Trang Thơ & Truyện: Mục Đồng                |                 www.ninh-hoa.com



 

 Trần Thanh Thin
Bt hiệu: MỤC ĐỒNG

   Người lng Bnh Thnh,
x Ninh Bnh.

 Cựu học sinh trường
Trung Học Nguyễn Tri
nin kha 1992-1995.
YU V Bị YU

 



Hiện đang du học
tại Delhi, Ấn Độ.

 

 

 

 

 


MỤC ĐỒNG
TỰ TRUYỆN - Hồi 2
 

Mục Đồng

 

THỢ QUT L MT

 

Tm đầu gieo hạt, tập tnh nối gt Thiền gia

Tuổi trẻ giả từ, tung tăng lm nghề qut l.

 

Đy ni về thời kỳ qut l đa của ch tiểu mục đồng tại ngi cha đầu tin, ngi cha nổi tiếng trong huyện cha Tin Du. Gọi tn cha Linh Phong th khng mấy ai biết, v n chỉ l tn cng cơm, nhn dn trong huyện th chỉ quen gọi cha Tin Du, đy cũng l một điểm du lịch nho nhỏ của giới bnh dn qu ta. Gần cha c suối Cau, dng suối rc rch chảy quanh năm bắt nguồn từ những khe đ của ni Hn Ho. Suối ny cũng kh đẹp, khng thua g Ba Hồ, Trường Bơi. Nơi đy sở dĩ mang tn suối Cau v dọc theo hai bn bờ suối c mọc loại cau giống rất lạ, m cha Tin Du cũng như cc nơi khc hay lấy giống về trồng. Đặc điểm của n l thn nhỏ, l xinh, tri non ăn cũng ngn ngọt, d chẳng mấy ai lấy n ăn cng trầu bao giờ; thch hợp để trồng kiểng. Điểm đặc biệt m những loi cau khc khng c l ton bộ phần gốc được nổi ln trn mặt đất. D n mọc dưới suối hay được đem về trồng chậu cũng vậy, ton bộ phần thn gốc đều nổi ln, v đặt dưới sự chịu đựng của bộ rễ to, khỏe, chắc chắn v bm su xuống lng đất. 

 

Hằng năm, thường đến ngy 2-9 dương, mồng 5-5 m lịch hay cc dịp nghỉ lễ của b con, người ta hay đi chơi suối Cau v cha Tin Du. Trước hết, họ nghỉ chn ở cha, gởi xe (chủ yếu l xe đạp) tại cha miễn ph. Sau khi l bộ xuống suối ngắm cảnh ni rừng, tắm mnh trong ln nước mt dịu, hoặc by bnh tri lt dạ tại chỗ, hay về lại cha kiếm một gốc cy xoi, cy mt lm bữa cơm picnic ln lt, v sợ ng thầy Tha ổng thấy. Thầy tr tr lc by giờ nổi tiếng l kh tnh m. Cảnh đẹp của cha nổi tiếng đến trời, khiến tin cn đến đy chơi (Tin Du) nữa m, một sức hấp dẫn lạ kỳ. Cha Tin Du lc by giờ cn th sơ, thấp b, nhưng từ trong chnh điện ra đến vườn cy đều c bn tay con người chăm cht mỗi ngy. Chỗ no cũng sạch sẽ, tươm tất. Từng khoảnh đất dưới gốc cy được nhổ cỏ, qut dọn sạch nhẵn. Khng kh trong lnh, xa xa tiếng suối chảy, tựa lưng vo đỉnh Hn Ho, thơ mộng tựa chốn Đo Nguyn.

Ng Quang Trung c cu haiku về cha Tin Du:

Bn kia vườn đo

Gi ni lao xao

Người chim bao, cảnh c chim bao?

 

Con suối chảy ngang qua v bọc lấy cạnh Đng đất cha, ngăn cch với khu đất canh tc bn kia suối. Nơi rẫy đất ny l vng tự khai canh v trồng trọt của thầy Hải (thầy Hải l tn thường gọi, php tự của thầy l Thch Như Tr, hiện trụ tr cha Khnh Long - Phước Đa). Thầy Hải l đệ tử lớn nhất của thầy trụ tr, đ cng thầy đặt những bước chn đầu tin vo khai lm lập tự v xy dựng nn ngi cha ny.

