www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Đường V

Giáo Sư
Nguyễn Đức Tường

 

 

Đoạn 1  

Đoạn 2  

Đoạn 3   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 



ĐƯỜNG V

GS Nguyễn Đc Tường
Tiến sĩ Vật Lư Nguyên Tử
Đại học
GEORGIA Institute of Technology, HOA KỲ

Nguyên Giáo Sư Toán
Trường Đại Học OTTAWA, CANADA


 

 

 

 

 

ĐOẠN 3:

 

Gửi những bạn cũ ở Khải Định - Quốc Học, Huế.

Và để cho Q.H. 

 

 

Rồi đến rồi đi từ kinh nội

Những người con gái đẹp như ri...

 

III

 

Lần này Tuấn đi thực!

 

Tuấn đă sửa soạn cho chuyến đi này từ mấy năm nay. Không có ǵ quan trọng, đó chỉ là một cuộc họp mặt hàng năm của các bạn học cùng khóa từ hồi c̣n trung học. Nhưng mỗi năm, cứ gần đến ngày đi là anh lại có việc bận bất ngờ nên phải khất lần đến năm tới. Rồi mỗi lần năm tới đến, ḷng náo nức lại tăng thêm một chút. Mỗi lần như vậy, Tuấn lại tự an ủi không nên trông đợi quá nhiều, chỉ thêm nhiều thất vọng.

 

Riêng với Tuấn, cuộc họp mặt hàng năm lần này có thêm một chi tiết khác: anh được tin, ngoài các bạn cùng khóa, ban tổ chức c̣n mời thêm một số thân hữu trong đó có vợ chồng Hương Quyên. Tuấn băn khoăn chưa biết sẽ nói ǵ hay cư xử như thế nào khi gặp lại Hương Quyên. Đă hai mươi năm. Thời gian đă làm góc cạnh những vết thương bớt sắc, sự vật nhạt nḥa như những bức tranh nước mầu. Có thể Hương Quyên đă quên hẳn chuyện cũ, có thể Hương Quyên v́ những trách nhiệm khác không có th́ giờ nghĩ đến chuyện cũ, hay cũng có thể Hương Quyên hoàn toàn lănh đạm, chuyện cũ không c̣n ư nghĩa ǵ nữa. Nhưng Tuấn vẫn không quên. Như một kẻ phạm pháp luôn t́m về nơi xẩy ra tội ác, Tuấn bị ám ảnh bởi đoạn kết của câu chuyện.

 

Khi Tuấn đến nơi th́ buồng họp đă đầy người. Đa số bạn học cũ đă tham dự những cuộc gặp gỡ này từ mấy năm nay nên với họ đó chỉ là một dịp hàn huyên kể lại chuyện năm trước. C̣n Tuấn bị tràn ngập bởi một xúc động cực kỳ v́ đă trên bốn mươi năm anh mới thấy lại những người bạn đồng khóa. Khi ta đi, tóc rễ tre cứng, dày đầy đầu, xanh mướt; khi ta về, Tuấn nh́n quanh khắp buồng, quá nửa chỉ c̣n chừng phần tư mái tóc, nay mầu tiêu muối và mảnh như tơ.

 

Tuấn chạy quanh khắp buồng nói với mỗi người vài câu, cho người này tên của người kia. Anh chàng thủy thủ hăy c̣n lưu lạc phương nào không có ở đây; anh kiến trúc sư trông đẹp như tiên ông, tóc phất phơ bay, chạy từ đầu buồng đến cuối buồng trong ba giây đồng hồ flat. Với phong độ "con b́m bịp" này có lẽ anh không bị tiếng oan như anh đă than. C̣n cô bạn trẻ "tiễn chồng ra khơi bốn bận, nuôi tù ba lần", nay cũng bậc mệnh phụ con cháu nội ngoại một đàn, kính trễ trên sống mũi, đang nói chuyện náo nhiệt ở một góc buồng.

 

Rồi đến những người bạn v́ không may hay v́ chậm chân mà phải đi tù, Tuấn tính nhẩm trong đầu trong buồng này cộng lại cũng phải có đến vài trăm năm tù, vài trăm năm của những gia đ́nh tan vỡ, những người vợ không chồng, những đứa con mất bố, và những bà mẹ nuôi những đứa con đó.

 

Có lẽ đây là lần đầu tiên những trang sử này được viết hay ít nhất tài liệu cho những trang sử này c̣n được giữ đầy đủ. Tuấn đọc đâu đó trong lịch sử nước ḿnh sau khi nhà Nguyễn thống nhất đất nước, vua Gia Long sai người quật mồ vua Quang Trung lấy sọ bỏ vào chỗ đi tiểu, nhưng mấy ai biết đến số phận những bộ tướng, những người theo vua Quang Trung và gia đ́nh của họ?

