Trang Thơ & Truyện: Quch Giao                |                 www.ninh-hoa.com

QUCH GIAO

Bt hiệu:
QUCH TNG PHONG
Sinh năm 1934
 

Con nh thơ Quch Tấn
Theo học tại cc trường Đại hoc Y Dược, Luật khoa v Văn khoa tại Si Gn.
Năm 1955 khi cn l học sinh trường trung học tư thục Kim Yến ở Nha Trang, Quch Giao đ tham gia đăng thơ trn tờ Gi Mới với biệt hiệu l Vương Kiều Thu.

Cc bi thơ đăng trn bo Gi Mới số 2, 4, 6 l Hai Em B Mồ Ci (Sau đổi l Tnh Chị) ng Lo Qut L Khuya, Hai Chiều Xa Cch.

Tại Huế, Quch Giao c thơ đăng trn Tạp Ch Lnh Mạnh. Ở Si Gn cộng tc với bo Bch Khoa, Văn Học cho đến năm 1975.

Năm 1988 Quch Giao cng với phụ thn l nh thơ Quch Tấn viết v xuất bản tập lịch sử Nh Ty Sơn.

Cc sch viết chung với thn phụ ng cn c: V Nhn Bnh Định (nxb Trẻ năm 2001) v một số lớn cc tc phẩm Văn xui Kể Cả Thơ.

 

 

 

Hiện cư ngụ tại
Nha Trang, Việt Nam

 

 


 

 

 

 

 

 

HỦ MẮM CUA

QUCH GIAO

 

 

 

Ti được nghỉ h. Về nh tham gia cng tc h. Gip gia đnh ngoi việc quyt nh, tưới luống ớt cạnh giếng v coi nh. Cả ngy đều nhn rỗi Chỉ c ban đm mới tham gia cng tc sinh hoạt thiếu nhi thn Ph Hiệp.

 

Một hm ti nghe hai b hng xm ngồi ni chuyện với nhau. Họ bn đến việc bắt cua đồng về lm mắm cua. Năm nay trời hạn sớm, cua tự nhin t hẳn đi. Cua cng t, mắm cua lại cng ngon. Rồi hai b bảo với nhau l chỉ cn cnh la đồng b Lặn l cn nhiều cua song phải ci xa lng.. Ti lắng nghe, để bụng. Tối về ti hỏi m ti, cch bắt cua v cch lm mắm. M ti dạy:

- Bắt cua c hai cch. Một l th tay vo hang cua m bắt. Hang cua nằm dọc theo cc bờ ruộng. Ngồi chồm hổm trn bờ, thọc tay vo rồi tm lấy cua. Muốn cua khng kẹp th phải nắm thật chặc Gặp hang no hẹp v su cua chạy ẩn tận đy hang, khng tm được th phải dng cch thụt: Nắm bn tay lại cho vừa kn miệng hang, đẩy nắm tay vo từ từ rồi rt thật nhanh nắm tay ra. Nước trong hang theo nắm tay tro ra khỏi hang li theo ch cua. Chộp cho nhanh l được.. Bắt cua trong hang th chắc ăn hơn hết song nhiều khi lại tm phải rắn nước. Tuy n khng cắn song rất nhờm tay

 

Cch bắt thứ hai l phải đợi đến trưa trn bng. nh nắng nắng mặt trời lc ấy chiếu thẳng xuống gốc la nung nng nước ruộng. Cua lc ny sẽ leo ln cy la. Đi men theo bờ, nhn vo gốc la th tay cụp lấy mấy ch cua đang trốn nước nng trong ruộng. Cua c hai loại. Cua đực gọi l cua knh, lớn con v c mu tm pha đỏ. Cua ci gọi l cua mn mu phơn phớt vng mảnh mai hơn cua đực nhiều..

 

Cua bắt đựng trong giỏ cua, đan bằng trẻ c nắp đậy. Bắt con no bỏ vo giỏ cua con nấy. Cua t khi b được ra ngoi. Nhiều khi nắp giỏ cua rơi mất  người bắt cua liền lấy một nắm bo Nhật bản dng lạt hay giy rơm cột lại thnh một b nhỏ vừa ming giỏ lm nt đậy vo.

