Giải quyết bụi Nix cho môi trường ở Khánh Ḥa như thế nào?  (báo Thanh Niên 15-5-2006)

Báo chí vừa qua phản ảnh khá nhiều về t́nh trạng ô nhiễm môi trường do bụi Nix cuả nhà máy tàu biển Hyundai Vinashin đóng trên địa bàn xă Ninh Phước, huyện Ninh Hoà gây ra. Băi thải cuả nhà máy này đang tồn khoảng 500.000 tấn hạt Nix đă qua sử dụng có trộn lẫn với các hợp chất độc hại sau khi xử lư làm sạch vỏ tàu...Làm cách nào giải quyết bụi Nix cho môi trường? Giáo sư Trần Kim Thạch (Trường ĐH Khoa Học tự nhiên SG) cho biết:

- Bụi Nix là một thự bụi mịn như cát, có màu đen, tỷ trọng nặng từ 6,5 – 7, nên dễ rơi xuống đất (trừ phần rất mịn bay trong gió, tạo nên một màu đen rất bẩn. Nếu ở trong t́nh trạng tự do) bụi Nix gây ô nhiễm môi trường là điều chắc chắn. Ô nhiễm ở đây có hai mặt: một là ô nhiễm môi trường vật lư, tạo một lớp bụi đen che phủ đất, nước và thảm thực vật; hai là môi trường hoá học, v́ bụi Nix co chứa 0,19% ch́, là chất độc hại cho sức khoẻ con người, có thể gây tử vong nếu sử dụng nước ngầm bị nhiễm Nix cao.

* Vây th́ các nước trong khu vực giải quyết ô nhiễm môi trường do bụi Nix như thế nào?

- Ở Nhật Bản người ta làm bột Nix trở nên "trơ" bằng cách "nhốt" nó. Nhờ một chất kết dính như xi măng, họ trộn với Nix thành bê tông. Chất kết dính này không phải bê tông xi măng mà bằng bê tông pôlime (v́ bằng pôlime có giá rẻ hơn, nhưng khả năng nhốt bụi Nix cũng tương đương bê tông xi măng). Đây là cách được nhiều nước trên thế giới sử dụng. Cũng c̣n nhiều cách nưă mà ở châu Âu, Mỹ vẫn làm như chôn vùi Nix dưới bể sâu, có gạch chống thấm nhiều lớp bao lại. Cách này cũng rẻ và có hiệu quả cao.

* Đối với nước ta th́ giải quyết hậu quả ra sao?

- Ở Khánh Hoà bụi Nix nhiều đến mức gây bức xúc cho người dân và lănh đạo tỉnh. Phải "nhốt" nó lại không thể chậm trễ được ! Nhưng "nhốt" bằng cách nào? Dùng xi măng portland cũng được nhưng giá thành rất cao; hay dùng bê tông pôlime (nếu được nhập từ nước ngoài vào) kinh phí cũng c̣n khá cao, đến 300.000đ/m3. Nếu dùng hóa chất và vật liệu chế tạo trong nước, giá thành 1m3 chỉ bằng phân nưả nói trên. Vây chúng ta nên "nhốt" Nix bằng công nghệ pôlime tại Việt Nam.

Mai Vọng

Sống chung với xỉ đồng

Mùa mưa, ḍng nước từ băi xỉ đồng (nix) chảy ngập khắp nơi. Ở thôn Mỹ Á, Ninh Thủy, Ninh Ḥa, người dân phải ăn uống bằng nước nơi khác, có người phải chuyển đi v́ không đủ gan “sống chung với nix”.

Sống chung với nix

Tới Nhà máy tàu biển Hyundai - Vinashin (HVS) ở thôn Mỹ Á, Ninh Thủy, Ninh Ḥa, Khánh Hoà, theo tỉnh lộ 653 ở phía Bắc hay theo quốc lộ 26B ở phía Tây, từ khá xa người ta đă có thể thấy băi nix (xỉ đồng) thải của HVS ở trên một sườn núi.

