Trang Thơ v Truyện của V Ngọc Thnh                |                 www.ninh-hoa.com

V Ngọc Thnh
Sinh năm :19
57

Cựu Học sinh
Trường Trung Học
Trần Bnh Trọng
Ninh Ha (1968-1975)

Hiện cư ngụ tại Nha Trang, Việt Nam

 

 

 

 

 

 

  NGẬM NGẢI TM TRẦM  



 
(Bi đ đăng trong ĐẶC SAN 8 Năm - Số 3
được đăng lại theo lời yu cầu của Tc giả)

 

Kỳ 2:  (tiếp theo KỲ 1)
 

   Khi những tia nắng đầu tin xuyn qua lớp sương mờ, rắc những nh vng lung linh, đong đưa theo gi; cũng l lc chng ti chuẩn bị tiếp tục cuộc hnh trnh. Qung hai dy ba l vo vai, vừa nhớm người đứng ln, một cảm gic đau buốt như c ngn mũi kim chm xọc thẳng ln c, bắp thịt ở chn, đi cũng đang căng ra như sắp rch toạc. Nn những cơn đau, ti lom khom bước xuống triền suối, cố bm theo bng người đi trước, vừa khuất sau lm cy. Trong mỗi con người hnh như c một sức mạnh tiềm tng nằm im lm ẩn khuất đu đ, v chỉ bng ln trong những lc tưởng chừng như tuyệt vọng. Chnh sức mạnh bản năng đ gip bước chn ti thm vững chi vượt qua những thử thch khắc nghiệt.

     Chng ti cứ ngy đi đm nghỉ, vượt qua khng biết bao nhiu đồi ni, suối khe. C lc phải dựt (từ dn địu thường dng khi vượt dốc) những con dốc dựng đứng, m ngước mắt đ nhn thấy gt chn người đi trước; c lc phải d dẫm từng bước lội qua những ln snh khng đy đầy cỏ dại, mnh mng một mu nước vng t đọng xủi bọt. Chn bước bồng bềnh như đang đi trn một tấm đệm khổng lồ, m người đi sau khng được chệch bước chn người đi trước - nếu khng muốn lọt tỏm vo những hố su khng đy. Vượt qua được đến bờ bn kia với một tm trạng đầy kinh hi.


