Trang Thơ & Truyện: Mục Đồng                |                 www.ninh-hoa.com



 

 Trần Thanh Thiên
Bút hiệu: MỤC ĐỒNG

   Người làng B́nh Thành,
xă Ninh B́nh.

 Cựu học sinh trường
Trung Học Nguyễn Trăi
niên khóa 1992-1995.
 



Hiện đang du học
tại Delhi, Ấn Độ.

 

 

 

 

 


 CHÙA BỬU  QUANG

Mục Đồng

 

 

1. Tên gọi - Địa chỉ

       Chùa Bửu Quang tọa lạc tại thôn Phong Phú, xă Ninh Giang, thị xă Ninh Ḥa, cách trung tâm Thị xă khoảng 1,5km về phía Đông. 

2. Lịch sử

       Chùa Bửu Quang xưa nằm trên mạn Đông Bắc núi Sầm, nơi c̣n dấu tích nền chùa và tháp tổ Đại Thành đă bị người dân lấy đất cất nhà; sau dời về G̣ Chùa, cũng thuộc làng Phong Phú; sau đó nữa dời về G̣ Phướn, tức vị trí hiện tại.

       Chính diện tiền đường có bảng tên chùa bằng gỗ khắc chữ Hán “Bảo Quang Tự” được xác định là có từ năm Tự Đức thứ 15 (1861). Tuy nhiên, nếu căn cứ vào hoành phi, long vị thờ tại chùa, cũng như các cổ tháp ở núi Ḥn Sầm và G̣ Chùa th́ rất khó để xác định niên đại khai sơn chùa.

       Trên long vị chung 2 vị Tổ thờ tại chùa, 1 ḍng ghi: “Phụng vị Tự Tổ Chánh Tông Tam Thập Tứ thế thượng Minh hạ Phụng húy Thông Thọ Ḥa thượng Giác Linh tọa vị”. Từ long vị này, người ta suy đoán Ngài là vị khai sơn chùa Bảo Quang. V́ chữ Minh ở đây cùng đời với chữ Minh Lượng của Tổ khai sơn chùa Bửu Phong - Phong Ấp.

       Cũng long vị đó, ḍng bên cạnh ghi: “Phụng vị viên tịch Bổn sư khai Bảo Quang tự thượng Liễu hạ Sanh húy Phổ Lư Ḥa thượng Giác Linh tọa vị”. Điều này xác định rằng: Tổ Liễu Sanh khai sáng chùa Bảo Quang, và người lập long vị này chính là người đệ tử kế thế, Tổ Đạt Thứ.

       Dựa vào thời gian các Tổ cùng chữ Liễu hành đạo tại Ninh Ḥa, có thể Tổ Liễu Sanh ở Ninh Ḥa vào nửa đầu thế kỷ 19, và khai sáng chùa Bảo Quang khoảng từ năm 1830 (đời Minh Mạng). Long vị có ghi Ngài sinh năm Nhâm Tư (1792), tịch năm Giáp Dần (1854). Theo đó, Ngài đă hành đạo tại thôn Phong Phú trên 20 năm, và truyền thừa cho đệ tử là Tổ Đạt Thứ kế thế trụ tŕ. Ở đây, ta thấy năm Tổ khai sơn tịch (1854) trước năm được ghi trên bảng hiệu chùa (1861), như vậy chùa phải có từ trước đó.

       Năm 1861, chùa được di dời từ G̣ Chùa về vị trí hiện nay. Quá tŕnh dời chùa lần 2 này, quả chuông quá nặng khiến cầu găy rơi ch́m xuống ao. Hơn trăm rưỡi năm qua, quả hồng chung hiện vẫn c̣n ẩn ḿnh dưới mặt đất.

       Chùa đă trải qua nhiều lần trùng tu vào các năm: 1901, 1944, 1989 và mới đây là năm 1996. 

3. Các đời truyền thừa

       - Tổ Minh Phụng, có long vị nhưng không ghi “khai sơn”

       - Tổ Liễu Sanh - Phổ Lư khai sơn.

       - Tổ Đạt Thứ - Phước Trung. Ngài là đệ tử Tổ Liễu Sanh, viên tịch năm Giáp Thân (1884).

       - Năm 1925, sư Vô Lượng từ Phú Yên vào trụ tŕ chùa Bảo Quang được 9 năm, rồi đến trụ tŕ chùa Bảo Phước (Hậu Phước - Ninh Hà), nên không có long vị thờ tại chùa Bảo Quang.

