Trang Thơ & Truyện: Mục Đồng                |                 www.ninh-hoa.com



 

 Trần Thanh Thiên
Bút hiệu: MỤC ĐỒNG

   Người làng B́nh Thành,
xă Ninh B́nh.

 Cựu học sinh trường
Trung Học Nguyễn Trăi
niên khóa 1992-1995.
YÊU Và Bị YÊU

 



Hiện đang du học
tại Delhi, Ấn Độ.

 

 

 

 

 


LỄ HẰNG THUẬN
(Đám Cưới Tại Chùa)

Mc Đồng

                                Kỳ 1

1. Duyên khởi

Từ lâu nay, đa số chúng ta có cái nh́n rất xa lạ khi ghép 2 cụm từ “đám cưới” và “Phật Giáo” với nhau. Nhất là các bạn trẻ khi nói đám cưới được tổ chức tại chùa đều tỏ ra rất mới lạ, ngơ ngác và thường đặt ra dấu hỏi “Làm sao có thể”? Nhưng, xin trả lời các bạn rằng: Tại sao không thể? Vấn đề này chúng ta sẽ bàn cụ thể hơn trong mục “Quan điểm”. Thời gian gần đây, với sự đẩy mạnh Hoằng pháp đi vào đời, với sự trổi dậy và phát triển của các Câu lạc bộ Thanh Niên Phật Giáo, một khái niệm đă dần dần trở nên quen biết với bạn đọc trên các mặt báo Phật Giáo đó là “Lễ Hằng Thuận”.

 

Lễ Hằng Thuận là một đám cưới được tổ chức theo nghi thức Phật giáo. Các tôn giáo khác đều có nghi thức trong khi kết hôn, Phật giáo cũng có một nghi thức cho hai bạn trẻ Phật tử nhân ngày kết hợp với nhau và bắt đầu cuộc sống vợ chồng theo sự soi đường của ánh sáng Phật Pháp. Nghi thức đó được gọi là Lễ Hằng Thuận. V́ thời cuộc, v́ sự tiếp cận văn hóa thuần túy cổ điển và nặng phần thờ phụng, nên những khái niệm “sống” của Phật Giáo dần dần bị quên lăng, thay vào đó là khái niệm “chết”. Với ngả rẽ này, Phật Giáo trong ḷng đa số quần chúng chỉ là Đạo của thờ cúng, của sự an hưởng tuổi già … Đây là một sự lệch lạc to lớn. Bởi đức Phật là một nhà giáo dục vĩ đại, Ngài đến với cuộc đời này chỉ để dạy cho chúng sanh con đường sống hạnh phúc. Đạo Phật không hề tách rời khỏi cuộc đời.

 

Người khởi xướng ra lễ Hằng Thuận là cụ Đồ Nam Tử. Ông tên thật là Nguyễn Trọng Thuật (1883 - 1940) quê ở Hải Dương. Ông vốn là một nhà nho, sau chuyển qua theo đạo Phật và là người cổ vũ phong trào chấn hưng Phật giáo nước nhà. Hưởng ứng lời kêu gọi của Đồ Nam Tử, năm 1971, Hoà Thượng Thích Thiện Hoa – bậc tiên phong trong công cuộc Hoằng Pháp của Phật Giáo Việt Nam sau thời kỳ chấn hưng– đă dùng hai chữ “Hằng Thuận” để chỉ việc kết hôn trước cửa Phật.

 

Vào năm 1930, gia đ́nh bác sỹ Tâm Minh - Lê Đ́nh Thám là người đầu tiên đă tổ chức lễ cưới theo nghi thức Phật giáo, dưới sự chứng minh của chư Tăng chùa Từ Đàm, Huế cho Ưu-bà-di Lê Thị Hoành và Ưu-bà-tắc Hoàng Văn Tâm. Đây có thể nói là hai người Phật tử Việt Nam đầu tiên trong quan hệ cô dâu - chú rể nhận được sự chúc phúc của Tăng Ni trong lễ cưới. Từ đó, một khái niệm mới, một nghi thức mới đă dần dần mở ra cho giới trẻ để có một đám cưới đầy đủ ư nghĩa, theo tín ngưỡng của ḿnh, và bắt đầu sống tỉnh thức trong bối cảnh gia đ́nh của những người Phật tử.

