Trang Thơ và Truyện của Phạm Thanh Khâm               |                 www.ninh-hoa.com



 

Phạm Thanh Khâm

- Sinh trưởng ở Ninh Ḥa.
  Học tại các trường Mỹ Lệ,
    Đức Trí, Nam Thông,
   Vơ Tánh, Chu Văn An,
  Cao Đẳng Nông Lâm Súc.

- Làm việc tại Bộ Nông Nghiệp Sài G̣n với chức vụ sau cùng  là Giám Đốc
  Nha Canh Nông đến tháng
  2, 1974 được gởi đi du học
Hoa Kỳ về ngành
 Kinh-Tế Nông-Nghiệp.

- Định cư cùng gia đ́nh ở
  Hoa  Kỳ và được tuyển dụng làm chuyên gia cho nhiều dự án phát triển nông nghiệp tại
  20 quốc gia ở Phi Châu và Á
  Châu với các cơ quan phát
  triển quốc tế IFDC, ISNAR,
   USAID, UNDP, IFAD, FAO.  
  
- Từ năm 2004 đến 2006,
 là thành viên của toán chuyên gia tổ chức toàn bộ guồng máy hành chánh
  của  các Phủ Bộ thuộc nội
  các  chính phủ A-Phú-Hăn
  (Second Emergency Public
    Administration Program
  SEPAP) do Ngân Hàng Thế
   Giới tài trợ.


 

- Từ năm 2008, nghỉ hưu trí


 

 

 

 

 

 

CHUYỆN ĐƯỜNG XA
Phạm Thanh Khâm

   

        Bài tạp ghi kỳ này kể chuyện bên lề liên quan đến chuyến đi công tác thứ ba của tôi thăm viếng Viện Khảo Cứu Nông Nghiệp Liberia tại địa danh có tên Gbarnga, ở Bong County để viết đề án tái thiết Viện.

 

        Xe vừa đến ngă tư rẽ vào phi trường và ngang chợ “Red Light Market”, người tài xế báo động xe đang đi vào vùng nguy hiểm tương tự như phi công báo hành khách là máy bay sắp đi ngang tầng khí quyển không an toàn.  Bất ngờ, một chiếc xe phía sau v́ không kiểm soát tốc độ và có lẽ cái thắng hư sao đó húc mạnh vào xe của tôi. Ba đồng nghiệp trong xe và tôi bị chấn động mạnh. Người này hỏi thăm người kia. May mắn không ai bị găy cổ hay thương tích. Tài xế có tên gọi dễ nhớ Bestman dặn ḍ chúng tôi ngồi yên trên xe để bạn lo mọi việc. Cảnh sát lưu thông tại ngă tư trong phút chốc có mặt tại hiện trường. Việc cảnh sát lập biên bản tai nạn xe cộ là việc làm thường t́nh nhưng sự có mặt của cảnh sát đă ngăn cản hàng trăm người bu lại xem tai nạn và xem mặt bốn hành khách ngồi yên trong xe.

 

         Một giờ sau chiếc xe thứ hai đến do tài xế cũng có tên dễ nhớ David. Với sự có mặt của cảnh sát, bốn chúng tôi di chuyển qua chiếc xe do David lái. Ngoài biên bản của cảnh sát, anh Bestman cần giấy của nhân chứng, tôi thay mặt ba đồng nghiệp viết và kư tên vào tờ giấy này, từ giă anh tiếp tục chuyến đi. Ảnh sau đây là cảnh chợ “Red Light” chụp từ trong xe. Tôi hỏi sao chợ đặt tên là “Red Light Market”.  Anh David cho biết là toàn khu phố này chỉ có một trụ đèn xanh đèn đỏ, nên trụ đèn duy nhất biến thành tên chợ. Tôi hỏi thêm sao chợ lại nổi tiếng nguy hiểm nhất ở Monrovia. Anh nói cướp giựt xảy ra hàng ngày, như buổi sáng nay đến sở làm anh thấy tận mắt cảnh giựt mấy gói đồ đội trên đầu của một bà đang vào chợ.