       - Năm 1935, sư Từ Pháp - Bửu Cảnh trụ tŕ. Ngài người Vạn Ninh, xuất gia tu học với Ḥa thượng Nhơn Sanh, có pháp danh Tâm Chư. Ngài xả báo thân năm 1963. Long vị thờ tại chùa.

       - Ḥa thượng Thông Thắng - Từ Châu trụ tŕ từ 1975 - 1956

       - Năm 1994, Ni sư Như Hạnh được thỉnh về trụ tŕ cho đến nay.  

4. Về 3 ngôi tháp cổ ở Ḥn Sầm

       Cần nói thêm rằng, trước khi Tổ Liễu Sanh khai sáng chùa Bảo Quang th́ làng Phong Phú đă có một ngôi chùa tại núi Ḥn Sầm, trên vùng mà ngày nay người ta gọi là Trảng Chùa (v́ chắc chắn có chùa nên mới có tên gọi Trảng Chùa). Tại đây có dấu tích một cái giếng lạng đă bị thời gian vùi lấp và một ngôi tháp cổ (tháp A) nằm ở mặt Nam núi Sầm, nhưng chùa tên ǵ và tháp của ai vẫn không được biết. Gần đây, (khoảng năm 2018) ngôi tháp được phục hồi, xây 5 tầng và dựng bia với nội dung “Thiên Tứ khai sơn Bào Diệp tự Lâm Tế Chánh Tông tam thập ngũ thế thượng Thiệt hạ Thể hiệu Triêm Ân tổ sư bảo tháp.”  Có thể liên quan đến chùa Bàu Lá đă mất tích ngày trước nằm ở phía Bắc núi Đất, v́ hai chữ “Bào Diệp”.

 

Tháp A

       Ngôi cổ tháp ở mặt Bắc núi Sầm (tháp B) cũng có 7 tầng như ngôi ở mặt Nam, cũng không có tháp hiệu. Hiện nay, tháp này đă được trùng tu mới, cao 5 tầng, với bia hiệu là: “Tự Lâm Tế chánh tông, tam thập tứ thế, khai sáng Bảo Quang tự húy thượng Minh hạ Phụng hiệu Thông Thọ đại lăo Thiền sư chi bảo tháp”. Theo ông Trần Sâm, gần 90 tuổi, nhà ngay tại chân tháp, khẳng định: Việc trùng tu tháp B này là “nhầm lẫn”. Mặt khác, những thông tin được khắc trên bia của 2 tháp cổ sau quá tŕnh trùng tu gần đây cũng gây rất nhiều tranh căi.
 

Tháp C

       Ngôi cổ tháp ở G̣ Chùa (tháp C), từ lâu được xem là tháp Tổ Liễu Sanh cũng không thấy bia ghi pháp danh Tổ.

5. Cảnh quan - Kiến trúc - Thờ tự

       Từ cổng đi vào, điện Bồ tát Quán Thế Âm được dựng chính giữa mặt tiền chùa. Tiền đường được xây dựng theo dạng cổ lầu có hai tầng mái.

       Bên trong Chánh điện thờ Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, và Đức A Di Đà, bên phải thờ Quan Thánh, bên trái thờ Bồ tát Quán Thế Âm. Chuông gia tŕ ghi niên hiệu “Hoàng Triều Bính Ngọ Niên” (1906).

       Tổ đường bố trí theo kiểu đấu lưng với Chánh điện, thờ Tổ Tỳ Ni Đa Lưu Chi. Trong nhà Tổ có 1 báo chúng ghi niên hiệu “Hoàng Triều Thành Thái thập tam niên Tân Sửu” (1901).

       Phía Tây chùa là vườn tháp mới tạo, được Ni sư trụ tŕ thỉnh phần cốt của chư Tổ ở núi Sầm về, cũng như tu sửa lại tháp mộ cũ tại chùa bị hoang tàn lâu nay. 

5. Đạo tràng tu tập

       Ngày nay, chùa Bảo Quang vẫn lưu giữ truyền thống tu tập của bao đời chư Tổ theo lối Thiền - Tịnh song tu, vẫn thâm trầm nép ḿnh giữa chốn làng quê yên ả, mượn tiếng mơ sớm chuông chiều giúp thập phương thức giác tam nghiệp, lắng ḷng thanh tịnh, vơi dịu phiền năo chốn trần ai.

  

 

Mục Đồng
7/2022

 


 

 

 

 

 

 

Trang Thơ & Truyện: Mục Đồng                |                 www.ninh-hoa.com