Trang Thơ & Truyện: Mục Đồng                |                 www.ninh-hoa.com



 

 Trần Thanh Thiên
Bút hiệu: MỤC ĐỒNG

   Người làng B́nh Thành,
xă Ninh B́nh.

 Cựu học sinh trường
Trung Học Nguyễn Trăi
niên khóa 1992-1995.
YÊU Và Bị YÊU

 



Hiện đang du học
tại Delhi, Ấn Độ.

 

 

 

 

 


YÊU và bị YÊU

Mc Đồng

                             

                               Tôi yêu.

                             Tôi được yêu.

                            Tôi bị yêu.

 

Tại sao yêu mà lại bị yêu? Khi nói trợ từ bị động “bị” th́ chúng ta ngầm hiểu động từ này có nghĩa tiêu cực. V́ yêu là có nghĩa tiêu cực? Khi ai đó yêu ḿnh, ḿnh phải thấy hạnh phúc, sung sướng chứ! Khi ḿnh yêu ai đó, san sẻ t́nh thương yêu và sự chia sẻ cho ai đó, có nghĩa là họ được tiếp sức thêm năng lượng sống của con tim, của cuộc đời vốn khô cằn và cần sự tươi mát. Trên cơ bản là như thế, nhưng tiếc thay, có những hành động được tạm gọi là “t́nh yêu”, mà lại ngầm chứa trong đó sự bảo thủ, chiếm lấy, độc tài, thậm chí là hiếu sát. Với loại t́nh yêu này, đối tượng của nó sẽ ngậm ngùi, tủi phận, ngửa mặt lên trời cao mà ta thán: “Tôi bị yêu!”

 

Vấn đề này, chúng ta sẽ tham khảo trên 3 lĩnh vực: yêu người, yêu lư tưởng, và t́nh yêu đặt trên con đường tu tập của Phật tử, nghĩa là yêu Đạo.

 

1. Yêu người

Anh hay em yêu tôi, có thật sự là đem đến t́nh thương và sự quan tâm săn sóc cho tôi không? Hay chỉ đơn thuần đến với tôi v́ sự “háo sắc”? Nếu chỉ vậy th́ anh chỉ yêu cái h́nh ảnh giả tạm, cái phù du ảo ảnh bề ngoài của tôi, chứ đâu có thật sự yêu tôi.

 

Với loại t́nh cảm này, anh đă gắn cái bản ngă của ḿnh vào sự thương yêu, anh dùng một cái tâm chấp thủ, đam mê một sắc trần, rồi luyến ái lấy nó. Khi luyến ái, anh sẽ bảo thủ, chấp chặc vào nó. Khi có nó anh rất hạnh phúc, nhưng khi vắng mặt, anh sẽ rất đau khổ, quay quắt, điên cuồng. Như vậy, tôi là người yêu của anh mà chỉ đem lại cho anh sự đau khổ thôi. Xin anh đừng yêu tôi v́ sự hào nhoáng bề ngoài.

 

Cùng đồng hành với cái loại tư tưởng này, khi anh đă có được tôi, anh sẽ không muốn cho người nào khác yêu thương tôi, đó là tư tưởng chiếm hữu. Trong khi bản chất của t́nh thương yêu là mở rộng. Càng nhiều sự thương yêu th́ ṿng tay nhân ái của nhân loại được mở ra, ḥng vơi bớt sự khổ đau của nhân loại đang gào thét trong hố thẳm hận thù, chiến tranh tương tàn khốc liệt. Ngược lại, anh yêu tôi mà chỉ muốn thu hẹp lại mối t́nh, anh sẵn sàng chiến tranh nếu ai đó động tới tôi, v́ anh sợ mất đi cái vật sở hữu của anh, chính là sắc đẹp hay tài cáng của tôi.

 

Đó là nói trường hợp chiếm được tôi, c̣n nếu không chiếm được hay chưa chiếm được? Vấn đề nảy sinh tiếp theo là t́nh nguyện “làm đuôi”. Có nhiều anh hoặc chị rất thích có nhiều cái đuôi, coi đó như mốt thời đại, để tự khoe khoang với bạn bè rằng ḿnh lài loại được chú ư, là trung tâm vũ trụ, là sao trên trờ, v.v. Họ không biết rằng những cái đuôi ấy cũng như những con ruồi bâu theo cùi bắp mà thôi. Nó hưởng hết cái mùi thơm và vị ngọt c̣n sót lại trên cùi bắp, nó sẽ cất cánh bay đi t́m cùi bắp khác. Có người th́ cảm thấy rất bực bội v́ nhiều cái đuôi toàn gây phiền toái. Theo đuổi người ta không được, trở nên hận thù, phá phách, hoặc làm ba cái việc rất ư là con nít, như ghép h́nh 2 người, đi tuyên bố khống “cô đó là của riêng tui”, lấy cắp đồ thuộc sở hữu của cô ta, v.v.