 

Ở một góc buồng khác ông thày dậy toán đang kể lại những phiêu lưu của ḿnh, học tṛ cũ đứng chung quanh chăm chú nghe. Khi Tuấn len được vào th́ ông đang kể việc lập gia đ́nh và chuyện học hành của ông. Thày nói sao? Thày lập gia đ́nh sớm như vậy mà thày học cao đến như vậy đến nơi đến chốn, và rồi c̣n làm biết bao nhiêu việc hữu ích khác. Nghe thày kể Tuấn thấy đau nhói trong tim. Thày hại tôi rồi thày ơi, Tuấn than thầm, ngày xưa thày đă không chịu dậy tôi hết chữ!

 

Từ khi mới nhớn Tuấn quyết định sẽ đi học cho tới cùng, và v́ vậy một định lư đương nhiên - axiom - của Tuấn là "có gia đ́nh th́ hết đi học". Dựa trên định lư căn bản này Tuấn giải những bài toán của đời ḿnh. Nhưng bài giải của kẻ làm toán không những cần phải đúng mà c̣n phải thanh lịch nữa. Cho đến lúc này, khi không c̣n ǵ để thay đổi, ông thày mới dậy anh chương cuối cùng. Không trách được, trong bao nhiêu năm Tuấn không bao giờ hài ḷng về những bài giải của ḿnh, chúng be bét, lôi thôi, luộm thuộm, không élégant - thiếu hẳn phần sáng tạo và thẩm mỹ, và có khi sai nữa.

 

Với Hiền, có thể Tuấn chưa đủ sức. Với Hương Quyên ở Huế, không những Tuấn có thể có bài giải đẹp đẽ hơn mà c̣n tránh được những phiền muộn sau này. Với Minh ở Sài G̣n th́ rơ ràng là Tuấn "hèn", tiếng Minh dùng để chỉ lư do cho Tuấn yên tâm mà đi.

 

Người bạn MC đang giới thiệu mọi người trong pḥng, anh trách Tuấn hứa kể truyện cô gái "như ri" mà không bao giờ chịu kể. Một người ghé vào tai Tuấn nói thầm,

 

"Hương Quyên, đúng không? Ngày xưa cậu tâm sự với tôi."

 

"Suỵt, miễn bàn và chớ nói tên, làm ơn!" Tuấn khẽ nói, cùng lúc ấy Hương Quyên và chồng hiện ra ở ngưỡng cửa, "Ồ, tôi phải ra nói chuyện với Hương Quyên một chút!"

 

"Cẩn thận nghe, không lôi thôi đấy!"

 

"Tôi không thể nói chuyện với Hương Quyên như một bạn cũ được sao?"

 

Hương Quyên lưỡng lự một phút rồi bước vào trong pḥng khi Tuấn tới gần. Hương Quyên không thay đổi nhiều tuy có vài nếp nhăn dưới con mắt. Mắt đă yếu hay tại không đeo kính, cô tỏ ra hài ḷng và cười cùng một nụ cười khi nhận ra Tuấn. Sau vài câu xă giao dè dặt, Hương Quyên bắt đầu kể chuyện. Tuấn chăm chú nghe và kín đáo quan sát. Hương Quyên tỏ ra thư thái và tương đối sung sướng. Rồi Hương Quyên kể chuyện lập gia đ́nh của cô. Hương Quyên vẫn chưa quên.

 

Ai nói tuổi già là chiếc tầu đắm? Ngay ở những người mà thử thách, cam go hăy c̣n in trên nét mặt, Tuấn cũng thấy được sự thanh thản, b́nh yên. Con cái hầu hết đă thành đạt, về già họ đă t́m lại được vui vẻ, trong sáng trong tâm hồn, và qua câu chuyện cũng không c̣n nghe thấy nhiều điều cay đắng. Đêm nay họ tụ họp nơi đây, chia xẻ những ngày vui buồn cũ. Không, Tuấn quyết định, những người bạn này không là những chiếc tầu đắm.

 

Tất nhiên trong cuốn tập san, trên danh sách những người bạn học cùng khóa, tên những người có đánh dấu hoa thị bên cạnh để chỉ người đă quá cố sẽ mỗi ngày một nhiều thêm. Đó là chuyện tự nhiên trong trời đất, họ lùi dần vào hậu trường một cách thanh nhă, nhưng ai sẽ phụ trách việc xuất bản cuốn tập san cuối cùng bây giờ đây?

 

Đêm đă khuya, ở góc buồng ai đă thay đĩa hát, tiếng hát truyền cảm của Lệ Thu vang ra từ loa phóng thanh. Giọng Lệ Thu thường thường rất mạnh và chắc, nhưng ở bài Thương T́nh Ca này giọng cô thật dịu như an ủi, vỗ về để ru ngủ cho yên. Cô hát:

 

D́u nhau sang bên kia thế giới,

D́u nhau nương thân ven chín suối,

Dắt d́u về tới xa vời đời đời

D́u nhau đưa nhau vào ngh́n thu...

