www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Tà Áo Văn Quân

Giáo Sư
Nguyễn Đức Tường

 

Lời Giới Thiệu  

Tà Áo Văn Quân

Bài Không Tên Không Tên Kỳ 1   Kỳ 2  

KIBBUTZ
 
Kỳ 1
  |  Kỳ 2  |  Kỳ 3 

  Kỳ 4    |   Kỳ 5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 



KIBBUTZ

GS Nguyễn Đc Tường
Tiến sĩ Vật Lư Nguyên Tử
Đại học
GEORGIA Institute of Technology, HOA KỲ

Nguyên Giáo Sư Toán
Trường Đại Học OTTAWA, CANADA


 

 

 

 

 

Kỳ 1:

Đi, đi đâu mà tới nơi?

Thấy ḷng lên phơi phới...

Đi phương nao mà tới đây?

Chỉ thấy ḷng c̣n say.

Hôm nay t́nh đầy!

Thương yêu tràn ngày...

Thiên thu trong ḷng này,

Tương lai trong bàn tay...

Lữ Hành – Phạm Duy 

 

 

A, thiên thu trong ḷng này, tương lai trong bàn tay...

 

Câu hát sao mà hay. Bước khỏi máy bay ở phi trường Lod, Israel, việc làm có ư nghĩa đầu tiên của Tân là cởi chiếc veste chàng đang mặc. Đi được vài bước, việc làm có ư nghĩa thứ hai của chàng là bỏ nốt chiếc cà vạt. Chẳng bù trước đó năm năm, chàng định bước khỏi máy bay ở phi trường Anchorage, Alaska, vào tháng chạp, phong phanh một chiếc sơ mi. Cô chiêu đăi viên cầm tay kéo lại,

 

- Ông không sợ frostbite?

 

Lúc đó danh từ “frostbite” chưa có trong ngữ vựng của Tân. Thấy chàng ngơ ngác, cô chiêu đăi viên nói tiếp,

 

- It's very cold!

 

Chữ “cold” nghe ít đe dọa và thông dụng hơn, Tân cảm ơn rồi lấy thêm áo mặc. Nắng tháng Bảy bên bờ Địa Trung Hải, sân bay bê tông nóng bốc hơi đập vào mặt khiến Tân ngột ngạt, cảm thấy như húc phải bức tường. Những ngày hè dài tại Hà Nội, Hải Pḥng, Huế, rồi Sài G̣n diễn biến lại rất nhanh trong óc chàng như một giấc mơ. Không c̣n nữa, những dấu chân hằn sâu trên nhựa đường thành phố, hay những tiếng ve sầu rỉ rả phá tan im lặng của trưa hè. Ư nghĩ những “dấu chân”, những “ve sầu rỉ rả” đem Tân về thuở c̣n dấu diếm, đem tiểu thuyết vào lớp học; chao ôi, một h́nh nộm bằng giấy bồi được cắt dán từ những tờ báo cũ.

 

Tân bước nhanh trên nền bê tông phủ bởi một lớp cát mỏng của sa mạc. Vào đến trong ga của phi trường, tiếng người cảnh sát làm thủ tục nhập cảnh khiến chàng trở về thực tại. Không nhiều hành lư, ngoài ít sách vở, sau chừng nửa giờ là xong, chàng lên xe buưt đi về Tel Aviv.

 

Trên đường thiên lư, hai bên đường xe chạy phong cảnh buồn rầu lặng lẽ. Toàn thị là một giải đất hoang, xa xa có một thôn mạc, năm ba nóc nhà lơ thơ. Ngoài là băi cát trắng xóa, trong là dẫy núi xanh om, chiếc xe bon bon chạy, tưởng như con thú rừng lạc vào sa mạc…

 

Tân ôn lại trong đầu đoạn văn có lẽ của Phạm Quỳnh mà chàng đă học thuộc ḷng từ khi c̣n nhỏ, tả cảnh đi trên đường Xuyên Việt. Ở đây, bên ngoài là Địa Trung Hải cát trắng, bên trong, không xa cho lắm, là những đồi đá đỏ. Xe chạy nhanh, gió thổi mạnh mà không mát. Hơi nóng tạt vào mặt, chàng tự nhủ dù sao quăng đường này cũng không đến nỗi tệ như quăng đường Xuyên Việt gần Quảng Trị, nơi có gió Lào thổi qua. Phong cảnh ở đây chẳng thể buồn rầu. Đây là đất của “sữa và mật” (milk and honey) như người ta nói. Và ở đây sa mạc trổ hoa!