 

Với những ư nghĩa cao đẹp đó, Lễ Hằng Thuận ngày một đi vào đời sống nhiều hơn, và được giới trẻ hiện nay quan tâm bởi lẽ nó được tổ chức đơn giản, không cầu kỳ, lại vừa mang ư nghĩa truyền thống xen lẫn nét hiện đại nơi Thiền môn. Lễ cưới trong chùa sẽ là hành trang tốt cho các bạn trẻ. Họ đến với đạo để được tu học, để được sống trong tinh thần Phật dạy. 

 

Mặc dù, đây không phải là một truyền thống của Phật giáo, nhưng việc tổ chức một nghi thức đơn giản cho lễ cưới của người Phật tử trong chùa là vấn đề cần được đặt ra, khuyến khích thực hiện nhiều hơn. Được như vậy, Phật Giáo mới lấy lại h́nh ảnh chính thức của nó là Đạo để sống hạnh phúc, giữ vững được ḷng tin và nhận thức của tín đồ trước âm mưu cải đạo của các tôn giáo ngoại lai. Đây là một phương tiện để đem Phật Pháp vào đời, nếu không ư thức được mà măi đóng khung trong chuyện cúng kính, cầu siêu th́ Phật Giáo ngày càng xa rời thực tế, khiến tín đồ lơi lỏng dần con đường chánh tín của ḿnh, đồng thời khiến quần chúng cũng có cái nh́n xa lạ, quan niệm sai lệch đối với Phật Giáo. Đúng như tâm nguyện của Đồ Nam Tử khi khởi xướng phong trào này như một dạng của sự cải cách Phật Giáo, cụ cho rằng Đạo Phật nên được dấn thân và hoà hợp vào quần chúng.”

 

2.  Nghi thức thông thường

Ḥa thượng Thích Chơn Thiện trong tác phẩm Hoa Ngọc Lan có viết: “Nghi lễ đơn giản bao gồm phần cầu an, trao nhẫn cưới và các lời dạy của chư Tăng. Thầy trưởng và thầy pháp huynh thường nói lại kinh Đảnh lễ sáu phương (thuộc Nikàya và A-hàm), nhấn mạnh phần bổn phận vợ đối với chồng - chồng đối với vợ, trước lúc trao nhẫn.”

 

Nghi lễ được tiến hành cũng gần giống như lễ cưới thông thường chỉ khác một điều vị chủ hôn là chư Tăng, Ni. Bên cạnh đó, có nghi lễ cầu an và quan trọng là những lời huấn dụ, dặn ḍ được coi là một thời Pháp thoại của vị chủ lễ hay một Giảng sư đại diện trong buổi lễ.

 

Thông thường trong một buổi lễ Hằng Thuận, mô h́nh được sắp xếp như sau:

 

Chư Tăng sẽ đứng ở phía trên điện Phật, hoặc vị trí của Chủ Lễ, gia đ́nh quan viên hại họ cùng bạn bè sẽ đứng ở hai bên, đối diện nhau ở dưới lễ đường, hoặc ngồi dự  ở những dăy ghế được bố trí hai bên hướng về bàn Phật nếu là lễ Hằng Thuận tổ chức trong Hội trường, giảng đường sau khi dâng hương cầu nguyện tại chính điện. Khi buổi lễ diễn ra, tân lang và tân nương sẽ quỳ trước mặt Chư vị Tôn Đức Tăng, Ni. Nếu cô dâu hoặc chú rễ chưa quy y, th́ trước nghi lễ cưới, thầy Chủ lễ sẽ làm lễ Quy Y, truyền năm giới tại gia cho họ.