 

*

Ở một góc buồng, thày vẫn ngồi nói "một dặm một phút", tiếp tục dạy Tuấn bài học cuối cùng. Áp dụng một cách quá dễ dăi những quy ước của luân lư, của tập tục xă hội, hay những định lư đương nhiên đă đưa đến nhiều đổ vỡ, phiền muộn không cần thiết. Hoàn toàn không cần thiết. Sau bao nhiêu năm trời, Hương Quyên vẫn c̣n thấy cần phải kể chuyện lập gia đ́nh của cô là điều làm Tuấn rất không yên tâm.

 

Gặp lại Hương Quyên đột nhiên Tuấn nẩy ra ư định muốn t́m thăm những người bạn gái cũ. Tuấn mới biết tin tất cả. Diễm Phương ở Canada, Minh vẫn ở Sài G̣n, c̣n Hiền ở miền Đông-Bắc nước Mỹ. Diễm Phương và Hiền ở không xa, Tuấn chỉ cần lái xe vài tiếng đồng hồ. C̣n Minh, Tuấn dự định về thăm Sài G̣n vào năm tới. Cũng đă mấy chục năm Tuấn không về thăm Việt Nam, chuyến này anh nhất định sẽ đến thăm Minh.

 

Chỉ có câu chuyện giữa Tuấn và Diễm Phương là kết thúc một cách thoải mái. Gặp lại Diễm Phương có lẽ rất vui v́ hai người có thể cùng cười lớn. Không có sự đổ vỡ v́ ít có ǵ để mà đổ vỡ, v́ câu chuyện chỉ nghiêm trọng hơn chuyện một cô/cậu học tṛ nhỏ "crush" thày/cô giáo chút đỉnh.

 

Đă nhiều năm, mỗi khi nghĩ về Minh, Tuấn tự hỏi nếu ngày ấy ḿnh ở nhà chờ Minh từ hôn th́ mọi sự sẽ ra sao? Có khi Minh và anh sẽ cùng đi ngoại quốc! Gặp lại Minh, Tuấn nghĩ cô không có điều ǵ áy náy. Cô sẽ đón tiếp anh như một người bạn. Tuấn sẽ cố lấy can đảm hỏi Minh cho rơ là ngày ấy thực ư Minh muốn nói Tuấn hèn hay "lư do hèn". Tuấn tưởng tượng Minh sẽ gọi cho các con chào anh, rồi sẽ bảo con rót nước mời anh uống. Cô sẽ nh́n anh cười một cách khoan dung, có lẽ thoáng buồn, và nói, "nhắc lại làm chi, chuyện qua đă lâu rồi."

 

C̣n Hiền, cô sẽ tiếp Tuấn như một người anh. Anh đă chẳng từng dậy cô học hút chết đấy ư? Năm nay Hiền đă năm mươi tám tuổi, nghe nói cô có một cháu ngoại. V́ không muốn làm đời Hiền phức tạp thêm, Tuấn đă làm một cố gắng phi thường là không hôn cô khi từ biệt. Mỗi khi nghĩ đến Hiền, Tuấn tự hào ḿnh đă có một cử chỉ rất đẹp và cao cả.

 

Nhưng bây giờ nghĩ lại, nh́n lại lỗi lầm trong cách ḿnh đối xử với Minh và Hương Quyên, Tuấn không c̣n tin ở ḿnh lắm nữa. Với Hiền, anh xử sự như vậy có đúng hay không? Anh nhớ Xuân Diệu đă từng hạ bút:

 

Thà một phút huy hoàng rồi chợt tối,

C̣n hơn buồn le lói suốt trăm năm...

 

Không cho Hiền nụ hôn tinh nguyên của hai đứa trẻ mới yêu, một dấu tích khó phai nḥa, có lẽ Tuấn lại có một hành động nữa hoặc sai lầm hoặc không cần thiết.

 

Ở vào tuổi khi mọi người bắt đầu gói ghém những việc đă làm trong đời sống, Tuấn bắt đầu đặt câu hỏi về ư nghĩa thầm kín những việc đă làm trong đời sống. Tuấn cảm thấy bất an. Thôi, một lần này thôi, Tuấn sẽ không t́m gặp lại Hiền, có những câu hỏi không nên có câu trả lời. Hăy để Hiền giữ hộ nụ hôn đầu, thắm thiết nồng nàn, hăy c̣n rất mới như cốm đầu mùa, chưa bao giờ hái.

 

 

Indianapolis, Sept 1999

HẾT

 

 

 

 

 

 

 

GS Nguyễn Đc Tường

Tiến sĩ Vật Lư Nguyên Tử
Đại học
GEORGIA Institute of Technology, HOA KỲ

Nguyên Giáo Sư Toán
Trường Đại Học OTTAWA, CANADA

 

 

  

 

 

www.ninh-hoa.com