www.ninh-hoa.com



 

 

 

Những Ḍng KNiệm

Giáo Sư Tô Đồng

 

Lời Giới Thiệu

 

CHƯƠNG 1

Lời Phi Lộ

CHƯƠNG 2

Tuổi Xanh Ở Miền Bắc

CHƯƠNG 3

Quê Nội Quê Ngoại

CHƯƠNG 4

Vài Nét Về Đông Y

CHƯƠNG 5

Tháng Ngày Ở Thượng Phú  

CHƯƠNG 6

Những Năm Học Và Mùa Thi Đă Qua 1 | 2

CHƯƠNG 7

Những Cư Xá Sinh viên Của Chúng Tôi
 
1  |  2   |  3  

CHƯƠNG 8

Trường Dược Sài G̣n Và Tôi
1  |  2  |  3

CHƯƠNG 9

Một Kỷ Niệm Về Ngành Bào Chế 

CHƯƠNG 10

Đường Về Quê Mẹ

1  |  2 

CHƯƠNG 11

Ngành Khảo Cứu
Y Dược Tại Hoa Kỳ

1   |   2   |  3  

CHƯƠNG 12

Lời Kết 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 


NHỮNG D̉NG KNIỆM
GS Tiến Sĩ Tô Đồng

Khoa trưởng
trường Đại Học Dược Khoa Sài G̣n
1974-1975.

    

 

CHƯƠNG 8

K 14 :         

 Trường Dược Sài G̣n và Tôi  


       

 

Trường Dược những tháng cuối của đệ nhị cộng ḥa

 

 

Vào mùa đông năm 1974, rt nhiu giáo sư trường Dược được cử đi tu nghip t ba ti sáu tháng ti Pháp, k c Khoa Trưởng Niên và Phó Khoa Trưởng Bin. Lúc đó giáo sư Niên c̣n kiêm nhim Phó Vin Trưởng Hc V ti Viện Đại Hc Sài G̣n.  

 

T́nh h́nh đất nước bấy giờ rất đen tối, ai cũng lo lắng không biết tương lai ri s ra sao. Tôi được b nhim làm X Lư Thường V Khoa Trưởng, công vic không có ǵ bn rn, ngoài nhng chuyn xă giao như nhn sách giáo khoa do Pháp vin tr, tiếp đón phái đoàn Pháp về đin toán trong vic ghi danh sinh viên, hay thnh thong hp hành ti Vin hay ti B. Nhưng gn như tôi không dùng công xa, mt chiếc Ford Falcon đen cũ k. Người tài xế ca trường nng gánh gia đ́nh vi chín đứa con đă có th́ gi chy taxi kiếm thêm. Tuy vy, thi gian này cũng có mt vài tin đồn vui vui. Đất nước ri s ḥa b́nh tr li, và có nhiu quc gia s vin tr tái thiết.

Vin Trưởng Nguyn Ngc Huy lúc đó hay r tôi và mt vài Khoa Trưởng, thường là giáo sư Lê Thành Tr, cùng đi vi ông thăm viếng các tri gia binh v́ mt mai nhng tri này sẽ được biến ci thành Khu Đại Hc, có c nơi ăn chn cho sinh viên. Gia đ́nh binh sĩ s ri ra ngoi ô thành ph, trong các chung cư mi. Trường Dược Khoa có thể được Đan Mch vin tr c chc triu m kim để xây trường s, ging đường, pḥng thí nghim, cư xá sinh viên. Nhưng nhiu tin tht th́ rt xu. Khi Phước Long là tnh đầu tiên b mt hi đầu năm 1975, nhà trường có làm l truy điu nhng dân quân cán chính v nước vong thân. Bàn th t quc được by ngay tại giảng đường lớn. Tôi làm chủ tế và đọc bài văn do Tổng Thư Kư Huỳnh Văn Quí soạn trước. Có hai giáo sư Tn Ngc Tiếng và Phan Thế Trân phụ tế. Bui lễ đơn gin mà cm động, tuy ch có mt s nhân viên, giáo sư và sinh viên đến d.

 

Tết năm đó, trường t chc mng tân niên theo thông l, có cây Mùa Xuân, din văn chúc tng, ĺ x́, nhân viên và ban ging hun cùng ăn ung bui trưa. Tôi c̣n được d tết cùng ban Vi Trùng ca giáo sư Tiếng, và được nghe ln đầu tiếng đàn guitar điêu luyn ca giáo sư Phm Ngc Lân. Ban Sinh Hóa do giáo sư Lng t chc ti mt nhà hàng cũng vui nhn không kém, có đến hơn hai chc người tham d. Nhiu ban khác đều t chc riêng mng Xuân, tuy không khí chiến tranh vn lng vng đâu đây.