 Đường đến chợ “Red Light”.    Ảnh chụp từ trên xe ngày 17/7/2008
 


 Băi đậu xe Taxi tại chợ “Red Light”. Ảnh chụp từ trên xe ngày 17/7/2008

 


Phố chợ “Red Light” đang tái thiết. Ảnh chụp từ trên xe ngày 17/7/2008
 

         Tiến sĩ J.Q. Subah, Tổng Giám Đốc Viện tiếp chúng tôi và hướng dẫn đi thăm cơ sở. Chúng tôi có một ngày phơi nắng đi thăm khuôn viên 760 mẫu tây. Kết thúc cuối ngày đưa một h́nh ảnh buồn sau nội chiến: cơ sở hạ tầng bị phá hủy, trang thiết bị bị đánh cắp, chuyên viên khảo cứu vừa bị giết vừa chạy lánh nạn nơi khác hoặc định cư ở nước ngoài. Tôi đă có đủ dữ kiện tŕnh chính phủ chương tŕnh tái thiết và phát triển cho Viện. Phần kỹ thuật rất khô khan không nằm trong phạm vi của một bài tạp ghi.

 


Từ trái sang phải: Beenwell Benda, J.Q. Subah, tôi, Djibrilla Madougou,  Ingrid Mollard. Ảnh chụp ngày 17/7/2008.

 

         Trên đường trở lại Monrovia, qua mỗi địa danh, anh David kể nhiều mẫu chuyện thương tâm đă xảy ra. Nào là phe đối lập đến cưỡng ép đàn bà có gia đ́nh có con nhỏ phải bỏ nhà đi theo phe họ vừa làm nữ hộ lư vừa cầm súng chiến đấu, nào là trại huấn luyện lực lượng đặc biệt của cựu Tổng Thống Taylor tàn bạo ra sao, nào là cảnh giết chóc mổ bụng mổ tim các nạn nhân, v.v. và v.v. Chuyện này tôi nghe đă nhiều, nhưng lời nói chân thực nhất là anh thấy thời mạc vận của thế hệ của anh, thấy đất nước của anh xơ xác sau 150 năm từ ngày lập quốc khi anh chỉ các chiếc lều của cư dân dọc đường. Một người tài xế nói được những cảm nghĩ của ḿnh như vậy tôi thấy không c̣n một tác phẩm nào nói hơn điều này.

 

         Một ngày trước đi ngang phố ở “downtown” Monrovia, tôi thấy có chôm chôm bày bán bên lề đường. Hỏi một vài cư dân có biết trái lựu không, họ lắc đầu. Tôi chưa gặp nhóm chuyên gia lo về dự án cây ăn trái ở Liberia, nên không nói được trong tương lai gần sẽ có hay không có cây lựu trồng ở đây. Nhân chuyến viếng thăm Viên Khảo Cứu Nông Nghiệp ở Bong County, tôi có hỏi về cây lựu, cũng không ai biết. Vào website Ninh-Hoa.com, đọc được bài viết của tác giả Lê Phú Thọ, tôi nhớ chuyện vui về lựu nên đoạn viết sau đây để chào mừng y sĩ lăo thành Lê Ánh đă góp thêm tên của ḿnh vào danh sách Đồng Hương và Thân Hữu Ninh-Ḥa.

 

         Gần đây đọc trong tờ Newsweek thấy có một bài viết về lựu, nào là pḥng được nhiều chứng bịnh tim gan phế thận, nào là văn hóa ẫm thực vùng Trung Đông đă dùng nhiều lựu từ thuở xa xưa. V́ không biết nhiều về đông y học hay tây y nên tôi chỉ đọc qua để nhớ vậy thôi. Sau đó có hai cặp vợ chồng bạn cố tri từ Dallas lái xe đến thăm chúng tôi ở Houston. Gặp mùa lựu, hai ông bạn ra chợ mang về nhà tôi gần chục trái. Vừa ngồi tṛ chuyện vừa lấy từng hột lựu cho vào miệng vừa ca ngợi nói ăn lựu rất tốt cho sức khỏe.