 

Cua bắt về, đổ ra rỗ, xối nước ln, vừa lắc vừa sng. Xi thm vi gu nước nữa th cua đ sạch. Nhiều con đ rụng cả cng lẫn que. Bỏ vo cối đ hoặc cối gi gạo đ rửa sạch, đm nh nhẹ cho cua nt ra, thịt lẫn với vỏ thnh một khối lầy nhầy. Khi thịt v vỏ đ nhuyễn, đổ vo cối một khối nước đun si để nguội dng đủa khuấy đều rồi dng v mc ra đổ ln ry sắt lọc lấy nước.Nếu khng c ry th dng một tấm vải mng hay một tấm vải thưa để trm ln một ci thau rồi vắt lấy nước. Vắt xong lại bỏ xc vo cối giả thm vi lần nữa rồi cũng đổ nước vo khuấy v đổ ra ry vắt nước. Lm chừng ba lần l chỉ cn lại xc vỏ cua. Lm mắm cua nếu đổ nước t th mắm cua đặc v ngon. Nếu h tiện th đổ nhiều nước, mắm được nhiều. Lược xong th đổ muối hột vo v khuấy cho đều. Độ muối mặn lạt ty theo người lm. Nhiều muối th mắm mặn, để được lu. Mắm lạt th mau chua, nếu lạt qu th c mi mắm cua trở mi. Người trong cuộc th biết ngay.Tuy nhin khi trong nh c hủ mắm cua trở mi lại c những bữa ăn rất mặn m th vị:

 

Mắm cua mi trở vị ngon

Chồng chan vợ hp lũ con cợt đa

Ngy ngy rau luộc mắm cua

Gia đnh giật giải thi đua nhất lng.

 

Mắm cua cũng c hai loại: mắm cua đầu v mắm cua chua.

 

Mắm cua đầu l mắm cua sau khi lm xong đưa ngay ln bếp nấu chn. Thịt cua đổi mu đỏ hồng v kết tủa lại thnh đm.Ngoi Bắc gọi l ru cua. Mắm cua đầu cần bỏ thm gia vị: l gừng xắc nhỏ. Hương vị ny khiến cho mi mắm cua đầu c vị đặc biệt. Rau muống luộc hay rau lang luộc chấm với mắm cua đầu lc cn nng ăn trong buổi chiều mưa, gia đnh đầy đủ chu con, vợ chồng, cha mẹ th hạnh phc no trn thế gian ny đầm ấm bằng.

 

Mắm cua chua th lm xong phải bỏ vo hủ đậy kn hoặc vo chai c nt đậy chặc. Được vi ngy phải đem ra phơi nắng. Sau mươi hm nước mắm cua trở mu hồng đỏ (nếu đủ lượng muối) hoặc mu hơi đen mu ru nhạt (thường l thiếu muối). Mắm thiếu muối c mi thum thủm song vị ăn rất ngon (c lẽ l v khng mặn). Nước mắm cua chua phần nhiều được đun si để trnh bị đau bụng. Người thn qu c tật l hp mắm cua chua. D đ chấm đầy mắm ri song khi ăn xong một bt cơm người ăn cn bưng bt mắm cua ln hp một  ci chụt để rồi h một tiếng như uống một hớp rượu ngon. Hp mắm cua l để thưởng thức ci vị ngon của mắm cua.

 

Cho nn tục ngữ c cu:

Hp mắm cua nhọn mỏ. Để diễn tả đi mi chun ra để hp mắm cua. V thnh tật. Thật bnh dn, hm hĩnh.

 

Nghe lời m kể ti để bụng thi hnh.

 

Hm đ thứ năm nghĩ học, ti đợi cho cả nh ngủ trưa xong, lẳng lặng xch nn v giỏ cu c của anh Năm đi một mạch ra đồng. Nắng trưa gay gắt song nhờ gi đồng thoang thoảng nn khng kh dịu mt. Ti lom khom theo cc bờ ruộng tm bắt những ch cua leo bm trn cc cy la. Song v nước ruộng kh nhiều nn cua t b ra khỏi hang Đnh phải th tay vo bắt vậy.

 

Ban đầu ti cn rụt r song cng lu cua được bắt cng nhiều nn ti hăng hi tập trung vo cng việc. Trước đy sợ th tay vo hang gặp rắn lm lng lo u song khi được nửa giỏ cua th lng sợ sờ phải rắn khng cn nữa Nhất l đi lc một hang bắt được đến hai con cua. Cnh đồng ban trưa vắng người. Ti mi m bắt cua bỏ giỏ. Ham qu nn qun cả trời nắng v mỏi lưng. May mắn l nhiều cua . Vừa vui vừa mừng.

 

Về đến nh th m đ đi chợ Cy Bng, anh Năm đi chặt bổi v ba cn nghỉ trưa..

 

Vội vng đi rửa cua v lm mắm. Hy vọng mắm sẽ ngon v cả nh sẽ ngạc nhin. Đến xế chiều th hủ mắm cua được đem dấu vo gc bếp.. May qu ba vẫn chưa thức dậy.

 

Sau đ vi ngy th tnh hnh trở nn si động. Tại mặt trận Ty Nguyn, qun Php chuần bị tấn cng xuống Bnh Định. Lệnh tản cư được loan bo. Cả gia đnh phải gồng gnh chạy ản cư vo Đồng Sim. Đng Sim l một đồn điền trồng ton xoi, mt của ng ngoại ở tận trong hc ni cch thn Ph Hiệp trn 5 cy số.