     Chiều ngy thứ năm, từ trn đỉnh một ngọn ni chng ti đổ xuống tm con nước. Men theo phn kiều giữa hai triền ni, chng ti đến một con suối l nh đ tảng. Giữa con suối c một gộp đ kh rộng, đủ cho bốn ngưi chng ti sinh hoạt trong những ngy dạo d tm trầm. Đang l những ngy cuối thng tư, trời cao, trong v xanh ngắt; bốn bề lặng lẽ; chỉ c tiếng gi xo xạc lướt qua chm l, tiếng suối rc rch, tiếng vỗ cnh của một loi chim no đ vt qua khoảng trời. Tựa lưng vo ba l, ti thả hồn lng lng theo giai điệu du dương của ni rừng...
     Buổi chiều chầm chậm tri đi theo những cng việc thường lệ, m bất cứ dn địu no cũng phải chuẩn bị khi nhập rừng. Đầu tin l dựng ln trại - chng ti chặt những tu l đt (giống như l dừa) trải ln gộp đ một lớp kh dy. Thng tư trời thường t mưa, nn chng ti ăn ngủ lộ thin, ngửa mặt l khoảng trời xanh cao rộng. Chẳng mấy chốc, bếp lửa cũng được nhm ln, tiếng t tch lốp bốp reo vui sau ln khi mờ đục long dần, mang lại một khng kh ấp p yn bnh. Dng lễ ln B, Cậu cầu mong được nhiều may mắn l nghi lễ thing ling, quan trọng nhất đối với hầu hết cư dn địu. Hnh thức dng lễ mỗi bầu địu mỗi khc,c bầu khấm kh dng cả một con g luộc; nhưng thường th xi ch - xi ch được bới ra những chiếc l rừng đặt ln bn lễ. Bn lễ c thể lm bằng lồ , nhưng tiện v thng dụng nhất l những vin đ tảng - bn lễ cũng ty theo mỗi bầu địu-bầu Gi, Ninh Đa thường 15,17 hoặc 21, bầu Dục Mỹ đa số l 7 hoặc10. Ba bn lễ trn cng lần lượt từ tri sang l:ng Thầy(cọp), B v cậu Hai, tiếp đến l những vị vai vế thấp hơn, bn cuối cng rộng hơn l" cc Bc". Người c tuổi (bầu trưởng) thay mặt bạn địu đứng ra dng lễ, van vi B cậu ph hộ độ tr, ban pht lộc được đầy bi (trng nhiều trầm kỳ). Đ l giy pht trầm lắng, m mỗi người đều hướng tm linh theo ln khi hương nghi ngt. Trong khi chờ tn nhang, mọi người tranh thủ lm những cng việc dở dang. L lnh mới, ti ngồi chăm ch quan st học cch đẽo chẻn (một thanh gỗ dẹp di khoảng 70 phn để tra lưỡi ru vo). Bỗng c tiếng b bm pht ra từ pha đầu con suối, mọi người dừng tay ngoảnh nhn - một ch heo rừng (cch chng ti khoảng 20m) đang băng qua suối một cch vội v -"heo rừng" ti ồ ln ngạc nhin th vị. Chưa hết ngạc nhin, ti đ chuyển sang sững sốt; theo ngay sau ch heo một con cọp đang bm đuổi. Cảnh tượng diễn ra nhanh đến nổi ti chưa kịp sợ hi. Ngược lại, nt mặt những người bạn địu vẫn giữ vẻ bnh thản! Ti c cảm gic, đối với họ cảnh tượng vừa xảy ra c vẻ như chỉ l những người hng xm tnh cờ đi ngang qua ng, v họ lại thản nhin tiếp tục cng việc.

***

     Đm hoang vu huyền ảo chầm-chậm tri đi trong tiếng ru của suối nguồn, của gi ngn, của mun loi cn trng than van rền-rỉ. Thi thoảng, vang ln tiếng xột xoạt của loi th nhỏ ăn đm. Trn cao, nh trăng thượng tuần rắc những mảnh sng vụn vỡ, nhập nha ma qui lc ẩn lc hiện. Ti nằm trăn trở nghe tiếng đm dội vo ci lng u uẩn. Những người bạn địu vẫn đều đều nhịp thở; nh lửa chập chờn hắt ln khun mặt khắc khổ, hằn su dấu ấn thời gian qua bao năm thng chng-chnh. Chốc - chốc, ai đ bật ln tiếng cười trong trẻo, m chỉ trong giấc mơ họ mới tm lại được. Giữa khng gian tịch lặng của ni rừng, đm dường như qu di. M mắt ti bắt đầu nặng trĩu, ko tấm đắp đ đẩm ướt sương đm trm qua đầu; ti tự ru mnh. Ngay lc ấy, ti bỗng nghe tiếng động lạ-tiếng bước chn xột xoạt trn lớp l kh hướng về chỗ chng ti nằm mỗi lc một r dần- ngồi bật dậy ngoảnh nhn về hướng pht ra tiếng động lạ; tiếng động chợt im bặt. Ti ngồi yn kh lu, mắt chăm-chăm, tai dng ln lắng nghe động tĩnh; chỉ c tiếng gi luồn qua con suối. "Chắc c lẽ mnh mơ ngủ" ti tự trấn an mnh. Yn tm với suy đon, ti vi đầu vo chăn cố dỗ giấc ngủ. Vừa thiu thiu, tiếng bước chn xột xoạt lại bắt đầu, lần ny c vẻ rn rn hơn. Bất chợt một cảm gic lạnh buốt chạy dọc xương sống - hnh ảnh ng cọp rượt ch heo rừng ban chiều bỗng ti hiện r mồn một. Tiếng xột xoạt cứ mỗi lc một gần hơn, ti lay mạnh người bạn địu bn cạnh; ng ta ớ rồi cu nhu với giọng ngi ngủ. Ti gh st vo tai ng ta, giọng run run "ng Thầy". ng ta ngồi bật dậy như ci l xo bị nn hết cỡ, nhn do dc. Ti đưa tay ra dấu chỉ về hướng đang pht ra tiếng xột xoạt. "Lấy rựa" ng ta ht vo tai ti; ti lao theo sau ng ta, hướng về chỗ để dụng cụ, chộp lấy cy rựa. Nhưng chẳng hiểu để lm g! thong nghĩ, chuẩn bị sẵn sng chống chọi nếu n xuất hiện? khng thể no? chỉ cần một c nhảy, một c tt với đi mng vuốt sắc nhọn; một trong những người chng ti sẽ chấm dứt tất cả: chẳng cn buồn vui, khổ đau, nhọc nhằn...Coong -coong...coong-coong...tiếng rựa g vo đ to lửa, rền vang đnh thức hai người bạn địu cn lại. Một thong ngơ ngc, nhưng bản năng rừng r thấm đẫm qua bao năm thng lăn lộn ni rừng, họ hiểu ngay điều g đang xảy ra. Bốn người chng ti vừa g vo bất cứ thứ g c thể pht ra m thanh, vừa go r man dại như đang quay về thời đồ đ. Trn triền ni, tiếng lạo xạo của những vin đ cuội lăn xuống con suối. Dưới nh sng nhập nho, bng một con th lao về pha đầu nguồn.

