www.ninh-hoa.com



 

 

 

Những Ḍng KNiệm

Giáo Sư Tô Đồng

 

Lời Giới Thiệu

 

CHƯƠNG 1

Lời Phi Lộ

CHƯƠNG 2

Tuổi Xanh Ở Miền Bắc

CHƯƠNG 3

Quê Nội Quê Ngoại

CHƯƠNG 4

Vài Nét Về Đông Y

CHƯƠNG 5

Tháng Ngày Ở Thượng Phú  

CHƯƠNG 6

Những Năm Học Và Mùa Thi Đă Qua 1 | 2

CHƯƠNG 7

Những Cư Xá Sinh viên Của Chúng Tôi
 
1  |  2   |  3  

CHƯƠNG 8

Trường Dược Sài G̣n Và Tôi
1  |  2  |  3

CHƯƠNG 9

Một Kỷ Niệm Về Ngành Bào Chế 

CHƯƠNG 10

Đường Về Quê Mẹ

1  |  2 

CHƯƠNG 11

Ngành Khảo Cứu
Y Dược Tại Hoa Kỳ

1   |   2   |  3  

CHƯƠNG 12

Lời Kết 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 


NHỮNG D̉NG KNIỆM
GS Tiến Sĩ Tô Đồng

Khoa trưởng
trường Đại Học Dược Khoa Sài G̣n
1974-1975.

    

 

CHƯƠNG 8

K 13 :         

 Trường Dược Sài G̣n và Tôi  


       

 

Trường Dược thời hậu cách mạng 1/11

 

Ngay ngày sau ti trường, tôi thy c mt bu không khí tưng bng mng cách mng thành công. Ti văn pḥng, người ta nói Khoa Trưởng Chôm cùng mt vài v liên h vi Cn Lao như dân biu Trn Tn Thông, giáo sư Đào Hu Giao đă b bt... Các giáo sư Vũ Ngc Trân, Nguyn Vĩnh Niên, Trn Ngc Tiếng, Nguyn Mnh Hùng, Phan Thế Trân và tôi đang trong pḥng Khoa Trưởng th́ nhân viên báo là có hai Tướng Dương Văn Minh và Lê Văn Kim tới thăm. Tướng Minh nói là muốn lấy lại trường sở 169 Công Lư này, và sẽ cho tu sa thành Cng Ḥa s 41 Cường Để làm trường s mi cho Dược Khoa. Đây là ln đầu tiên tôi được din kiến vi Tướng Minh, ông nói chúng tôi mun ǵ cũng được, ri Công Binh s thc hin. Tướng Kim nh nhn trông hc thc hơn, nhưng ông không nói câu nào. Sau khi thăm các pḥng thí nghim, hai ông lên chiếc xe Citroen đen ra v. Cũng có người nói trường Dược là nhà cũ ca tướng Salan, tin đường ra phi trường, đin thoi liên lc rt tinh vi, nên các ông mun ly li. Lúc này, Chun tướng Công Binh Phm Đăng Lân c̣n đang theo hc Dược, nên s tu b trường s mi có phn d dàng hơn.... Chính phủ lâm thời với Th Tướng Nguyn Ngc Thơ và giáo sư Phm Hoàng H làm Tng Trưởng Giáo Dc, đă b nhim giáo sư Niên làm Khoa Trưởng. V́ vic này trái vi quy tc t trị đại hc, nên hi đồng khoa phi nhóm hp gp để chính thc bu hai giáo sư Nguyn Vĩnh Niên và Trn Ngc Tiếng trong chc v Khoa Trưởng và Phó Khoa Trưởng. Riêng giáo sư Hùng đă buc giáo sư Niên ha s gi ông li ging dy mi chu kư vào biên bn.

Câu chuyn trên bt đầu t lúc giáo sư Chôm không ở về trường nữa. Khi bác sĩ Vương Quang Trường lên làm Tng Trưởng Y Tế, th́ giáo sư Nguyn Mnh Hùng được yêu cầu trở lại quân đội, v́ ông nguyên là Dược Sĩ Trung Úy hiện dịch. Lư do chính là sinh viên không my ưa thích li ging dy và hi thi ca ông. Nhưng cũng có nhiu sinh viên kư kiến ngh gi ông li. Rút cc nhóm yêu cu ngưng chc ông thng thế và quân cnh đă dn độ ông v quân y. Ông phi đi phc v ti vùng Bến Hi, ri sau được Tướng Nguyn Chánh Thi đưa v làm giáo sư ca Đại Hc Huế. Giáo sư Chu Phm Ngc Sơn ca trường Khoa Hc đă thay thế ông ging dy môn Hóa Hc Hu Cơ cho Dược Khoa.