 

Nơi đất lạ, tất nhiên chàng trai trong ḷng hồi hộp. Tuy nhiên, những kích thích của những ǵ không biết, với một niềm tin mănh liệt và một bản tính lạc quan không thể chế ngự, chàng không thấy ǵ quan trọng và quên hết. Tân thấy “ḷng lên phơi phới...”

 

Trước đó chừng mươi tiếng đồng hồ Tân hăy c̣n ở Nữu Ước, và mới hai tuần trước, chàng tŕnh xong luận án tiến sĩ. Cũng tại Nữu Ước cách đấy chừng hai tháng, trong một hội nghị của Hội Vật lư Hoa Kỳ, Tân gặp một giáo sư rất có tiếng. Ông dạy ở Đại Học Tel Aviv. Chàng ướm hỏi ông về trợ cấp nghiên cứu. Khi ông muốn biết chàng đang làm ǵ, Tân tả bài tóm tắt chàng tŕnh bầy trong hội nghị, rồi mở cặp đưa ông xem phần tính toán và kết luận.

 

Liếc đọc tập giấy, ông chậm răi nói không có ǵ trở ngại, cứ việc đến Tel Aviv trong vụ hè. Duy có điều ông sẽ ở Tokyo đến tháng Tám mới về. “Nếu đến sớm anh nên đến ở một kibbutz ít lâu cho biết.” Ông gợi ư.

 

Hạnh phúc thay trong tay có cash cows[1] và thẩm quyền. Đủ sức hứa nuôi người khác, “ngay tại chỗ”. Hơn nữa, nuôi một ông “tiến sĩ”, không kém. Ư tưởng tiến sĩ khiến Tân bất giác mỉm cười, nhớ đến bài vịnh Tiến Sĩ Giấy của Nguyễn Khuyến,

 

Cũng gọi ông nghè, có kém ai?

 

Có kém ai? Đến Tel Aviv, đất lạ quê người, trong túi có vài trăm đô la. Với óc tưởng tượng phong phú, Tân nghĩ ḿnh như đang thám hiểm Bắc cực. Chàng quên một cách thuận tiện là job gần như sẵn sàng chờ đợi; hơn nữa chàng sẽ ở tạm nhà gia đ́nh một người bạn trong ít ngày, trong khi t́m chỗ ở.

 

Tuổi trẻ dễ thương và điên cuồng, làm nhiều quyết định quan trọng “ngay tại chỗ”. Được nhận làm việc với ông giáo sư này, Tân thấy ḿnh rất may mắn, thí dụ như không có trợ cấp tài chính chàng cũng cố t́m đến Tel Aviv. Công tŕnh nghiên cứu của ông lúc đó đang lên rất cao. Về sau Tân nghe mấy người bạn kể lại – giễu một phần – là đêm công bố giải Nobel về vật lư năm đó, ông ngồi đợi điện thoại măi, và thất vọng khi chỉ có một giáo sư khác ở Caltech được.

 

Chiếc xe buưt đă bắt đầu vào thành phố nên đi chậm lại. Bác tài, trán lă chă mồ hôi, miệng mấp máy như im lặng chửi thề, lái xe giữa những taxi và xe tư nhân nhỏ chạy hỗn độn luôn luôn bóp c̣i inh ỏi. Cuối cùng xe buưt đỗ lại trước một khách sạn trên đại lộ Dizengoff.

 

Trời về chiều đă bớt nắng, mấy quán cà phê kê bàn la liệt trên vỉa hè đă bắt đầu đông khách. Ở góc đường vài xe rong bán falafel không khác mấy xe bán thịt ḅ khô.  

 

Tân lấy taxi đi về nhà gia đ́nh người bạn. Chàng hăy c̣n hơn bốn tuần lễ để làm quen với Israel. Ngay trong tuần lễ đầu chàng đă t́m được chỗ ở nhất định. Một bà già có chung cư trông ra ngoài biển cho chàng thuê lại một căn pḥng xinh xắn.

 

Trong buồng khách, ngoài bộ sa-lông giản dị, đồ đạc quư giá của bà là chiếc Steinway lớn, dài gần bốn mét, loại dùng để tŕnh diễn. Bà chơi dương cầm vậy vậy, nhưng ông bạn trai của bà là một nhạc sĩ tài hoa.

 

Những buổi tối ông tập dượt cho buổi tŕnh diễn, Tân thường hay ngồi nghe đàn giờ này qua giờ khác: Brahms, Debussy, Chopin... Bàn tay người nghệ sĩ trên phím đàn trông thận trọng như nâng niu một viên ngọc quư giá dễ vỡ. Hay khi ông cố nắn một câu nhạc, có khi đến cả mươi phút. Nh́n vẻ mặt khi ông vừa ư, dẫu Tân không thể tả bằng lời nói, chàng có thể cảm thấy thế nào là hạnh phúc.