     Sau giờ pht căng thẳng, nhn lại hiện trường - son nồi mo m, bếp lửa tung te, cổ tay t rần. Trong khi chng ti chất thm củi vo bếp, khơi ngọn lửa bng ln rực sng một gc rừng. Bn kia suối, ngưi bầu trưởng đang đứng trước bn lễ, thắp những nn nhang, lm rm khấn vi điều g đ. Bốn người chng ti ngồi lặng lẽ quanh bếp lửa kh lu, vừa rt thuốc vừa lắng nghe động tĩnh-bốn bề lặng ngắt. C lẽ ng thầy đ bỏ đi, yn tm với suy đon chng ti ai nấy trở về chỗ nằm. Vừa ng lưng, những người bạn địu đ ngy như cưa gỗ; ti th ngược lại, mắt vẫn ro hoảnh. C lẽ do thần kinh qu căng thẳng sau những g xảy ra. Thời gian cứ chầm chậm tri đi, bỗng- xột xoạt- tiếng l kh vụn vỡ dưới bước chn nặng nề của loi th lại vang ln, lần ny ở pha triền ni sau bn lễ. Tiếng bước chn chẳng c vẻ g vội v, đều đều như đang đi dạo; m thanh nhỏ dần rồi mất ht về pha cuối nguồn. Ti nằm yn v cảm, nỗi sợ hi hnh như đ bị xơ cứng.

            Ở rừng, đm xuống rất nhanh nhưng ngy ln kh muộn. Khi ti thức giấc, những tia nắng vng ng đ trải khắp ni rừng. Chẳng c tiếng chim lu lo, ru rt cho đn bnh minh như ti tưởng tượng trước chuyến đi. Chỉ c tiếng h của loi linh trưởng, thỉnh thoảng vt ln vang vọng ni rừng. Những bữa cơm ở rừng mọi ngy như mọi ngy: sng c kh kho lỏng bỏng nước km rau rừng luộc (thường l mn dốc, măng rừng), chiều rau rừng chấm c kh kho nước lỏng bỏng; thế nhưng chẳng bao giờ thừa cơm. Sau bữa cơm sng, chng ti bắt đầu cho một ngy dạo rừng tm d. Ba l sau lưng (trong ba l chỉ c bi đong nước, gi thuốc r), rựa cầm tay, ru trn vai, o kht lẹt mi khi, quần cọc, đi dp lo (dp nhựt) mn vẹt. Trang bị cho một ngy lm việc của dn địu đơn giản chỉ c thế. Mỗi ngưi mỗi hướng mất ht trong khoảng rừng bao la xanh thẳm. L lnh mới t-te, chưa c đủ trải nghim để dạo d một mnh; ti lẽo đẽo theo sau bầu trưởng (thường l người c nhiều kinh nghiệm nhất), bắt đầu cho những bi học vỡ lng - học cch nhận dạng cy no l cy d giữa trng trng điệp điệp mun vn loại cy khc nhau; cch định hướng để chiều quay về đng con nước mnh đng trại khng bị lục xnh, ngủ khởi; cch đổ một cy d như thế no l an ton khng bị thụt hậu (gc d thay v đổ về pha trước lại dựt ngược về pha sau; c người đ bỏ mạng v điều tưởng chừng như đơn giản ny )...

