trang truyện và Thơ của Trần Hà Thanh              |                 www.ninh-hoa.com

TRẦN HÀ THANH

  Cựu Hiệu trưởng:
Trung học Ninh Ḥa
(Trần B́nh Trọng)
Niên khóa 1971-1975


Hiện cư ngụ tại:
Tiểu bang California,
Mỹ Quốc


 

 

 

 

 


CHUYỆN GIÁO DỤC 
CUỐI NĂM 2016
Trần Hà Thanh
 

 

Giáo Dục ở Việt Nam sau ba thập niên đổi mới có nhiều chuyện lắm. Có thể gọi là nhũng chuyện dài nhiều tập. Đặc biệt trong tháng 11-2016 có những chuyện đáng nói.

 

Chuyện thứ nhất : Ông Bộ Trưởng Giáo Dục và Đào Tạo ( GDĐT ) bị Quốc Hội chất vấn : 300. 000 sinh viên ra trường không có việc làm. Ông Bộ Trưởng không trả lời trực tiếp, ông nêu vấn đề khác Việt Nam có 200. 000 tiến sĩ, 700 Giáo Sư Phó Giáo sư, mỗi ngày có một tiến sĩ, thế mà ông Bộ Trưởng cho c̣n thiếu. Ông c̣n nói có đến 6,5 triệu người trong biên chế ( được chính thức tuyển dụng ). .

 

Chuyện thứ hai : cũng do ư kiến của Ông Bộ Trưởng GDĐT. Chuyện xẩy ra ở Thị xă Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh : 20 cô giáo dạy tiểu học hay mầm non có ngoại h́nh trung b́nh trở lên được điều động đi hát và chuốc rượu cho một số quan chức địa phương. Chuyện xẩy ra như trái bom nổ, y như năm xưa tay Hiệu Trường PTTH ở Hà Giang điều đông nữ sinh đi mua vui hay giải sầu ǵ đó cho quan chức cấp trên. Chuyện xẩy ra lần nầy th́ Ông Bộ Trưởng GDĐT cho rằng Giáo viên đi tiếp khách cũng chỉ v́ “vui vẻ “ thôi hay việc giáo vien đi tiếp khách chưa đến nỗi nghiêm trong (!), rồi lănh đạo giáo dục địa phương lại đổ lỗi cho các cô giáo viên im lặng không phản ứng là đồng t́nh, giáo viên phải có bổn phận bảo vệ ḿnh trước khi tố cáo. Đây là lời phát biểu của hai quan chức thị xă Hồng Lĩnh ông Lê văn Hổ và ông Lê bá Thiêm : “ Chuyện đi tiếp khách là hoàn toàn trong sáng. Tuy nhiên trong các bữa tiệc, rượu vô th́ lời ra, ai đó có một hành động không đẹp th́ cũng là chuyện b́nh thường trong cuộc sống. ”

 

Ông Nguyễn văn Hổ là Chủ Tịch Thị Xă Hồng Lĩnh, c̣n ông Lê Bá Thiêm là Trưởng Pḥng Giáo Dục ĐT thị xă Hà Tĩnh.

 

Chuyện thứ ba Ông Phó Thủ Tướng nói Việt Nam có một triết lư giáo dục đó chứ, ông dựa vào UNESCO để nói Giáo Dục Việt Nam theo đúng tiêu chuẩn của UNESCO “: học để biết, học để làm, học để tự kiếm sống. Ông Phó Thủ Tướng nhầm triết lư giáo dục với mục đích của giáo dục ( Học để làm ǵ ). Chúng tôi sẽ bàn vấn đề nầy phần sau.

 

Chuyện thứ tư : Khi so sánh giáo dục ở Việt Nam và giáo dục ở Thái Lan vào thời điểm cuối năm 2016, một sinh viên Việt Nam đang du học ở Thái Lan đă nói : Được học tập trong môi trường giáo dục của Thái Lan đă giúp tôi nâng cao kiến thức và sự hiểu biết. Tôi đă nhận được sự giúp đỡ nhiệt t́nh của các giáo viên và bạn bè và tôi nhận thấy nền giáo dục ở đây khác hẳn với ở Việt Nam không có sự ép buộc học thộc ḷng hay nhồi nhét. Có lẽ đấy là lư do khiến giáo dục của Thái Lan đă hơn giáo dục của nước ḿnh rất nhiều lần ( Biết ơn đối với Trời, Phật, Đức Vua Rfa online ngày 24-11-2016 ).