 

Với tất cả loại yêu thương này, kết quả tất yếu sẽ là sự “nhàm chán” về sau. V́ vốn nó xuất thân từ ái nhiễm, mê sắc, không có chánh niệm. Không được th́ cố chiếm lấy cho được, không cần nghĩ tới hậu quả. Được rồi th́ bảo thủ làm của riêng, nhưng trong thâm tâm lại ngầm chán ngán, v́ ngoài cái sắc đẹp ngày càng héo ṃn ra, anh ta không t́m thấy một cái ǵ khác bên trong con người đó, v́ hai người chưa thật sự đồng cảm với nhau.

 

2. Yêu lư tưởng

Mỗi người có một lư tưởng để đeo đuổi. Đó là điều đáng được ca ngợi, v́ sống mà không có lư tưởng th́ chỉ như con chồn con cuốc thôi. Nhưng tôn thờ lư tưởng một cách thái quá th́ trở thành “cuồng tín”, v́ nó thiếu sự dẫn dắt của lư trí phán xét, chỉ thuần tín một chiều vào những ǵ “bề trên” đă dạy. Đây không phải là thái độ tin sáng suốt, mà chỉ là sự ỷ lại vào tha lực, không trách nhiệm với chính bản thân của ḿnh. Với sự cứng nhắc như thế, cái lư tưởng kia không sớm th́ muộn cũng trở thành gánh nặng cho người theo nó, thành mối nguy hại cho những người không theo và thậm chí là động cơ hủy diệt mạng sống con người.

 

Tất cả cũng từ tư duy “hữu ngă”, sản sinh ra quan niệm cố chấp. Những người tôn thờ lư tưởng như thế ấy sẽ tạo ra mối ràng buộc hai chiều: chính anh “bị yêu” bởi cái lư tưởng của anh, và lư tưởng của anh cũng “bị yêu”. Đứng trước một hoàn cảnh không như ư, một lư tưởng, một ước vọng đổi đời hay một lời hứa viễn du nào đó sẽ là mục tiêu thật hấp dẫn để anh dành cả một đời hướng đến. Nhất là các bạn c̣n tuổi trẻ, nhiệt huyết dâng tràn, khi đặt chân vào hành tŕnh do lư tưởng nào đó hướng dẫn, bạn sẽ rất hăng hái, say mê. Nhưng nếu bạn không ư thức rơ được con đường ḿnh đi, không đối chiếu quán xét, bạn chỉ hoàn toàn nhắm mắt chạy theo, dần dần bạn không c̣n sống cho chính ḿnh nữa, mà chỉ là con rối cho cái tṛ chơi “lư tưởng” kia điều khiển bạn thôi.

 

Nguy tai và hiểm họa hơn nữa là bạn dần dần h́nh thành bên trong ḿnh một “bộ óc nô lệ”. Khi bạn đă hoàn toàn là con rối, th́ cấp trên bảo chết, là bạn phải chết, người ta dụ dỗ bạn hăy ôm quả bom này lao vào chiếc xe tăng kia, bạn sẽ thành Thánh, được về với đấng sáng tạo, bạn không cần biết có thật không, chỉ chân thành tin theo “ngu giáo” ấy, gánh lấy cái chết một cách oan khuất. Nói điều này có vẻ xa vời quá, nhưng thực tế trên thế giới hiện nay có một số lượng lớn con người đang sống và bị điều khiển bởi những bộ óc nô lệ như thế.

 