 

***

     Đặt từng bước chn d dặt ln lớp l rừng mềm mại cn đẫm ướt hơi sương, ti theo sau người bạn địu, với tm trạng vừa bỡ ngỡ vừa ho hức khm ph những điều huyền b, ẩn su trong những giai thoại trầm kỳ; m nếu khng v mưu sinh c lẽ chẳng bao giờ ti c thể chạm tới được. Khi ln đến đỉnh dương bắt lại con đường giao lin (đường mn vắt ngang đỉnh ni nối cc phn kiều) người bầu trưởng pht nhẹ vo một cy nhỏ ven đường, rồi bẻ quặp ngọn cy (bẻ c) hướng về con nước chng ti đng trại đnh dấu đường về. Bỏ lại con đường giao lin sau lưng, chng ti đổ xuống một khe nước lổm chổm đ ma ny đ kh cạn, tiếp tục vượt qua đỉnh dương khc. Men theo triền ni chầm chậm vừa đi vừa quan st lc bn tri lc bn phải tm d. Thỉnh thoảng lại bẻ c quay về hướng chng ti vừa đi qua. Thời gian chầm chậm tri đi dưới từng bước chn; giữa khng gian tĩnh lặng mnh mng xanh thẳm mu l, chỉ c tiếng gi xo xạc lướt qua, lay động những tn l rừng lung linh nắng. Cảm thấy kh mệt, chng ti dừng lại nghỉ chn trn một gộp đ; lơ đng thả hồn theo từng ln khi thuốc quyện bay, tan long vo khoảng khng v tận. Chừng tn hai điếu thuốc r, chng ti lại tiếp tục dậm d (đi tm d). Bước qua phn kiều, đi thm một đoạn kh xa so với chỗ nghỉ; bỗng người bầu trưởng dừng lại. Chờ ti đến gần, ng chỉ tay về pha những tn l rừng xa xa dưới triền ni: "Cậu c nhận ra điều g khc biệt giữa cc tầng l những cy xung quanh. "- Ti căng mắt nhn theo hướng tay ng chỉ cố nhận ra sự khc biệt-" Hnh như c một chm l m mặt trn của n ln bng v phản chiếu nh sng lng lnh hơn những chm l xung quanh" Ti trả lời, sau một vi pht quan st. -"Chnh xc, giờ ta hy đến gần hơn một cht" Vừa dứt lời, ng rảo bước. -"Từ vị tr ny cậu c thể nhn thấy r hnh dng của l, mu l; c g khc biệt nữa?"- Ti m tả theo những g ti nhận dạng:"Mặt trn của l mu xanh lục, nhưng mặt dưới mu xanh xm, l đơn mọc cch, phiến l hnh mũi mc thun di. . "-ng ta vỗ vỗ vo vai ti rồi cười gin tan-" Hy ghi nhớ những g cậu vừa nhận dạng, đ l cch pht hiện cy d, nếu cậu đang dậm từ trn cao nhn xuống pha dưới. Dứt lời ng ta băng băng về hướng cy d.

