Cầu Sắt Sông Dinh năm 2000 - Nguyễn Văn Thành
Trang Thơ & Truyện: Mục Đồng                |                 www.ninh-hoa.com



 

 Trần Thanh Thiên
Bút hiệu: MỤC ĐỒNG

   Người làng B́nh Thành,
xă Ninh B́nh.

 Cựu học sinh trường
Trung Học Nguyễn Trăi
niên khóa 1992-1995.
 

---˜ ] ---

Hiện đang du học
tại Delhi, Ấn Độ.

 

 

 

 

 


C
on RỒNG Á ĐÔNG

Mc Đồng

? ˜ { @

Hầu hết tất cả biểu tượng kiến trúc đền chùa, hay trên các tiết họa hoa đèn ở Việt Nam, chúng ta đều thấy có biểu tượng long phụng, hay tứ linh long lân quy phụng; mà chủ yếu là con rồng. H́nh tượng rồng th́ rất nhiều, nhưng h́nh dáng thật của con rồng thế nào, chưa ai thấy. Chúng ta chỉ có thể t́m hiểu nó qua các tài liệu sách vở, kinh điển.

 

Theo Phật Quang Đại Tự Điển quyển 3, Thích Quảng Độ dịch, Hội Linh Sơn Đài Bắc xuất bản, năm 2000, Rồng, tiếng Phạn là Nāga, là một trong 8 bộ chúng ủng hộ Phật Pháp: Thiên, Long, Dạ xoa, Càn thát bà, A tu la, Ca lâu la, Khẩn na la, Ma hầu la già.

 

Rồng đứng đầu trong giống loài gọi là Long Vương, hay Long Thần, mà truyền thuyết dân gian hóa đă tưởng tượng nên h́nh ảnh một vị Lăo Vương đầu có sừng, khuôn mặt như h́nh vẽ con Rồng truyền thuyết. Một số tài liệu mô tả, Rồng là loại quỷ (có thuyết cho là súc sinh) có thân h́nh giống rắn sống ở trong nước, có sức thần gọi gió kêu mưa. Trong thần thoại Ấn Độ, rồng là một thứ nửa thần có mặt người, đuôi rắn, gồm 1000 giống, do vợ của thần Kaśyapa là Kadru sinh ra, ở trên đất hoặc dưới cung rồng Pātāla.

 

Theo phẩm Súc Sinh trong kinh Chính Pháp Niệm Xứ, quyển 18, th́ Long Vương thuộc loại súc sinh, là quả báo của người ngu si, nóng giận. Chỗ ở của rồng gọi là Hư Lạc Thành. Rồng có 2 loại: Pháp hành Long Vương, và Phi pháp hành Long Vương.

 

Pháp hành Long Vương có 7 đầu, như các long vương Tượng Diện, Bà tu cát, Đắc xoa ca, Bạt đà la, v.v... là loài ít sân si, hay làm việc phúc đức, cho nên không bị cái khổ cát nóng, do tâm tốt nên làm mưa đúng thời vụ, giúp cho ngũ cốc ở thế gian được mùa.

 

Phi pháp hành Long Vương gồm có Ba la ma thê, T́ mưu lâm bà, Ca la, v.v... Loài này thường làm những việc bất thiện, không kính Sa môn, Bà la môn, nên thường chịu cái khổ cát nóng, do tâm ác nên làm mưa to gió dữ, khiến ngũ cốc hư hại.

 

Theo phẩm Long Điểu trong kinh Trường A Hàm, quyển 19, rồng có 4 loại: đẻ trứng, đẻ bọc, sinh nơi ẩm ướt và tự nhiên hóa sinh, thường bị bốn loài Kim xí điểu (đại bàng cánh vàng) nuốt ăn, nên Long chúng đau thương tới thưa tŕnh đức Phật, xin được cứu giúp. Đức Phật v́ ḷng thương yêu chúng sanh vô hạn, nên dùng phương tiện che chở cho các rồng con, đồng thời giáo hóa loại Kim xí điểu, hứa cho thức ăn mỗi lần Phật và chúng Tăng thọ thực. Ngày nay, khi cúng quá đường, chư Tăng thường xuất ra ít cơm và chú nguyện cho thị giả đi xuất sanh. Truyền thống đó xuất phát từ kinh này vậy.