Mác nói: “Tôn giáo là thuốc phiện của dân tộc.” Ông ta có quyền nói như vậy, v́ ngay lúc ông ta phát biểu câu này, h́nh ảnh và khái niệm “tôn giáo” đă hoàn toàn đi vào ngơ cụt, chỉ là vết nhơ trong lịch sử với những trận thánh chiến, giết người dị giáo, và những giáo lư “bít lối” của các tôn giáo mà ông ta biết không giải quyết được vấn đề hiện tại của con người. Dĩ nhiên, ông Mác không phải Thánh, cũng chưa đi khắp các nơi trên thế giới vào lúc ấy, nên ông ta c̣n chưa thấy hết tất cả các tôn giáo, mà trong số đó có những tôn giáo có thể giải quyết vấn đề của ông ta. V́ không tin tưởng vào con đường đi của các tôn giáo, nên ông ta quay lưng và đỗ tội cho tôn giáo, chỉ là một thứ mê hoặc. Vâng, nếu tôn giáo chỉ đơn thuần là một hệ thống tín điều, một nghi thức cầu nguyện, một đức tin vào sự cứu rỗi của bề trên, và là nơi nương náu tâm hồn khi bế tắc, v.v. th́ rơ ràng loại tôn giáo này đúng là nơi để người ta t́m vào quên lăng, đóng khép tâm hồn, lạc vào thế giới mộng tưởng, hướng về một cơi nào đó xa xôi, nơi đó có những bậc Thánh với vầng hào quang tỏa sáng đưa tay cứu vớt những linh hồn.

 

Những tôn giáo này cũng là một loại lư tưởng “bị yêu”, và những người bị tôn giáo này quan tâm, ôm lấy, điều khiển th́ coi như xong một trái tim, một khối óc, một đời sống, bởi chính con người này không sống v́ ḿnh nữa, mà sống v́ sự điều khiển của một kẻ ngoài ḿnh dù kẻ ấy là ai đó cao sang, là lời hứa mỹ miều, là tương lai sáng sủa, là một tổ chức có đường lối, v.v.

 

Chết v́ lư tưởng” quả là một mỹ từ, rất nhiều người ca ngợi, nhưng đây chỉ là một sự sai lầm, nếu cái chết ấy vắng mặt trí tuệ. Cái chết ở đây có nhiều phạm trù: chết một tấm thân vật lư, chết một trái tim biết yêu thương, chết một h́nh ảnh đẹp, chết một khối óc biết phán xét… tất cả đều là sự chấm dứt, không c̣n tiếp tục hiện hữu. Nhiều bạn trẻ ban đầu háo hức t́m vào những lư tưởng cao đẹp để thực hiện ước mơ của ḿnh. Nhưng dần dần, khi tham gia vào guồng máy của tổ chức, của phe phái, bạn đă phải hy sinh chính ḿnh. Hy sinh ở đây không chỉ là việc trút hơi thở, mà hy sinh một bàn tay chưa bao giờ vấy máu, chỉ dành để cứu người, hy sinh một bộ óc biết suy nghĩ mà đành ngó lơ, hy sinh một cuộc sống v́ hào nhoáng của danh thơm, của tấm huy chương… mà sống không theo ư hướng riêng tư của ḿnh nữa.

 

Chung quy, cũng tại v́ bạn đă “bị yêu” bởi cái lư tưởng kia.

 

3. Yêu đạo lư

C̣n người Phật tử th́ sao? T́nh yêu của bạn đặt ở giáo pháp của đức Phật, đó là sự thể hiện của niềm tin. Phật dạy: “Tin Như Lai mà không hiểu Như Lai là phỉ báng Như Lai.” Đến với đạo Phật là không phải đến để tin, mà là đến để thấy. Đức Phật cũng đă từng dạy: “Các con đừng nghe theo giáo pháp của ta v́ ta đă nói, mà hăy chấp nhận giáo pháp của ta v́ chính các con đă thể nghiệm.” Đó là tinh thần tự trách nhiệm, tự thể nghiệm và giá trị phân tích - những nguyên tắc cơ bản trong hệ thống giáo dục Phật giáo. Đức Phật tự nhận ḿnh là “vibbhajja”, tức là một nhà phân tích. Ngài không bao giờ nói điều ǵ mà bắt đệ tử phải tin đó là chân lư, mà Ngài khuyên nên ứng dụng, tu tập, thực hành, và tự tỏa sáng chính ḿnh bằng cái lời dạy ấy. Trong kinh Kalama, Ngài dạy:

 