 

Ma h năm 1989, cha Tin Du l một thắng cảnh kỳ tuyệt, kh hậu mt rượi lm chốn dừng chn cho cc bc tiều phu đi lấy củi trn ni về, lm nơi nghỉ mt cho du khch thập phương, lm nơi thu mua tri cy của những b bun từ trn thị trấn về. Bởi vo ma h, xoi v mt hai loại cy ăn tri chnh của cha đến ma thu hoạch. Ngoi những cy giống ngon đặc biệt m t tri, thầy để lại cng Phật cũng như để Tăng chng thưởng thức, cn lại thầy trụ tr bn khon cho cc c nh bun. Nơi đy được gọi l một thắng cảnh kỳ tuyệt bởi v ci mới bao giờ cũng l nhất. Lần đầu tin bước chn tới thin đường ny, cảnh v người ập vo mắt một ch b 12 tuổi thật l một ci g đ kỳ vĩ, lạ lng, to lớn. Ma h, nn dĩ nhin l c tiếng ve. Ve khng ku một hồi di như mnh từng nghe lc cn ở nh, m ve ở đy ku theo hội, như một bảng giao hưởng c sự sắp đặt sẵn m khng c nhạc trưởng no điều khiển. Bản nhạc ny đ mấy lần lấy nước mắt của ch tiểu mục đồng khi đang ngồi một mnh cầm quyển kinh Nhựt Tụng, m tm tr khng tập trung vo bi.

 

Nhiệm vụ chnh được phn cng cho ch Mục Đồng l qut phần sn pha gần nh bếp ko di ra đến giếng nước, pha bn phải hng cha. By giờ nhn lại th mảnh đất ny rất nhỏ, nhưng hồi đ l cả một cng tc quan trọng, snh ngang hng với cc thầy v ch lớn. Bn cạnh đ, ch cn phụ trch rửa bộ bnh tch tr, nhưng khng bao giờ chế tr. Cha Tin Du lc đ nổi tiếng khng uống tr, khng ht thuốc, khng c ph, m chỉ c nước giếng nấu, chế vo bnh ng thọ. Khay tr bằng nhm, để bộ 4 cốc trn, khng quai, kch cỡ đủ to để vừa uống nước chn. D c khi cả ngy khng c khch, khng ai uống, nhưng ch cũng phải c trch nhiệm rửa sạch bộ bnh tr ny. Thầy ch dạy: D khng ai uống mnh vẫn phải rửa, khng phải rửa để đi khch, khng phải rửa cho bộ bnh sạch đẹp khng, m rửa cho chnh mnh, quen với cng việc mỗi ngy. Đ chnh l tu.

Tập tnh cng phu

Rửa bnh qut l.

Đời ch tiểu an bnh chi lạ

Cuộc ly trần vui hưởng v cng.

Đi v đến thong dong

Đm rồi ngy tự tại.

Nhớ chung chi người ở lại

Thch th đời sống nơi ny.

Tin Du l đy

Tuổi thơ ghi dấu.

 

Ni về việc qut rc, cng tc chnh của ch: Bước đầu thật l kh khăn. D ở nh, ch đ từng phụ ng thầy (cch gọi ng thn phụ, tức l thầy Thiện Hạnh) qut chnh điện, sn cha, nh đng, nh ty đủ cả, nhưng l thuyết v nghệ thuật qut l th lần đầu tin ch được học v được nghe.

 

Vng đất ch phụ trch l dưới hai cy mt to, pha gần bờ suối cn c mấy cy xoi k vo rụng l. Cho nn nghề của ch hẳn nhin trở thnh thợ qut l mt. Dụng cụ để thực hiện cng tc linh thing ny l chổi cau. Chổi cau th đương nhin được kết bằng tu cau rồi, nhưng chổi cau cha Tin Du c điểm đặc biệt hơn. Đch thn thầy trụ tr v thầy Hải tước l b chổi. L cau được chọn lấy phần xương, loại bỏ phần mềm. Ba hoặc bốn tu b thnh một chổi. Phần bẹ chổi được bện thnh một hng dọc như nan quạt, như thế khi qut sẽ rất thuận tiện, nhất l đối với những l mt cn đẫm hơi sương, nằm dưới mặt đất ct.