 

Khi tản cư th người lớn gnh gạo, mắm muối v vật dụng thường ngy. Trẻ con như chng ti th mang bọc đựng quần o. V đồ đạc cần dng nhiều nn người lớn phải đi lại nhiều lần. Chng ti chỉ việc ngồi đợi giữa đường coi giữ đồ đạc để người lớn về tiếp tục gnh chuyền. Gnh chuyền l một cch di chuyển đồ đạt rất thch hợp trong khi đi tản cư. Trn đoạn đường vo ni di độ 5 cy số th người đi tản cư gnh đồ đạc đi độ nửa đường th dấu đồ trong bụi rậm v để cho trẻ hay người gi ngồi trng coi rồi về nh tiếp tục gnh nốt số đồ cn lại. Như vậy chỉ một vi lần th số đồ vật đ ra khỏi nh v nếu giặc trn đến th l sẽ vườn khng nh trống, tuy số vật dụng chưa vo hết trong ni.

 

Những năm đầu tin đi tản cư, lũ trẻ nhỏ chng ti rất thch th, Được vo vườn xoi vườn mt của ng ngoại, được chạy nhy lung tung trong rừng c nhiều cy to bng mt v gặp rất nhiều trẻ em trong lng.Cng nhau chảy nhảy trong từng.

 

Cng ngy cuộc khng chiến cng gian khổ nn đối với chng ti mồi lần tản cư l một lần  cơ cực v gian khổ. Ăn uống thiếu thố, bệnh tật dồn dập v nhất l phải đi xa đến vi chục cy số đến xứ lạ qu người. Ci ngho tng cứ chờn vờn trước mắt v in su đậm vo tm hồn thơ trẻ ci ngy mai đầy đen tối.. Tuổi thơ khng cn những ướt vọng đẹp tươi m chỉ cn những kht vọng vật chất tầm thường: c ăn, đủ mặc.

 

Cuộc tản cư đầu tin của ti rất ngắn Chỉ độ 10 hm rồi hồi cư. Về đến nh, cảnh vật đều hoang tn. Nh cửa như bẩn đi nhiều, Vườn trước vườn sau như hoang dại . Nhưng khi được trở về nh th hạnh phc như trn về. Mi nh tranh nhỏ b nhưng thn thương v cng.

 

Sau hai ngy dọn dẹp, ti mới sực nhớ đến hủ mắm cua sản phẩm lao động đầu tin của ti.

 

 Ti chạy vo bếp b hủ mắm ra đặt trước mặt m ti:

-         Con tặng m ci ny

M ti đang ngồi lau sạch mấy ci ly uống nước, ngước mắt nhn ti:

- Ừ m c thấy n ở trong bếp m khng biết trong đ đựng g? Muối hầm phải khng?

- Khng phải, m khui ra coi

M ti mỉm cười rồi lấy dao mở nắp hủ.

 

Một mi thum thủm lan ra nhanh chng khắp nh. Anh Năm đang ngồi thắc ging ở ngạch cửa bổng ht to ln:

- Mi mắm cua thi, Đậy nắp lại gim đi.

Lng ti đang hớn hở bỗng nhin trn ngập u buồn. Trời ơi, cng trnh một buổi tưa cực nhọc đ ha thnh cng cốc. Mn qu đầu tin của ti dnh tặng cho m pht chốc đ tan tnh

M ti vừa cười vừa đậy nắp hủ mắm  cua lại

- Mắm trở mi v lạt muối đấy. Thm muối vo rồi đem phơi nắng vi hm  th hết mi ngay. Con đi hi cho m một nắm măng vi rồi xắc nhỏ bỏ vo.

Tối đến, nằm trong lng m ti, ti thỏ thẻ kể hết cu chuyện đi bắt cua. M ti m ti vo lng

- Khi đi chợ về m thấy ci giỏ cua bỏ bn bờ giếng, ci chy giả cua chưa rửa sạch dựng nơi ang nước, m đ biết r rồi. M định bỏ thm t muối thm vo v m biết tnh con tiết kiệm muối song v bận lo chuẩn bị đi tản cư nn m qun khuấy mất. Con dấu lm sao được khi da mặt ửng hồng v nắng v ci mu bn tay đỏ hồng v đi thụt cua ban đầu. Khi nhỏ đ từng đi thụt cua nn m biết r. Ti p mặt vo ngực m ti v ngủ thiếp đi.

 

Mấy ngy sau, cả nh hn hoan ăn rau muống luộc chấm mắm cua chua do ti lm. Mắm khng cn ci mi thum thủm lc ban đầu.

 

Bữa cơm ngon qu l ngon. Cả nh ai cũng thch.

Mộng Hoa

 

 

 

 

QUCH GIAO

10/2016

 

 

 

 

 

 

Trang Thơ & Truyện: Quch Giao              |                 www.ninh-hoa.com