Cầu Sắt Sông Dinh năm 2000 - Nguyễn Văn Thành
Trang Thơ & Truyện: Thanh Mai                |                 www.ninh-hoa.com

THANH MAI
 

Sinh quán: Mỹ hiệp

Tiểu học:  Đức Trí

Cựu học sinh trường TH Trần B́nh Trọng đến năm 1975 phải chuyển qua TH Đức Linh.

Tốt nghiệp Trung học năm 1977.

 



Hiện cư ngụ tại:
San José, California
Mỹ Quốc

 

 

 

 

 

 

Nắng Tháng Tư …

Thanh Mai

 

 


     Xuân vừa mới đến không bao lâu, mà mùa hạ đă muốn hăm hở trở về. Hai hôm qua, khí hậu bỗng nhiên thay đổi bất ngờ với một nhiệt độ khá cao, làm cho tất cả cư dân ở vùng vịnh thật ngạc nhiên và khó chịu với cái nóng đột ngột này. Tuy nhiên, sự thay đổi này, cũng đă làm cho nhiều người rất vui, v́ có được một cuối tuần ấm áp so với những ngày tháng lạnh hơi … bất b́nh thường của mùa xuân năm nay. Có người nhân cơ hội này, đă tạo cho ḿnh một buổi pinic thú vị bên bờ biển với bạn bè và người thân. Một vài người bạn làm cùng sở, cũng đă không bỏ lỡ dịp này để thực hiện những chuyến đi leo núi. Họ bảo, thời tiết như thế này mà nhốt ḿnh ở trong nhà để … lau chùi, dọn dẹp như … một tuần như mọi tuần, th́ thật là uổng phí một ngày cuối tuần thật đẹp. Những người này chỉ muốn ra ngoài để thường thức cái nắng ấm của .. mùa hè trong không khí của mùa xuân, v́ mặt trời không gay gắt như khi mùa hạ thật sự trở về. Họ tung tăng trong cơn nắng, vui chơi cho thỏa thích, để quên đi những bận rộn .. nhạt nhẽo, b́nh thường. Mùa đông năm nay dường như dài hơn thường lệ, cho nên tuy xuân đă về rồi mà khí hậu vẫn c̣n rất giá băng.

 

Hoa đă nở rộ trên khắp mọi nẽo đường, những hàng đào trắng, hồng đơm đầy bông làm cho những con đường này như được điểm trang một khuôn mặt mới, sau những ngày tháng của mùa đông dài lạnh lẽo, chơ vơ với những cành cây khô trơ trụi lá. Những hàng lê, hoa cũng đă nở khá nhiều, những cánh bông hoa tí xíu xinh xắn màu trắng cùng với những cánh hồng của hàng đào, bay tung tăng theo gió nhuộm trắng cả những sân cỏ xung quanh. Những hàng cây xanh hai bên đường đă bắt đầu đâm chồi với những chiếc lá xanh non mơn mởn, lấp lánh dưới ánh nắng mặt trời, tạo cho con phố một sắc thái đầy sức sống, làm tăng thêm cái không khí tươi tắn cuả mùa xuân đang tràn ngập khắp nơi. Thêm vào đó là những đám hoa vàng tươi rực rỡ mọc trên những ngọn đồi xung quanh vùng vịnh như để góp mặt với mùa xuân cuả đất trời. Có thể v́ những đám bông hoa vàng nhỏ nhắn, xinh xắn này, mà San Jose đă được người Việt ở đây đặt cho một cái tên rất dễ thương là .. Thung Lũng Hoa Vàng .... và riêng với cá nhân tôi, th́ những đám hoa vàng mà Thi vẫn bảo là những đám hoa dại này, lúc nào cũng mang đến một cảm giác rất quyến rũ rất nồng nàn cuả mùa hè, thêm vào đó là những đám hoa tím nhạt nho nhỏ xen lẫn vào nhau, làm cho tôi không bao giờ nhàm chán nh́n ngắm chúng mỗi buổi sáng trên đoạn đường dài đi đến sở. 

 

nắng tháng tư hong vàng hanh mái tóc, 

mùa hè về cho mắt nhớ vu vơ ... 