Toàn bộ thôn Mỹ Á ở thấp hơn băi nix thải rộng hơn 3 ha này, trong đó khoảng 20 nhà dân ở xóm phía Nam thôn nằm ngay phía dưới nó. Với vị trí như thế, bụi nix thải theo gió phát tán xuống khu dân cư là điều tất nhiên.

Nhà anh Nguyễn Em ở cách băi nix thải chưa đầy 200m, bên con đường hàng ngày xe chở nix thải vào ra. Anh cho biết, ngoài việc phải hít thở bụi nix thải 3 năm nay, dân xóm anh c̣n mối lo về chất lượng nguồn nước.

Mùa mưa, ḍng nước từ băi nix thải chảy ra qua vườn nhà anh đen ng̣m. Hiện nay, gia đ́nh anh và một số gia đ́nh trong xóm phải ăn uống bằng nước ở nơi khác, chỉ dùng nước giếng để tưới cây. Có người đă phải chuyển đi v́ không đủ gan để tiếp tục "sống chung với nix".

Tường bao băi nix thải được xây khá cao, nhưng những đống nix thải c̣n cao hơn nhiều, như những ngọn đồi nhỏ. Phần lớn băi nix thải không được che phủ, nhiều chỗ được che phủ cũng như không v́ các tấm bạt đă mục nát tơi tả. Trong pḥng ở và làm việc của nhân viên bảo vệ băi nix thải bên cạnh trạm xử lư nước, ruồi bám đen đặc trên mọi vật.

Xử lư nửa vời

Khi cho phép HVS tạm lập băi nix thải ở Mỹ Á, UBND tỉnh Khánh Hoà đă đặt 4 điều kiện. Đó là không để nix thẩm thấu xuống ḷng đất, có tường bao quanh băi nix thải đủ cao, phía trên có che phủ để chống phát tán và nước thải từ băi nix thải phải đạt tiêu chuẩn loại A. HVS đă đúc bê tông nền băi nix thải, xây tường bao và trạm xử lư nước thải, phủ bạt...

Tuy nhiên theo người dân và cán bộ xă Ninh Thủy, những việc làm này không đến nơi đến chốn, nix vẫn phát tán theo gió, mùa mưa phần lớn nước trong băi nix thải vẫn tự do chảy tràn ra ngoài…

Quá bức xúc, ngày 11/3/2005 nhiều người dân thôn Mỹ Á đă ngăn chặn các xe chở nix thải vào băi nix thải. HVS đă phải dùng xe ủi mở đường, làm hư hại nhiều xe máy của họ…

Sau "sự kiện 11/3", ngày 16/3/2005 đại diện Sở TN – MT tỉnh Khánh Ḥa, UBND huyện Ninh Ḥa và UBND xă Ninh Thủy đă kiểm tra băi nix thải theo đề nghị của HVS.

Họ xác nhận những nơi nứt vỡ đă được gia cố kín và chắc chắn, hơn 90% diện tích băi nix thải đă được che phủ bằng những tấm bạt 20 x 20 m. Tuy nhiên như đă nêu, thực trạng hiện nay ở BNT khác với xác nhận trên.

Năm 2003 Cty cổ phần Sao Vàng (Savaco) đă xây dựng Xí nghiệp sản xuất gạch từ nix thải của HVS, với công nghệ và thiết bị của Hàn Quốc. Tuy nhiên, cho dù sản phẩm bán được, thiết bị của Savaco chạy hết công suất cũng chỉ tiêu thụ được 30.000 tấn nix thải/năm, chưa bằng 1/3 lượng nix thải hàng năm của HVS.

UBND tỉnh Khánh Ḥa từng "dọa" sẽ không cho HVS nhập nix nếu không có biện pháp xử lư triệt để nix thải. Tất nhiên lời "dọa" này không được thực hiện, bởi nếu vậy sản xuất của HVS sẽ đ́nh trệ, đời sống của hơn 4000 công nhân ở đây sẽ bị ảnh hưởng.