 

Chính trị đă đưa giáo sư Chôm lên đỉnh danh vng, nhưng ri chính tr li mang ông xung đất đen. Nghĩ mà bun cho cuc thế. Ông sinh năm 1923 ti Phan Thiết, nguyên là Tng Thư Kư Hip Hi Sn Xut Nước Mm B́nh Thun. Làm lun án Kho Cu v Nước Mm vi giáo sư Dumazert, ông nghiên cu các cơ chế phn ng và thành phn sinh hóa ca nước mm bi s phân gii cá nc, cá ṃi, cá cơm. Ông c̣n có mc đích khuyến khích ngành tiu công ngh này tr thành công k ngh. Ông đậu Tiến Sĩ Quc Gia Dược Khoa ti trường Y Dược Marseille vào năm 1954. V nước, giáo sư Chôm nhn làm Ging Sư trường Y Dược Sài G̣n và là ch nhân Vin Bào Chế Vanco. Ông có tướng ngũ đon, rt hot bát, vui v phúc hu, có tài t chc và điu khin. Ông rng răi vi nhân viên và rt tt vi đồng nghip. Khi giáo sư Nguyn Phú Lch v thăm nhà vào năm 1963, giáo sư Chôm đă không ngn ngi kư giy bo lănh để giáo sư Lch có thể được phép tr li Pháp tŕnh lun án. Ngoài chc v Khoa Trưởng trường Dược, ông c̣n là Ch Tch Tng Giám Đốc Công Ty Vinaspecia và Ch Tch Tng Hi Giáo Giới. Không có giáo sư Chôm, chắc c̣n lâu trường Dược mi tr thành mt phân khoa độc lp.

Ông thật xứng đáng vi danh v Khoa Trưởng đầu tiên, công ca ông chc không ai ph nhn. My năm sau ông có tr li dy ti trường, k c dy chng chỉ đệ tam cp K Thut Lư Hóa cùng vi giáo sư Bin và tôi, nhưng có l ông không c̣n nhiu hng thú trong ngành ging hun.

 

Sau cách mng, tôi tr li ging dy Sinh Hóa thay giáo sư Chôm, và giáo sư Phm Văn Tt thay tôi trong môn Hóa Vô Cơ. Tôi c̣n dy thêm môn Hóa Dược, cùng vi giáo sư Hồ Đắc Ân. Ni t́nh min Nam hn lon vi nhng chnh lư, đảo chánh, biu dương lc lượng, cho đến vic thành lp chính ph quân nhân 1965. V sau mi thy hai giáo sư Niên và Tiếng khó làm vic chung v́ không hp tính nhau. Giáo sư Tiếng tr thành ông bu v Th Thao cho sinh viên. Bóng bàn, bóng r, qun vt. Có ln tôi tham d gii bóng bàn gia các giáo sư Dược và Khoa Hc do ông t chc ti trường. Giáo sư Thái Tường đot gii đánh đơn, nhưng các giáo sư Khoa Hc thng gii toàn đội. Khi nhng pḥng thí nghim mi, các ging đường ln, thư vin, vườn dược tho, pḥng sinh hot sinh viên được xây ct ngay trong khuôn viên đại hc, th́ mt s giáo sư tu nghip hay tt nghip t Pháp cũng ln hi tr v. Giáo sư Đặng Vũ Bin dy Vt Lư và ph trách pḥng thc tp ti lu hai. Giáo sư Nguyn Th Lâu dy v Thc Vt và n Hoa hc. Giáo sư Nguyn Văn Hượt chia vi tôi ging dy môn Sinh Hóa. Nhng năm sau có giáo sư Nguyn Hc Hương Thư ging dy môn Dược Lc Hc, giáo sư Trương Mnh Khi ging dy môn Sinh Lư Hc. Và giáo sư Nguyn Hip cùng ging dy Dược Liu Hc vi giáo sư Nguyn Văn Dương. T nay, trường có tuyn thêm ging nghim trưởng, ging nghim viên, ging nghim viên dy gi nên nhân viên ging hun cũng tm đủ cho mt s ban đă được thiết lp.