(nắng hạ … delta college 81) 

 

     Nắng tháng tư đă đến, và mùa hè lại sắp sửa trở về như bao nhiêu mùa hè đă đi qua trong trời đất, nhưng cứ mỗi lần tháng tư về, người Việt ai cũng nhớ đến tháng tư năm bảy lăm vẫn thường được nhắc đến với một cái tên nghe hơi chua xót một tí là … tháng tư đen. Mỗi năm, khi các con tôi chuẩn bị cho những ngày thi vào những ngày của tuần lễ cuối tháng tư, sau đó là những ngày chuẩn bị để nghỉ hè, đều làm cho tôi nhớ những ngày tháng tư năm ấy. Mùa hè của năm 1975 đă đánh dấu một cuộc thay đổi trọng đại trong cuộc đời của mỗi một con người ở miền nam Việt Nam trong đó có cả gia đ́nh tôi. Và cũng v́ sự thay đổi lớn lao này, mà tôi đă sống ở một nơi cách xa vùng đất chôn nhau cắt rốn của ḿnh hơn nữa ṿng trái đất trong gần 30 năm qua. 

 

     Tôi nhớ như in những tháng ngày ... chạy giặc đó. Bốn chị em chúng tôi đă ra đi cùng với một ít … tài sản để ... hộ thân như má tôi đă dặn ḍ, trước khi đưa chúng tôi vào Nha Trang, với hy vọng t́m một con đường b́nh an hơn cho những đứa con của ḿnh, dù không biết bao giờ gia đ́nh chúng tôi sẽ gặp lại nhau. Sau đó là những ngày bềnh bồng ngoài khơi với đầy ắp nỗi lo âu trên đoạn đường di tản, khi súng đạn vẫn c̣n vang tiếng trong đêm ở khắp nơi trên mảnh đất quê hương. Những ngày dài lê thê trên chiếc xe vận tải, mà những bữa cơm trưa là những miếng khoai lang đă được má tôi nấu chín và phơi khô, phải nhai đến mỏi cả miệng mới t́m được hương vị ngọt ngào của nó. Từ những ngả đường dẫn về Sài G̣n tràn ngập người lánh nạn, khiến cho những người dân địa phương đă nh́n chúng tôi rất lạ, v́ chiến tranh .. chưa lan rộng đến nơi đây. Họ nghĩ rằng Sài G̣n là thủ đô, là thành phố chính của đất nước, nơi mà guồng máy quốc gia dưới sự chỉ huy của bộ tổng tư lệnh, nơi dinh độc lập với bao nhiêu chính trị gia của đất nước, th́ tất nhiên nó sẽ được bảo vệ bằng bất cứ giá nào, và như vậy, th́ cuộc sống của họ chắc cũng sẽ b́nh thường như bao nhiêu năm tháng đă qua. Và nếu có một sự thay đổi nào đó đi chăng nữa, th́ có lẽ cũng không làm cho cuộc sống họ thay đổi bao nhiêu, và họ vẫn sẽ có những tháng ngày b́nh 4 thường, trong hoàn cảnh của một đất nước mà chiến tranh đă là một phần của cuộc sống từ bao nhiêu năm qua với nhiều thế hệ. 

 

     Những đoàn xe nối đuôi nhau di chuyển một cách chậm chạp, cùng với những con người đầy mệt mỏi đi về hướng Sài G̣n càng ngày càng đông. Những khuôn mặt thiếu ngủ, ngơ ngác, lạc lơng đến từ những thành phố đă bị thất thủ. Ngay đêm đầu tiên khi chúng tôi rời cầu đá, Nha Trang vẫn sinh hoạt b́nh thường, tuy cũng có người … lo xa như gia đ́nh tôi đang chuẩn bị ra đi, trong bầu không khí chiến tranh vẫn đang c̣n tiếp diễn ở đâu đây. Vậy mà chỉ một vài ngày sau, khi vẫn c̣n lênh đênh trên mặt biển, th́ đài phát thanh cho biết Nha Trang đă bị thất thủ rồi. Khi nghe được tin này, mọi người trên tàu đều cảm thấy một nỗi mất mát nào đó không diễn tả được, đều có cảm giác từ đây sẽ không bao giờ có cơ hội trở về nơi đó nữa. Mỗi người một tâm trạng, có người vẫn c̣n có người thân ở lại, và tôi phân vân lo lắng không biết những người thân trong gia đ́nh tôi giờ này đang ở đâu và có được an b́nh hay không. Sau này mới biết gia đ́nh tôi đă di tản vào Cam Ranh, nơi mấy người d́ tôi sinh sống một tuần trước khi Ninh Ḥa bị mất, rồi thuê tàu đi vào Sài G̣n và gần một tháng sau đó chúng tôi mới gặp lại nhau. 