 

     Mất khoảng mươi pht, trước mặt ti sừng sững loi cy m lu nay c biết bao nhiu thu dệt về những điều huyền b, thing ling xoay quanh n. Quan st kỹ, cũng chỉ l một loi cy bnh thường như mun loi cy hiện hữu trn tri đất ny. Điều khc biệt duy nhất, chỉ c cy d mới tiết ra một loại nhựa c những dược tnh, m khng một loi cy no c thể tạo ra được- chng ta gọi l trầm kỳ. Cy cao khoảng 15-20m sun đuột, đường knh khoảng 60-70cm; vỏ ngoi nhẵn mu trắng - điểm những mảng xm xanh. Chỉ vo gốc gi, người bầu trưởng hướng dẫn thm-Nếu cậu dậm d ở dưới triền thấp, muốn pht hiện cy d ở triền cao hơn phải nhận diện từ gốc-Tiếp tục chỉ vo gốc một cy gần đ c mu vỏ kh giống, ng ta giải thch thm cch phn biệt -By giờ cậu thử dng rựa, tch lớp vỏ bn ngoi của cả hai cy, rồi ko thẳng xuống gốcTi tiến đến từng cy một v lm như đ được hướng dẫn: Vỏ của cy d chạy thẳng tuột xuống gốc khng đứt đoạn, cy kia th ngược lại. Ti thầm cảm ơn người bầu trưởng, người thầy tận tm, tận tụy đ cho ti bi học vỡ lng qu gi, th vị v cũng đầy tnh sư phạm.

       Nhổ nước bọt vo lng bn tay, ng xoa-xoa hai bn tay vo nhau; với tay cầm lấy cy ru rồi cấm phập vo thn cy d. Bắt đầu cho một bi giảng mới-Cẩn thận l một thứ khng bao giờ thừa đối với cư dn địu-nếu khng, cậu c thể phải trả gi rất đắt. Trước khi hạ d, cậu phải pht quang tất cả những g vướng vu quanh gốc d-lưỡi ru c thể phập vo chn, vo bất cứ phần no trn cơ thể cậu- nếu đi lệch hướng-một điều cũng quan trọng khng km: đ l chọn hướng đổ, trnh cy bị mắc rượng(ngọn cy vướng vo cy khc, hoặc dy leo quắn quanh ngọn); muốn cy đổ về hướng no phải mở bụng về hướng đ (bụng: phần thn d khuất với hướng người đứng chặt; mở: tạo một vết cắt vo su khoảng 1/3 thn cy d); cuối cng chch vo lưng (chặt vo phần đối xứng phần bụng). Ti ngồi ngy như phỗng, lắng nghe như nuốt từng lời bi giảng xc tch, ấn tượng. Chợt nghĩ, c lẽ do cuộc đời x đẩy ng đ khng c cơ hội đứng trn bục giảng. X hội đ lng ph một người thầy tm huyết, tận tụy.

         Bum. bụp. . bumbụp từng nht ru sắc ngọt, chnh xc gọn ghẻ, nh ln nh thp sng long dưới nắng chiều; m vọng rền vang ni đồi. Từng mảnh xc d trắng la bắn ra tung te, rơi vi đầy gốc. Mở miệng, ng chừng được 1/3 thn d phần bụng, ng ngừng tay để ti c dịp thực hnh nốt phần việc cn lại - chch vo phần lưng để hạ d. Ti hăng hi, ho hức thực hiện ngay phần việc dnh cho mnh; ban đầu những nht ru bổ vo thn d cn chnh xc loang-long, cng dần về sau cảm gic như lưỡi ru cng lc cng nặng hơn, chậm dần v chuệch choặc; hơi thở hổn hển, mồ hi ta ra ướt đẫm. Ti chờ đợi tiếng răng rắc chuyển mnh của cy, cảm gic di như hng thế kỷ. Mướt cả mồ hi hột, cuối cng cy d mới chịu chuyển mnh. Rắc rắckẹtkẹt thn d rng mnh pht ra tiếng rền rĩ, như tiếng nghiến răng đau đớn trước khi đổ ầm, nằm sng xoi, im lm chỏng chơ, thn gt ln triền ni; những chiếc l tả tơi, rụng rơi l đ cuốn theo chiều gi xoy. Bn kia dương của một triền ni no đ, bỗng vang ln tiếng h-H. . hh vọng vo vch ni rền vang khắp rừng. Người bầu trưởng chụm hai bn tay vo miệng v cũng bắt đầu cất tiếng h đp lại-H. . hh. Cảm thấy hơi l- lạ, ti cũng bắt chước cất tiếng h phụ họa; nhưng m thanh pht ra nghe đục-đục, khn-khn như tiếng vịt đực; khng cao vt thnh tht như những người bạn địu. Rt gi thuốc r, người bầu trưởng vừa vấn thuốc vừa giải thch-Mỗi tiếng h đều mang một nghĩa khc nhau, ty vo cao độ, tần suất; tiếng h m chng ta vừa nghe chỉ mang nghĩa đơn thuần- một lời hỏi thăm: gặp d đứng rồi hả? hoặc đi khi đang đi dậm, bất chợt ta cất tiếng h l lc chng ta thm nghe tiếng đp lại của một ai đ, cho vơi bớt nỗi c đơn, một mnh giữa mnh mng đại ngn. Nhưng khi, cậu nghe tiếng h khng ngn di m ngắt qung rồi lập đi lập lại lin tục-h. . h,hh,hh lại mang nghĩa khc nữa, dn địu chng ta gọi l h dựt(h giục); nếu m vực vt cao, thnh tht c nghĩa đang gặp niềm vui-trng trầm hoặc kỳ nam; ngược lại tiếng h c vẻ trầm đục, khẩn thiết-đang gặp nguy hiểm, hoặc lục xnh...

