Thơ & Truyện Lư Ṭng Tôn            |                 www.ninh-hoa.com

Lư Ṭng Tôn

 

Bút hiệu: 


Lư Tha
nh Tùng, Tôn Sáu Lư, Lư TônKim,  Thơ 
Sinh,

Ngựa Hồng Hoang, Ba Ton

Sinh năm: Quí Tỵ, rắn nước Miền Tây dễ thương

Sinh quán: 

Cần Thơ, Việt Nam

 

Trước 1975, theo học và tốt nghiệp đại học Khoa Học Cần Thơ.

Sau 1975, CS Northridge (BS Mechanical), UCLA (ME)

Giáo sư Toán Lư Hóa trường Kỹ thuật Cần Thơ,

trường Lasan, Bồ Đề

Cần Thơ.

Hiện cư ngụ tại Lancaster, Los Angeles, CA.

 

Làm thơ, viết văn. Sáng tác nhiều thể loại Văn, Thơ,

Biên Khảo, Truyện Ngắn, 
Tùy Bút, ... tại Việt Nam & hải ngoại.


Tác phẩm đă xuất bản, phổ biến: trên Báo tường, Bích báo trường Phan thanh Giản, nhật báo Đuốc miền Tây CT, Đặc san trường trung học Phanh thanh Giản & Đoàn thị Điểm hải ngoại, Tuyển tập Văn Học Nghệ Thuật Câu Lạc Bộ T́nh Nghệ Sĩ Hải ngoại,

đặc biệt là trang:  

 

 www.ninh-hoa.com

 

 

Người làng Phong Ấp, xă Ninh Binh, Ninh Ḥa.

Tốt nghiệp K.19 Khoa Lịch sử Trường Đại học Khoa Học Huế

 

 

Hiện cư ngụ tại UK


 

 

 

 

 

 

 

Chú Cảm Nghĩ Về Giáo Sư
LÊ VĂN KHOA

Lư Ṭng Tôn
 

Cho dù sinh trưởng vào thời điểm nào, qua cuộc sống phù du của cơi tạm nầy, điều làm chúng at đến với nhau có lẽ không ǵ dễ dàng là qua cửa ngơ âm nhạc, văn chương, hội họa và nhiếp ảnh. Có những kẻ at gặp nhiều lần, nhưng không bao giờ nhớ được, hay có nhớ cũng chỉ là như thoáng như mây bay trong trí nhớ, c̣n những người như Giáo sư Lê Văn Khoa, như Nhạc is Anh Bằng, hay Nhạc is Lam Phương... những tác giả của khối đông quần chúng th́ chỉ gặp nhau một lần là at sẽ nhớ nhau suốt đời, nhớ những khúc nhạc, nhớ những giai điệu đặc thù mà họ sáng tác. Trong bài viết này tôi xin gọi Giáo sư Lê Văn Khoa bằng chữ "Anh" viết hoa với ḷng kính phục, ngưỡng mộ cũng như quư mến về tài năng và nhân cách của Anh. 

Tôi gặp Anh Lê văn Khoa vài lần trong những buổi triển lăm tranh, có lẽ anh quá bận rộn nên ít khi sinh hoạt thường xuyên với tất cả mọi người được, nhưng tất cả đều nhớ đến anh v́ Anh là một người rất ư là nổi itếng của miền Nam Việt Nam, người nổi danh như Anh nhưng bản chất, theo thiển ư của riêng tôi, tánh rất khiêm cung, nghệ is tính, miệng luôn nở nụ cười tươi tắn, và hiền ḥa như sông nước của con sông Hậu của vùng Cần Thơ, nơi anh chào đời của anh. Do thiên khiếu anh là một nghệ is đa năng đa tài, từ âm nhạc dân tộc, nhạc quê hương, nhạc cho thiếu Nhi đến nhạc cổ điển và phải nói là rất phong phú về nghệ thuật nhiếp ảnh như inềm đam mê của Anh, nếu nói về hội họa anh cũng là một Họa is tài ba không kém, dù là anh chọn lối đi riêng huấn luyện hội họa thiếu nhi, qua những tác phẩm trước năm 1975 của Anh, tuy đơn sơ, nhưng chuyên chở đầy thiên nhiên hay mang t́nh tự dân tộc quê hương.