 

     Cảnh sát tuần tra trên đường phố đă chận đường không cho những đoàn người lánh nạn đi về hướng thủ đô. Phải mất hơn cả 5 ngày trời từ bờ biển Vũng Tàu chúng tôi mới về đến được Sài G̣n. Chúng tôi c̣n may mắn hơn là đă có cô tôi chờ đón, nên dù xa lạ, vẫn không cảm thấy lạc lơng, bơ vơ, trong khi đó không biết có bao nhiêu người không có thân nhân, đă phải màn trời chiếu đất và rồi những ngày tháng sắp tới cuộc sống sẽ sao khi những tài sản mang theo đă cạn. 

 

     Gần một tháng sau khi vào đến Sài G̣n, chúng tôi rất vui mừng được … đoàn tụ với gia đ́nh, tía má và các em tôi. Tôi và người chị lại háo hức đi may áo dài v́ khi ra đi chúng tôi chỉ mang theo những ǵ cần thiết mà thôi. Sau đó, chúng tôi đi ghi danh ở trường Sương Nguyệt Ánh với hy vọng được tiếp tục việc học và chuẩn bị cho kỳ thi đệ nhị lục cá nguyệt trong năm. Tôi c̣n nhớ đă mang theo cuốn sách pháp văn Mauger II để tụng kinh trên đường … tị nạn, nhưng tôi đă quá say sóng, nên chỉ một vài giờ trên chiếc thuyền, tôi đă nằm liệt cho đến khi tàu cập bến. Sau khi áo dài đă may xong, chúng tôi lại không có cái cơ hội để mặc, cũng như không c̣n có dịp trở lại sân trường khi Sài G̣n đang lên những cơn nóng sốt, với những tin tức thời sự chiến tranh gần như thay đổi từng giờ. Căn nhà ba tầng của cô tôi đă chứa hơn … năm mươi người. Má tôi, và người thiếm dâu đă phải rất vất vả để lo những bữa ăn cho tất cả mọi người. Căn nhà không lúc nào im tiếng, tiếng xe cộ ngoài đường, ḥa lẫn với tiếng con nít la khóc, đùa giỡn, tiếng nói chuyện bàn bạc về t́nh trạng chiến trường, và nhất là những ngày có lịnh giới nghiêm, khi mọi người không được ra ngoài đường, th́ căn nhà như một cái chợ nhỏ với đầy đủ những âm thanh của nó. Chỉ khi đêm đă về khuya và gần đến sáng, tôi mới t́m được cho ḿnh một chút b́nh yên. Những ngày cuối của cái ngày định mệnh này, chúng tôi thao thức với nhau trên từng cao nhất của căn nhà … tâm sự. Những suy tư về những ngày tháng sắp đến trong tiếng súng nổ ḍn hơn và gần hơn bao giờ hết của bom đạn chiến tranh. Ngắm nh́n những trái sáng hỏa châu tung lên đâu đó, chiếu sáng một vùng trời rồi lịm tắt trong tí tách. Lắng nghe những tiếng súng vang rền trong đêm đến độ quen tai, để rồi không c̣n cảm thấy sợ hăi như những ngày đầu tiên khi cuộc chiến bắt đầu đi vào giai đoạn khốc liệt nhất của nền đệ nhị cộng ḥa. Để thấy tương lai sao của ḿnh sao quá đổi mịt mờ như định mệnh của đất nước, của một chính thể thay đổi người lănh đạo như thay áo, và trong cái bôí cảnh của sân khấu về khuya, tôi thầm nghĩ, đôi khi chính bản thân họ cũng không định được hướng đi của cuộc đời ḿnh. 

 

 

     Sài G̣n sau ngày 30 tháng tư dường như không dám thở mạnh, không ai dám ra đường, mọi sinh hoạt dường như ngưng đọng. Cả mọi nơi ở Sài G̣n người ta không thấy ǵ nhiều hơn là những đống rác ngập đầu, những bộ quân phục của chế độ cộng ḥa vương văi khắp nơi trên đường phố. Mọi người ngơ ngác lo sợ, nh́n những người cầm súng trên những chiếc xe jeep chạy quanh thành phố với những chiếc băng đỏ gắn trên tay, rồi lo lắng không biết việc ǵ sẽ xảy ra khi tiếng súng đă im bặt hẳn.