Lại có đề xuất di dời các hộ dân khỏi vùng bị ô nhiễm nix thải. Đây dường như là sự trái khoáy, người ta đang sinh sống ổn định phải bị dời đi, c̣n BNT ban đầu được xác định chỉ là "tạm trú", nay mặc nhiên được "nhập khẩu thường trú".

Tại sao không tính đến việc “hạ sơn", thậm chí "hạ thổ" băi nix thải ở Mỹ Á? Thiết nghĩ, đó mới là biện pháp cần làm sớm, để tiến tới việc xử lư triệt để vấn đề nix thải của HVS gây ô nhiễm môi trường. 

 Nguyễn Đ́nh Quân

Bụi NIX bao vây...


TT -Ḍng bụi hạt NIX đă phủ lên cuộc sống của hàng trăm hộ dân ở hai thôn Mỹ Giang và Ninh Yểng từ ba, bốn năm nay.

Dừng xe ngay đầu thôn Ninh Yểng, xă Ninh Phước, huyện Ninh Ḥa (Khánh Ḥa) - nơi Nhà máy tàu biển Hyundai Vinashin (HVS) đang ăn nên làm ra - hỏi về việc ô nhiễm, chúng tôi đă được hàng chục người dân nơi đây tranh nhau trút những câu chuyện về bụi xỉ đồng (hay c̣n gọi là bụi NIX) của Nhà máy tàu biển HVS.

Mở mắt ra là thấy... NIX!


Sợ chúng tôi không h́nh dung được bụi hạt NIX ra sao, chủ một tiệm tạp hóa ở đầu thôn Ninh Yểng lấy ngay bao đường cát trắng rồi chỉ cho chúng tôi xem những hạt bụi màu đen nhánh bé li ti lẫn vào bao đường. “Đây, những hạt bụi NIX đây” - bà chủ tiệm tạp hóa nói.

NIX là vật liệu có dạng hạt cấu thành từ sắt, đá vôi và SiO2, c̣n được gọi là xỉ đồng. Người ta dùng hạt NIX để phun làm sạch vỏ tàu biển. Trong quá tŕnh phun này, hạt NIX vỡ vụn, sinh ra chất thải NIX và bụi NIX.

Người phụ nữ này chọn hai vật có màu sắc tương phản nhau rơ rệt để dễ chứng minh một điều: bụi hạt NIX có thể len lỏi khắp nơi và lẫn vào bất cứ vật ǵ, từ ly nước uống cho đến bát thức ăn... Và lá phổi của con người cũng khó tránh những hạt bụi NIX!

Nhà trưởng thôn Ninh Yểng, ông Lê Minh Đến, cách bờ tường rào Nhà máy HVS độ 700-800m. “Gia đ́nh tôi cũng là nạn nhân của bụi NIX" - ông Đến cũng bức xúc như bao người dân khác ở thôn nghèo khó này. Hồ cá trước nhà ông cũng là một "kho" chứa bụi NIX, chúng lắng xuống đáy hồ thành một lớp đen nhánh như bùn. "Bụi hạt NIX bay vào nhà th́ khỏi phải kể, đóng cửa kín cỡ nào chúng cũng luồn vào được...” - ông Đến bực bội nói.

Ông trưởng thôn cho biết Ninh Yểng có hơn 1.000 nhân khẩu và trong phạm vi khoảng 1km, tính từ tường rào Nhà máy HVS, hầu hết người dân đều được “nếm” bụi NIX. Gần như người dân ở thôn này ai cũng có thể mô tả rành rọt bụi NIX phát tán vào mùa nào là dữ dội nhất, h́nh dáng ra sao, bay theo hướng nào, giờ nào nhiều nhất...

