www.ninh-hoa.com



 

 

 

Những Ḍng KNiệm

Giáo Sư Tô Đồng

 

Lời Giới Thiệu

 

CHƯƠNG 1

Lời Phi Lộ

CHƯƠNG 2

Tuổi Xanh Ở Miền Bắc

CHƯƠNG 3

Quê Nội Quê Ngoại

CHƯƠNG 4

Vài Nét Về Đông Y

CHƯƠNG 5

Tháng Ngày Ở Thượng Phú  

CHƯƠNG 6

Những Năm Học Và Mùa Thi Đă Qua 1 | 2

CHƯƠNG 7

Những Cư Xá Sinh viên Của Chúng Tôi
 
1  |  2   |  3  

CHƯƠNG 8

Trường Dược Sài G̣n Và Tôi
1  |  2  |  3

CHƯƠNG 9

Một Kỷ Niệm Về Ngành Bào Chế 

CHƯƠNG 10

Đường Về Quê Mẹ

1  |  2  

CHƯƠNG 11

Ngành Khảo Cứu
Y Dược Tại Hoa Kỳ

1   |   2   |  3  

CHƯƠNG 12

Lời Kết 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 


NHỮNG D̉NG KNIỆM
GS Tiến Sĩ Tô Đồng

Khoa trưởng
trường Đại Học Dược Khoa Sài G̣n
1974-1975.

    

 

CHƯƠNG 10

K 17 :         

 

Đường V Q M


 (tiếp theo)  

              

            Anh Phiến có tng chúng tôi mt cun sách v thân ph anh, mt nhà văn xă hi tiu thuyết sm nht ca nước ta: Văn thơ Đặng Trn Pht. V thăm nhà tôi mi biết là người em trai út ca tôi cũng hay làm thơ. Lúc tôi ri Hà Ni, "bé" Đang mi 12 tui. Bây gi, khi tôi v, Đang đă mt t mười năm trước v́ ung thư gan, để li người v tr, và hai con nh. Thơ ca Đang như quá mong manh. Đây là bài "Đẹp", 1966:  

Sui chy hoài chy hy,

Mây bay mit bay mài,

Gió vít cành cun lá,

Đi về đâu? T́m ai?

 

Mây bay qua lưng đèo

Ôm quanh người em gái,

Bộ ngực căng nhựa đời

Làm xanh nương xanh băi.

 

Gió t́m lên đỉnh núi

Nơi tiếng hát tươi vui,

T ḷng người em gái

m t́nh đời, sinh sôi.

 

Sui chy xung chân đồi

Nơi người em gái tm,

Tóc mm như sui trôi

Da hng như sc nng.

 

Sui mây và gió ơi

Người đi t́m cái đẹp,

Có biết điu hay nht

Nàng sng đời thy chung.

          Bài “Anh viết", 1971:  

Xa em, xa th

Anh nh tháng, nh ngày.

Bây gi anh về đây

Li gia ḷng th xă.

 

Gia ba b li nh

Vài bước là đến em

Hết ngày ri hết đêm

Nhà em, anh chng đến.

 

Anh viết v ngày tháng,

Xa thị xă, xa em.

Căn pḥng con r kín

Suy nghĩ và nh mong.

 

Ngoài ph người có đông?

Bước chân em có đợi.

Cơn gió đông t́m thổi

Ánh đèn không đứng yên.

 

Anh viết, ri viết thêm,

Về nỗi mong gập lại.

Thơ dn anh đi măi,

Hết tháng li hết mùa.

 

Đông đi t bao gi,

Mùa Xuân choàng áo mới.

Hoa xuân choàng xe cưới,

Đón em đi, em đi.

 

Trang giy và ḍng Thơ,

Không rời căn pḥng nhỏ.

T́nh anh và t́nh Thơ,

Vn như ngun tuôn đổ

Anh viết và viết na,

Hết ngày ri hết đêm.

           Và "Dâng mẹ", 1973:  

Tṛn ba mươi tui xuân đầy,

Con dâng lên M tháng ngày.

Khúc ca!

 

Dăi dầu tháng hạ, con qua

Gió thu se...