 

     Một vài tuần sau đó, chúng tôi cũng lần lượt giă từ gia đ́nh cô tôi để trở về nguyên quán của ḿnh. Đoạn đường dài đầy dấu vết tàn phá của bom đạn, loang lỗ với những ổ gà, mà đôi khi chúng tôi phải xuống xe đi bộ để xe có thể đi qua. Tôi nhớ cái cảm giác lạnh lẽo, đầy mùi mốc khi trở về lại căn nhà xưa của ḿnh sau mấy tháng xa nhà. Căn nhà đă bỏ hoang trong một thời gian dài với không một ai ra vào dọn dẹp. Đồ đạc trong nhà gần như nguyên vẹn, nhưng vẫn có một cái ǵ đó xa lạ bâng quơ. Nhớ cái mát lạnh rất tự nhiên, thoải mái khi được tắm lại bằng những gầu nước giếng thay v́ nước phông tên đầy mùi thuốc tẩy, được hít thở lại cái không khí trong sạch thiên nhiên không có những đám bụi ồn ào của những chuyến xe. Nhớ cái không gian êm đềm nhưng thật vắng lặng với đầy lo âu ở quê nhà, nhớ con phố Ninh Ḥa nhỏ nhoi, khiêm nhường dường như đang cố sức chịu đựng với những đổi thay của đất nước với một chính thể đă thay tên. 

 

thời gian như sóng vỗ bờ, 

cuốn trôi đi tuổi dại khờ ngu ngơ, 

hạ về ươm nắng vàng mơ, 

phai màu áo trắng tuổi thơ hôm nào … 

(một thời xuân xanh … 2007) 

 

     Những mùa hè sau năm 1975 là những tháng năm vật lộn với cơm áo nhiều hơn sách vở. Cho dù vẫn được may mắn cắp sách đến trường, nhưng h́nh như cái tuổi học tṛ áo trắng không c̣n nguyên vẹn nữa, h́nh như nó đă bị hoen ố với những thực tại rất đau ḷng, với những cay đắng của cuộc đổi đời mà không ai có thể tưởng tượng được, những thay đổi làm đảo lộn cuộc sống của không biết bao nhiêu gia đ́nh. Tuổi học tṛ bây giờ đă được ... uốn nắn với những điều lệ mới, không khí chính trị bao phủ cả sân trường, hàng phượng đỏ, tiếng ve sầu không c̣n là nhân chứng của những mối t́nh thơ dại, ngu ngơ. Không c̣n là những đề tài cho những ... học tṛ thi sĩ non nớt viết nên những vần thơ lăng mạn, trong trắng dễ thương của tuổi học tṛ để tặng cho nhau. Đâu đâu cũng thấy một nỗi hoang mang mơ hồ không nói được.  Bọn chúng tôi, Lập đă ở hẳn tại Sài G̣n trong một thời gian trước bảy lăm, gia đ́nh Lan bị bắt buộc phải đi kinh tế mới nên dọn về quê ở đâu tận ở miền nam, c̣n lại năm đứa chúng tôi vẫn ở lại Ninh Ḥa. Mặc dầu chúng tôi vẫn c̣n có cơ hội gặp nhau trong hai năm cuối của năm trung học, nhưng những cái ăn cái mặc của gia đ́nh như những những đám mây mờ bay lơ lững đâu đó trong cuộc sống hằng ngày. Và rồi sau đó mỗi đứa một phương, như những cánh chim non ngơ ngác tung bay khắp nơi không định hướng. Tháng tư năm bảy lăm, ngày tháng của định mệnh, ngày của những nỗi mất mát không thể thay thế, của những nỗi đau không thể giải bày, của những cảnh ngộ khóc cười lẫn lộn của kiếp nhân sinh, khi lư trí, t́nh người đă lu mờ v́ nhu cầu của cái bao tử là những điều cần thiết, duy nhất trong cuộc sống. 

 

     C̣n hơn hai tuần lễ nữa là đến ngày ba mươi tháng tư, đă có biết bao nhiêu giấy mực viết về ngày 30 tháng tư năm 1975 ở khắp mọi nơi trên thế giới, nơi có vết chân định cư của những người miền nam Việt Nam hiện diện. Và mỗi năm, khi tháng tư trở về, những h́nh ảnh, những kỷ niệm của ngày tháng xa xưa ấy lại được nhắc nhở. Chính quyền trong nước th́ chuẩn bị cho cái ngày họ cho là .. chiến thắng vinh quang, những người Việt hiện đang sinh sống ở Viêt Nam, những người đă trải qua những tang thương của cuộc chiến, th́ nỗi tủi nhục với bao nhiêu nhọc nhằn, niềm cay đắng, xót xa vẫn c̣n vương đọng ở bờ môi như chỉ mới hôm qua. Người Việt lưu vong ở hải ngoại th́ cùng nhau thắp lên những ngọn nến để tưởng niệm những mất mát, để chia sẻ cho nhau những nỗi đau. Đối với những thế hệ về sau được sinh ra ở hai bên bờ đại dương, th́ ngày 30 tháng tư bảy lăm là những tháng ngày của lịch sử. Và với những người đă ra đi trong cuộc hành tŕnh t́m tự do, th́ mỗi một người đều có những nỗi niềm riêng để nhớ về, đều có những câu chuyện để kể cho nhau nghe, những hồi tưởng chừng như chỉ xăy ra trong trí tưởng tượng của con người, trong đó được đong đầy với những ḍng nước mắt xen lẫn với sự nhọc nhằn cuả cuộc bể dâu.