 

T cui 1974 trường đă có nhu cu bu mt ban lănh đạo mi. Nhưng bu theo th thc nào? Mi phân khoa ca Vin Đại Hc đều có lề lối riêng, mỗi trường một luật lệ. rường Dược muốn tránh việc ứng cử bất ngờ, việc đề cử bị ép buộc, hay cuc bu c không được chun b chu đáo t trước. Vn đề này phi đợi ti khi các giáo sư Niên, Bin, Thái Tường và Hương Thư đang tu nghip hay công cán ti Paris tr v. Riêng giáo sư La Thành Trung v́ bn chc v Ch Tch Hi Hng Thp T Vit Nam, và giáo sư Nguyn Đại Dzương đang làm lun án vi giáo sư Dumazert ti Marseille nên không có mt trong hi đồng khoa. Sau my tháng tho lun và hi ư rng răi vi tt c nhân viên ging hun, mt th thc đă được chp thun. Hi đồng khoa s bu ra Khoa Trưởng, và hai Phó Khoa Trưởng, một về Hc V, mt v Kế Hoch và Phát Trin. Nhim k là ba năm. Hi đồng khoa gm tt c các giáo sư, và đại din các ngành ging nghim trưởng, ging nghim viên. Tùy theo s người, mi ngành này có th c ra mt số đại din. Danh sách ng c viên phi được ph biến và báo lên vin mt tháng trước khi bu c. Và không chp nhn bu liên danh.  

 

Biên bản số 5/75 của Hội Đồng Khoa có chữ kư của giáo sư Nguyn Vĩnh Niên ch ta và giáo sư Đặng Vũ Bin thư kư ghi li phiên hp Hi Đồng Khoa ngày 4 tháng 4 năm 1975. Có 19 v giáo chc ti d phiên hp: Nguyn Vĩnh Niên, Đặng Vũ Bin, Tô Đồng, Trn Ngc Tiếng, Phan Thế Trân, Nguyn Hc Hương Thư, Nguyn Th Lâu, Trương Mnh Khi, Nguyn Hip, Vơ Phi Hùng, Nguyn Văn Trang, Nguyn Bnh Tiên, Châu Thanh Thy, Hunh Hu To, Nguyn Lê Thi, Đỗ Th Thun Bích, Nguyn Văn Dương, Trương Bá Trước, Lư Công Tuấn. Hai giáo sư Nguyễn Thị Lâu và Nguyễn Bỉnh Tiên được đề cử làm kiểm soát viên kim phiếu. Tôi đắc c Khoa Trưởng, giáo sư Vơ Phi Hùng và giáo sư Phan Thế Trân đắc c Phó Khoa Trưởng, tt cả đều được đắc c trong ṿng đầu vi đa s tuyt đối.

 

Trong thâm tâm tôi không có ư định ng c Khoa Trưởng. Người mà tôi nghĩ rng v thế thun li hơn tôi và s làm cho trường phát trin mnh m là giáo sư Vơ Phi Hùng, trưởng ban Hóa Dược Hc. Ông yêu ngh, có tài t chc, nhiu nhit tâm, tính t́nh nghiêm cn. Vi giáo sư Phan Thế Trân thông minh, qung giao và nhiu sáng kiến, việc Kế Hoch và Phát Trin s tiến hành d dàng. Tiếc rng chúng tôi không có cơ hi làm vic chung. Chương tŕnh dài hn th́ nhiu tuy chưa chc thc hin được. Cn kin toàn pḥng hc v, in li hc b. C tuyn được nhân viên ging hun gii, và kiếm hết cách cho giáo sư được đi tu nghip. Cn xác định ngay danh t khoa hc dược khoa ca tng b môn, tuy đă có sn y Ban Son Tho Danh T Khoa Hc. Khuyến khích vic viết và n hành các sách giáo khoa tiếng Vit. Nên tăng cường s liên h gia nhà trường và k ngh dược phẩm. Vân vân và vân vân... Nhưng việc trước mắt ũng thôi đành chịu. Muốn tổ chức gấp rút kỳ thi tốt nghiệp cho năm cuối, để sinh viên sau 5 năm hc đỡ thit tḥi mà không kp. Mun t́m phương tin để cùng tránh cơn binh la cũng không xong. May mn là giáo sư Lư Công Tun sau my năm tôi hướng dn đă tŕnh xong lun án Tiến sĩ đệ tam cp Sinh Hóa vào ngày gn chót, báo Chính Lun c̣n đăng được tin này. Chính Ph thay đổi đột ngt, giáo sư Nguyn Duy Xuân lên làm B Trưởng Giáo Dc thay dược sĩ Ngô Khc Tnh. Sài G̣n Ch Ln đang dn tr thành mt thành ph chết. Tin tc loan báo khi mt Huế, Đà Nng ri Nha Trang và li b́nh lun mt chiu ca đài BBC làm tan ră c mt chế độ. Làm sao ra khi Sài G̣n bây gi? Mnh ai ny chy, t́m cách thoát thân. Cui cùng do Khoa Trưởng Y Khoa Vũ Quí Đài gii thiu, chúng tôi c̣n hi vng Tiến sĩ Ira Singer, c vn cho Y Khoa Sài G̣n, có th giúp mt s nhân viên trường Dược muốn đi di tản.

