cầu, bến nước, tập quán sinh hoạt… mà đến bây giờ người ta vẫn có thể kiểm chứng được. Tuy nhiên, tại Thư viện thành phố Florence, nơi 3 bản gốc của cuốn sách được lưu giữ, nhóm làm phim không t́m thấy một chữ nào đề cập đến món ḿ sợi vốn đă rất thịnh hành ở Trung Quốc thời đó. Rồi ở thư viện lưu trữ sách cổ Genova, nhóm đă t́m được một quyển sách viết năm 1244, trong đó có đoạn một bác sỹ khuyên bệnh nhân không nên ăn pasta. Điều này phủ định một cách chắc chắn giả thuyết về Marco Polo.

 

Đoàn làm phim cũng đến cố đô Pompeii của Đế chế Roma thời đầu Công nguyên. Một ngày tháng 8 năm 79, thành phố này bị hủy diệt bởi một trận núi lửa từ ngọn Vesuvius ngay trước giờ ăn trưa. Trong những thức ăn chôn vùi gần 2,000 năm dưới lớp nham thạch, người ta t́m thấy bánh pizza mà không có dấu vết của pasta.

 

Trở lại thư viện Bodleian tại Đại học Oxford (Anh quốc), đoàn mới t́m được một cuốn trách địa lư do một học giả người Ả Rập viết năm 1154. Quyển sách miêu tả điều kiện địa lư và lối sống tại nhiều vùng ở châu Âu thời đó, và đảo Sicily miền nam nước Ư được mô tả rất chi tiết. Trong đó có đoạn viết: “Nếu bạn đến Trabia, một làng nhỏ trên đảo Sicily, bạn sẽ bắt gặp một món ăn rất lạ lẫm có tên gọi Itriya”. Itriya tiếng Ả Rập đồng nghĩa với từ pasta trong tiếng Ư.

 

Câu hỏi lại được đặt là tại sao món pasta được mang vào Ư qua đảo Sicily thay v́ một thành phố thịnh vượng trong đất liền? Và ai đă đưa nó vào Sicily? Lịch sử xứ này c̣n ghi rơ vào năm 827, đội quân 724 người của triều đại Aghlabid xứ Ả Rập đă độ bộ lên đảo và chiếm đóng trong 200 năm sau đó. Chính những người lính Ả Rập đă đem món Itriya vào xứ này. Itriya (pasta) nhanh chóng trở thành món ăn chính của người dân trên đảo Sicily, và lan ra khắp nước Ư, rồi du nhập qua các quốc gia châu Âu khác. Mỗi người dân Sicily trung b́nh tiêu thụ 44kg pasta/năm, cao hơn các vùng khác 1,5 lần và hơn 9 lần so với người Mỹ.

 

Từng có một thời, ḿ sợi là món ăn trong những dịp trọng đại của người châu Á, và là đặc quyền của giới quư tộc Ư, bởi việc chế biến quá công phu, đắt đỏ. Nhờ khoa học kỹ thuật tiến bộ không ngừng, công nghệ chế biến ḿ hàng loạt cũng ra đời, khiến nó trở thành món thức ăn nhanh đầu tiên trên thế giới.

 

Ngày nay, mỗi năm nhân loại tiêu thụ một lượng ḿ sợi đủ để xây 327 tháp Eiffel. Họ hàng nhà ḿ tại Trung Quốc có chừng 1.200 món dạng sợi, và hơn 300 loại bánh hấp với lớp áo bột bên ngoài. Ở Hàn Quốc, Nhật Bản, Việt Nam, Thái Lan… ḿ, bún, miến, phở cũng muôn h́nh vạn trạng. Bán đảo Italy cũng có hơn 300 dạng pasta. Sợi ḿ có mặt khắp thế giới. Ḿ lên cả không gian làm thức ăn cho các phi hành gia chỉ có thể nấu sôi nước ở nhiệt độ 70oC…

 

Con đường ḿ sợi nhẹ nhàng dẫn người xem đi từ khởi nguồn đến tận cùng sự đa dạng của một món ăn đầy quyến rũ.

 

 

 

 

 

 

 

 Thục Minh

Singapore, tháng 8.2010

 

 

 

 Trở về Vườn Hoa Văn Học Nghệ Thuật