 

***

                        Người bầu trưởng đi dọc thn d quan st săm soi một lc, rồi dừng lại ở phần đui c (phần tiếp gip cuối cng giữa thn v ngọn), dng rựa vạt lớp vỏ phủ ngoi một khối u nh ln, mặt trn hơi lm nằm gần nhnh; một viền trầm đen- nhnh lộ ra (bề dy khoảng hột mễ nằm-1mm) nổi bật trn nền trắng thn d. Đi mắt ng nh ln niềm vui- Trầm mắt đảo (trầm tạo ra từ vết gẫy của nhnh) m đng như thế ny, nếu c kiến ăn dy-khng thưa-(trầm tạo ra do kiến đục vo thn d lm ổ, khi trầm hnh thnh kiến sẽ tự động bỏ đi) th chuyến ny hy vọng được B Cậu ị trn đầu trn cổ bọn mnh . Suốt chuyến đi, giờ ti mới thấy le ln nơi ng niềm vui sướng, lạc quan trn đầy hy vọng; khiến ti cũng cảm thấy vui ly. Thử mắt đảo để biết cy d đng trầm dy hay mỏng, chỉ l bước khởi đầu; để c một miếng trầm hon chỉnh phải mất nhiều thời gian, trải qua nhiều cng đoạn.

 

Đầu tin, tch rời phần thn nơi c trầm ra khỏi cy d - ng vừa thao tc, vừa giải thch cặn kẽ từng động tc một : mở miệng hnh chữ V (một cạnh vung gc với thn d, cạnh cn lại l cạnh huyền) vo su khoảng 2/3 thn d qua khỏi tim d (vng trn đồng tm giữa lớp thịt d), cch miếng trầm chừng 20cm (ty đường knh thn d), băm từng nht ru một (hoặc rựa) mở rộng cạnh huyền về hướng miếng trầm, cho đến khi xuất hiện một đường chỉ mu gạch đậm giữa tim d th dừng lại; dấu hiệu sắp đến chui của miếng trầm. Tiếp tục lập lại qu trnh tương tự ở phần đối xứng với khối trầm. Bước cuối cng, tống khối trầm (xc d+trầm) tch khỏi thn d (chỉ l bước cuối của cng đoạn 1); bước tiếp theo, dng rựa vạt bỏ bớt lớp xc d bao xung quanh miếng trầm một cch cẩn thận, trnh phạm vo lớp trầm. Từ một khối trầm to ban đầu, ng đẽo gọt dần miếng trầm cn lại bằng nắm tay. Vẫn cn nhiều cng đoạn phải lm khi về ln, mới c được miếng trầm hon chỉnh - cng đọan ny dn địu gọi l soi trầm; dng một loại dụng cụ gọi l dũm hnh dng giống như ci xuổng (thuổng) thu nhỏ, c ba lọa dũm: dũm đại kch thước bằng ngn tay trỏ, dũm trung bằng ngn tay t dng để ph xc (loại bỏ lớp thịt d phủ ngoi miếng trầm); cuối cng, khi lớp xc d phủ bn ngoi miếng trầm chỉ cn một lớp lụa trắng mỏng,dng dũm tiểu kch cỡ bằng 1/3 ngn t tỉa lớp xc lụa, cho đến khi chỉ cn một mu đen tuyền của trầm. Đy l cng đoạn quan trọng, đi hỏi kỹ thuật, tnh tỉ mỉ, kin tr, kho lo của người lm trầm; trnh phạm vo lớp trầm lm mất gi trị. Miếng trầm gi trị loại 4, c thể rớt xuống loại 5 hoặc x nếu thnh của mặt trầm bị lủng.