 

Ngày thứ nh́, Tân bắt đầu làm quen với Tel Aviv. Buổi chiều, đi dạo trên băi bể đă chán, vừa mỏi chân vừa nóng, Tân bước vào một rạp chiếu bóng. Phim đă xưa lắm, The Wizard of Oz, nhưng v́ chưa xem đối với chàng đó cũng là phim mới. Ôi, Judy Garland, mới ngày nào hai má hăy c̣n mụ sữa phinh phính! Đoạn cuối phim lập đi lập lại chủ đề Home Sweet Home khiến Tân thấy ḷng chạnh buồn man mác.

 

Home Sweet Home cuối cùng của Tân cách đây không đầy một tháng là một chung cư hai buồng ngủ chàng thuê chung với một người bạn. Chung cư ấm cúng lúc nào cũng ngăn nắp sạch sẽ nhờ có một bà người làm da đen đến dọn hàng tuần (“Hai người sẽ có maid của tôi đến dọn hàng tuần cho sạch sẽ.” Nghe giọng vương giả của bà mẹ room-mate Tân định phản đối, nhưng nghĩ đi nghĩ lại, mấy bà mẹ Do Thái có khi c̣n “tệ” hơn cả mấy bà mẹ Việt Nam, chàng ngoan ngoăn trả lời, “Yes, ma'am.” Và từ đó ngân khoản hàng tháng của hai chàng dành cho người làm không bao giờ thay đổi.)

 

Một vụ hè, với vé xe Greyhound $99 cho 99 ngày Tân định đi ngang dọc khắp nước Mỹ. Nhưng đi chưa được hai tháng chàng vừa mệt vừa nhớ “nhà” nên ḅ về. Trước khi đi Israel, Tân và room-mate về ở với bà vài ngày, lúc đó đă dọn về Maryland.

 

- Hăy cố kiếm một đứa con gái Do Thái, bà ra lệnh, nó sẽ chăm nom, săn sóc anh cẩn thận!

 

- Dạ, thưa bà. Con tin chắc vậy, Tân trả lời rồi nói tiếp trêu bà, nhưng con nghĩ bà nói vậy v́ bà không có dư ra một cô con gái.

 

- Tân, anh biết điều đó không thật, bà ngượng, má ửng đỏ, anh thật là người không tử tế.

 

Tân cười đứng dậy ôm hôn bà phản đối, “Bà biết bao giờ con cũng thương bà.” Rồi để đền bù, với một cố gắng phi thường chàng ngồi nín thở, ăn hết phần stew thịt cừu mà bà đă đặc biệt nấu cho chàng. Thấy Tân ăn ngon lành, bà quay sang hỏi,

 

- Ăn thêm?

 

Chàng chưa kịp trả lời, tên room-mate ranh mănh đă nhanh miệng nói, “Lẽ tất nhiên, mẹ.” Nh́n room-mate ngồi cười, trước khi ăn tiếp, Tân không quên cho nó một cái đá. Nghe lục đục dưới gầm bàn, bà nghĩ có ǵ rơi bèn hỏi,

 

- Cái ǵ vậy?

 

- Không, không có ǵ hết! Một người trả lời.

 

Sáng ngày thứ tư, đi bộ đầu đường Dizengoff, Tân thấy một hiệu sách, bèn vào. Buổi sáng hăy c̣n sớm chưa có khách, chỉ có hai cô bán hàng ngồi nói chuyện gẫu. Vừa bước vào tiệm, Tân đứng khựng lại. Cả hai cô đều đẹp, nhưng Tân cảm thấy đặc biệt thu hút bởi một cô.

 

Không, không phải chỉ có đôi mắt bồ câu, chiếc mũi dọc dừa hay cái đậm đà ấy là biểu tượng của sắc đẹp. Điều làm cho Tân gần như nghẹt thở là mái tóc mầu hạt dẻ bóng dài khuôn bộ mặt son trẻ, thanh lịch, phảng phất hứa hẹn một chút ǵ man rợ và hoang dại khi nàng nheo đuôi mắt. Một chút rất nhỏ thôi, nhưng đủ để cho ta biết rằng đây không phải là thần tiên, mà là một thiếu nữ bằng xương, bằng thịt, tràn đầy sức sống.

 

Phải rồi, Tân quyết định, nếu là thần tiên th́ đây là thứ thần tiên trong bài hát T́nh Khúc Thứ Nhất của Vũ Thành An và Nguyễn Đ́nh Toàn, một thứ thần tiên đầy cảm xúc, naughty ít nhiều, dẫu “khóc mộng thiên đường” nhưng c̣n biết măi măi lưu luyến “dăm phút vui trần thế...”