Về chuyện thứ nhất : Ba trăm ngàn ( 300. 000 ) sinh viên tốt nghiệp không t́m được việc làm, đó là t́nh h́nh chung của xă hội : có những công việc cần người, nhưng không có người, trong lúc đó nhiều người cần công việc th́ không có việc. Thế rồi người ta lại hội thảo, bàn qua nói lại : Cho nên phải xă hội hóa, cho nên phải đổi mới, giáo dục sắp tới phải đáp ứng nhu cầu thực tế của xă hội để đào tạo. Cho nên chuyện vừa nêu không phải là thất nghiệp mà là không làm đúng cái chuyên môn được đào tạo. Người ta c̣n dẫn chứng theo các công ty đa quốc gia 80% nhân lực chưa đạt yêu cầu.

 

Nguyên do Đại Học Việt Nam chỉ nhắm chỉ tiêu trí thức hóa giai cấp công nông rồi từ đó trí thức hóa đội tiền phong của giai cấp công nhân. Giai cấp nầy là thành phần ṇng cốt của giai đoạn công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Thế là rất hiếm tiến sĩ nghiên cứu khoa học hoặc sáng chế trong lúc nhiệm vụ của tiến sĩ là nghiên cứu, t́m ra cái mới, nhất làkhông thể không có phát minh. Đa số tiến sĩ Việt Nam làm công tác quản lư, làm công tác hành chánh.

 

Hiện tại th́ ở Việt Nam có sự lạm phát chức danh Giáo Sư, Phó Giáo Sư so với mặt bằng tŕnh độ khoa học – công nghệ. Thế là tiến sĩ như một thứ trang sức. Từ đó mới có cảnh “ quan nhiều hơn lính “ như ở sở Thương Binh và Xă Hội tỉnh Hải Dương có 44 lănh đạo và 2 công nhân viên thuộc quyền !

 

C̣n khi nói đến vấn đề kiếm việc làm cũng như vấn đề thất nghiêp th́ có thể giải thích có nghiệp đâu mà thất. Nghiệp đây là tay nghề. Người xưa từng nói nhân sinh bách nghệ thế nhưng một sinh viên đă nói theo học ngành ǵ để được tuyển làm đại biểu quốc hội v́ cô sinh viên nầy đọc báo thấy thống kê cho biết 500 đại biểu quốc hội đều có văn bằng cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ …

 

Một sinh viên Việt Nam đang du học ở Hoa kỳ có lần mắng ông tài xế gốc Việt như thế nầy : thứ Việt Kiều tị nạn thất nghệp phải đi lái xe thuê ( ? ). Quan niệm về việc làm và thất nghiệp của lớp trẻ có học của đất nước Việt Nam ngày nay là thế !

 

C̣n nữa, đă gần nửa thế kỷ thanh b́nh mà vẫn c̣n quan niệm về nghề nghiệp :

 

                     Nhất Y nh́ Dược,

                     Tạm được có Bách Khoa

                     Chạy đôn chạy đáo mới qua sư phạm

            ( hoặc chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm )

 

Chuyện thứ hai : Trước đây hơn 30, năm kinh tế kinh tế chưa phát triển, nơi thành phố Hồ Chí Minh ( Saigon cũ ) đa phần thiếu nhi suy dinh dưỡng, cuộc sống khó khan, công nhân viên luôn âu lo “mất sổ gạo “. Thành phần giáo chức không ngoại lệ : dạy học không đủ sống phải đi làm thêm như lao động chân tay, nhưng cuộc sống không khá hơn. Rồi thời ấy cũng qua đi giờ đây có. h́nh ảnh ngôi trường khang trang, thầy cô giáo th́ sắc phục chỉnh tề và khoe sắc thế nhưng vừa rồi có chuyện những cô giáo ở Hà Tĩnh “ tự nguyện “ làm kiếp cầm ca mua vui cho các quan lớn. Gọi là tự nguyện v́ cấp trên trực tiếp của các cô lớn tiếng các cô không phản đối là đồng t́nh. Các cô không phải những ca sĩ chuy6n nghiệp chỉ là ca sĩ nghiệp dư nhưng đó là” cây nhà lá vườn “ được dâng hiến để cấp trên của cô được thăng quan tiến chức. Các cô th́ nhờ “ vốn tự có “ buộc phải đồng t́nh phai nghe nên cho lệnh của thủ trưởng nếu không tương lai sẽ mất việc. Người ta nói Hiệu Trưởng những Trường Mầm Non hay Tiểu Học điều hành công việc như những ông vua !

 

Đó là sự vô cảm giữa những người cùng chung một giống ṇi so với sự đồng cảm sau đây : Trước năm 2007 hai phái đoàn Việt – Mỹ đang thương thuyết để Việt Nam gia nhập Tổ chức WTO, cá nhân chống th́ nêu đủ lư do, phía bênh cũng nêu nhiều phản biện, phía bênh có một ư kiến rất nhân bản ; ‘ Cho họ ( phụ nữ Việt- Nam ) có cơ hội bán underwear c̣n hơn để mặc họ phải bán body.