Giáo sư Lê văn Khoa định cư ở Mỹ từ năm 1975, Anh mở nhiều lớp huấn luyện Nhạc cho Thanh thiếu nhi, Anh đă thành lập Ban hợp xướng Lê văn Khoa rất nổi itếng trong cộng Đồng Việt Nam nơi hải ngoại cũng như các cộng đoàn bạn và các quốc gia Anh đă từng đi qua, cũng chính Anh đă đích thân đào tạo nhiều ca nhạc is đủ mọi lứa tuổi Anh đă sáng tác và viết ḥa âm cho nhiều tác phẩm nặng tinh thần quê hương, t́nh tự dân tộc qua nhiều thể loại từ những đoản ca cho thiếu nhi đến những đại tấu khúc như, "Vietnamese Overture", "Vietnamese Rhapsody"," đă được dàn nhạc Fullerton Community Symphony Orchestra tŕnh diễn năm 1979.

Anh chuyên môn sáng tác và làm hoà âm cho những dàn nhạc giao hưởng (symphony), đại hoà tấu, hay cho những ban hợp xướng. Điều nầy đă làm nổi bật nghệ thuật ḥa âm và tŕnh diễn nơi Anh. Các Nhạc is thường sáng tác nhạc cho ca is tŕnh bày, ca is nổi itếng cũng nhờ vào những ḍng nhạc của các nhạc is nổi itếng viết riêng cho giọng ca của ḿnh, nhưng nói riêng cá nhân Lê văn Khoa th́ Anh sáng tác cho cả một dàn nhạc chứ không cho một cá nhân nào, do đó sự nổi itếng của Anh có thể nói là một vinh dự cho của cả dân tộc Việt Nam, tôi cho là không ngoa.

Như một bài Dân ca Việt Nam mà ai cũng biết và có thể nói là thuộc nằm ḷng, đó là bài "Se chỉ luồn kim" rất phổ thông, rất đơn giản, vậy mà ông đă chuyển thể từ giai điệu dân ca qua thành hợp ca và ḥa tấu có rất nhiều bè do ban Tứ ca Thuỳ Dương tŕnh diễn vào năm 1978 tại Fullerton, đă mang về một thành công vượt bực. 

Âm nhạc Lê Văn Khoa bao trùm nhiều khía cạnh của đời sống, là người Nam của nước Nam, mà tổ tiên đă dầy công trải qua bao máu xương tô bồi sông núi, Lê Văn Khoa đă sáng tác bài ca ngợi tuổi trẻ hay thanh niên ca hầu tôn vinh ḷng yêu nước. Tuổi trẻ là hy vọng của quê hương, thanh niên là rường cột của nước Nam. Nhạc phẩm "Nếu ai có hỏi em" theo nhịp điệu hành khúc (marching). Đây là bài hợp ca ca ngợi lư tưởng bảo vệ non sông, tuổi trẻ hăy vươn lên xây đắp nước non, tô thắm sơn hà. Bài ca được các cựu học sinh trường Petrus Kư tuyển chọn vào CD "Tuyển Tập Thanh Niên Ca". Ngoài ra, Lê Văn Khoa cũng viết ḥa âm cho bài quốc ca của Việt Nam Cộng Ḥa. Nếu nói rằng GS Lê Văn Khoa mang tâm hồn yêu nước, tôi cho là không ngoa đâu. 

Khi miền Nam Việt Nam mất vào tay người Cộng Sản vào năm 1975, Lê Văn Khoa theo đoàn người tị nạn lưu vong ra xứ ngoài, mọi người khi xa ĺa quê hương đi t́m tự do như Anh cảm nhận được cái giá trị tự do hay cuộc hành tŕnh tị nạn đầy gian truân, máu và nước mắt, Anh sáng tác ca khúc Ca Ngợi Tự Do (Hymn to Freedom), có những đoạn mà tôi nghe qua mà c̣n nhớ: 

"Quê hương at qua phong ba

Mưa máu rơi kinh hoàng

Triền miên bao tháng năm

Ai đă gây nhiều khóc hận

Ai hy sinh bao sinh linh?" 

Ẩn ư bài ca nhắm vào chế độ mới gây bao oan khiên lầm than. Rồi người dân vượt biển ra đi, bất chấp những thử thách hiểm nguy. 

"Trong chơi vơi trong mênh mông

Trong băo tố hăi hùng

Thuyền con vẫn cứ đi,

Ngàn sóng to tràn

Cuốn nhận ch́m, vỡ bao con thuyền

Trong đêm khuya ai kêu la?

Ai thoát tay hải tặc

Và ai cướp bắt đi..." 