 

Vào ngày 16 tháng 4, tôi và giáo sư Trần Ngọc Tiếng đánh máy danh sách, xé bỏ giấy carbon, đưa ông Ira Singer mt bn, tôi gi mt bn. Ông Singer có ha s nh ṭa đại s M lo, nhưng có lẽ đă quá tr. Phn tôi cũng t́m thêm nhiu đường. Nghĩ bng phi thoát khi Vit Nam đă, khi đất nước t do tht s ḿnh c̣n có cơ tr v. Dược sĩ Dương Thị Đây tc bà Nguyn Chí Nhiu nói chúng tôi có th vô nhà bác sĩ Dương Qunh Hoa tm tránh lúc giao thi. Giáo sư Hunh Hu To tính cho cùng trn xung min Hu Giang, chờ đến khi có dp ra ngoi quc. Chúng tôi cũng có thể đi vi ông anh là Trung Tá Vũ Nhân bng tu Hi quân, chy vi dược sĩ Bùi Đ́nh Nam bng phương tin B Quc Pḥng, hay nh giáo sư Nguyn Tiến Đức theo Bnh Vin Cơ Đốc. Nhưng tôi vn có linh tính s chy được dù không biết cách nào và lúc nào. Ti v́ ông Minh Lc đường Trn Quư Cáp đă bo thế! Tôi thường hi ông v t vi hoc nh ông gieo qu dch mi khi có vic thc mc, mà vic nào cũng thy nghim đúng. Tin như vy, nên vào ti ngày 22 tháng 4, tôi và nhà tôi có ti nhà ông bà giáo sư Vơ Phi Hùng 210 Yên Đổ Qun Ba để t bit trước. Tôi bun ru nói là chúng tôi không có duyên làm vic cùng vi nhau, ch cu mong ri ra mi sự được b́nh an. Câu chuyn có v như trong tiu thuyết. Chiu ngày 23 tôi c̣n đi t́m giáo sư Trương Bá Trước ti dược pḥng ông, để bàn tính đôi điu v sinh hot sinh viên nhưng không gp. Giáo sư Trước, vui v, ci m, tuy là mt đệ t ca Lưu Linh nhưng rt được sự ưu ái ca sinh viên. Bt ng tôi gp dược sĩ Nghiêm Xuân Hàm trên đường Đinh Tiên Hoàng.

 

Ông Hàm nh tôi kiếm mt dược sĩ để ông giao cho điu hành vin bào chế ca ông, v́ ông đang t́m cách ra đi. Nhưng t́m đâu ra người trong lúc du sôi la bng by gi? Tôi v nhà th́ nhn được đin thoi nói phi đi ngay. Ông Phm Quang Toàn, anh ct chèo ca tôi v́ làm cho Cơ Quan Quân S Hoa K, đă xin dn được đủ ch cho c nhà di tn ri. My anh ch em đă vô nh nhà k sư Cung Tiến Công trong cư xá hàng không dân s t hôm trước. Tôi ch gia đ́nh vào Tân Sơn Nhất th́ thấy chỉ có ông Toàn làm cho DAO được vô trong, bà Toàn cùng hai c thân sinh b gi li cng. Tôi vi vàng đi t́m Đại Tá Đặng Hu Hip coi An Ninh Không Quân, bà v và các con ông đă ra đi t trước, nhưng ông phi li vi nhim v cho ti lúc chót. Ông nhà đang tm, xong đă đích thân ra lnh để lính cho vô. Tht là hú vía, nếu không có người bn tt này th́ chúng tôi s ra sao? Ri ti hôm đó chúng tôi được ch vô phi đạo trên nhng xe bus quân s mu vàng. Và nhng người lính M tr, rt t tế, đă kéo chúng tôi lên ngi sàn ca nhng chiếc C130 n máy sn. Và máy bay vt ra khi vùng tri Sài G̣n đang lp lóa ánh đèn ph ln ánh ha châu.

