www.ninh-hoa.com



 

 

 

Những Ḍng KNiệm

Giáo Sư Tô Đồng

 

Lời Giới Thiệu

 

CHƯƠNG 1

Lời Phi Lộ

CHƯƠNG 2

Tuổi Xanh Ở Miền Bắc

CHƯƠNG 3

Quê Nội Quê Ngoại

CHƯƠNG 4

Vài Nét Về Đông Y

CHƯƠNG 5

Tháng Ngày Ở Thượng Phú  

CHƯƠNG 6

Những Năm Học Và Mùa Thi Đă Qua 1 | 2

CHƯƠNG 7

Những Cư Xá Sinh viên Của Chúng Tôi
 
1  |  2   |  3  

CHƯƠNG 8

Trường Dược Sài G̣n Và Tôi
1  |  2  |  3

CHƯƠNG 9

Một Kỷ Niệm Về Ngành Bào Chế 

CHƯƠNG 10

Đường Về Quê Mẹ

1  |  2  

CHƯƠNG 11

Ngành Khảo Cứu
Y Dược Tại Hoa Kỳ

1   |   2   |  3  

CHƯƠNG 12

Lời Kết 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 


NHỮNG D̉NG KNIỆM
GS Tiến Sĩ Tô Đồng

Khoa trưởng
trường Đại Học Dược Khoa Sài G̣n
1974-1975.

    

 

CHƯƠNG 11

            

 

Ngành Khảo Cứu Y Dược Ti Hoa K


      Tiếp theo :  

 

Bốn năm ở Oklahoma City, OK

 


Tô Đồng, Lê Phục Thủy

 

Vào tháng 7, 1976, giáo sư Lê Phc Thy cho biết ch ông đang làm vic ti Oklahoma Medical Research Foundation OMRF, Oklahoma City, người ta cn tuyn mt nhân viên làm kho cu. Tôi được mi t Wisconsin xung để ln lượt my v giáo sư, giám đốc cơ quan phng vn trong sut mt ngày. Ri nhn được giy cho vic, theo khế ước tng năm. Và tôi nhn vic bt đầu tháng 9, trong nhóm kho cu sinh hóa v Biomembrane vi giáo sư Thy. Chúng tôi hàng professional staff, có chung mt bà xếp là giáo sưM. Carpenter, làm chung mt đề tài Prostaglandins, tuy mục đích nghiên cu có khác nhau. OMRF có chng mười nhóm kho cu v nhng phn ng trong sinh-hc phân t liên hệ đến các loi ung thư, v các gc t do free radicals làm hư hại tới chức năng của tế bào, v các cht dinh dưỡng.

 

Theo cam kết khi nhận việc, tôi sẽ kho sát các din biến sinh hóa dẫn tế bào đến chức năng tr thành chuyên biệt. Tạm tin là prostaglandin F gây ra hay có liên h. Chc năng thứ hai của tế bào là sự sinh sôi nẩy n, coi như prostaglandin E. Chúng tôi thường bàn tính nếu xác định được t́nh trng ca tế bào ngay trước khi chúng tr thành ung thư, may ra có phương cách ngăn chn tiến tŕnh này.

Hay ít ít nhất cũng chẩn đoán được căn bệnh.  Tôi nghiên cu chuỗi phản ứng tổng hợp từ arachidonic acid sinh ra prostaglandin bi prostaglandin synthetase. Như vy phi đo nhiu loi phân hóa t t phosphodiesterase, cyclooxygenase, reductase, xét các thành phn sinh-hc ly trích t màng, nhân và các cơ cu tế bào, t́m đủ cht cn phân hóa t cyclooxygenase như aspirin, indomethacin, NSAID để gia thêm vào phản ứng. Một ngày tôi có thể đo prostagladin E và F ca vài trăm mu thử, bằng phép phân tích miễn nhiễm phóng xạ RIA. Lượng đo được tuy chính các nhưng thường rt nh, t vài chc phn t ca gram hay picogram!