Theo kinh Phật Mẫu Đại Khổng Tước Minh Vương, quyển thượng, Long Vương có loài đi trên mặt đất, hoặc ở trong hư không, hoặc trên núi Diệu Cao, hoặc ở dưới nước. Có loài Long Vương 1 đầu, có loài không chân, 2 chân, 4 chân, nhiều chân, v.v...

 

Trong thiền môn, những bậc cao Tăng thạc đức cũng thường được dùng h́nh ảnh rồng và voi để tán dương, như “Long Tượng Thiền Môn”. Kinh điển Phật giáo cũng có nhiều giai thoại ca ngợi loài rồng này:

 

Theo Tứ Phần Luật Hàm Chú Giới Bản Sớ Hành Tông Kí, quyển 5, xưa kia, có Phạm chí Loa Kế sống ở bờ sông Hằng, thường bị rồng quấy nhiễu, đức Phật bảo vị Phạm chí hăy xin hạt châu ở dưới cổ con rồng (long châu) th́ nó sẽ không đến quấy nhiễu nữa.

 

Kinh điển được gọi là “Long Chương” v́ cuốn tṛn lại h́nh tượng giống như rồng vậy. Long Cung là chỗ ở của rồng. Theo truyền thuyết, dưới đáy biển lớn, Long vương dùng sức thần thông hóa ra cung điện, làm nơi giữ ǵn của báu và kinh điển khi Phật pháp bị suy tàn ở thế gian. Sở dĩ kinh điển Phật giáo Đại thừa thường được gọi là Long Tạng, v́ tương truyền, sau khi đức Phật nhập diệt, kinh điển Đại Thừa được cất giữ tại Long Cung. Cảnh Đức Truyền Đăng Lục, quyển 23, ghi: “Tăng hỏi: Thế nào là cảnh giới thắng diệu? Sư đáp: Khi Long Tạng mở, kinh điển phân minh.

 

Theo kinh Trường A Hàm, quyển 19, dưới đáy biển lớn có cung điện của Long vương Ta Kiệt; c̣n khoảng giữa núi Tu Di và núi Khư Đà có cung điện của 2 vị Long vương Nan Đà và Bạt Nan Đà. Theo phẩm Thỉnh Phật trong kinh Hải Long Vương, quyển 3, Hải Long Vương đến núi Linh Thứu, nghe đức Phật thuyết pháp, được ḷng tin vui mừng, muốn thỉnh Phật đến Long cung trong biển để cúng dường, nên dùng thần thông hóa làm cung điện.

 

Bồ tát Quán Thế Âm cũng đă từng hiện làm thân rồng để thuyết pháp hóa độ cho các loài rồng. Phẩm Phổ Môn trong kinh Pháp Hoa ghi: “Nếu cần dùng thân Trời, Rồng, Dạ Xoa, Càn Thát Bà, ... để độ th́ liền hiện ra những thân ấy mà nói pháp.

 

Loài rồng cũng có Phật tánh, và nhanh chóng thành Phật theo phẩm Đề Bà Đạt Đa, kinh Pháp Hoa: Long Nữ là con gái vua rồng Ta Kiệt La, mới có 8 tuổi mà trí tuệ sắc bén, có khả năng thọ tŕ bí tạng sâu xa của Phật, trong khoảng giây lát phát tâm Bồ Đề, liền được bất thoái chuyển. Long Nữ lại dâng cúng đức Phật một viên ngọc quư, nhờ công đức ấy chuyển thân nữ thành thân nam, đầy đủ hạnh Bồ tát. Trong khoảng sát na, ngồi trên hoa sen báu, thành Đẳng Chánh Giác, đủ 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp.

C̣n trong tín ngưỡng Trung Quốc đời xưa, Rồng chỉ cho “loài động vật có vảy ḿnh dài” nói chung, vào tiết xuân phân th́ lên trời, đến tiết thu phân  th́ xuống đất. Loài có vảy th́ gọi là Giao Long, loài có cánh th́ gọi là Ứng Long, loài có sừng th́ gọi là Cầu Long, loài không sừng th́ gọi là Li Long, loài không bay được th́ gọi là Bàn Long.