Đến mn mà chất quê!

 

Khúc ca kia...

Khúc ca kia...

Đă nng li nng con đi,

 

Đă tanh quăng rét, đă ghê gió lồng,

Đă như quê

Đến cháy ḷng,

Đất trùm bom la sut ṿng tui xuân.

 

y mà, con đă ln lên!

y mà, Đất M b́nh yên đă về!

           Tối hôm đó, chúng tôi được ăn ở nhà bác Úy, một nhà báo tên tui ca Hà Nội, gần hồ Thiền Cuông. Tôi từng đạp xe đạp dc bên h mi bui trưa để đến hc dương cm với cụ Duyệt ti Âm Nhc Hc Xá. Hồ này c̣n là nơi xưa tôi thường bơi thuyn vào những sáng mùa hè. Lúc ra về nhà, chúng tôi dắt nhau rảo bước qua những con phố im vắng, trong cái se lnh ca ngày cui năm. Nửa đêm về khách sạn, cây cối chung quanh được chăng đèn kết hoa sáng rực, tất cả như chào mng tết Dương lch mới đến.

 

           Sáng mng mt, chúng tôi lên hai chiếc xe ca cùng gần ba chục anh ch em bà con Hà Ni để v làng Xuân Cu. Tri mưa phùn gió bc từ đêm hôm trước, khi mưa khi tnh. Ti nhà th t, xây dựng lại trên nền đất nhỏ của hậu cung cũ được gp bà con nơi quê nội. Em Tô Thế, em Sửu, em Khánh, cháu Tô Sách... Chúng tôi lễ cụ cố Tô Huân, rồi ra nghĩa trang ca làng thăm mộ bố, em Đang, chú Mỹ, em Phục... Mưa vẫn c̣n sùi sụt, trời giá lạnh. Chỉ qua một cánh đồng là ti làng Kim Ngưu quê ngoại, mà chúng tôi đành chờ dịp khác v thăm. V́ có ít th́ giờ, và cũng v́ anh em bên ngoại lúc đó c̣n đang phi t́m kiếm phần mộ của ông bà đă bị dời đi đâu mt trong thi ci cách. Ti hôm y, my anh em chúng tôi  đi l ti chùa Quán Sứ, lâm râm khấn vái. Cảnh tượng trang nghiêm t bao năm, với khói nhang nghi ngút.

 

           Sáng 3 tháng 1, 1995, chúng tôi v xin phép từ biệt mẹ, chào các em các cháu, rồi ra phi trường Nội Bài lấy Airbus ca Vit Nam Airlines đi vào Sài G̣n. Chuyến bay thật êm. Ti Tân Sơn Nht lúc 3 gi chiu. Phi cảng không khác xưa mấy, vẫn c̣n cảnh nghèo nàn, nhưng hành khách có đông đảo hơn.  Ch em và mấy cháu ra đón chúng tôi tại phi cảng, ni mng vui gp li nhau không nói hết lời. Lần cuối gập chị Xuân Nhân trong thời kháng chiến vào năm 1949, nay đă hơn 45 năm. Xa em Hoa, em Hoàn t ngày ri Hà Ni năm 1954, cũng đă hơn 40 năm. Ôi thi gian qua nhanh vi bao nhiêu vt đổi sao di. V ti khách sn Saigon Lodge Hotel 215 Nam K Khi Nghĩa, Qun 3, chúng tôi được gp hai giáo sư Vũ Khánh và Nguyn Vĩnh Niên. Tay bt mt mng. Giáo sư Khánh nay là Khoa Trưởng, va là bà con, va là bn hc cũ. Giáo sư Niên tuy tôi đă được gp li ti Pháp vào năm 1992 nhà giáo sư Đặng Vũ Bin, mà l thay, thy như đă xa t lâu lm. Dược sĩ Phạm Hữu Hiền cũng có đến thăm và mang cho ít cà phê Đà Lt.