 

     Riêng với gia đ́nh tôi, sau những ngày tháng lênh đênh, lo sợ trên biển cả, hơn một tuần lễ mắc cạn ở đảo Hải Nam, và gần một năm trong trại tỵ nạn Hong Kong với bao nhiêu buồn vui, chúng tôi đă may mắn đến được bến bờ tự do cũng vào những ngày cuối tháng tư, năm năm sau cái ngày lịch sử đó. Những giây phút đầu tiên bỡ ngỡ khi đặt chân đến một vùng đất mới, trong cái nóng nung người ở một thành phố xa lạ mang tên Lincoln, tiểu bang Nebraska xa xôi ở tận miền trung tây của xứ cờ hoa. 

 

gịng đời tựa giấc mơ say, 

tháng ngày dâu bể vơi đầy nổi trôi, 

hoàng hôn thấp thoáng bên đời, 

sương khuya từng giọt rơi vào hư không … 

(bốn mùa … 12/2006) 

 

     Gần ba mươi năm qua, tôi sống trên một mảnh đất tự do và an lành, đêm về không c̣n nghe những tiếng súng vang lên ru từng giấc ngủ. Những kư ức về những ngày tháng tư năm bảy lăm bây giờ cũng đă nhạt phai dần theo tháng năm, tôi cũng t́m được cho ḿnh sự b́nh thản khi hồi tưởng về những giây phút ấy. Tôi không quay lưng với quá khứ, không phủ nhận những đau thương nhức nhối của tâm hồn, nhưng cố bơi móc lại những tàn tro đă nguội lạnh, rồi để cho những vết thương lại có dịp âm ĩ trở về và gặm nhấm tâm tư th́ có ích lợi ǵ.

 

     Biến cố ba mươi tháng tư bảy lăm cùng với những tang thương của đất nước, cũng sẽ giống như tất cả những thăng trầm của một đời người sẽ vẫn măi c̣n đó, tuần tự b́nh yên trong một góc nào đó sâu thẳm của trái tim. Thời gian đă góp phần xóa mờ dần những dấu vết của niềm đau, tất cả bây giờ thuộc về quá khứ, đă trở thành những hoài niệm của từng mảnh thời gian góp lại của một cuộc đời. Những con người đă… đóng góp vào, hay có mặt trong giai đoạn làm nên những trang lịch sử của đất nước Việt Nam, cũng đă lần lượt từ giă thế giới này để về một vùng đất khác. Và đối với những người vẫn c̣n hiện diện hôm nay, th́ ba mươi ba năm qua là một khoảng thời gian đủ dài để cho họ đối diện với chính ḿnh bằng những suy tư chín chắn, một tư tưởng cởi mở, một tấm ḷng thành thật hơn, về cuộc đời và những hệ lụy mà họ đă trải qua trên một đoạn đựng dài của kiếp nhân sinh. 

 

     Trời tháng tư ở California buổi sáng vẫn c̣n một chút lành lạnh của mùa xuân, và cái không khí nơi đây cũng thật yên b́nh. Tôi vẫn thèm những ngày cuối tuần với tách càfé ấm trong buổi sáng sớm, một ḿnh vắng lặng trong căn pḥng rất yên tĩnh như thế này để cho trí óc đi hoang, thay v́ phải dậy sớm rồi lại phải… nhọc nhằn để chuẩn bị các thứ cần thiêt phải mang theo cho những chuyến đi chơi ở ngoài trời. Và dù cho ngoài kia nắng hạ đă hăm hở trở về, tôi vẫn c̣n cảm thấy những làn hơi lạnh man mác đâu đây dưới bầu trời trong xanh của ngọn xuân phong … 

 

 

 

 

 

q Thanh Mai q

San José, California 

mười ba, tháng tư 2008

 

 

 

Trang Thơ & Truyện: Thanh Mai              |                 www.ninh-hoa.com