 

Dược sĩ trên đường xa, xứ lạ

 

K từ đó, người may mn tha phương trên con đường xa, c nhp ḍng vi cuc sng mi nơi x l. K không may kt li ri hc tp ci to, hoc vài năm sau đó liu mng t́m cách vượt biên, cả đường b ln đường bin. Mt s thoát được như thuyn nhân, nhưng cũng có giáo sư không may đă yên ngh trong ḷng bin Thái B́nh. Cùng thi gian, các nhân viên ging hun cũ đă ra đi gn hết, dùng đủ din xut ngoi. Ch c̣n rt ít giáo sư k cu li vi trường. Ti các nước ng cư, ngay lúc khi đầu, gii dược sĩ đă cùng nhau t́m cách tr li ngh cũ. Ch d ch khó. Vào năm 1980, nhiu hi đoàn được thành lp. Hi Ái Hu Dược Sĩ Người Vit Hi Ngoi ti Paris vi giáo sư Đặng Vũ Bin làm Ch tch, giáo sư Thái Tường làm Tng thư kư. Hi Ái Hu Dược Sĩ Canada vi dược sĩ Lâm Xuân Quang Ch tch và dược sĩ Mai Tâm Tng thư kư. Hi Dược Sĩ Vit Nam ti Hoa K vi tôi làm Ch tch và dược sĩ Trn Đức Hiếu Tng thư kư. K từ đó có thêm nhiu hi mi nơi, đưa đến nhng Đại hi Quc Tế Dược sĩ và các sinh hot Liên Hi trong thế gii t do. Tôi c̣n nh mt phát biu nhit t́nh v Voeux et Espérances ca giáo sư Nguyn Lê Thi ti Paris vào năm 1992. Dược sĩ thuc đủ lp tui, ai cũng mong đóng góp cho tp th và quê hương. Câu chuyn tr thành bt tn. Và riêng tôi tht s cm phc s c gng bn b ca giáo sư Đặng Vũ Bin và các dược sĩ Đỗ Th Kim, Trn Đức Hiếu. Qua nhng tin tc mà bè bn k li, tôi cũng biết qua loa nhng chuyn xy ra ti Sài G̣n thi đó. Nhà tôi s 3 Trn Doăn Khanh, được v tân Khoa Trưởng là giáo sư Nguyn Kim Hùng tiếp thu. Trường Dược nm trong cơn gió lc, vi chính sách hng hơn chuyên. Chính trị  đă xen ln thô bo vào ngành giáo dc, và nn Đại Hc đă mt đi tư thế tự trị.

 

Mc tiêu chân thin m khó mà đạt được, và tính cách nhân bản, khoa học, đại chúng ca mt b môn bng nhiên mang thêm v giáo điu. Làm sao giữ được s t do trong ngành ging hun, gây được tinh thn cu tiến và th thao cho tt c giáo sư sinh viên? Được như vy th́ hc li tuyn la hay theo h tín chỉ đều kh thi, mà chương tŕnh c̣n có th cp nht hóa d dàng theo nhng kiến thc mi và nhng đ̣i hi thi trang ca cng đồng và xă hi. Viết v mt thi lon lc xa xôi, vic xưa cnh cũ như bao ph trong mt màn sương. H́nh và bóng đều phai m, ai nói hay cũng được, mà nói d có sao đâu! Chuyn có người mi thy là phi đă có người cho ngay là trái. Tuy nhiên ti nhng min đất ha bn phương, nghĩa thy tṛ ri đồng nghip theo l cũ li xưa, vn kết t thành t́nh bng hu. Tôi làm sao nh hết k hết được nhng người bn thân mến này, mà tôi đă may mn gp t khung tri Trường Dược Sài G̣n. Có l tôi phi hi li các dược sĩ Mai Văn Thông, Vương Lan Hương, Phan Lương Qui, Nguyn Xuân Lâm, Trnh Th Ngc Lang, Đào Dip Khanh, Tôn N Chi Đính, Phùng Th Khánh Ngc, Đỗ Th Nguyt Minh, Nguyn Đức Năng, Mai Tâm, H Duy Thin, Nguyn Thúc Mn.... ri mi viết tiếp được. Để h́nh bóng sáng tr li khi màn sương tan dn, v́ vt nào có nh y, cơ duyên nào sinh hin tượng y. Vi nhng tin tc đan chen tht nhiu nim vui trên x lạ đường xa.

 

30 tháng 4 năm 2003

 

    Mời xem:

Một Kỷ Niệm Về Ngành Bào Chế
trong Kỳ 15

 

 

 

 

Giáo Sư Tô Đồng
Khoa trưởng
trường Đại Học Dược Khoa Sài G̣n
1974-1975.

 

 

  

 

 

www.ninh-hoa.com