Tóm lại “bụi NIX gần như phủ suốt quanh năm”, nhiều người nói. Có người giải thích thêm: "Nhưng nhiều nhất vẫn là lúc cao điểm HVS phun hạt NIX làm sạch lớp gỉ sét, lớp sơn... của những con tàu biển khổng lồ". Vào mùa bấc (thường từ tháng 10 đến tháng 3 âm lịch), người dân thôn Mỹ Giang gánh chịu bụi NIX nặng nhất. C̣n vào mùa nam (từ tháng 4 đến tháng 9 âm lịch) th́ thôn Ninh Yểng lại hứng những ḍng bụi NIX đổ về...

Theo người dân địa phương, ban ngày trời nắng ít khi thấy rơ, nhưng vào ban đêm, dưới ánh đèn cao áp của nhà máy mới thấy ḍng bụi NIX cuộn theo chiều gió, hướng thẳng về thôn xóm của bà con. Thực tế không ai có thể biết được chính xác tầm bay xa của ḍng bụi hạt NIX kia là bao nhiêu và bay về những đâu, nhưng những căn nhà nằm cách nhà máy hàng kilômet cũng không thoát khỏi nạn bụi NIX.

Tội nhất là trẻ con

Dọc bờ tường của Nhà máy HVS có một con đường đất lồi lơm với những căn nhà không biết đă bỏ hoang tự bao giờ. Chạy sâu vào phía trong độ 1km, chúng tôi gặp một gia đ́nh c̣n trụ lại khu vực này. Đó là gia đ́nh anh Nguyễn Huy, làm nghề đi biển, có ba con; đứa bé nhất mới được gần hai tháng tuổi, người vợ c̣n khăn quấn khăn choàng.

Có khách đến anh mới mở cửa, c̣n gần như phải đóng kín mít suốt ngày. Anh Huy phân bua: "Cũng v́ bụi NIX đó... Đóng cửa cho đỡ vậy thôi chứ nó vẫn cứ chui vào; quét dọn xong một chút là thấy nó bám đen vật dụng trong nhà". Không chút khách sáo, anh Huy lật ngửa bàn chân... và đúng như lời anh nói, ḷng bàn chân của anh đen thui bám đầy bụi NIX.

Vợ anh Huy xen vào: "Nhưng tụi tôi lo nhất là mấy đứa nhỏ. Con nít mà, cứ ḅ lết chơi dưới nền nhà, tay chân đút vô miệng... có biết dơ bẩn ǵ đâu. Nhiều khi chúng nó chơi một chút là mặt mày lấm lem, đen thui...”. Anh Huy than: “Tụi tui phải mua nước để ăn uống, pha sữa cho con, không dám dùng nước giếng v́ thấy bụi NIX lúc nào cũng đóng một lớp trên nắp đậy giếng".

Nhưng sự việc chưa dừng lại, anh Huy nói chua chát: "Bụi NIX làm người chết ăn uống c̣n không yên chứ đừng nói chi người sống”. Cứ tưởng anh Huy nói đùa nhưng đó lại là một sự thật... Số là vào dịp Tết Nguyên đán vừa rồi, dọn mâm cỗ cúng ông bà, "nhưng nhang cháy chưa được nửa cây là bụi hạt NIX đă bám đầy, đen thui các đĩa đồ cúng”.

Chúng tôi hỏi: “Đồ cúng đó làm sao ăn được?”. “Th́ cứ phủi phủi rồi ăn đại”. Chị Nguyễn Thị Gái, nhà ở cạnh bờ tường Nhà máy HVS, nói thêm: "Đĩa bánh thuẫn cúng ông bà màu vàng nhưng bụi xỉ đồng đă bu... thành ra màu đen thui".

Chồng chị gái, anh Trần Văn Cảnh, tiếp lời: “Có khi ăn gần hết chén cơm có chan canh mới thấy dưới đáy chén lắng một mớ bụi xỉ đen thùi lùi". Chị Nguyễn Thị Hoa Hồng - chủ tịch Hội Phụ nữ xă Ninh Phước - cho biết: "Khi ngủ, nhà tôi phải phủ thêm lên nóc mùng tấm vải bạt nhưng rồi sáng ra mặt mũi mấy đứa nhỏ cũng dính bụi NIX...”.