         Nghề no cũng c may, c rủi ty đặc th của từng cng việc. Đặc biệt nghề địu, thnh quả của cng việc đi khi khng phụ thuộc vo tay nghề, phần lớn lại phụ thuộc vo sự may rủi. Một người c thm nim trải nghiệm mười năm dậm rừng, nếu vận rủi cứ đeo bm, xt trắng vẫn hon xt trắng, đnh ngậm ngi giật gấu v vai suốt một đời người. Tm được d, trong mun vn trng trng điệp điệp loi cy khc nhau, giữa mnh mng đại ngn đ l một điều kh - tm được cy d c trầm cng cực kỳ kh; bởi khng phải bất kỳ cy d no cũng tạo ra trầm-mặc d vẫn c những vết thương trn thn d do tc động của thin nhin (cnh gẫy, đ lăn, kiến lm tổ) hoặc từ con người (mở rễ, mặt nhang)- thời cc vị tiền bối, trước chuyến đi cc cụ đều ăn chay niệm phật, trnh xa những g ố tạp; cc cụ chỉ khai thc trầm ở rễ, mặt nhang đ mở (tạo vết thương) từ cch đ trước năm mười năm, v khng bao giờ đổ d, ngoại trừ thn d biểu hiện c kỳ nam: lớp vỏ bn ngoi bị lm vo, chy nm như dấu st đnh- dn địu gọi l mặt b. Trước khi đổ d, cc cụ thắp nhang khấn vi dng lễ xin B, Cậu hnh thức rất thing ling, khng bao giờ hạ d bừa bi như thế hệ chng ti. Nhựa cy tiết ra để tạo lớp trầm dy hay mỏng, phần lớn ty thuộc thời gian vết thương tc động ln thn d; nhưng thực tế khng hẳn như vậy, c những cy d lo hng trăm tuổi đường knh đến hai vng tay người m, trầm lại mỏng như tờ giấy quyến (loại x); ngược lại c những cy d đường knh chỉ bằng bắp chn nhưng tạo ra trầm bắp (dch lầu-loại 1), một điều kh kỳ lạ hai cy d lại cng pht triển trn cng một triền ni cch nhau mươi bước chn. Thin nhin vẫn cn nhiều điều b ẩn vượt qu tầm hiểu biết hạn hẹp của con người. Thăm d, tm kiếm, pht hiện miếng trầm (đi khi chỉ nhỏ bằng bn tay) nằm ở đu đ trong thn d di 15-20m, đường knh 60-70cm l một cuộc kiếm tm vất vả, kh nhọc, đổ mồ hi si nước mắt v đầy rủi may. May hoặc rủi, đi khi chỉ cch nhau một nht ru. Hy thử lm một php ton đơn giản- tm khối lượng của thn d (3,14. 0,35. 0,35. 20m) đem chia cho khối lượng của một miếng xc d (8. 10. 2cm) văng ra dưới mỗi nht bổ của lưỡi ru, ta sẽ tnh được số lượng nht ru m người đi địu bổ xuống banh thy thn d để tm ổ trầm; v cũng sẽ thấu hiểu thm nỗi vất vả, kh nhọc của dn địu. Nhưng nếu số phận hẩm hiu, thnh quả đi khi chỉ l một miếng trầm lọt thỏm giữa lng bn tay chai sạn. Chng ti bắt đầu cuộc kiếm tm bằng những nht ru thăm d ngẫu nhin trn thn d. Giữa khng gian hoang vu tĩnh lặng, từng nht ru đều đặn m vang dội vo lng ni; bng hai con người nhỏ b lom- khom, lui- cui đổ di trong chiều dần nhạt nắng. Tiếng h gọi bầy của loi vọoc vt ln từng hồi m vọng rền vang khắp ni rừng bo hiệu ngy sắp tắt. Tạm gt cng việc dở dang, chng ti cắt dương nhắm hướng quay về ln trại trước khi mn đm ập xuống. Suốt một ngy loanh quanh dậm d, ti lun quan st cố ghi nhớ để học cch định hướng đường về ln trại; nhưng thực tế hon ton tri ngược, dn địu đi một đng, về một nẽo- chẳng bao giờ theo đường cũ.