 

Là trưởng ban Sinh Hóa, tôi coi thêm phn thc tp cho năm cui. Tht may v́ tôi được các giáo sư Qun Trng Lng và Phm Huy Chương, và vào năm 1967, có thêm giáo sư Nguyn Lê Thi ph tá cho tôi. Pḥng thí nghim này gm Sinh Hóa Hc, Thy Hc, Độc Cht Hc và Thc Phm Hc. Giáo sư Lng ḥa nhă và có tài t chc, giáo sư Chương gii và chăm ch. Giáo sư Lê Thi tuy mới ra trường nhưng rất xuất sắc, về sau c̣n phụ trách ging dy thêm phn lư thuyết Sinh Hóa. Riêng ông Hunh Văn Tư nghim chế viên cũng đắc lc t khi pḥng được thành lp cho ti khi trường cho ông ngh vic năm 1973 v́ có liên h vi cng sn. Vào năm 1966, hi đồng khoa bu giáo sư Niên làm Khoa Trưởng và giáo sư Bin làm Phó Khoa Trưởng. Hai ông được bu li trong chc v nhiu ln cho ti đầu năm 1975. Giáo sư Niên hin hu, siêng năng, cn thn và ưa vic hành chánh. Cui năm 1974, ông được b nhim Phó Vin Trưởng Hc V Vin Đại Hc Sài G̣n, vi giáo sư Vin Trưởng Nguyn Ngc Huy. Giáo sư Bin nhiu tài ba và sáng kiến, ưa hot động xă hi t khi ông c̣n là sinh viên Hà Ni. Ông là Ch Tch Dược sĩ Đoàn trong nhiu nhim k, và năm 1968 làm Đổng Lư Văn Pḥng B Quc Gia Giáo Dc thi Tng Trưởng Nguyn Văn Thơ. T sau cách mng, văn pḥng nhà trường được Tng Thư Kư Hunh Văn Quí điu hành hoàn ho và liên tc cho đến ngày Sài G̣n đổi ch. Ông Vương Trng T coi Thư Vin, ông Oánh, bà Tin... pḥng Hc V, ông Đát các ging đường.

 

Trước tết Mu Thân 1968, trường có ư định thêm vào chương tŕnh dược khoa các chng chỉ đệ tam cp đưa đến vic làm kho cu và lun án Tiến Sĩ Đệ Tam Cp. Sau khi chờ đợi măi, có l d tho nghị định thiết lp đă b b quên ti mt ngăn t nào đó, tôi phi đích thân lên Bộ để xin ban hành. Tôi mun k li mt chuyn bên lề ở thi đim này. Đang lúc tôi chm thi khóa hai năm 1968, th́ giáo sư Niên đưa cho nghị định ca Vin hy b tên tôi trong phái đoàn đi quan sát nn giáo dc đại hc Hoa K ca Vin Đại Hc Sài G̣n, Huế, Cn Thơ, Đà Lt và Vn Hnh. Tht là quá chán ngán. Lên B th́ nói tùy Vin, xung Vin th́ bo tùy B. Lư do là không có tin Vin Tr M! Thế mà người tôi chưa tng quen biết, ông Hoàng Sĩ B́nh, ph tá cho c vn Hoshall, nói h giùm tôi th́ vic li xong. Tuy đại hc được t tr, nhưng nhiu th tc hành chánh quả là lỗi thời. Nhất là về vấn đề xuất ngoại du học hay tu nghiệp. Được trường chấp thun hay đề c ch là bước nh ban đầu. Tr li chương tŕnh đệ tam cp. Chng chỉ đầu tiên là K Thut Lư Hóa. S thành công ca chương tŕnh này do mt s giáo sư ti trường đă không ngn ngi ghi danh theo hc: các giáo sư Nguyn Đại Dzương, Hunh Hu To, Qun Trng Lng, Phm Huy Chương, và mt s dược sĩ xut sc lúc đó: Lê Phc Thy, Hoàng Ngc Giao. Chúng tôi đă nhiu ln cùng hc tp trong khi Sài G̣n c̣n đang b pháo kích! Chng ch th hai là Sinh Hc Cao Cp do các giáo sư Phan Thế Trân, Nguyn Hc Hương Thư, Nguyn Vĩnh Niên có thêm các giáo sư ti trường theo hc như Nguyn Lê Thi, Đỗ Th Thun Bích. Chng ch th ba là Vi Trùng Hc Thâm Cu có các giáo sư Trn Ngc Tiếng, Trương Mnh Khi, Nguyn Hip ph trách. Các bn Dzương, To, Lê Thi, Thun Bích, Lư Công Tun... sau này đă hoàn tất luận án Tiến Sĩ Dược Khoa Đệ Tam Cấp.  