Đừng chấp nhận bất cứ điều ǵ chỉ v́ điều ấy đă được nghe nói đến. Đừng chấp nhận bất cứ điều ǵ chỉ v́ điều ấy do truyền thống để lại. Đừng chấp nhận bất cứ điều ǵ chỉ v́ điều ấy được loan truyền rộng răi. Đừng chấp nhận bất cứ điều ǵ chỉ v́ điều ấy phù hợp với kinh điển của ḿnh. Đừng chấp nhận bất cứ điều ǵ chỉ do ức đoán. Đừng chấp nhận bất cứ điều ǵ chỉ do suy diễn. Đừng chấp nhận bất cứ điều ǵ chỉ v́ xét thấy có lư. Đừng chấp nhận bất cứ điều ǵ chỉ v́ phù hợp với thành kiến của ḿnh. Đừng chấp nhận bất cứ điều ǵ v́ nghĩ rằng điều ấy do thầy ḿnh nói ra nên phải tin tưởng. Nhưng chỉ khi nào tự ḿnh biết rằng: những điều này không đúng, những điều này không chính đáng, những điều này bị người hiền trí phê phán, và khi chấp nhận và thực hành chúng sẽ đưa đến tai hại và đau khổ, th́ các người hăy vứt bỏ chúng đi… Khi nào chính các ngươi biết rằng: những điều này là chân chính, những điều này không bị chê trách, những điều này được người hiền trí khen ngợi, những điều này khi chấp nhận và thực hành sẽ dẫn đến an lạc và hạnh phúc, th́ các ngươi phải nổ lực mà thực hành.”

 

Như vậy, đức Phật là một nhà giáo dục vĩ đại, nói bằng tiếng Việt là một “vị thầy giáo khả kính”. Người Phật tử tin và yêu cái đạo lư giải thoát của Ngài bằng chính sự nh́n nhận, quán xét và thể nghiệm thực tế của ḿnh. Ví dụ, khi đọc sách “Kinh Nhân Quả” hay “Nhân Quả Ba Đời”, bạn thấy trong đó dạy phải thế này, phải thế nọ… bạn trở nên lo lắng, sợ sệt, v́ ḿnh lâu nay làm hoàn toàn trái với lời đó. Bạn sợ tội quá, không dám tiếp tục, v́ mấy quyến sách ấy có ghi hậu quả rơ ràng. Tuy nhiên, nếu bạn dùng chánh kiến để nh́n nhận, th́ thường sách dạy nhân quả chỉ để khuyên người xả ác thủ thiện, thương người thương vật, không giết người cướp của, đem lại sự ổn định môi trường sống chung quanh, v.v... Bạn đừng nghĩa lầm rằng, hễ thấy chữ “kinh” th́ liền cho đó là lời Phật dạy. Chẳng lẽ, Kinh Thi, Kinh Thư, Kinh Thánh, Kinh Dịch ... đều là lời Phật dạy sao? Không thể!

 

Cho dù là kinh của Phật dạy, th́ Ngài cũng có dạy pháp môn “phương tiện” bên cạnh giáo lư “cứu cánh”. Phật tử đừng nên lợi dụng phương tiện mà bao che cho hành động đi xa cứu cánh, rời chân lư, nhưng cũng có thể ứng dụng phương tiện trong những trường hợp đặc biệt. Như trong Kinh Kim Cang có câu: “Pháp thượng ưng xả hà huống phi pháp”. Chính cái gọi là Chánh Pháp c̣n phải bỏ, huống chi là những cái không phải chánh pháp. V́ vậy, nếu là người có trí tuệ, bên cạnh sự tin tưởng vào lời Phật dạy, chúng ta c̣n phải thường xuyên dùng trí tuệ thẩm tư, đi đôi với hạnh sống “buông xả” để tin và yêu đạo lư giải thoát bằng chính trí tuệ của ḿnh.

 

           Một người Phật tử có “tin” song song với “hiểu” như vậy thật là đáng quư thay. Chúng ta thật sự thấy buồn cho t́nh trạng hiện nay, người đi chùa lễ Phật rất nhiều, các tổ chức lễ hội của Phật Giáo cũng khá ŕnh rang, nhưng tồn tại trong ấy, hai vấn đề tin Phậthiểu Giáo Pháp của Ngài hầu như bị thiên về một bên. Nghĩa là, sự hiểu biết và thực hành lời dạy của đức Phật vào đời sống thực tiễn này không được bao nhiêu. Người ta đến chùa, lễ Phật hằng ngày, x́ xụp lạy liên hồi, nhưng ẩn sâu bên trong h́nh thức cung kính ấy, chủ yếu là dâng hết tâm thành lên đức Phật, cầu xin Ngài ban cho phước đức, vận may hay sự tịnh lạc tâm hồn. Trong khi sự thật hiển nhiên mà họ không hề ư thức được rằng, sự an lạc, thanh tịnh trong tâm hồn hay trong đời sống chỉ có thể có được do chính họ mà thôi. Và điều này đă được chính đức Phật khẳng định trong suốt hành tŕnh 45 năm đem giáo lư của t́nh thương và hiểu biết ban rải cho đời.

 


? ˜ { @

Mục Đồng
 Pune, April 4, 2008.

 

 

 

Trang Thơ & Truyện: Mục Đồng                |                 www.ninh-hoa.com