 

       Ti hết sức ngạc nhin, khng hiểu người bầu trưởng dựa vo đu để định hướng về; bước chn ng thoăn thoắt luồn qua những vạt rừng, lướt trn những gộp đ, xăm xăm lao về pha trước khng một cht do dự tm hướng, cứ như ng đang từ đồng về nh trn con đường lng quen thuộc. Bỗng dưng, chng ti nghe một tiếng h với giọng ồ ồ, khn đục ngược hướng chng ti đang di chuyển. ng chợt dừng bước, đảo mắt nhn quanh; htiếng h lập lại c vẻ dẫn dụ. Một thong phn vn, bất chợt ng chụm hai tay vo miệng cất tiếng h lanh lảnh Dế. . cồồ. . ồ. . đy l một m hiệu mặc định chỉ c những bầu Dục-Mỹ sử dụng để nhận ra nhau; từ khoảng rừng kh xa vọng tiếng h đp lại Dế. . cồồồ. ng đạp rừng lao vt về hướng đ; ti bm theo sau bở cả hơi tai, linh tnh hnh như c điều g khng ổn vừa xảy ra. Chng ti về đến ln trại trời cũng vừa nhập nhoạng tối; chiều mnh mang xm xịt một mu, khng gian rm ran tiếng ve. Vừa tho ba l xuống khỏi vai, ng hỏi ngay hai người bạn địu- Hai cậu về ln lu chưa?-Cũng kh lu rồi, trước khi trời tắt nắng. Ngng mi khng thấy hai ng về, tưởng lục xnh rồi chớ!-Trong lc dậm d cậu c gặp bạn địu no khc khng?-Chẳng c mng no xung quanh khu vực bọn mnh đng trại, chỉ nghe tiếng ru băm d của hai ng, sao tự dưng ng hỏi như khảo người ta thế! gặp điều g khng ổn trn đường trở ? ni quch nghe coi, cứ p p mở mở ng lm ti pht se (ốm) mất ngước nhn người bầu trưởng, ng ta cẳn nhẳn, cằn nhằn mặt lộ vẻ ngạc nhin-Thế từ lc về ln đến giờ c cậu no ln dương khng?-Thấy trời nhập nhoạng tối m hai ng chưa về, vừa định ln dương h rt th nghe tiếng h của ng, nn thi-Thế th việc xảy ra vừa rồi trn dương trn đường trở nghĩ lại hi thật; giờ ti đi tắm ci đ, lt nữa cơm nước xong xui ti sẽ giải thch thm. Ci kiểu p p mở mở của người bầu trưởng, khiến chnh ti l người trong cuộc cũng cảm thấy thấp thỏm, nn nng đợi chờ.

 

 

 

Xem KỲ 3

    

 

 

 

V Ngọc Thnh

4/2011

 

 

 

 

 

Trang Thơ v Truyện của V Ngọc Thnh             |                 www.ninh-hoa.com