 

         Tôi kể là khi ở Kabul, mỗi lần xe chạy ngang phố chợ tôi đều thấy nhiều chiếc xe đẩy có mặt bằng rộng chất đầy trái lựu để bán. H́nh dáng trái lựu như ở bên nhà không bự như loại bày bán tại các chợ ở Mỹ. Hai ông bạn nói tôi ở trong hủ nếp mà không biết cho mua về ăn. Vào siêu thị lớn ở Houston cũng thấy có bán nước lựu cho vào chai bự. Như vậy lựu chắc phải có tác dụng ǵ, người ta mới đồn đăi và thương mại hóa. Tôi học và làm việc theo khoa học thực nghiệm nên điều ǵ cũng phải thử nghiệm trước. Khi nào chuyên viên về dinh dưỡng hay y sĩ như ông bạn cố tri bác sĩ Lê Ánh nói tôi mới chắc.

 

            Từ ngày cùng rời trường Vơ Tánh, tôi gặp lại Bác sĩ Lê Ánh sau hơn nửa thế kỷ trong bữa tiệc cưới của con gái anh tại một nhà hàng ở Houston. Từ đó chúng tôi thỉnh thoảng gặp nhau ở tiệm phở hay gọi điện thoại thăm hỏi nhau. Một lần nọ bà xă tôi trong lúc gọi điện thoại cho một chị bạn, bấm nhầm số của Bác sĩ Lê Ánh. Nghe giọng đàn ông trả lời điện thọai, bà xă tôi bán tín bán nghi hỏi cho chắc xem ḿnh gọi đúng số muốn gọi. Bà xă tôi mở đầu:

 

-          Xin cho tôi nói chuyện với Lan.

-          Lan nào? Tôi là Ông Tư Ḥn Khói.

 

         Biết ḿnh gọi lầm số, bà xă tôi vội vàng “sorry”! Sau đó bà xă hỏi tôi có nhớ ai là Ông Tư ở Ḥn Khói. Tôi nói tôi chỉ nhớ Lê Ánh ở Ḥn Khói. Đến lượt tôi phải t́m cho ra lẽ. Gọi ngay đúng số của Anh Lê Ánh và tôi mở đầu:

-          Chào Ông Tư Ḥn Khói.

 

 Anh bật cười:

-          Chính ta.

 

         Hai chúng tôi có những tràng cười vui vẻ. Anh kể những ngày hàn vi mài đũng quần ở nhà trường, đời bác sĩ trong quân đội từ miền cao nguyên đến ngày đi Mỹ. Tôi đă thoáng nghĩ có lẽ anh đă ghi lại ở đâu đó về cuộc đời của một bác sĩ thời loạn ly. Nay tôi sắp có dịp đọc được những hành tŕnh của anh đi qua. Anh nói thêm là anh biết làm ruộng muối, ruộng lúa. Tôi nói ruộng lúa là nghề của tôi. Hăy để cho chuyên gia làm việc. Anh cười. Đó là đức tính ít nói của anh.

 

         Bẵng đi một thời gian tôi phải đi làm việc ngoài đất nước Hoa Kỳ, không thường liên lạc với anh. Lần về nhà sau này, tôi có điện thọai thăm anh. Anh nói đang bị đau. Tôi nói đùa để anh vui là bác sĩ anh biết bịnh t́nh của ḿnh và thuốc ǵ để chữa. Nhưng tôi có thể cho anh toa để mua thuốc theo toa của tôi. Anh cười. Tôi tiếp:

 

-          Đây là toa thuốc gia truyền. Thầy thuốc giỏi chỉ cần cho một thứ thuốc là bịnh nhân có thể hồi phục.

 

         Tôi tiếp tục hỏi thêm bịnh t́nh ra sao. Anh chỉ nói ḿnh lớn tuổi rồi cái ǵ cũng có thể xảy ra. Tôi nói được rồi tôi cho toa qua điện thọai anh đi ra chợ mua cho tôi một lô trái lựu về ăn là khỏe ngay. Anh cười và không nói ǵ thêm. Giờ này tôi không rơ anh có nhớ toa thuốc gia truyền của tôi hay không.

 

         Chuyện đi đường xa được tạm ngưng ở đây. Xin hẹn các bạn lần tới.

 

 

 

  

 

 

Viết tại Monrovia ngày nghỉ cuối tuần 19/7/2008
Phạm Thanh Khâm
 

 

 

 

 

Trang Thơ và Truyện của Phạm Thanh Khâm             |                 www.ninh-hoa.com