www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư Tô Đồng

 

Cảm Nghĩ Về Một Tiệc Thượng Thọ

Kỳ 1    Kỳ 2   Kỳ 3

Kỳ 4    Kỳ 5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 


 

Cảm nghĩ về một tiệc thượng thọ
GS Tiến Sĩ Tô Đồng

Khoa trưởng
trường Đại Học Dược Khoa Sài G̣n
1974-1975.

    

 

Mến tặng chị Vũ Ngọc Chi

và anh Vũ Nhân

 

 K 1 :

                                   

 
 

Lời thưa chuyện

 

Những tháng tết Ất Măo đầu năm 1975 ở Sài G̣n, chúng tôi mải lo t́m cách trốn tránh một cuộc chiến đang tàn để chạy thoát ra ngoại quốc, để đi tới bất kể nước nào thu nhận người tị nạn dù là châu Âu, Á, Úc hay Mỹ. Tôi đâu hay biết vào thời điểm đó, bố tôi đă tổ chức tại tư gia ở Hà Nội, một bữa họp mặt thật đơn giản mừng thọ 70. Tôi xa cách gia đ́nh lúc bố tôi 49 tuổi, năm năm-tuổi hạn xấu, từ cuộc di cư 1954, rồi ít được tin tức về những ǵ xẩy ra cho bố mẹ, anh chị em, hay đa số bà con họ hàng thân thiết bỏ lại miền Bắc. Cho đến khi về thăm được cố hương cuối năm 1994, th́ đă hơn 40 năm nước chẩy qua cầu. Bố tôi và một số chú bác cô d́ anh em trong họ nay đă không c̣n nữa. Tôi chỉ may mắn nhận từ tay mẹ một tập thơ mỏng manh, chữ đánh máy, ghi chép những bài đọc hay viết trong dịp bố tôi lên lăo, tuổi thất thập cổ lai hy. Tôi được kể lại dăm ba câu chuyện trong hai buổi họp mặt đó, một có bà con, hai có bạn bè, với những t́nh cảm thầm lặng không thay đổi theo thời gian, dù bị giới hạn rất nhiều về không gian và hoàn cảnh.

  

Nhưng sao bây giờ tôi mới chép lại? Hay tới lúc này tôi mới chợt muốn ghi lại t́nh máu mủ và sự gắn bó keo sơn của những nhân vật thuộc thế hệ trước, tuyệt đẹp v́ nguyên vẹn theo năm tháng, ở một thời đất nước tối tăm nghèo nàn. Đất ngàn năm văn vật qua những thời tản cư chống Pháp, hồi cư lúc bị tạm chiếm, di cư theo chính quyền Quốc Gia, rồi sơ tán tránh bom Mỹ. Thăng Long đă không c̣n phi chiến địa như truyền thuyết, nhưng năm tới  sẽ đến dịp 1000 năm sinh nhật thanh b́nh.

 

Nhẽ ra bài này tôi phải gửi đến bà con trong họ, nhưng nghĩ lại th́ gửi cho ai và gửi về đâu? Tôi thường mường tượng rằng ở cái xă hội cộng sản mang tính duy vật, thật ra là nơi quá cần đến t́nh cảm tâm linh. Trái lại, ở xă hội tư bản duy tâm, người ta lại như thiên về vật chất. Phải chăng luật tạo hóa trong một thế giới nhị nguyên trần tục luôn luôn đối kháng với những suy luận toan tính cao xa của con người?

 

Ḷng tôi hiện c̣n mang mang bao chuyện ngày thơ ấu. Tuy chiến tranh tàn phá liên miên trên đất mẹ, nhưng được sinh trưởng trong một môi trường đầy ắp t́nh cảm ruột thịt và sự chân thành của gia đ́nh cùng ḍng họ, quả đă là một hành trang vô cùng quí giá trong cuộc đời. Và liên hệ đến tập thơ mộc mạc mừng thọ này, tôi xin nhân dịp viết lại dăm ba cảm nghĩ và hoài niệm về những bà con cô bác đă tham dự.

 

Nhiều thể thơ, câu đối, đă được ghi lại. Tôi chợt nhớ tới hát ả đào hay hát nói (Ca trù) có bài kèm thêm một hai câu mưỡu, như là một biến thể của lục bát lẫn song thất, thông dụng và văn vẻ. Nhớ những câu hùng tráng và lăng mạn của Nguyễn Công Trứ mà nhiều anh chị em học sinh thuộc ḷng:

 

Chí làm trai :

Ṿng trời đất dọc ngang, ngang dọc,

Nợ tang bồng vay trả, trả vay....

 

Nợ nam nhi:
 

Rắp mượn điền viên vui tuế nguyệt,

Dở đem thân thế hẹn tang bồng...

 

Vịnh Tiền Xích Bích:
 

Gió trăng chứa một thuyền đầy,

Của kho vô tận biết ngày nào vơi,

Ông Tô Tử qua chơi Xích Bích,

Một con thuyền với một túi thơ...

 

Lúc c̣n nhỏ vào dịp nghỉ hè về quê Xuân Cầu, bố tôi có lần mời cô đào hát và cung văn tới nhà để cùng mấy anh em cầm chầu thưởng thức. Tôi nghe lỏm nên nhớ được lơm bơm bài sau đây của Dương Khuê mà t́nh thật chưa hiểu hay ra làm sao?

 

Gập lại t́nh nhân:

Hồng Hồng Tuyết Tuyết,

Mới ngày nào chẳng biết cái chi chi,

Mười lăm năm thấm thoát có xa ǵ,

Ngoảnh mặt lại đă đến kỳ tơ liễu..

 

Rồi khi sắp lên đường sang Paris du học, tôi được thầy bói Minh Lộc khao một chầu hát tại Phú Nhuận Saigon, như chút quà tặng làm kỷ niệm quê nhà. Đào hát là một cô đầu hát di cư từ khu Kim Liên Hà Nội, cố nhiên không phải cô đầu rượu, trải chiếu buông màn. Tiếng đàn đáy cao vút của cung văn, giọng ngâm thật thanh của người ca nữ, thỉnh thoảng điểm tiếng trống chầu linh hoạt của ông Minh Lộc và chú Hoàng Ngọc Can, tất cả làm tôi lâng lâng cảm xúc, về một bài của Bạch Cư Dị, mà lời do Phan Huy Vịnh dịch. Tôi không phải là Giang châu Tư Mă, nhưng h́nh như hiểu được phần nào cái hay của thú cổ xưa này:

 

Tỳ Bà Hành:

Bến Tầm Dương canh khuya đưa khách,

Trạnh hơi thu lau lách đ́u hiu,

Người xuống ngựa, khách dừng chèo,

Chén quỳnh mong cạn, nhớ chiều Trúc Ty...

 

Gần đây, khi xem phim Mê Thảo dựa vào cốt chuyện liêu trai quái dị thời Pháp thuộc của Nguyễn Tuân, tôi lại càng thấy những nét hay vẻ đẹp của văn hóa ta.

 

Xem Kỳ 2

 

 

 

 

Giáo Sư Tô Đồng
Khoa trưởng
trường Đại Học Dược Khoa Sài G̣n
1974-1975.

 

 

  

 

 

www.ninh-hoa.com