Do rồng là loài chỉ tồn tại trong truyền thuyết, ít có ai tận sở mục, cho nên đôi khi cũng khá nhiều huyền thoại và câu chuyện liên quan đến loại động vật linh thiêng này. Bên cạnh đó, những ǵ cao quư, thiêng liêng, người ta cũng thường dùng h́nh ảnh rồng để ví. Như măo vua có tượng rồng, áo vua có h́nh rồng, những ǵ liên quan đến vua đều có rồng, và ngay cả cơ thể của vua cũng gọi là “long thể”.

 

Rồng c̣n là biểu tượng Văn Hóa Việt Nam. Ngay thủ đô Hà Nội ngày trước mang tên là Thăng Long. Tương truyền, vua Lư Thái Tổ khi đi đến thành Đại La, thấy thế đất rồng cuộn hổ ngồi, mây trên trời cao h́nh ảnh biến h́nh thành dáng rồng bay lên hùng vĩ. Do đó, vua quyết định lấy tên là Thăng Long và dời đô từ Hoa Lư (Ninh B́nh) về đây. Các tỉnh miền Bắc nước ta cũng thường có phong tục múa rồng, bên cạnh múa lân, sư tử.

Người viết chữ đẹp thường được ví như “rồng bay phượng múa”. Hoặc ai mà nói chuyện liến thoắng, lém lỉnh, th́ được gọi là “nói như rồng như phượng”. Vợ chồng cũng được ví như rồng phụng. Trên cặp đèn nến lễ thành hôn bao giờ cũng có h́nh con rồng và phụng. Khi vợ chồng sum họp th́ rồng phụng, khi tan đàn xẻ nghé th́ hùng bi ai oán:

 

“Sơ hân loan phụng ḥa minh

Thứ vọng hùng bi hiệp mộng.”

 

Trong ngày Tết truyền thống Việt Nam, ngoài việc trang hoàng, múa rồng, một sự kiện khác cũng khá quan trọng là ngày 23 tháng chạp, cúng tiễn ông Táo về trời, người ta thường cúng con cá chép sống, mục đích là để nó hóa rồng bay về trời cùng Táo Công. Theo truyền thuyết xưa, trong một cuộc thi do nhà trời tổ chức cho tất cả các loại thủy tộc, chỉ có con cá chép đă vượt được Vũ Môn, và biến thành rồng.

 

Các chùa theo truyền thống miền Bắc nước ta, bao giờ cũng có thờ ṭa “Cửu Long”, tức là gắn liền với sự kiện đức Phật Thích Ca đản sinh. Theo truyền thuyết, khi thái tử Tất Đạt Đa được hoàng hậu Ma Da sinh ra tại vườn Lâm Tỳ Ni, có chín con rồng từ trời cao bay xuống phun nước tắm cho Ngài. Cũng nhân sự kiện này, lễ Phật Đản PL. 2552 vừa rồi, trong đoàn diễu hành xe hoa cúng dường Phật Đản tại Ninh Ḥa, có một chiếc xe hoa trang hoàng cảnh “Cửu Long Phún Thủy”, tức 9 con rồng phun nước tắm cho đức Phật sơ sinh. Đây có thể nói là tác phẩm nghệ thuật rất có giá trị, do Phật tử Bảy Ẩu chỉ đạo và Tăng chúng Phật tử chùa Long Hải cùng nhiệt tâm thiết trí nhân sự kiện trọng đại: ngày lễ Phật Đản được Liên Hiệp Quốc tổ chức tại Việt Nam.

 

Một vài chi tiết sưu tập từ nhiều nguồn về loại biểu tượng đặc biệt này, chắc chắc là không làm sao đầy đủ chi tiết. Rất mong được sự chỉ giáo của các bậc trưởng thượng niên cao, chắc chắn các cụ c̣n tri tường nhiều hơn thế nữa, xin được đón nhận để bổ sung cho việc sưu tập tư liệu c̣n thiếu khuyết trên.

 

? ˜ { @ 

Mục Đồng
 

 

 

 

Trang Thơ & Truyện: Mục Đồng                |                 www.ninh-hoa.com