 

Bán underwear ở đây có nghĩa là hàng dệt may xuất nhiều sang thị trường Hoa Kỳ, th́ nhiều công ăn việc làm, từ đó kinh tế phát triển ; bán body là bán thân xác : xuất khẩu cô dâu sang Đài Loan, Nam Hàn. H́nh thúc xuất khẩu cô dâu là sự nô lệ t́nh dục trá h́nh.

 

Trở lại câu chuyện vừa nêu : năm xưa chuyện những nữ sinh trung hoc ở Hà Giang không thấy hội phụ nữ hay đoàn thanh niên lên tiếng. Đó là một chuyện thật đáng buồn. Giờ đây chuyện mấy chục cô giáo ở Hà Tĩnh thay v́ lên tiếng ông Bộ Trưởng GDĐT trước hết cách chức hai nhân vật : ông Trưởng Pḥng GDĐT và ông Hiệu Trưởng Trường Mầm Non. C̣n chuyện tự nguyện hay không Bộ GDĐT cho điều tra chuyện xẩy ra cho biết hư thực. Tiếp đó đóng cửa dạy nhau. Đằng nầy ông Bộ Trưởng lai lên tiếng cho đó là chuyện “ vui vẻ “ không nên quan trông hóa vấn đề.

 

Không hiểu ông Bộ Trưởng ỏ ngoại quốc hoặc đi công tác ngoại quốc bao lâu mà không rành tiếng Việt đến thế. Chuyện “ vui vẻ “ là chuyện hành lạc nơi chốn yên hoa hay chốn b́nh khang …Thế mà ông nói cho được việc mà không lư ǵ đến sự tủi nhục của những cô giáo thuộc quyền. Từ đó người một người dân trong nước phản ứng: “ Không phải ông Bộ Trưởng thiếu kinh nghiệm chính trị, ông thiếu nền tảng giáo dục “.

 

C̣n chuyện thứ ba : Khi người ta đặt vấn đề : Việt Nam chưa có một triết lư giáo dục th́ ông Phó Thủ Tướng khẳng định : “ Triết lư giáo dục của Việt Nam trước hết là triết lư xây dựng đất nước dân giàu nước mạnh,dân chủ công bằng văn minh. Đó là xây dựng con người Việt Nam toàn diện, đức trí thể mỹ, có tinh thần dân tộc, có ḷng yêu nước và có trách nhiệm quốc tế “

 

Giới trí thức và dư luận không đồng t́nh cũng như phản đối quan điểm của ông Phó Thủ Tướng phụ trách khối văn hóa xă hội, khoa học, giáo dục và đào tạo.

 

Những điều ông Phó Thủ Tướng vừa nêu là chủ trương và mục tiêu của UNESCO không phải là triết lư giáo dục. Sau năm 1975 người ta đặt ra nhiều mục tiêu cho giáo dục Việt Nam để đào tạo người trí thức xă hội chủ nghĩa. Trước tiên lấy hiến chương 20-11-1920 Ba Lan làm kim chỉ nam cho giáo dục, rồ lại kế thừa có chọn lựa, một khi đă hội nhập vào cộng đồng quốc tế th́ lấy Tống Nho Quân Sư Phụ ra giảng giải Tôn Sư Trọng Đạo, Tiên Học Lễ Hậu Học Văn. Đến giai đoạn công nghiệp hóa xă hội hóa th́ ông Phó Thủ Tướng lấy mục tiêu cùa UNESCO gọi triết lư giáo dục Việt Nam. Theo UNESCO th́ học để biết, học để làm, học để tự khẳng định, để tự kiếm sống như nêu ở trên. Đó động lực thúc đẩy việc học, chứ không phải triết lư về giáo dục.

 

Chuyện thứ tư ; So sánh giáo dục ở Việt Nam và giáo dục ở Thái Lan. Cùng nhận định với sinh viên nêu trên, chị Thủy Tiên đang làm công tác tại một trường Đại Học ở Thái Lan cho biết cảm nhận về đất nước Thái, một nơi chị gắn bó và coi là quê hương thứ hai của ḿnh : “ Tôi đă sống và làm việc từ lâu tại đây, tôi thấy đất nước Thái Lan rất đáng sống, đấy là một h́nh mẫu cho sự phát triển cho Việt Nam chúng ta. Xă hội Thái có luật pháp nghiêm minh và rơ ràng mọi người về cơ bản được tôn trọng và b́nh đẳng. Họ có một nền giáo dục tốt và các chế độ an sinh xă hội tuyệt vời. “

 

Trước hết theo nhận xét của cá nhân tôi th́ bạn du học sinh cũng như cô Thủy Tiên thuộc thế hệ sinh sau 1975. Từ đó chúng so sánh 2 nền giáo dục Miền Nam Việt Nam và Thái Lan trước 1975 qua vài sự kiện sau đây :