 

Nh cha cấm kỵ ch no qut l m ci lưng thẳng đuột. Phải cuối xuống một t cho phần bẹ chỗi vừa tiếp xc ngang với mặt đất. Khi qut, khng được tung chổi ln, m phải đưa tới, rồi dừng lại. Chổi ny dứt, chổi kia tiếp theo phải thẳng hng v song song. Khi đi hết một đường ngang rồi quay lại, nghệ thuật ny ph hợp với sn hnh vung hay chữ nhật. Phần sn của ch Mục Đồng rất vung vức, nn ứng dụng rất chuẩn. L được qut từ bốn hướng, dồn lại thnh đống, rồi lấy rỗ, ky hay dụng cụ hốt rc để hốt. Qut thế no m khi hốt rc rồi, khng thấy cn chừa lại đống đất l thnh cng, tức l khi qut, chỉ qut đủ mạnh để l đi, m khng la cả đất. Nghệ thuật ny, những ngy đầu khng dễ thực hiện cht no.

 

Ngy đầu tin thực hiện xong nhiệm vụ, i chao l thch! Cả một khoảng sn đầy l, giờ đy đ được tm thnh bốn đống rc gọn gng như gian hng. Ch đứng nhn một cch sung sướng, tự thầm khen mnh i sao mnh giỏi qu, d những đường chổi chưa được thẳng hng như lời thầy dạy lắm.

 

Tưởng như thế l xong, ai d hm sau, thầy lại c bi học mới cho việc qut l, cũng chnh phần sn ny, cũng với cy chổi đ. Thầy dạy:

- Khi đang qut, nếu thấy c cy cỏ no mọc bậy, th tiện tay nhổ đi, cho vo khu rc đang qut. Hoặc nếu thấy c l rụng trong chậu kiểng, hay trn gốc cy, khng qut được th th tay nhặt xuống cho sạch, rồi tiếp tục qut.

 

Hm sau nữa, một chuyện lạ trong đời m lần đầu tin ch được nghe cũng về chuyện qut l, m ngay trn miếng đất nhỏ ny. Đ l, qut l m c đọc thơ (nh cha gọi l bi kệ). Sau ny, ch mới biết khng ring g việc qut l, m tất cả mỗi việc lm, mỗi cử chỉ oai nghi trong chốn thiền mn đều c một bi thi kệ m bắt buộc cc ch điệu cũng như Sadi đều phải học thuộc lng v thầm qun tưởng bi kệ đ trong khi lm việc tương ứng. Trong bốn quyển luật tiểu, quyển ny l thứ nhất, tn gọi l Tỳ Ni Nhật Dụng Thiết Yếu, tức l những php tắc tm gọn để sử dụng hằng ngy. Bi thơ về việc qut l m một ch tiểu cần phải thuộc lng v thầm đọc khi qut l như sau:

Cần tảo Gi Lam địa

Thời thời phước huệ sanh

Tuy v tn khch ch

Diệc hữu Thnh Nhn hnh.

 

Nghĩa l:

Sing qut đất Gi Lam[*]

Phước huệ trỗ thường khi

Tuy cha khng khch khứa.

Cũng c Thnh Thần đi.

 

Cứ thế mỗi ngy, ch lại được học một bi học mới. Sau đ, cn bao nhiu việc phải học, phải bắt chước cc ch lớn lm theo, v.v. Nếu một cậu b thiếu nin cn ở nh, bắt lm nhiều việc như thế mỗi ngy, cậu b sẽ cảm thấy khng hi lng, v bố mẹ cũng khng muốn con mnh lm nhiều việc như thế. Nhưng ngược lại, cc ch tiểu trong cha lại quan niệm khc, được lm thm một việc lại thm một phần cng đức, ni chung l lm nhiều phước nhiều. Khng những thế, cc ch lại cn được học thm nhiều thứ rất qu (như những bi thơ), niềm vui m thầm pht sinh, sự hạnh phc của tuổi thơ cứ theo mỗi nụ cười tươi nhuận hằng ngy m lớn dậy.

 

Ngoi việc qut l, ch cn học được những g? Đời sống xuất gia c g li cuốn ra sao, xem tiếp hồi sau sẽ r.

 

 


 

[*]  Gi Lam, ni cho đủ l Tăng Gi Lam Ma, được phin m từ tiếng Phạn l Sangharama, nghĩa l nơi cư tr của tăng chng, dịch l tu viện, cha chiền đều được. Theo thời gian biến ha của ngn ngữ, n cn được viết tắc chỉ một chữ Lam. Tiếng Việt mnh c thuật ngữ Danh Lam Thắng Cảnh, nhưng t ai hiểu nguồn gốc của chữ Lam, tức l cha ny.

 

 

Xem HỒI 3

 

 

 

    Mục Đồng
 

 

 

 

Trang Thơ & Truyện: Mục Đồng                |                 www.ninh-hoa.com