Nghe nhiều lời kể bức xúc, lo âu của bà con nhưng về Mỹ Giang, Ninh Yểng, nặng ḷng nhất với chúng tôi là lời thở than của mấy cụ già: "Hoặc là dân ở hai thôn nghèo khó này phải đánh đổi sức khỏe để trụ lại; hoặc là chúng tôi phải bỏ nơi chôn nhau cắt rốn này mà đi nếu nhà máy HVS tiếp tục như thế này...".

Chúng tôi đến băi chứa chất thải hạt NIX, nằm cách cổng Nhà máy HVS độ 10 phút đi xe máy. Một đại công trường lộ ra trước mặt chúng tôi, nằm gần khu vực núi Ḥn Hèo, thuộc thôn Mỹ Á (xă Ninh Thủy). Trông xa xa, băi chứa chất thải NIX giống như một quả núi phủ một màu đen tuyền.
Đỉnh cao nhất của băi chất thải hạt NIX này cao bằng đỉnh của quả núi nằm trong khu vực. Những công nhân đang làm việc tại đại công trường này cho biết mỗi đợt vận chuyển NIX thải từ nhà máy ra băi chứa cỡ 20.000 tấn.

C̣n tổng khối lượng NIX thải tại băi này đă lên tới khoảng nửa triệu tấn. Và mỗi năm Nhà máy HVS thải ra hơn 100.000 tấn chất thải NIX. Người ta khoét núi để chứa NIX và che chắn tạm bợ, sơ sài.

QUỐC THANH - PHAN SÔNG NGÂN

 

 

 

ĐÁ …   

Một trong những thú chơi nghệ thuật ngày nay không thể không nhắc đến ĐÁ. Cùng với gỗ, gốm cầu kỳ, ĐÁ xuất hiện rất tự tin trong pḥng khách sang trọng, trong hoa viên, bên một gốc tường, hay lăn lóc bên đồi cỏ non …đó lá đá cảnh.

Tùy theo mắt nh́n hay tư tưởng nào đó của chủ nhân mà họ nh́n thấy ẩn chứa trong h́nh dáng tự nhiên của tác phẩm đá, lúc này đá cảnh được nâng lên tầm nghệ thuật.

Các bạn muốn nghe ĐÁ nói? Muốn có một tác phẩm đá để nh́n ngắm theo ư ḿnh mời các bạn t́m đến: Trương Đ́nh Thọ - Ninh Diêm – Ninh Ḥa (trên đường đi Dốc Lết) chắc chắn bạn sẽ hài ḷng với đủ loại đá nước ngọt, nước mặn, đá màu .v..v… Đặc biệt những mẫu cây hóa thạch rất thích hợp với đại sảnh – Hăy ghé lại và t́m cho ḿnh một người bạn trầm mặc.

H́nh kèm theo là viên đá mang số 89

Huỳnh Trịnh Tuyết Hoa
- Giới thiệu -

Một vài h́nh ảnh Nghệ Thuật Đá:
(Ảnh: Hải Lộc)

Ngôi nhà 186 tuổi ở Ninh Ḥa:
 

Khi tôi hỏi về những ngôi nhà cổ ngót ngét gần 200 tuổi ở thôn Nghi Phụng, xă Ninh Phụng, huyện Ninh Ḥa, Khánh Hoà này, anh Nguyễn Ngọc Tuấn, trưởng ban văn hoá xă Ninh Phụng đă chỉ ngay cho tôi t́m tới nhà ông Lê Khải.

Ông Lê Khải đă 90 tuổi. Cái tuổi gần đất xa trời, mà nếu có người sống được thọ đến thế th́ cũng không c̣n mấy ai bước chân ra khỏi nhà, thậm chí trí nhớ cũng không c̣n được bao nhiêu. Nhưng khi đến thăm, để t́m được ông, tôi phải nhờ người ra mảnh vườn ông đang trồng rau gọi ông về. Cụ già 90 tuổi này vẫn thức khuya dậy sớm làm việc như những nông dân c̣n sung sức.