 


Dr. M. Carpenter, SV tp s, Tô Đồng

 

Các tế bào th nghim được đặc bit ly t ḥn dái chut đực hay vú chut cái. Mt con chut bch Sprague Dawley nng khong 300 tới 400 gm, giá tin đắt gp ba bn ln giá mt con gà. Trong ḥn dái chut đực, tế bào Sertoli sinh sản những tinh trùng, tế bào Leydig to kích thích tố đực testosteron. Dùng các phương pháp vi phu và sinh-hc tách riêng ri biến chế các tế bào này để đo lượng prostaglandin synthetase. Tùy theo các nhóm chut đă được nuôi bng thc ăn mà thành phn xác định sn, hoc theo mt ha kiu và thi biu tính trước, ta có th xét s liên h gia prostagladin và chc năng chuyên bit hoc tăng trưởng. Vi chut cái, người ta ch cn bơm mt ln vào d dy mi con mt liu 10 mg cht dimethylbenzatracene DMBA, th́ ít lâu sau, tt cả đều b ung thư vú. Có nhng con mang bướu quá ln, di chuyn tht nng n và khó khăn. Ly nhng tế bào ung thư trong bướu ri đo lượng prostagladin. Tùy theo các nhóm chut đă được ăn mt thc phm có hay không có cht chng oxid hóa như sinh t E, có hay không có nhng cht béo đặc bit, ta có th kết lun v tác dng ca các cht này. Mi ln th nghim phi giết t vài con ti vài chc con chut. Mun vy, người ta thường dùng mt máy chém nh. Nhưng sau khi một con chuột đă bị giết th́ đem chuột khác vào máy rất khó. Có lẽ các chuột trong lồng bị kích động v́ thy đồng loi b hy sinh hay máy có v máu. Tôi đă học được một phương pháp giết chuột thật nhẹ nhàng từ mt người bạn, anh B. L. Magnum. Anh cầm đuôi cho chut ḅ nhởn nhơ trên mặt bàn, rồi dùng bàn tay đeo găng ôm gn trọn ḿnh chuột. Lấy bàn tay kia vỗ về hay cù vào gáy cho chuột cảm thấy an toàn và thích thú. Rồi với động tác nhanh nhẹn, anh đưa đầu chuột vào máy và giật sập lưi dao. Chut bị giết mà không kịp có phản ứng! Nhưng có mt ln mà tôi nhớ măi. V́ phải dùng mấy chục con chuột, tôi giết chúng trong pḥng riêng để mổ thú vật. Bỗng có một con giy da mạnh đến nỗi khi bị chặt cổ, đầu nó văng lên đến trn. Tht là thm. Đành phi nghĩ là ḿnh hóa kiếp cho chúng để chúng sinh sang kiếp khác tt hơn. Tôi cũng tng thy cnh đàn chó s hăi tru tréo khi thy có con b người ta mang đi đặt mt ng nha xuyên qua c vô cung hng. Ri c my hôm, người ta li mang chó lên bàn để hút đờm ra định phân. Con nào kháng c ít th́ c̣n đỡ kh. Mà lâu dn gn như chúng cũng mt hết c phn ng, như thể đành cam phn chu đựng. Tôi thy chán ngán cái cnh phi dùng nhng con vt thí nghim trong ngành kho cu, và bng thy s hin din ca các t chc bo v súc vt là chuyn cn thiết. Cui thp niên 80, nơi tôi làm vic cho hăng Hybritech, thay v́ phi giết c hàng chc ngàn con chut nht mi ln để bào chế cho đủ lượng kháng th chuyên bit, chúng tôi đă biết dùng môi trường nhân to cy các tế bào to ra kháng th này.

 

Vy mun tránh hay gim thiểu sự hành hạ súc vật, gười ta cần sử dụng những họa kiểu chính xác chỉ dùng một số tối thiu sinh vt thí nghim. Và cn khai trin các phương thc kho cu sinh-hc mi, có th thc hin trên các vi sinh vt, các thành phn ca tế bào hay các mô, ly t các môi trường cy hay nuôi dưỡng nhân to.