 

           Ti chúng tôi đến nhà ch Nhân ăn cơm chiu cùng các em các cháu trong Nam. Em "bé" Hoa lúc tôi ri Hà Ni c̣n nh xíu, nay đă có chng và hai cháu, hin lành như hi c̣n nh. Cũng như bé Hoa, ch Cnh nay thành người ln, nhà ca yên vui. Ch Nhân có bn cháu gái duyên dáng và nhanh nhn, đều có gia đ́nh con cái m cúng. Tôi tiếc không được gp ông anh r, đă mt my năm trước v́ đau yếu. Và cháu Thanh B́nh, con giai ln ca ch, đă hy sinh ti Huế vào nhng ngày đen ti năm 75. Chúng tôi nói không dt chuyn cho đến na khuya.

 

           Sáng hôm sau đi thăm Sài G̣n, nơi đă cho chúng tôi biết bao k nim êm đềm. Nhà thờ Đức Bà, nhà Bưu Đin. Đường T Do, Quc Hi, nhà hàng Continental cũ. S Thú, vin Bo Tàng xưa. Em Đằng li bay t Hà Ni vô đây để đưa đi thăm tiếp mọi nơi. Cũng xem Múa Rối Nước. Trưa ăn cơm nhà Hoàn, ti hiu thuc Yến Hương. Hoàn là mt dược sĩ, chng là bác sĩ Liu. Gp li cháu Trung cũng từ đại hc Berkeley v chơi.

 

           Bui chiu mng 4, có xe trường Dược đến đón đi vi hai giáo sư Nguyn Vĩnh Niên và Vũ Khánh. Tôi đến trường cũ được gp ban lănh đạo mi, và giáo sư Trn Ngc Tiếng thân quen. Giáo sư Vũ Khánh và toàn ban ging hun tiếp tôi tht ân cn, nói chuyn ci m. Trường có xây ct thêm, nhưng nhiu dng cụ đă hư hao và các hóa cht c̣n thiếu thn. Sau đó, tôi xin đến thăm giáo sư Nguyn An Cư ti nhà riêng đường Sương Nguyt Ánh.

 

 

           Ông đang ngi ngoài vườn đọc ch nho, trong mt cái am nh. Tht là mt người thoát tc, không vướng bi trn. Ri ông đưa chúng tôi đến thăm cô em ông là giáo sư Nguyn Th Lâu. Nhanh tht, thm thoát đă hơn hai mươi năm xa cách. Chuyn tṛ đủ th, thăm hi đủ người. Cô Lâu tuy đă phi dùng nhiu loi thuc, nhưng tinh thn c̣n rt tr trung. Bui ti, hai giáo sư Khánh và Niên mi tôi và nhà tôi dùng cơm ti nhà hàng Thanh Trà, 12 Nguyễn Trăi, quận 5. Một bữa ăn tht ngon ming, nhiu món quê hương đặc bit, nht là món ếch chiên bơ. Khu này ban đêm, người đông như m hi. Đâu đây thnh thong tng tràng pháo n vang liên hi, dù lnh cm đốt đă ban hành.

 

           Sáng mng 5, chúng tôi li có dp đi thăm mi nơi, Sài G̣n ri Ch Ln. Đường T Do, Nguyn Hu, Lê Li cũ. Rp Rex, ṭa Đô Snh xưa. Ch Bến Thành, ch B́nh Tây. Nhà ca bên đường Lc Tnh chy dài ra tn min ruộng Phú Lâm. Người đi đông nghẹt phố. Xe đủ loại chạy như mắc cửi. Bụi bậm và ồn ào. Nhưng đô thị có mở rộng, nhiều khu mới mọc ra như nấm. Trưa đến ăn nhà chị Cảnh, được ăn món canh rau rút khoai sọ. Mùa thu đă qua lâu rồi, nhưng thú quê thuần húc bén mùi vẫn c̣n đó. Buổi chiều chúng tôi đi thăm khu giải trí thiếu nhi Đầm Sen, có sân khấu ca nhạc, chỗ nuôi cá sấu, thủy cung. Trong hồ rộng sen c̣n nở bông, lá xanh tươi tốt. Có một cây phượng vĩ hoa c̣n nở muộn lẻ loi, cố khoe sắc đỏ thắm ngày hè. Buổi tối, chúng tôi gập tất cả họ hàng đến ăn cơm tại nhà em Hoa. Có các em con chú Du, cháu Ḥa con anh Tảo. Vui như một ngày tết xưa. Chuyện cũ chuyện mới, hết đông lại tây. Cũng chụp ảnh, đàn địch, video kỷ niệm. Rồi chia tay trong niềm hân hoan hội ngộ. Lúc ra về, xe chạy ḷng ṿng qua bến Bạch Đằng ri đi sâu vào trong ḷng thành phố đă lên đèn, để xem qua cnh sinh hot Sài G̣n ban đêm.