Chủ nhân ngôi nhà cổ  (Ảnh: Hải Lộc)
(cụ LÊ KHẢI năm nay 95 tuổi, cụ bà 85 tuổi

Tôi đă bất ngờ càng bất ngờ hơn khi ông nhắm mắt "biểu diễn" cho tôi xem ông bước vào trong nhà với đồ đạc để nhiều nơi nhưng ông không chạm, không làm đổ chỗ nào như lời ông nói: "Già này ngày nào cũng bước vào, đi không đụng. Chỗ nào cũng quen". Ông Lê Khải đă ở nơi này 90 năm, kể từ khi ông vừa cất tiếng khóc chào đời.

Đó là một ngôi nhà cổ đẹp. Lịch sử ngôi nhà được ông Lê Khải kể cho tôi nghe: Gia đ́nh họ Lê gốc B́nh Định. Như bao nhiêu người gốc B́nh Định khác, họ đă t́m đến những miền đất mới sinh sống. Cụ Lê Đ́nh Lập (ông cố ông Lê Khải) từ B́nh Định đến Tuy Ḥa lập nghiệp, măi đến năm 1817 cụ Lê Đ́nh Lập mới đến Ninh Phụng sinh sống. Căn nhà được cất lên từ năm đó. Thời xa lắc xa lơ này, nơi đây gần như chỉ toàn cây cỏ, cất một căn nhà như thế phải là "dân nhà giàu " (thời đó làng được gọi là làng An Phụng). Cụ Lê Đ́nh Lập chết đi, kế thừa là cụ Lê Mục, tiếp đến con cụ Lê Mục là Lê Chánh (tức cha ruột ông Lê Khải) kế thừa. Giờ đây ông Khải lại tiếp tục giữ ngôi nhà đă 186 năm tồn tại.


Ngôi nhà cổ  (Ảnh Hải Lộc)

Ông ngồi bên thềm cửa, giọng nói của ông đầy chất dân dă: "Gốc quê tui tuốt B́nh Định. Ông Sơ làm tới Chánh sứ tức Hồng Lô Tự Khang. Sau mới vô Tuy Ḥa, sau nữa mới vô đây".

Rồi ông Lê Khải kể về ngày xưa, khi ông c̣n nhỏ: "Hồi đó phải đi trong rừng, đường hẻm loáng thoáng không có như bây giờ. Xuống xóm dưới không dám đi… Hồi đó ruộng không, mới (một) thời gian (sao) đông đúc dữ dằn!.”

Thời gian ông Lê Khải nói đă là 90 năm. Dường như bạn cùng thời với ông chẳng c̣n một ai. Đă 90 năm nên ông nhớ từng chi tiết về ngôi nhà cổ mà hằng đêm ông đều vào đó ngủ. Ngôi nhà có diện tích 49m2, bộ cột nhiều tới 36 chiếc. Điểm độc đáo là mái ngói âm dương đă trải qua trên trăm năm mưa gió mà vẫn c̣n nguyên vẹn. Trong nhà là những tấm liễn, câu đối chữ nho. Chẳng cần thông dịch, ông Lê Khải đọc từng tấm bảng một. Tấm bảng ở giữa nhà là: "Đức thắng Kim". Góc bên phải có tấm bảng đề hai chữ: “Bách Nhẫn”( trăm điều nhẫn) và hai câu đối như sau: "Thiên thu nghĩa chỉ vĩnh thừa truyền" (ngh́n năm cơ ngơi này c̣n măi măi) và " Ngũ Hạ nhân cơ tăng bốc trúc " (Nhà năm mái này đă xem bói rồi). Th́ ra là ông Khải đă học tới lớp đệ Nhị ở trường Vĩnh Phú. Giờ đây ông là người rành chữ nho duy nhất ở Ninh Phụng. Mỗi khi có lễ lạt, ông không làm vườn th́ đi viết sớ, đọc sớ chữ nho cho bà con.