 

Tân nhớ lại thời sống tại Đại Học Xá Minh Mạng, Chợ Lớn. Nhớ một người bạn thân của chàng tên là Nhâm. Nhâm có cái cười “hếch hếch” quyến rũ với một kỹ thuật “chim gái” cao cường. Chàng tin là Nhâm không bịa khi Nhâm kể hắn dừng xe gắn máy, giả vờ sửa xe để chờ một cô đi xe đạp tới.

 

“Ầy, mọi sự rồi cũng xong!” Với tiếng “ầy” lưng chừng, chứa đựng, Nhâm phẩy tay, kín đáo chấm dứt câu chuyện.

 

Tân đang sắp đặt trong đầu một kế hoạch để tiến tới th́ nghe cô kia nói đi mua cà phê chừng mươi phút. Dịp may đă đến. Nếu là Nhâm th́ Nhâm sẽ làm ǵ? Tân bỏ mấy cuốn sách của Camus mà chàng đang lật giở, đằng sau mấy cuốn sách lớn, rồi đi ra hỏi chuyện cô hàng.

 

- Quái, sáng nay tôi vừa mới xếp mấy cuốn sách của Camus ở chỗ này.

 

Cô hàng sách nói rồi như lục t́m lấy lệ. Rất nhanh chóng, câu chuyện chuyển qua hướng khác. Nàng làm ở đây nửa ngày. Cô bạn đồng nghiệp của nàng tên là Rivka (Rivka, tên rất thánh, Anh ngữ thông dụng là Becky hay Rebecca,) c̣n nàng là Carmen. Tân nói,

 

- Ồ, Carmen, tên cô làm tôi nghĩ tới cô gái gitane trong một đại nhạc kịch của Bizet.

 

Carmen nhoẻn miệng cười trả lời là nàng không “sauvage” đến như vậy.  

 

Và như vậy, chỉ bốn ngày sau khi bước chân xuống Tel Aviv, Tân có cô bạn gái. Ngồi phân tích sự thành công nhanh chóng của ḿnh, Tân khiêm nhượng nhận rằng chàng vẫn chưa phải là địch thủ của bạn Nhâm. Bởi lẽ chàng hoạt động trong một điều kiện có thể gọi là tối ưu. Cô gái như một con mồi, đă bị dồn sẵn ở một chân tường. Cô ngồi ở quầy hàng, không đi xe đạp. Cũng không phải, cô gái chẳng bị dồn vào đâu hết, v́ lẽ cô không hề có ư định chạy trốn, mà trái lại với tính ham mới lạ - exotic taste - chính cô mới là người đă dồn một “chủng loại hiếm” vào chân tường; thật vậy, Tân là một trong một số ít người Á Châu đầu tiên đến làm việc ở nước này.

 

Một buổi chiều ngồi trên băi bể gần Ramat Aviv, Carmen thổ lộ lần đầu tiên nói chuyện với Tân nàng thích nghe chàng phát âm chữ “j” như trong chữ déjà. Rồi nàng chỉ chỗ bờ bể phía xa, nơi ḥn đá Andromaque. Tân nh́n theo, mặt trời chói ḷa chiếu xuống tạo thành trăm ngàn ngọn gươm giáo đang đâm chém loang loáng trên mặt bể.

 

- À, anh đă đọc cuốn L'étranger của Camus chưa?

 

Không đợi Tân trả lời, Carmen nói tiếp, “Cứ mỗi khi nh́n mặt biển chỗ ḥn đá Andromaque kia là em lại nghĩ đến đoạn Camus tả Meursault bắn chết anh Ả Rập. Nó dồn dập, chặt chẽ như nhịp đi của định mệnh. Thật tàn nhẫn, vậy mà không độc ác, với kết quả vô cùng khốc hại. V́ sao? Chỉ v́ mặt trời chiếu phản chiếu trên lưỡi dao? Ṭa án không thể hiểu được lư do của Meursault mặc dù lư do của chàng ta giản dị, chặt chẽ.”

 

Má Carmen thoáng đỏ, khi thấy Tân cười nàng hăng say triết lư, nói văn chương bóng bẩy. Nàng cắt nghĩa tiếp tại sao nàng nhắc đến Camus. Chỉ v́ hôm đầu tiên ở tiệm sách Carmen hơi ngạc nhiên, trông Tân không phải là một tên ăn trộm mà tại sao có những cử chỉ có vẻ bất lương, như dấu sách.

 

- Carmen nghĩ tôi lương thiện?