 

Trường Dược thời đệ nhị cộng ḥa

 

Thi đó nam sinh viên, nếu không đậu vào đại hc y nha dược khoa, thường b gi đi quân dch. Tôi chc có giáo sư và sinh viên c̣n ít nhiu k nim khó quên v k thi nhp hc dược khoa. Các sinh viên có bng tú tài hai, Pháp hay Vit, đều được phép d thi tuyn. Thông thường, mi k thi có c năm by ngàn thí sinh. Ba bài thi là Lư Hóa, Vn vt, và Sinh Ng. Thi kiu trc nghim, gm mười câu hi ngn. Lư Hóa, Vn Vt h s hai. Sinh Ng, có th chn hoc Anh hoc Pháp, h s mt. Chính v́ s ly đậu rt ít nên điu tiếng v vic ăn tin, gian ln tr thành rt nhiu. Tôi không phi mun trn t́nh cho trường, nhưng nhân đây k li mt hai câu chuyn liên hệ đến thi tuyn. Chuyn th nht vào năm 1972 là mt chuyn bun. Tôi lúc đó làm chánh ch kho, nhưng thường ch trông coi ban Lư Hóa mà thôi. Bui sáng hôm thi tuyn, ban Lư Hóa chúng tôi mi người ngi la mt hay hai trong mười câu hi để bui trưa đánh máy ri in ra đề cho thí sinh thi bui chiu. Như vy đề thi khó có th b tiết l. Giáo sư Nguyn Bnh Tiên ngi bên tôi bng nghn ngào nói như khóc là chúng tôi rt bt nhn khi bt ông phi chm k thi tuyn này. Ông trách chúng tôi không giúp đỡ mt ai nên cu con trai ông k trước không đậu, phi đi quân dch. Ông va được tin con b mt tích hay đă tr thành tù binh cng sn ti Qung Tr. Ai ny đều bàng hoàng. Tôi ch c̣n cách xin ông c v ngh ngơi, min phi chm k này, và cu chúc con ông sm được yên n tr v. Ông trong ban giám kho mà cũng không giúp được con ḿnh thi đậu. Chính v́ vic này mà v sau hi đồng khoa đặc cách chp thun cho giáo sư có th xin mt ch cho con hc để sau tiếp ni trông coi dược pḥng ca ḿnh. Con s này s không tính vào số sinh viên được phép tuyển lựa. Nhưng chưa thy đă có trường hợp ngoại lệ nào như vậy.

 

Chuyn th hai là nhng vic vui. Trường thường phi mượn thêm nhiu trung tâm giáo dc để t chc k thi tuyn. Khi phong trào tranh đấu sôi sc, chúng tôi lo s nht là ngày thi b người ta quy phá. Năm tôi trông các pḥng thi ti trường Văn Khoa, giáo sư Niên cho biết có th không thi được v́ s b ném đá. May có giáo sư Nguyn Cng Ḥa ph tá tôi đă rt đắc lc trong vic điu hành. Và vi s tích cc ca toàn th nhân viên ging hun, chưa h có ln nào trường phi cho thi tuyn li. Cũng thi gian y, giáo sư Đào Hu Giao có nói vi tôi là chuyn ăn tin trong k thi tuyn chc chn có đấy. V́ ông lúc y c̣n là Dân Biu nên rơ hơn tôi Giáo sư Nguyn Ngc Sương bên Khoa Học cũng thắc mắc về vấn đề này. Tôi có mi c hai giáo sư làm vic trong ban Lư Hóa và d chm k thi tuyn, t lúc la đề thi, làm bng chm đim, cho đến lúc tuyên b kết qu. Sau đó c hai giáo sư đều công nhn t chc thi cht ch như vy th́ khó gian ln lm. Nhưng nếu có chuyn ăn chn hay ăn có, th́ tht không cách nào tránh cho hết được. Vào năm 1972, trường Dược nhn thy cn phi đào to nhng dược sĩ sao cho theo kp đà tiến trin ca ngành Dược trên thế gii, cùng đáp ng được nhu cu ca cng đồng và xă hi lúc đó. Mun đạt mc tiêu này, nhng ngày Hi Tho Dược Khoa đă được t chc ti trường. Vic m thc cho các hi tho viên có s giúp đỡ ca các bà trong Hi Ph N Thin Chí. Cuc hi tho nhiu ngày quy t rt nhiu dược sĩ đại din đủ mi ngành. Ngoài các giáo sư trường Dược c̣n có nhiu dược sĩ uy tín trong ngành Quân Y và B Y Tế. Và các dược sĩ tên tui ca ngành bào chế Vit Nam như Nguyn Th Hai, Dương Thành Qui, Nguyn Chí Nhiều, Nguyễn Phạm Ấn, Bùi Đ́nh Nam.