 

           Sáng 6 tháng giêng, gp li c nhóm du lch. Cùng ăn sáng ti khách sn, ai ny đều vui v trong chuyến đi đầy k nim. Lúc 11 gi ra phi trường Tân Sơn Nht để đi Bangkok. Ri hôm sau tr li Los Angeles. Ti nơi, tri đổ mưa tm tă. V chng cháu Huy ra đón ti phi trường, đưa đi ăn trưa Tiu Sài G̣n. Chúng tôi đành b chuyến bay ni tiếp v San Diego, tm li nhà anh ch Nguyn Đức Hnh ti Irvine, để bui ti c̣n ăn cưới cháu Tâm con anh ch Trang Kiên ti qun Cam. Cháu Bo Châu lái xe lên đón chúng tôi đi. D tic t chc tht đẹp, quan khách bè bn đông vui. Măi 1 giờ đêm mi v ti nhà San Diego.

 

           Từ nay, tôi khỏi ân hận sao đất nước đă thống nhất mà vẫn không t́m v gp m lúc sinh thi. Khi chia tay, m tôi nói mt ln v cũng tha ni nh mong, con khi phi lo tr li na. Trong sut thi gian nhà, tôi chưa h thy m tôi trách móc các con cháu. Hoc than văn ly mt câu v sự đau yếu hay bun chán lúc tui già. Có l tinh thn khí khái y, xưa nay đă giúp tôi thêm ngh lc để phn đấu vi đời. Tr li Hoa K, tôi tiếp tc công vic kho cu khoa hc thường ngày. S bn rn trong cuc sng đă làm tôi chm tr viết thư v nhà. Tuy nhiên, chúng tôi cũng nhn được mt s thư t ca ch em bà con, nhân cuc thăm viếng này.

Thơ ch tôi có đon sau:

 

Các em đă về đây, người em trai ca ch.

Các em đă về đây, Loan, em như người em gái ch thân thương...

Thăm được m ri, sut cuc đời thanh thn,

Gp ch em ri, t́nh cm khi khát khao...

 

           Thư mt cô em có nhng câu viết v nhà tôi:

           Em gp ch có ít ngày... nhưng nhng ấn tượng tốt đẹp về chị không bao gi em quên. Em đă có mt người ch dâu c yêu quí chng con và gia đ́nh chng... Ch tuy nhiu tui nhưng vn giữ được nét đẹp thi con gái. Ch là tm gương cho chúng em về đức tính nhanh nhn tháo vát, nhưng li nh nhàng hin du...

 

           Bao nhiêu ln tôi cm bút định viết ri li thôi. Hay ti lúc này liên lc thư từ đin thoi đă thường xuyên d dàng. Không như thi di cư vào Nam, ch có th viết vài ḍng trên mt t bưu thiếp nh bé và b ng, hay là hi mi di tn sang M, có lá thư đi mất mấy tháng mới tới nhà. Nhưng vào tháng 4, 1995, tôi gửi về lá thư, xin được trích ra mấy ḍng dưới đây:

 

           Thưa m,

           Chúng con đă tr v San Diego được my tháng, nay mi viết thư v thăm nhà được. Tht là chúng con đă may mn có được nhng ngày vui bên m, ch Nhân, các em, các cháu.. và vi tt c bà con h hàng mà đă bao năm không có cơ hi gp g. Ngi bên m, con vn có cm nghĩ như hi c̣n nh, được che ch và bo v. Chúng con có được phúc đức ca

nhà nhiu lm...