 

Trong bn năm ti OMRF, tôi có không biết bao nhiêu là k nim vui bun. Nơi đây phương tin ri rào, máy móc ti tân, pḥng c sang trng. Thi gian để làm thí nghim, đọc sách, hp hành, báo cáo kết qu trong nhóm, hun luyn sinh viên xut sc, tham kho tài liu ti thư vin, nghe các chuyên gia din thuyết mi bui trưa, tt c mi vic được thc hin đều đều theo mt lch tŕnh định sn. Như mt cái máy. Bn bè đủ cp bc s lâu dn cũng thành thân quen. Năm nào tôi cũng được đi d mt vài hi ngh, có khi chỉ để tŕnh bày sơ lược mt công tŕnh kho cu. Cũng là nhng lúc gii trí và quan sát xem thiên h hot động thế nào. Tuy chúng tôi đă làm theo các d án ḿnh viết đi viết li cho đầy đủ chi tiết và dn chng, vi nhng phn lư lun cht ch, nhng tiên đoán hi vng, thế mà có vic thí nghim cho kết qu tt, nhưng cũng nhiu vic không ra làm sao c. Cũng như nhiu khoa hc gia khác, dù cân nhc, tính toán đủ mi cách, gi thiết để làm vic có khi khó chng minh hoàn toàn trng đen được. Để ri đành kết lun là kết qu có l là, như th rơ ràng là, có nhiu phn đúng là, nghĩa là người ta c̣n có ni ng sai lm! Nhưng hn là làm măi th́ không ra ngô cũng ra khoai. Cũng viết lách đăng báo. Lúc ri nơi đây, tôi mang theo 17 tp v hc tṛ ghi đủ nhng thí nghim đă làm, định bng có ngày mang ra nghin ngm li, may ra nhn thy được điu ǵ hay ho chăng? Thôi hăy tm giă t tế bào, các nhóm acid béo, prostaglandins, leukotrienes

 

Xin nói qua vn đề thi đại. Cách sinh hot lúc này khác xa thi tôi làm vic ti Paris vào cui thp niên 50. Lúc đó c̣n ít máy móc ti tân, ít dng c và hóa cht tiêu chun, ít phương tin tin chế, và không có đồ kh trùng dùng xong mt ln th́ vt b. Khoa hc c̣n da nhiu vào tài năng và nghệ thuật của nhân viên, như tự điều chỉnh máy phân tích, ráp nối ly h thng làm tng hp mt hóa cht, un nn các ng thy tinh bng la, cân đo pha chế chính sác các cht phn ng. Nghĩa là th nghim c̣n mang mu sc du n con người. Công vic tương đối t do hơn, hp hành ít, báo cáo ít. Pḥng thí nghim chúng tôi trông ra vườn Luxembourg, mi xế trưa chúng tôi thường ngh ngơi thư giăn, pha trà để ung và nói chuyn tào lao. Mi ln đến làm vic là mt ln cm thy vui thích. Có l vic làm nh nhàng, tùy ḿnh quyết định, không b g̣ bó căng thng, không b ai thúc gic. Người ta không my khi hi ti sao làm vic đó, làm thế để làm ǵ, mt bao nhiêu th́ gi, mt bao nhiêu tin bc, có ích li cho ai? Hay là làm khoa hc v́ khoa hc? Nhưng ti M, tôi không thy s thú vị ấy, mà ch được cm giác an toàn khi ngi ti s. Ti sao l vy? Hay v́ thi bui bây gi mi, v́ văn hóa Pháp M không ging nhau? Nh li ngày c̣n đi tham quan các Đại Hc M vào cui năm 1968, tôi đă gp mt s khoa hc gia và được h gii thiu nơi làm thí nghim. Tôi thy h dường như có v say mê vi công vic, sng trong mt xă hi xa l, tht riêng bit. H hài ḷng vi môi trường công vic, mà không thc s chú ư đến cnh bên ngoài. Tâm trí h chc c̣n lo vic kho cu và viết d án, t́m đề tài thi thượng và dễ được tài tr nht. Hết d án này ti d án khác. Phi làm vic tht nhiu tính toán tht nhanh, lâu dn người ta mt đi s sng hn nhiên. Như nhng con người cn phi n ḿnh trong khung cảnh riêng của một nôi an b́nh. Có thể v́ lúc đó i là một người ngoài cuộc, ở một t́nh trạng khác biệt, nên nh́n vào mới thấy điu này. Người trong cuc không my khi nhn thy. Phn x điu kin chăng? Có phi tương t như vy mà theo thi gian, vi hoàn cnh, bây gi tôi đă tr thành mt con người ch thy s b́nh an khi ngi ti bàn giy làm vic! C̣n cách viết d án? Ôi thiếu ǵ cách viết! Có lp dy viết, có cơ quan c vn. Đề tài hay d cũng có th t́m ra tài liu tra cu. D án tài tr nhiu ít cũng có thể được thông báo trước. Nhưng nhiu khoa hc gia M tht đáng phc, v́ đặc bit h viết bài rt hay, lư lun rt khoa hc, câu cú rt văn chương. H viết đi viết li, sa đi sa li. H viết trong khách sn, trên máy bay khi đi hi ngh. Nhưng điu khó nht là phi có thành tích, có quen rng biết nhiu, có gi gm, th́ d án mi d dàng được chp nhn