Trong bài ca trên nghe như xót thương cho người dân tôi. Lê Văn Khoa dùng âm nhạc để nói dùm họ sự gian nan đă phải đánh đổicho chuyến hành tŕnh mưu cầu tự do. Trong âm nhạc giao hưởng, itếng sóng to nhấp nhô của phong ba băo táp, trùng dương gào thét đe dọa sự hiểm nguy cho ngưới tị nạn, ḥa âm của Lê Văn Khoa mang itếng đại hồ cầm trổi dậy, mang tâm hồn khán giả về với biển khơi. Đó là âm nhạc dành cho người tị nạn. Tôi thiết nghĩ người nhạc is khi ra đi xa quê hương, cung đàn điệu hát trong những tác phẩm của họ là quê hương mang theo. Những ai ra đi đều mơ một ngày về, Lê Văn Khoa không ra ngoài biệt lệ đó, Anh sáng tác ca khúc "Hẹn Một Ngày Về", bài ca gồm 3 phân khúc là người chồng ra xứ ngoài, người vợ kẹt lại quê hương, phân khúc 3 nước non thái b́nh, và vợ chồng đoàn viên sum hợp. Tôi trích đoạn như sau: 

Phân khúc một:

"Ôi quê hương! Bao nhiêu năm trời đă xa quê rồi!

Ôi quê hương! Tháp Rùa lưu dấu, Sông Hương buồn trôi

Những chiều gió lạnh, Đá Lạt ướp sương.

Thùy Dương tắm nắng, Miền quê cát trắng,

Đồng lúa chín vàng, cá bầy, chim đàn

Đâu đấy câu ḥ mênh mang Cửu Long.

Ôi quê hương! Ôi quê hương! T́nh gắn bó,

Nhớ quê muôn vàn,

Biết quê bây giờ, chiều vàng c̣n người say hương."

 

Phân khúc hai:

"Ngày xưa ánh trăng sáng ngời

Chiếu lên mái nhà ḿnh, nơi giấu ân t́nh, mộng xinh.

Lúc at quấn quít ḥa ḷng, chung lực xây mộng tương lai.

C̣n nay bóng ma dẫy đầy, giá băng tháng ngày đè nặng dân ḿnh,

Ôi lầm than!

C̣n đâu ánh trăng sáng, có chăng cộng nô đem hờn oán,

Rắc giao quê ḿnh máu nhuộm tươi lúa xanh,

C̣n xương núi ḱa!

Ước chi anh về nối lại nghiệp kiếm cung!

Em mơ... em mơ... anh ơi em mơ anh về,

Diệt thù, dựng lại non sông."

 

Phân khúc ba:

"Quyết tâm về dựng lại quê hương

At về dựng lại quê hương ḿnh,

Đem khí lực, đem ân t́nh.

Dấp tô lại non nước sáng ngời,

Người người được từ nay thơ thới.

Quyết xây Việt Nam at phú cường

Và oai linh chiếu ngàn phương.

Ngất ngây tự do thái ḥa

Đem thanh b́nh đến cho mọi nhà.

Bao năm trời nhân dân ḿnh đọa dày

V́ quân tham ác đem ngày hành hạ mọi người.

C̣n đâu yên lành? C̣n đâu nữa itếng cười?

Chỉ c̣n mắt ước bờ mi!”

Giấc mơ non sông thái b́nh vẫn đúng muôn thuở với mọi người. Ḍng nhạc của Lê Văn Khoa mang ước mơ thanh b́nh trên quê hương, âm nhạc của anh vốn nhẹ nhàng, chứa đựng nhân bản tính. Thật vậy, 

“Giờ đây at về xây lại quê hương ḿnh,

Tự do, ấm no, nhân quyền từ nay.

Đem nụ cười trả lại đứa bé,

Đem chồng về trả lại gái lớn,

Đem con về mẹ góa thân yêu,

Quyết đấu tranh cho người.

Hôm nay, mai sau chung lo việc lớn.

Việt Nam thân yêu oai dũng muôn đời!

Việt Nam minh châu chiếu sáng nơi nơi.

Việt Nam muôn đời, rực rỡ ngập trời,

Tươi ngọn cờ dân chủ sáng ngời.

Ôi quê hương! Bao yêu thương!

T́nh mặn nồng quá!" 