 

           Em Đằng,

           Lúc nào anh cũng nghĩ rằng anh được yên tâm v́ có Đằng ở nhà, thật là anh không lm. Đằng có đến mười hoa tay mà anh chỉ có mt. Giang vn vui tính như ngày nào. Các cô con dâu nhà họ đảm đang và tài ba c. Các em Châm, em Loan, anh chị thy được hnh phúc trong s gin d. Nhưng tất cả các em đă làm cho anh ch ngc nhiên và vui sướng, đó là thấy các cháu đều học giỏi, đẹp đẽ, sáng sủa, và nhất là dễ thương. Phi k c các cháu dâu cháu r... Cũng như các con ch Nhân, các con cô chú Hoa Th trong Nam. Có mt điu đáng tiếc là anh ch có quá ít th́ gi nói chuyn vi các cháu. Tt c các quà ca m, các em, các cháu, anh chị đều rt quí v́ rt đẹp hay hu dng. Mt vài ngày vui đă mang li biết bao giá tr cho cuc đời. Đằng cho anh ch cám ơn tt c. Hai bác Úy vẫn giữ được phong độ thuở nào.

           Cũng xin gửi lời thăm Tô Tần, Tô Hùng, Nguyễn Hà Hoạt, Tô Sách, em Thch, em Toán, em Su, em Thế, em Khánh.. và các ông chng, bà xă. Qua nhng nhân vt trong h, anh ch c̣n thy được vượng khí ca chúng ta. Cho dù cuc đời dâu bin. Cho anh ch cám ơn ch Mai Quí Hiên, và chúc mi tt lành.

 

           Ch Nhân,

           Chúng em xin gửi lời thăm chị, cô chú Hoa Thọ, cô chú Hoàn Liệu, ch Cảnh, cháu Ḥa và tất cả các cháu. Chị cũng cho chúng em gi li thăm các em con chú Du, Hoàng và Nguyt và gia đ́nh. Chị đă viết thư cho em nhiu ln, mà em tht là bn rn, măi không viết ra li. Em đă nhn được video cháu Trung mang sang. Bé Hoa vn thanh thn như hi nh, tht là tt. Cháu Diu Vân có tài đàn đấy... Trong nhng năm qua, và c bây gi, bao gi em cũng hănh din v ch. Em chỉ không nói ra mà thôi. Chị là người có lư tưởng. Em chỉ có được sự may mắn, được bố dậy bảo lúc nhỏ, được mẹ cho thêm trí nhớ. Trong nhiều năm xa nhà, ở nhng nơi phong tc tp quán và li suy tư khác bit, em

cũng e rng không giữ được như xưa. Nếu có sai lm điu ǵ th́ m chc cũng b qua cho....

 

           B́nh an thư,

           Tôi có ư định ghi li nhng k nim trên đường v quê m t lâu nay, mà s bn rn trong cuc sng đă làm tôi chm tr măi. Chúng tôi phi cám ơn ch Khánh Hoài, c Bân cùng tt c các bn đồng hành trong chuyến đi k thú này. Ch Hoài tht tháo vát. C Bân hơn 80 tui c̣n tráng kin tinh tường. Anh Victor hot bát d tính. Các anh các chị đều nhanh nhn vui v. Con đường dài hu như ngn li, s xét hi khó chu nơi phi cng tr thành thoáng qua, và cuc du ngon rt vui càng thy vui hơn. Tuy có bao nhiêu s vic xy ra trong tám năm qua, nhưng k nim ngày y tht quá đẹp đối vi chúng tôi. Mà đă là k nim, ch e để lâu s quên mt, ch lúc nào k li mà chng được. Thi gian đâu có th làm gim bt đi nhng ni vui ngày y. Và thy như viết đă tm đủ, s thêm  nữa sẽ thành nhàm chán, nên tôi vội ngừng bút nơi đây.  

 

 

Mùa Giáng Sinh 2002

 

    Mời xem tiếp:

Vui buồn trong ngành kho cu y dược ti Hoa K  - Kỳ 18

 

 

 

 

Giáo Sư Tô Đồng
Khoa trưởng
trường Đại Học Dược Khoa Sài G̣n
1974-1975.

 

 

  

 

 

www.ninh-hoa.com