 

Và vn đề quan trng nht là làm sao đo được kết qu kho cu sinh-hc? Tht ra không d dàng ǵ. Xưa kia vn đề ít chuyên bit và thí nghim chưa đi ti các thành phn cc nh trong các phân t sinh-hc nên c̣n duyt xét li được. Nay th́ chính người t́m ṭi nhiu khi thy s kin khó thực hiện rồi, công vic đâu có d kim chng na! V́ vy mà mt d án có khi cn được giao cho hai nhóm khác bit hay đối lp nhau thc hin, được theo dơi tng giai đon, được đem ra m x mi kết qu tng phn, để xét xem có nên thay đổi hay tiếp tc không. Ti thành ph Oklahoma City c̣n có mt s nhân vt trong gii Y Nha Dược Vit Nam đang theo các lp tái hun luyn ca trường Đại Hc Oklahoma. Gia đ́nh chúng tôi tr nên bn rn vui nhn hơn v́ gp nhiu bn cũ, có thêm nhiu bn mi. Cuc sng tm n định đă làm gim đi v t nn. Con cái được tiếp tc hc đàn dương cm vi mt giáo sư gii ở đây. Có nhng canh mt chược cui tun hoc vào dp l cùng các bác sĩ Nông Thế Anh, Tôn Tht Nim, Nguyn Ngc Anh, Nguyn Hoàng Hi, Bùi Xuân Mn, Nguyn Ư Đức. Cùng đại tá Ngô Văn Li, các giáo sư Lê Phc Thy,

 

Trn Quang Hải, Nguyễn Ngọc Hướng. Có các buổi họp ành mạn đàm cùng các bác sĩ Lê Quốc Hanh, Dương Minh Châu, Nghiêm Xuân Húc, Tôn Tht Chiu. Có nhng ln ăn ung linh đ́nh vi các gia đ́nh thiếu tướng T Văn Bê, đại tá Nguyn Tú, các bác sĩ Đào Thế Xương, Trn Quc Tan, nha sĩ Phm Đ́nh Tuân, các giáo sư Phm Hu Tích, Lê Ngc Sanh. Cũng có dp lên Tulsa thăm hi các bn dược sĩ Nguyn Th Nghi, Vũ Ngc Phách, Nguyn Th Su. Và thnh thong vào bui trưa, c̣n được bác sĩ Nguyn Lưu Viên ghé qua nơi tôi làm vic để tṛ chuyn trước khi đinghe thuyết tŕnh. Chưa kể đến nhng sinh hoạt cùng một số bạn bè trong Hội Việt Mỹ!

 

