www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư Tô Đồng

 

Chuyện Bên Lề

Bài 1      Bài 2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 


 

SƠ LƯỢC V THỬ NGHIỆM
SAN ĐỊNH CỦA DƯỢC PHÂM

GS Tiến Sĩ Tô Đồng

Khoa trưởng
trường Đại Học Dược Khoa Sài G̣n
1974-1975.

    

 

Bài 2 :

 

CHUYỆN BÊN LỀ

 

 

Vậy cà cuống là sinh vật ǵ? 

Cà cuống là một lo𓉩i bọ nước khổng lồ "giant water bug" Lethocerus indicus (Hemiptera), thường sinh sống tại Việt Nam, Trung Hoa, Thái Lan... Cà cuống có nhiều giống lớn nhỏ và ở nhiều nơi trên thế giới, kể cả Hoa Kỳ và Gia Nă Đại. Cà cuống có 4 loại ăn được. Chúng thuộc  

Ngành: Arthropoda

Lớp: Insecta

Bộ: Heteroptera

Họ: Belostomatidae

Họ phụ:  Lethocerinae

Cà cuống có màu nâu đen hay vàng đậm, h́nh dẹp, chiều dài khoảng 6-8 cm. Chúng sống nơi ao, hồ, đầm lầy hay các ruộng lúa. Cà cuống có thể hút máu tôm, tép, cóc nhái, con để sống c̣n. Người ta dùng vợt lưới để bắt cà cuống trong vũng lầy, nhất là vào ngày mưa, hay kiếm chúng ẩn nấp từng đám trong các hốc cây vào mùa hè. Có tác giả cho rằng cà cuống đực nhỏ con hơn cà cuống cái, và có nhiều dầu hơn. Cũng có tác giả kể con đực mang trên ḿnh đầy trứng đă thụ tinh. Theo tài liệu đầu tiên của nhóm Butenandt th́ dầu ở con cái. V́ có quá nhiều giống cà cuống sinh sống ở nhiều nơi trên hoàn cầu, h́nh dạng mầu sắc khác nhau, nên vấn đề đực cái cần phải nhờ các nhà côn trùng học làm sáng tỏ. Vùng Đông Nam Á con cà cuống lớn có h́nh thể đặc biệt như sau:

Thời niên thiếu, tôi có dịp phụ với mẹ tôi lấy dầu từ những con thuộc loại cà cuống dầu, bằng cách bẻ lưng gập lại, nhể bọng túi dầu ra, rồi lấy kim chọc thủng bọng này. Mỗi con cho một hai giọt. Có thể những con này là những con cái, sau khi lấy dầu cũng ăn thịt được. Loại thứ hai là cà cuống thịt không có túi dầu, ít vị cay, người ta hấp hoặc luộc chín rồi bỏ vỏ, ăn phần thịt rất bùi, thơm và béo ngậy. Tại thành phố, vào đêm tối, những con cà cuống dưới ao hồ thường bay lên kiếm mồi, và nhẩy lách tách bên cột đèn điện v́ bị kích động bởi ánh sáng. Khi tôi làm việc tại miền Trung giữa thập niên 50, c̣n bắt gập nhiều con cà cuống bay nhẩy tại sân Câu Lạc Bộ Thể Thao Huế bên bờ sông Hương. Nhưng h́nh như thuốc diệt cỏ khai quang của nhà binh, thuốc trừ muỗi trị sốt rét của bộ y tế, thuốc diệt sâu bọ côn trùng của bộ canh nông, và môi trường ô nhiễm hiện nay... đă làm cà cuống gần như bị diệt chủng. Mà thật tiếc là không thấy ai nghiên cứu để ǵn giữ bảo vệ giống sinh vật này, hay nuôi dưỡng cà cuống để lấy dầu làm thương mại. Hay là nghĩ rằng đă có dầu cà cuống nhân tạo chăng?

Nếu các nhà khoa học ít chú ư đến bản quyền, th́ trong ngành công kỹ nghệ, bằng sáng chế được đặt lên hàng đầu. Vấn đề sáng chế dựa vào sự mới lạ độc nhất để nêu ra những điều khoản sáng tạo và đ̣i hỏi đặc quyền sử dụng. Ai vi phạm những điều khoản này sẽ bị truy tố trước pháp luật quốc gia hay quốc tế. Cố nhiên cũng có những trường hợp sự đ̣i hỏi quá đáng v́ quá tổng quát hay phi lư, gây ra kiện tụng phiền phức giữa các công ty. Hơn nữa, việc này làm cản trở công cuộc t́m kiếm các thuốc đồng loại, rất cần thiết để người thầy thuốc có thêm phương tiện điều trị thích ứng cho mỗi bịnh nhân. Hăng bào chế nào cũng có một đội ngũ luật sư, làm việc chặt chẽ với các khoa học gia để bảo vệ dược phẩm của ḿnh khỏi bị cạnh tranh bất chính bởi nhiều hăng khác. Khi những thuốc giả mạo làm giống y hệt, thuốc nhái trông tương tự thuốc chính hiệu, thuốc mạo hóa có ít nhiều dược chất chính, mà phẩm và lượng đều không có ǵ bảo đảm, được bào chế tại những quốc gia ít chấp nhận tài sản trí tuệ và tung ra thị trường quốc tế hay bán lẻ trên mạng lưới, th́ đây là một vấn đề nan giải cho toàn cầu.  

Bằng sáng chế khi được cấp phát có giá trị khoảng 17 năm, nên t́m ra được một dược phẩm mới người ta cũng không có nhiều thời gian để tận dụng thu hoạch vốn và lời, để c̣n tiếp tục đầu tư vào việc khảo cứu phát minh các chất khác. Riêng con cà cuống bị loài người cướp đoạt phần điều chế tinh dầu th́ biết kiện nơi đâu? 

 

Thư Mục & Mạng Lưới 

 

1. Butenandt, von A., and Nguyen-Thang, T.A. 1957. A sex specific aromatic substance from the water bug Belostoma indica Vitalis (Lethocerus indicus Lep.). Z. Physiol. Chem. 308:277-83

2. Devakul, V., and Maarse, H. 1964. A second compound in the odorous gland liquid of the giant water bug, Lethocerus indicus (Lep. and Serv.) Anal. Biochem. 7:269-274

3. http://www.eduwebs.org/bugs/giant_water_bug.htm

4. www.pherobase.net/database/reference/references-D.php

5. http://vi.wikipedia.org/wiki/cacuong

6. http://vietsciences.free.fr/timhieu/khoahoc/biologie/cacuong.htm

 

 San Diego, 5-25-2008 

 

 

 

 

 

Giáo Sư Tô Đồng
Khoa trưởng
trường Đại Học Dược Khoa Sài G̣n
1974-1975.

 

 

  

 

 

www.ninh-hoa.com