Lê văn Khoa mang tâm hồn ái quốc, yêu mến quê hương. Âm nhạc là phương itện chuyên chở itếng ḷng, chuyển tải ước mơ của con tim. Trang trăi ước mơ đó, tôi nghe itếng nhạc đất nước mến yêu: Việt Nam thân yêu oai dũng muôn đời! Việt Nam minh châu chiếu sáng nơi nơi. Việt Nam muôn đời, rực rỡ ngập trời, tươi ngọn cờ dân chủ sáng ngời. Ngọn cờ dân chủ của dân tộc Việt Nam sẽ vươn lên.

Về khía cạnh âm nhạc cổ điển, phạm vi mà Anh theo đuổi đă lâu. Nhạc cổ điển có sách vở gọ là nhạc hàn lâm, hay nhạc bác học, đ̣i hỏi người nhạc is những kỹ năng cá nhân thấu triệt về lư thuyết âm nhạc cao cấp, cũng như kinh nghiệm dầy dặn lăn lộn trong âm nhạc. Nhạc is Lê văn Khoa đă làm nên lịch sử khi đem âm nhạc Đông và Tây đến với nhau, không c̣n phân biệt nào giữa hai lằn ranh giới âm nhạc. Nói về nhạc giao hưởng (symphony) của Lê Văn Khoa như họp khúc “Việt Nam 1975”, ông viết cho ban hợp ca và dàn nhạc giao hưởng, nói lên được nét ḥa đồng giữa Đông Tây. Anh đă hứng khởi khi nói đến sự ḥa hợp âm thanh mà chưa sách vở nào nói đến. Có thể nói rằng Anh là người có công khai phá, đem cái hay, cái lạ, cái đẹp của âm nhạc Tây phương xen lẫn vào cái đẹp của âm nhạc Việt Nam qua những giai điệu ḥa trộn để cùng có một mẫu số chung, có một âm sắc độc đáo, nếu cả hai đứng riêng biệt ra th́ không thể nào có được nét độc đáo như vậy. 

Rudyard Kipling đă quan inệm: "Đông là Đông và Tây là Tây, hai bên không thể nào gặp nhau được". Nhưng Lê văn Khoa đă làm được và c̣n làm rất xuất sắc khi cho Đông và Tây gặp nhau và kết mối lương duyên với nhau. Giống như Âm và Dương, 2 trạng thái này đối lập nhau, nhưng một khi đă ḥa nhâp vào nhau th́ thành một kết hợp tuyệt trần, không có nảy lửa mà như một ḍng suối chảy nhẹ nhàng êm đềm và mang đến những tuyệt tác cho người và cho đời.

 

Nhạc trưởng Alla Kulbaba của Kiev Symphony Orchestra (Ukraine, Âu Châu) đă thẩm định lư thuyết âm nhạc của Lê Văn Khoa và nhận xét như sau: “Qua tác phẩm Symphony “Vietnam 1975” Lê Văn Khoa chứng tỏ ông là nhà viết đại tấu khúc có tài. Ông dùng thể loại Tây Phương nhưng đặt trên căn bản nguồn gốc quốc gia. Ông là... người tạo ra sự hài ḥa của hai nguồn văn hóa trong ư nghĩa tích cực, không bị cuốn hút, nhưng vẫn ḥa hợp.” 

Nói chung, Nhạc is Lê văn Khoa đă đem cái độc đáo của nhạc cụ dân tộc, từ Đàn tranh, Đàn gáo, Đàn c̣, Độc huyền cầm, Đàn bầu, itếng Khánh và itếng Sáo quyện lại với nhau cùng với những nhạc cụ Tây Phương như Đại hồ cầm, vĩ cầm, Phong cầm,... Tất cả đă hợp nhất trong ḍng âm thanh réo rắt, gắn bó mật thiết với nhau, không c̣n phân biệt đâu là Đông và đâu là Tây.Tiến is nhạc trưởng Edward Cumming của Hartford Symphony Orchestra (Connecticut, Hoa Kỳ) đă đi từ sửng sốt đến ngạc nhiên và thốt lên lời phát biểu như trên lên khi tham dự buổi ḥa nhạc của nhạc is Lê văn Khoa. Nét độc đáo khác khi Anh viết ḥa âm cho đàn Bandura, loại đàn truyền thống của dân tộc Ukraine, đánh những bài hát dân ca Việt Nam. Tức sự ngoạn mục của Lê văn Khoa là cho giao thoa giữa 2 nền văn hóa Đông và Tây. 