 

Tân nh́n Carmen cười rồi nói tiếp, “Cô nhầm to rồi, tôi cũng ăn trộm. Có điều tôi tính toán làm sao ăn trộm được cô hàng bán sách đó thôi.”

 

Carmen mới đến Israel chừng sáu năm. Gia đ́nh nàng vốn đă lập nghiệp lâu đời tại Algérie. Bố mẹ nàng, cả hai người đều dạy ở một trường trung học tại Algiers. Đầu thập niên sáu mươi những biến cố chính trị dồn dập ở Algérie khiến đa số dân gốc Âu châu di tản hết. Những dân Pháp sinh đẻ ở Algérie - pieds-noirs - th́ trở về Pháp. Gia đ́nh Carmen cũng di tản như non một triệu người khác. Chẳng có mấy liên hệ t́nh cảm với mẫu quốc, như nhiều người Do Thái, ông bà quyết định lập nghiệp ở Israel.

 

- Papa nói: Tại sao tao phải về Pháp để chúng nó gọi tao là pied-noir?

 

Carmen nói, ch́a chân ra, nàng tiếp, “Anh trông chân em có đen không?”

 

- Không, trông ngon lắm, nếu không đầy cát tôi cắn mất bây giờ.

 

Như một động tác phản xạ, Carmen vội vàng rụt chân lại, rồi ngửa đầu cười, hàm răng trắng bóng. Mồ hôi lấm tấm trên trán, trên mũi, trên bộ ngực căng tṛn như Venus vừa bước ra khỏi làn sóng, đang đứng trên bọt bể. Tân cởi nốt bikini bằng đôi mắt, cho nàng thành Venus thực thụ. Rồi ôm hôn nàng say đắm. Rất lâu, mồ hôi mặn mặn trong miệng, chàng th́ thầm: “Tôi thích học thứ vật lư này, nó hay và bớt khô khan hơn thứ vật lư kia cả ngàn lần.” Nàng cười đẩy chàng ra.[2]

 

Carmen học năm thứ ba, cũng tại Đại Học Tel Aviv. Tân kể chàng c̣n phải đợi ông thầy hơn bốn tuần lễ nữa, đang định kiếm đường đi một kibbutz th́ may gặp Carmen. Nàng nói đây là một dịp tốt, nên đi ở kibbutz cho biết. Nếu muốn đi, nàng có thể thu xếp dễ dàng v́ chú nàng là thành viên một kibbutz. Biết tại sao Tân c̣n ngần ngừ, nàng nói: “Cứ đi đi, em cũng hay đi chơi kibbutz, em sẽ đến thăm mỗi cuối tuần.” Và như vậy, mọi việc được xếp đặt ổn thỏa.

 

Cuối tuần, Carmen đưa Tân đi kibbutz của chú nàng. Kibbutz này ở phía bắc, giữa biên giới Israel-Lebanon và Nazareth. Cũng như đa số các kibbutz, đó là một nông trường tập thể mà chủ là chính các thành viên. Ở kibbutz, pḥng ăn, nhà bếp, nhà kho đều tập trung. Trường học, nơi săn sóc trẻ con là tập thể. Công việc phân chia đồng đều. Thành viên làm việc theo sức ḿnh; để bù lại, ăn uống, quần áo, nhà cửa, thuốc men, tất cả những ǵ cần thiết cho đời sống hàng ngày được cung cấp tùy theo nhu cầu.

 

Kibbutz của chú Carmen giàu có hơn nên hàng năm thành viên lâu năm hay lớn tuổi thường được đi du lịch xa. Kibbutz được quản trị bởi một hội đồng quản trị bầu trực tiếp. Sống và làm việc chung một cách b́nh đẳng và dân chủ như vậy, họ đă xây dựng nhà cửa và khai khẩn trồng trọt trên sa mạc khô cằn.

 

Xem tiếp kỳ 2

 

 

GHI C:

 

[1] Với Sputnik kêu “bíp bíp” ở trên trời, những thập niên 60, 70... là thời đại hoàng kim của khoa học. Các giáo sư, nhất là những giáo sư có tiếng, có nhiều trợ cấp từ những cơ quan như AEC, NASA, NSF, NATO…

[2] Tân là một gă khá “level-headed”; ở đây hắn chơi chữ với tiếng “physique”.

 

 

 

 

 

GS Nguyễn Đc Tường

Tiến sĩ Vật Lư Nguyên Tử
Đại học
GEORGIA Institute of Technology, HOA KỲ

Nguyên Giáo Sư Toán
Trường Đại Học OTTAWA, CANADA

 

 

  

 

 

www.ninh-hoa.com