 

Trước hết là xem xét li kh năng ca các dược sĩ do trường đào to có thích hp với các nhu cầu dân sự và quân sự thời điểm đó không. Nhng khuyết đim nào cn hun luyn b túc? Làm thế nào cp nht hóa kiến thc? Hin đại hóa vic giáo dc dược khoa cách nào? Cuc hi tho được chia làm nhiu khu vc mà người dược sĩ hot động hay phc v, mi khu vc có mt ch ta và hai ba điu hp viên. Thuyết tŕnh, tho lun ri đúc kết. Trong chương tŕnh c̣n có các cuc thăm viếng mt s cơ s y tế và vin sn xut dược phm. B Y tế Đổng Lư Trn Văn Nhiu, Giám Đốc Nha Dược Khoa Nguyn Đức Trang, Quân Đội có Dược sĩ Trung Tá Cao Thin Chánh, các Dược sĩ Thiếu Tá Nguyn Phúc Bu Tp, Phm K, Thí Nghim có giáo sư Nguyn Hc Hương Thư, Bán L có giáo sư Thái Tường, Nhp Cng có các dược sĩ Phan Nhàn, Lâm Xuân Quang. Tôi được yêu cu điu khin phn hi tho v ngành Sn Xut, đồng ch ta vi dược sĩ Dương Thành Qui, Ch Tch Nghip Đoàn này. Tôi cm thy phn khi v́ s góp mt cùng tài năng ca các dược sĩ B Y tế như Dương Quang Nhàn, Phm Doăn Hu, Nguyn Tiến Đức, Mai Duy Cát...

 

Nht là trong việc điều hành và ghi ác đề mục, các thảo luận, các biên bản. Người ta nhận thấy ngay sự cn thiết ca môn qun tr và k thut trong ngành bào chế, ca ngành thí nghim trong các vin kho cu hay nhà thương, ca vic bo tŕ trong các cơ quan tiếp liu quân và dân y, và kiến thc dược hc trong vic phc v cng đồng. Thêm vào đó là nâng cao tŕnh độ sinh ngữ để người dược sĩ có th d dàng giao dch vi các hăng ngoi quc. Bn đúc kết tng phn ri tng kết nhng ngày Hi Tho Dược Khoa đă được in ra. Không hiu tài liu quí giá này bây gi c̣n không và ở đâu? Mt s các điu được mi gii khuyến khích t ngày đó đă dn dn được áp dng. Quyn chương tŕnh Dược Khoa đầu tiên vi chi tiết ca tng môn hc đă do các giáo sư viết li. Nếu phi tóm lược v chương tŕnh th́ trước 1962 theo chương tŕnh Pháp, sau đó thay đổi nhiu ln. Vào thi gian 1962-69 có thêm môn Toán Xác Sut và Thng Kê, vi nhng năm 1969-74 th́ các môn tp s/thc tp đều thc hin ngay ti nhà trường k c vic bào chế ti Dược pḥng l, và t niên khóa 1974 năm cui Dược khoa được chia làm ba ngành Thí Nghim, Cng Đồng, K Ngh. Ngành Thí Nghim được s h tr ca nhiu giáo sư thnh ging t Vin Thí Nghim Trung Ương, Trung Tâm Tiếp Huyết, Nhà Thương Nguyn Văn Hc, Vin Pasteur, Trường Y Khoa Sài G̣n và Minh Đức: các bác sĩ Bch Toàn Vinh, Trnh Văn Chính, Cao Xuân An, Nguyn Đức Hnh, các giáo sư Lê Phc Thy, Nguyn Tiến Đức...

 

Riêng ngành Dược Khoa K Ngh ch nhn chng 40 sinh viên mi năm, trường đă xây pḥng thc tp và mua dng c thí nghim mi. Giáo sư Nguyn Hip làm trưởng ban, vi mt ging nghim viên rt tài ba va được tuyn chn là giáo sư Phm Ngc Lân.   

 

    Mời xem:

Trường Dược những tháng cuối của đệ nhị cộng ḥa
trong Kỳ 14

 

 

 

 

Giáo Sư Tô Đồng
Khoa trưởng
trường Đại Học Dược Khoa Sài G̣n
1974-1975.

 

 

  

 

 

www.ninh-hoa.com