Cầu Sắt Sông Dinh năm 2000 - Nguyễn Văn Thành
Trang Thơ & Truyện: Mục Đồng                |                 www.ninh-hoa.com



 Trần Thanh Thiên
Bút hiệu: MỤC ĐỒNG

   Người làng B́nh Thành,
xă Ninh B́nh.

 Cựu học sinh trường
Trung Học Nguyễn Trăi
niên khóa 1992-1995.

---˜ ] ---


Hiện đang du học
tại Delhi, Ấn Độ.

 

 

 

 

 

Nghi Lễ Trà Đạo
q mục đồng

? ˜ { @


Trà Đạo là một sự kiện rất đặc biệt trong văn hoá Nhật Bản. Người chủ nhà muốn tổ chức một buổi Trà lễ phải trải qua nhiều ngày để chuẩn bị mọi thứ cho thật chu đáo. Có rất nhiều phong cách khác nhau của Trà lễ, và nó được h́nh thành từ những kinh nghiệm cá thể. Mỗi một lần ngồi thưởng trà là một dịp đơn thuần để ghi nhận mà những lần sau đó, mỗi chi tiết, hành động sẽ không lặp lại nguyên bản. Cứ như vậy, nghi lễ Trà Đạo được h́nh thành. Cũng như người viết bài này, thu thập từ nhiều tài liệu khác nhau, và nghe kể lại trực tiếp từ các vị đă sống, học tập, làm việc và từng tham dự lễ Trà đạo ở Nhật. Mỗi tài liệu diễn giải chi tiết khác nhau, nhưng đại để có những điểm chung nhất trong một nghi thức từ khi bắt đầu cho đến kết thức buổi lễ.

Buổi Trà Lễ được tổ chức trong một gian pḥng mà tiếng Nhật gọi là Chashitsu. Gian pḥng này được thiết trí và chỉ dành riêng cho việc thực hiện buổi lễ Trà. Nó thường đặt trong nhà Trà nằm cách xa nhà ở, trong những khu vườn ngát hương hoa hay nép ḿnh dưới những cành anh đào sum rộ.

Khi Trà khách đến (thường là bốn người), họ được những người giúp việc của chủ nhà dẫn vào pḥng đợi. Sau khi mời ngồi, người giúp việc mời khách dùng nước nóng, loại nước được dùng để chế trà. Trong khi đang ở trong pḥng đợi, tất cả trà khách cùng cử ra một vị gọi là “khách chính”. Sau đó, họ được người giúp việc dắt đến khu vườn đă được rưới nước. Khu vực này, tiếng Nhật gọi là Roji, tức là vùng đất ẩm ướt, hay vùng đất mát mẻ. Ở đây không có hoa cỏ, nó chỉ có ư nghĩa như là nơi để khách rũ bỏ bụi trần bên ngoài. Họ ngồi trên những chiếc băng dài, gọi là koshikake machiai (ghế đợi) để chờ chủ nhà chuẩn bị các thứ.

Về phía chủ nhà, họ phải chu đáo các việc như là đổ đầy nước mới vào các chậu đá, rửa tay, súc miệng sạch sẽ trước khi tiếp khách. Tiếp đó, anh ta đi ra bằng cửa chính để chào mừng khách. Trà khách chỉ được chào mừng bằng một sự cúi đầu rất cung kính. Lúc này, không có bất kỳ một lời nói nào. Mọi người cùng đi vào từ cửa chính theo thứ tự chủ nhà dẫn đường, người giúp việc theo sau, khách chính và các vị khách. Cửa chính là biểu tượng cho ranh giới giữa thế giới vật lư thô trọc và thế giới tâm linh tinh khiết được biểu tượng hoá bởi Trà. Tại chậu đá mà chủ nhà đă chuẩn bị trước, các Trà khách và người giúp việc tự động rửa ráy sạch sẽ trước khi đi vào pḥng Trà qua chiếc cửa kéo chỉ cao khoảng 1 met. Để đi vào cửa này, mọi người đều phải cúi đầu, và điều này biểu thị cho sự b́nh đẳng không kể thân thế hay địa vị xă hội. Người vào sau cùng có trách nhiệm kéo cửa và chốt lại.

Trong pḥng Trà, không có trang trí bất cứ một cái ǵ khác ngoài một góc pḥng lơm, trong đó được treo một bức rèm cuốn hoạ tranh. Bức hoạ này được chủ nhà chọn lựa rất cẩn thận và biểu trưng cho khung cảnh của buổi trà lễ. Lần lượt, mỗi vị khách chiêm ngưỡng và tỏ vẻ cung kính bức hoạ, ấm đun, ḷ đun. Các vị khách được bố trí chỗ ngồi theo vị trí tương ứng trong Trà lễ. Khi chủ nhà ngồi vào chỗ của ḿnh rồi, cùng vị khách chính trao lời chào hỏi với nhau, sau đó là các vị khách khác.