Bên Trong Ngôi nhà cổ  (Ảnh: Hải Lộc)

Ngôi nhà cổ đă 186 năm gần như c̣n nguyên vẹn. Tôi để ư thấy 9 con mắt gỗ chạm rất khéo ngay trên cửa. Ông giải thích cho tôi đó là những con mắt của tướng quốc Lũy (Thần giữ cửa). Trước đó tôi chỉ nh́n thấy những "con mắt cửa" ở những ngôi nhà Hội An, Quảng Nam. Nhưng mỗi nhà ở Hội An chỉ có hai con mắt. Trên bậc cửa của ngôi nhà này c̣n có 6 chiếc sừng gỗ nhỏ, công dụng của chúng là để cho khách tới chơi móc mũ chứ không mang vào nhà. Ngôi nhà cổ gần như c̣n cả phần nền từ khi được xây dựng. Ông Lê Khải giải thích về điều này là bởi ngày xưa không dùng xi măng như bây giờ mà chỉ dùng vôi và xỉ đường trộn cát. Hôm tráng nền th́ gặp trời mưa, vôi đổ ra đầy không hốt lại được, thế là nền nhà vững chắc đến ngày nay.

Ninh Phụng là một trong những làng ở Ninh Ḥa được h́nh thành sớm, nên có nhiều nhà cổ. Nhưng do chiến tranh và sau này là quá tŕnh đô thị hóa, nhiều nhà đă bị phá hủy. Hiện nay Ninh Phụng c̣n nhà của ông Phan Thẻ (thôn Đại Cát), nhưng chỉ c̣n rường cột bên trong, kiến trúc bên ngoài đă xây lại. Nhà bà Dương Thị Cụt cũng cùng thời với nhà ông Lê Khải đă qua sữa chữa…

Được biết hiện nay, tỉnh Khánh Ḥa đang có chủ trương thống kê toàn bộ các ngôi nhà cổ trên địa bàn tỉnh. Sau đó góp kinh phí sửa chữa những ngôi nhà hư hỏng rồi giao lại cho chủ nhân hoặc mua lại những ngôi nhà người dân muốn bán để bảo quản và khai thác du lịch. Tôi nói điều đó với ông Khải, ông cười: “Không bán. Để kỷ niệm nhà tổ tiên. Kỷ niệm theo lối cũ". Tuy vậy, ông ngỏ ư muốn nâng nhà lên thêm hai tấc. V́ "Hồi xưa nước không lọt vô. Giờ mỗi khi rừng trắng nước là ngập. Hồi xưa đâu biết lụt là ǵ? Giờ nước lụt không kịp dọn nhà".

Ngôi nhà 186 tuổi nằm nép ḿnh trong vườn cây, chen trong ngơ như đang sống rất riêng đời ḿnh với h́nh bóng một ông già 90 tuổi, hàng đêm vẫn vào nằm trên chiếc phản gỗ đă qua bốn đời truyền lại. Ông lắng nghe cả hai trăm năm vọng về từ câu đối, bộ bàn ghế, bàn thờ và cả mùi đất xưa. Ông giữ nhà theo cách của ḿnh, đó là t́nh yêu thương gắn bó với từng màu đen của gỗ, màu xám của không gian…

Quan sát ngôi nhà, tôi chợt nh́n thấy nhiều cây cột đang bị mối mọt gậm nhấm. Việc giữ ngôi nhà cổ thêm trăm năm nữa tồn tại giờ đây lại không phải là chuyện riêng của ông./.

 

Khuê Việt Trường

www.ninh-hoa.com

 

Trang 1

Trang 2

Trang 3

Trang 4

Trang 5

Trang 6

 

 

 

 

 

sưu Tập:

Dương Tấn Long
Huỳnh Trịnh Tuyết Hoa
Hải Lộc
Hà Thị Thu Thủy



 

www.ninh-hoa.com