 

Phần nghi lễ cầu nguyện theo Nghi thức Thiền môn do chư Tăng, Ni thực hiện. Thường là tụng bài kinh Hạnh Phúc, sám Cầu An và Hồi hướng công đức, tuyệt đối tránh việc ê a dài ḍng.

 

Gần đây, một số tự viện, chư Tôn Đức có thêm phần sái tịnh nhẫn cưới rồi trao lại cho đôi vợ chồng, hoặc đeo ngay trong lễ Hằng Thuận, hoặc để đeo cho nhau sau trong lễ cưới tại gia đ́nh.

 

Tiếp theo, hai người sẽ quỳ xuống phát nguyện trước Đức Phật sẽ sống như thế nào đúng theo lời Phật dạy để có được sự hạnh phúc, ḥa thuận gia đ́nh; trước khi hoặc sau khi nhận lời ban phúc và răn dạy của vị Chủ lễ. Nội dung bài pháp ngắn của vị Tăng chủ lễ thường là nói về: Đạo làm con đối với cha mẹ như thế nào? Đạo làm chồng đối với vợ phải ra sao và ngược lại. Sau khi nghe lời giáo huấn của chư Tôn Đức xong, cả hai vợ chồng đồng phát nguyện hồi hướng công đức đến cho tất thảy mọi người, mọi loài.

 

Có nhiều gia đ́nh, nhân dịp này, họ muốn tu tạo thêm Phúc Đức, phát nguyện cúng dường trai tăng, dâng ít phẩm vật lên Tam Bảo để tích lũy phước điền. Hoặc có nhiều thể hiện khác như: bố thí, phóng sanh, chia sẻ cùng bạn bè thân thuộc … tùy mỗi nơi tổ chức có thể gia giảm, thêm bớt.

 

Nghi lễ chỉ là tượng trưng, vấn đề là đánh động được dấu mốc quan trọng của hai vợ chồng trong ngày đặc biệt này. Đối với người đời, nói đến lễ cưới th́ họ đều cho rằng đó là điều vô cùng thiêng liêng và mang nhiều ư nghĩa của một đời người. Với người con gái vu quy, đây là ngày cô được thừa nhận đă có gia đ́nh, đă trưởng thành và đă có khả năng trở thành người vợ, người mẹ. Với chàng trai đón dâu mới và lập một mái ấm gia đ́nh, xă hội sẽ biết tới anh với cương vị  một người chồng, người cha và là chỗ dựa ấm áp cho vợ con sau này.

 

Cho nên, trong ngày đặc biệt này, họ muốn có những việc làm ǵ đó để đánh một dấu mốc quan trọng linh thiêng, hướng thiện và sẽ là ngă rẽ đúng đắn, thuần mỹ trong suốt cuộc đời sau này. Trong phần răn nhắc bổn phận của người Phật tử tại gia, thầy Chủ Lễ sẽ nhắc đến giới đầu tiên là “Không sát sanh hại vật”. Cố nhiên, theo lời dạy đó, buổi lễ Hằng Thuận tại chùa đương nhiên phải đăi bằng tiệc chay để tránh tối thiểu việc sử dụng máu thịt của chúng sanh để làm phần khoải khẩu. Dĩ nhiên, chúng ta không bài xích tiệc mặn, nhưng có thể tổ chức cho lễ cưới phần hai ở tư gia hay nhà hàng, c̣n ít nhất trong lễ Hằng Thuận tại chùa, chúng ta nên tránh. Các bạn tân lang, tân nương, nếu là Phật tử thuần thành, phát tâm làm tiệc chay từ đầu đến cuối th́ càng quá tốt.

 

 

Xem Kỳ 2

 


   Mục Đồng
 

 

 

 

Trang Thơ & Truyện: Mục Đồng                |                 www.ninh-hoa.com