Trong buổi Trà lễ, nước tương ứng với âm, lửa trong ḷ tương ứng với dương. Một chiếc b́nh nhỏ bằng gồm đựng nước trong sạch, gọi là mizusashi, tượng trưng cho sự tinh khiết, và chỉ có chủ nhà mới được chạm vào nó. Trà xanh (matcha) để trong đồ đựng bằng gốm (chaire) được che kín trong chiếc túi bằng lụa xinh xắn (shifuku), và được đặt trước chiếc b́nh mizusashi.

Nếu buổi trà được phục vụ ban ngày th́ chủ nhà đánh một tiếng cồng dora, nếu ban đêm th́ rung chuông năm đến bảy tiếng để mời khách tập trung trở lại Trà thất. Mọi người phải rửa tay, súc miệng lại một lần nữa, rồi sau đó trở vào, chiêm ngưỡng kính lễ b́nh hoa, ấm đun, ḷ đun trước khi ngồi vào chỗ của họ.

Chủ nhà đi vào, mang theo bát trà (chawan) đựng que tẩy trần (chasen), khăn lụa trải (chakin) và th́a xúc trà (chashaku). Chiếc b́nh trà tượng trưng cho mặt trăng (âm) và được đặt gần b́nh nước trong tượng trưng cho mặt trời (dương). Sau đó, chủ nhà đi đến pḥng chuẩn bị và trở lại với chiếc b́nh đựng nước tráng trà (kensui), môi múc nước bằng tre (hishaku) và giá đỡ bằng tre dành cho nắp ấm (futaoki).

Người chủ lau sạch b́nh đựng trà và th́a xúc bằng chiếc khăn lụa mới (fukusa). Anh ta đổ đầy nước nóng vào bát trà và tráng que chasen; sau đó đổ nước đi và lau sạch bằng chiếc khăn chakin (chúng ta để ư có hai chiếc khăn khác nhau với chức năng khác nhau). Đến lúc này, chủ nhà nâng chiếc th́a cùng b́nh đựng trà và đặt 3 chiếc th́a cho khách vào trong bát (chawan). Anh ta múc vừa đủ nước nóng từ ấm đun vào trong bát, dùng que chasen dán một lớp mỏng. Lượng nước bổ sung được thêm vào hỗn hợp cho đến khi nào nó đủ độ đặc như súp kem, sau đó trút số nước không dùng trở lại ấm. Chủ nhà chuyển bát trà cho người khách chính trước hết, người đang cuối đầu nhận lấy nó. Vị khách này thưởng thức bát trà bằng cách giơ lên cao và xoay nó lại. Sau đó, anh ta uống một ngụm trà rồi lau sạch miệng bát, và chuyển cho vị khách kế tiếp, anh tiếp theo cũng làm tương tự như vậy.

Khi tất cả mọi người khách đều thưởng xong, chiếc bát được chuyển lại cho chủ nhà để rửa sạch, rồi lau th́a và b́nh chứa trà. Chủ nhà đưa chiếc th́a và b́nh chứa trà đă được rửa sạch cho các vị khách kiểm tra lại. Sau đó trở đi, cả nhóm cùng nhau thảo luận về những vật dụng đă dùng trong lễ Trà cũng như sự tŕnh diễn vừa xảy ra. Trong tinh thần chia sẻ và trạng thái tĩnh tâm gần như tuyệt đối, buổi lễ trà sau đó kết thúc.

Trên đây là diễn tả chi tiết một trong những buổi lễ trà đạo đặc trưng. Thật ra, nếu nói chi tiết th́ nó c̣n phải tỉ mỉ hơn nữa. Bởi đây là buổi lễ làm mới tâm hồn, làm mới cuộc sống dựa vào một vật thể tượng trưng là chén trà. Mới nh́n vào, nó có vẻ ǵ đó rất phức tạp, rườm rà, nhưng nếu ḿnh thử một lần nào đó ngồi tĩnh tâm, thể nhập cái bản ngă của ḿnh vào trong từng cử chỉ, từng hiện vật của một cuộc trà nho nhỏ thôi, chúng ta sẽ thấy tâm hồn ḿnh thay đổi như thế nào. Hiện nay, một số địa điểm phục vụ ở Việt Nam đă có mở ra các tổ chức dịch vụ cũng gọi là “trà đạo”, nhưng không biết họ có làm đúng “đạo” không, hay chỉ v́ kinh doanh, v́ câu khách?! Để đúng với ư nghĩa thật sự, các nhà kinh doanh ấy c̣n cả một quăng quá xa, quá dài để thực hiện. Bởi v́, khi và chỉ khi nào họ trút bỏ hết những dính mắc, tham đắm vào vật chất, tiền bạc, và hoà nhập bản ngă đến khi không c̣n thấy ḿnh, ta, người… nữa th́ may ra họ mới đủ chất liệu tâm linh để hướng dẫn người khác đi vào một không khí chân chính của “Trà Đạo”. Tuy nhiên, có c̣n hơn không, những khung cảnh “tạm gọi là” ấy vẫn c̣n hơn nhưng tụ điểm ăn chơi, hút sách… chẳng những không có “thần” mà cũng không có “danh” ǵ cả.

 

? ˜ { @

mụcđồng

 

 

Trang Thơ & Truyện: Mục Đồng                |                 www.ninh-hoa.com