Khong gia năm 1980, chúng tôi thy cn phi đưa gia đ́nh v California, v́ các cháu sp sa lên Đại Hc, nếu đă cư trú ti tiu bang này th́ hc phí đỡ nng n. Và nơi đây có nhiu đồng bào, bè bn, khí hu li ôn ḥa d chu. Tôi bt đầu np đơn xin vic ti các Đại Hc và cơ s k nghệ ở vùng đất ha này. Nhân dp đi d mt hi ngh trong khu Disneyland, Annaheim, tôi có r xung San Diego thăm các bn dược sĩ Lê Phc Thy, Trang Kiên, Bùi Quang Tiến, Lâm Bàng. Và tôi được biết có giáo sư Nguyễn Hữu Xương đang dậy tại Đại Học nơi đây. Thấy thành phố San Diego khí hậu mát mẻ, phong cnh hu t́nh, bin c xanh lơ tiếp lin vi đồ́ núi chp chùng, tôi tính s xin làm vic ti đây. Nhưng mi đánh bài và tṛ chuyn, v Oklahoma tôi mi vi gi đơn xin vic ti Phân Khoa Y Khoa Đại Hc San Diego qua giáo sư Xương. Ông nói cn có các giáo sư trưởng khu hu thun mi d dàng hơn. Các giáo sư trưởng khu P. B. McCay, Johnson ti nơi tôi làm vic đă vui v nhn li viết thêm giy gii thiu ngay. Ri mt bui ti, tôi nhn được giáo sư J. Mendelsohn, M.D. gi dây nói phng vn. Ít ngày sau, ông báo cho tôi biết là Khu Hematology/Oncology chp nhn tôi làm vic t tháng 8 như mt postdoctoral fellow, theo mt chương tŕnh hun luyn ca các Cơ quan Y tế Quc Gia NIH-NCI. Ông tr thành giám đốc Trung Tâm Ung Thư ti San Diego, và h tr cho tôi rt nhiu trong c chc năm sau. Tôi làm đơn xin ngh vic ti Oklahoma City, vi đôi chút luyến tiếc. Tuy công vic tôi làm ở đây không my kết qu, nhưng du sao cũng đưa được tôi lên ngch Staff Scientist. Khí hu tuy nóng lnh tht thường, băng tuyết vào mùa đông, nng cháy vào mùa hè, và nhiu khi có nhng cơn hậu gió lc khng khiếp, nhưng dân chúng đa số hiền ḥa thật thà đời sng mc mc. Giáo sư William G. Thurman, mt bác sĩ tài ba li lc, nguyên Vin Trưởng Đại Hc Oklahoma, nay làm President, OMRF, có mi tôi vào văn pḥng thăm hi. Ông tin rng tôi s vui vi công vic mi, và chúc tôi may mn trong tương lai. Sau đây là hai đon trong lá thư ông viết ngày 7/25/80, phn nh đôi điu ông ta nhn xét v tôi, cùng t ư tiếc khi thy tôi ri khi nơi đây:

 

I have received your letter of resignation effective August 2, 1980 , with regret. Let me take this opportunity on behalf of the Oklahoma Medical Research Foundation to express our appreciation to you for your significant contributions of time and personal energy. Coming to us as you did from a most uncomfortable experience, one might have anticipated less productivity than you provided. You certainly have been a real strength for your entire stay here, and we see you leave with regret.

 

Our best wishes go with you and your family in your new endeavors. As they were described to me over the telephone by Dr. Mendelsohn, I know that you will be entering a field of activity in which you will be very happy, and we wish you well, both there and personally in the future.

 

Tôi bt đầu nhn được nhng thip t bit ca mt số đồng nghip tại sở Gia đ́nh chúng tôi rời Oklahoma City, sau bữa tiệc giă từ của giáo sư M. Carpenter cùng các cộng sự viên F. L. Smith, D. Cooper, L. M. Manning, G. Simpson, G. Wallis. Ri được tng vài tp nhc làm k nim, có ghi du mt vài bài ưa thích, như Feelings, The shadow of your smile, The impossible dream, Bye Bye Love, để khi chúng tôi có dp do đàn dương cm c̣n nhớ đến thi gian sng động nơi đây. Cô G. Simpson, người đă ph giúp tôi biết bao nhiêu vic nng nhc trong pḥng thí nghim, đă ghi bên cnh mt bn nhc nhng ḍng ch này: “Dr. To: Of all the people leaving here, I’m going to miss you most of all. You will always have a special place in my heart. Remember me always. Love from a friend. Gwen.” Tôi tin chc đó là nhng li chân t́nh. Và sau nhiu bui hp mt, nhng li chúc tng ca biết bao nhiêu bè bn, chúng tôi tm chia tay lên đường, mang theo h́nh ảnh đậm nét của bốn năm cư ngụ ở tiu bang Oklahoma.

 

    Mời xem tiếp:

Vui buồn trong ngành kho cu y dược ti Hoa K  -  Tuần tới

 

 

 

 

Giáo Sư Tô Đồng
Khoa trưởng
trường Đại Học Dược Khoa Sài G̣n
1974-1975.

 

 

  

 

 

www.ninh-hoa.com