Năm 1959 Vua Thái Lan Bhumibol ( vừa băng hà tháng trước ) cùng Hoàng hậu sang thăm Nam Việt Nam. Viện Đại Học Saigon trao tặng văn bằng Tiến Sĩ danh dự cũng như áo mảo Tiến Sĩ cho Vua Bumibol. Ngài rất hănh diện. Công việc của Ngài và Hoàng Hậu thời đó ngoài nghi thức ngoại giao như hội đàm với Tổng Thống VNCH, dư tiếp tân,Hoàng Đế và Hoàng Hậu thăm Đại Học Saigon và Huế. Chứng tỏ Vua đánh cao nền giáo dục VNCH thời đó. Bên cạnh đó phái đoàn giáo dục Nam Việt Nam được đón tiếp trọng vong ở Thái Lan. Thời đó nền giáo dục ở Miền Nam là khuôn mẫu cho các nước Đông Nam Á noi theo. Trước đó hơn 5 năm : năm 1954 Pháp trao trả chủ quyền cho Miền Nam và năm 1956 th́ quân đội viển chinh Pháp rút hẳn về nước. C̣n Việt Nam ngày nay sau hơn 40 năm thống nhất, giáo dục tụt hâu đến nỗi cho Thủy Tiên nói Việt Nam nên theo h́nh mẫu của Thái Lan cho sự phát triển giáo dục.

Chuyện ông Đại Sứ Thôi Đức Tân – Đai Sứ Đai Hàn Dân Quốc tại Miền Nam Việt Nam ( ngày nay Việt Nam gọi là Hàn Quốc ). Ông Tân có một người cháu, Ông xin ông  Khoa Trưởng Đại Học Văn Khoa Saigon đặc cách cho cháu ông có văn bằng tốt nghiệp cử nhân để dễ kiếm việc ỏ nước Hàn Quốc. Nêu chuyện cũ để thấy nền giáo dục vượt lên trên cả Nam Hàn thời đó. Nam Hàn giành độc lâp từ Nhật Bản năm 1945. Tính đến năm 1962 được 17 năm.

 

Ngày nay th́ người ta tâng bốc nước bạn không những vể giáo dục mà c̣n cả lănh vực phim ảnh ca nhạc để mong có chỉ tiêu đi hợp tác lao động và xuất khẩu cô dâu !

 

Qua bốn câu chuyện vừa nêu cho người ta thấy t́nh h́nh giáo dục ở Việt Nam tụt hậu đến mức báo động. Giáo dục Việt Nam đi về đâu qua bốn câu chuyện vừa nêu.

Trước t́nh h́nh đại học ế khách ( thiếu vắng sinh viên giàu có ), sinh viên đi du học xa như Mỹ hoặc gần nhất như Thái Lan só học sinh cấp trung học giảm v́ gánh nặng học phí và vô số lệ phí …, giới chức Bộ GDĐT đưa ra những biện pháp có tính vá víu chửa cháy :

Giảm số năm đào tạo bậc đại học 3 đến 4 năm.

Chấm dứt đào tạo tiến sĩ v́ đủ chỉ tiêu ( chỉ tiêu đề ra đến năm 2020 Việt Nam có 20. 000 tiến sĩ ).

 

Ở bậc trung học có phong trào “ ngăn ḍng bỏ học “. Báo Tuổi Trẻ hô hào quyên góp tiền bạc để cấp học bổng giúp các em học sinh nghèo nhưng liệu một con én có tạo được một mùa xuân không.

 

Song song với những việc vừa nêu, nên có những biện pháp cấp thời :

-Khuyến khích thực hiện vấn đề tự tri đai học về chương tŕnh đào tạo và nhân sự, chỉ tiêu đào tạo. Thế nào là tự trị đại học th́ nghiên cứu tham khảo Đại học Quốc Tế ở Việt Nam. Một khi có tư trị đai học th́ t́nh trang Đại Học là h́nh thức trung học kéo dài như hiện nay.

- Ở bậc trung hoc, chương tŕnh học thoáng và nhẹ nếu cho rằng đường học c̣n dài. Tuyên bố rơ ràng chi phí về xây dưng và phát triển cơ sở vật chất và lương giáo viên đều do học phí hoặc có sư đóng góp kinh phí của chính phủ ( Bộ GDĐT ).

 

Những việc làm trên nhằm mục đích tạo niềm tin của dân vào ngành giáo duc. /.

 

 

 

 

 Ngày 30 tháng 11 năm 2016

TRẦN HÀ THANH

 

 

 

 

 

 

 

 

trang truyện và Thơ của Trần Hà Thanh             |                 www.ninh-hoa.com