Trong một buổi ḥa nhạc khác ở Ukraine. Bà Vicki Riley, Itến is âm nhạc ứng dụng (Doctor of Applied Music) sau khi nghe, đă hết lời ngợi khen như sau: "Thật tuyệt! Trong âm nhạc của Lê Văn Khoa tôi nghĩ Memories là hay nhất. Lối viết Tây Phương kết hợp với giai điệu ngũ cung thật hài ḥa. Âm thanh trữ t́nh, tươi mát và luôn luôn thú vị. Các nhạc is Ukraine diễn tả rất đạt và đàn với tài nghệ tuyệt vời. Họ thật sự đă làm nổi bật những ấn tượng và tính chất đam mê của bài nhạc.” 

Nếu muốn biết Anh đă làm thế nào mà cả thế giới phải ca ngợi, hăy đi xem một buổi tŕnh diễn nhạc của anh th́ sẽ rơ, khi thấy những âm điệu Xàng, Xê, Cống, pha trộn với Đồ, Rê, Mi, Pha, Sôn…với những nhạc cụ của Đông và Tây cùng phối hợp th́ chúng at sẽ thấy và nghe được tất cả cái tuyệt diệu của cả Thế giới quy tụ vào nhau trong âm thanh, itếng nhạc. 

Ngoài sự thành công trong Âm nhạc. Giáo sư Lê Văn Khoa c̣n là một nhiếp ảnh gia xuất sắc. Anh là giáo sư giảng dạy môn nhiếp ảnh tại vũng New England, Hoa Kỳ. Ảnh của Anh mang tính đơn giản, không bị g̣ bó trong khuôn sáo, ánh sáng chính xác, đường nét rất tự nhiên với những kỹ thuật điêu luyện sắc sảo của từng bức ảnh cơ hồ như tranh vẽ. Có thể nói rằng đó là sự kết tụ của yếu tố tự nhiên của âm nhạc tính được Anh trung ḥa lẫn với những hiện thực và thu nhận vào ống kính của ḿnh. Chúng at thường nghe nói thơ và nhạc giao duyên, nhưng riêng với Lê văn Khoa, chúng at sẽ thưỡng thức tranh và nhạc, khi ngắm tranh của Anh, chúng at hăy lắng đọng tâm hồn xuống, chúng at sẽ nghe đâu đây itếng Nhạc réo rắt trong tranh phát ra. Anh phân cảnh hay lấy bố cục tranh theo cùng khuôn phép viết nhạc. Sự diễn đạt tư tưởng, sự lăng mạn, sự tự nhiên trong một bản nhạc hay trong cùng một bức ảnh. Anh đă từng đoạt giải thưởng nhiếp ảnh của miền Nam Việt Nam vào thập niên 60. Anh cũng là người đă sáng lập ra “Hội ảnh nghệ thuật” vào những năm 1968. Sang đến Mỹ, Anh lại một lần nữa đi vào nghệ thuật nhiếp ảnh như một nỗi đam mê nghệ thuật, trong Anh hai khuynh hướng nhạc và tranh đă ḥa vào nhau làm một, anh đă đă tổ chức các cuộc triển lăm các ảnh nghệ thuật tại Quốc hội Hoa kỳ, ở Viện Bảo tàng Maryland và tổ chức các cuộc triển lăm lưu động ở vùng này trong cùng thời gian làm say mê nhiều người mang tâm hồn lăng mạn như Anh. Như đă đề cập, Giáo sư Lê Văn Khoa cũng đă được mời dạy môn nhiếp ảnh tại trường Salisbury State College, Itểu Bang Maryland.

Viết về Giáo sư Lê văn Khoa th́ một cuốn sách nói cũng không đủ huống chi một bài viết rất thô thiển, rất giới hạn này. Tóm lược lại phần tŕnh bày trên đây tôi chỉ lướt qua đôi nét về Anh. Điều tôi muốn khẳng định nơi cuối bài này là Giáo sư Lê văn Khoa là một nhân vật đa năng đa tài, yêu mến nghệ thuật, một tâm hồn cho nhiếp ảnh, một con tim cho âm nhạc. Trên cao tất cả ở chiều sâu cảm nghĩ của tôi là Giáo sư Lê văn Khoa dành t́nh yêu cho quê hương và dân tộc Việt Nam nhiều lắm, và nhiều lắm.

  

 

 


 
TonSauLy
As mạc Lancaster, Hè 2009

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Thơ & Truyện Lư Ṭng Tôn          |                 www.ninh-hoa.com