www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Ánh Tuyết

Giáo Sư
Nguyễn Đức Tường

 

 

Đoạn 1    |   Đoạn 2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 



ÁNH TUYẾT

GS Nguyễn Đc Tường
Tiến sĩ Vật Lư Nguyên Tử
Đại học
GEORGIA Institute of Technology, HOA KỲ

Nguyên Giáo Sư Toán
Trường Đại Học OTTAWA, CANADA


 

 

 

 

 

Để cho Tú-Anh, Tường-Linh, Đan-Tâm.

ĐOẠN 2:

 

 

Ánh-Tuyết thường có cái nh́n xa vắng, h́nh như nó rất cô độc, luôn luôn hằn học một điều ǵ. Càng cố suy nghĩ, t́m hiểu anh càng thấy vấn đề phức tạp: v́ đang nhớn, v́ ở tuổi teen, v́ học trường bà sơ, v́ bị g̣ bó quá trong gia đ́nh?

 

Tâm cố lập lại liên hệ tin cậy cũ nhưng anh không thành công nhiều. Ngày sinh nhật mười sáu tuổi của Ánh-Tuyết, đáng lẽ xuống phố mua cho con một món quà Tâm muốn cho con một cái ǵ có nhiều ư nghĩa hơn, anh viết cho nó một lá thư dài.

 

Đại khái anh nói với nó không nên nh́n gia đ́nh như một trở ngại, làm cho nó ngột ngạt không thở được, mà là một điểm tựa khi nó gặp điều ǵ khó khăn, một nơi nó có thể t́m thấy an ủi hay giăi bầy tâm sự. Anh kể lại quăng đời anh khi c̣n nhỏ, sống thiếu thốn trong chiến tranh nhưng không v́ thế mà mất hương vị của tuổi thơ. Anh tả lại những mái trường cũ, có thể là một đ́nh làng với những cột lim to cả người ôm, hay là những ṭa nhà đẹp đẽ tại Hải Pḥng, Hà Nội hay Huế. Anh nói sinh trưởng ở nước này Ánh-Tuyết có những tiện nghi khi c̣n nhỏ không bao giờ anh mơ tới được; nhưng trái lại nó cũng có những thiệt tḥi, thí dụ như nó vẫn có những nghi ngờ, vẫn thiếu một niềm tin, vẫn c̣n cần một thứ lư lịch. Anh hiểu những khó khăn của nó. Trích một đoạn thư Tâm viết cho Ánh-Tuyết:

 

"... Cái liên hệ quyến thuộc (sense of belonging) đó bố không thể cho con, nó cũng chẳng ích lợi ǵ cho con.

 

Với bố, nó là kết quả của nhiều năm sống với thất bại và thành quả, trong sợ hăi và hy vọng, trong cơ cực và măn nguyện.

 

Với bố, nó là kết quả của những đêm không trăng phải đi bộ suốt đêm tại đồng quê, nghe măi tiếng chân của chính ḿnh, dần dà nẩy nở một t́nh yêu và kính trọng cho mảnh đất trên đó ḿnh đang bước.

 

Với bố, nó là kết quả của ngày lại ngày đi dọc theo hành lang dài của những mái trường, nh́n những viên gạch ṃn lơm, tự hỏi những ai đă từng bước trong hành lang này.

 

Phải đó, con gái, ṭa nhà to lớn, vô tri vô giác này được nhiều người biết đến là nhờ những người đă bước đi trong hành lang của nó; và nếu không làm nó rạng rỡ thêm, ít nhất bố con cũng không làm nó dơ bẩn.

 

Con thấy không, của ai người ấy giữ, những ràng buộc t́nh cảm này ḿnh phải tự kiếm lấy một ḿnh, riêng biệt và độc lập.

 

Biết đâu đấy! Một hôm, một bà mẹ nào đó cùng cô con gái nhỏ về thăm trường cũ, cái nhà tù to lớn, vô tri vô giác. Giới thiệu con cho bà sơ giám thị ("Cú Vọ"), nay đă rất già, bà có thể cảm thấy cái nh́n tŕu mến, nụ cười hiền ḥa, và bà tự hỏi tại sao những đứa trẻ quái ác có thể cho sơ cái tên Cú Vọ. Bà hănh diện khoe với con Ánh-Tuyết cũng đă từng là tên tù trong đó và trên bà có hai năm. Bà dệt một câu chuyện về Ánh-Tuyết một cách tŕu mến, chuyện có thật hay không không quan trọng. Đây chính là cùng một nhà tù với hành lang bóng loáng mà bà đă từng kinh sợ, và ở trong đó bà đă từng làm việc mờ người."

 

Tâm kể tiếp cho con anh chuyện một anh bạn đồng nghiệp rất thân, người Mỹ, một hôm hỏi anh: "Nói cho tôi nghe, tại sao người ta gọi chúng tôi là giặc?  Chúng tôi có thể là nhiều thứ, nhưng chúng tôi không là giặc." (Tell me, why do they call us bandits? We may be many things, but we are not bandits.)

 

Tâm cười nói với bạn anh có thể t́m thấy một phần câu trả lời ở trong cách đặt câu hỏi của anh, "người và ta" - them and us. Vả lại anh cũng chẳng nên than phiền v́ anh có nhiều bạn đồng hành lừng lẫy, trước anh là giặc Pháp, giặc Tầu. Và đối với "giặc" Tầu th́ chúng ta là những kẻ chung thuyền, chúng ta đều là "rợ": rợ Nam, rợ Bắc, rợ Đông, rợ Tây.

 

Bạn anh cười ồ ồ, nói khôi hài bây giờ mới vỡ lẽ, v́ trong bao nhiêu năm bị nhồi sọ, cứ nghĩ chữ Tầu dùng để chỉ những người trông tiệm giặt ủi hay những người phu xây dựng đường sắt xuyên lục địa Bắc Mỹ.

 

Cuối cùng Tâm viết nhắc lại chuyện "Papa chinois..." gần mười năm về trước, câu chuyện bây giờ dễ cắt nghĩa. Anh nói Ánh-Tuyết vẫn c̣n nhiều khó khăn giải quyết những mâu thuẫn, t́m chỗ đứng cho "người" và "ta" trong chính nó. Tất nhiên Ánh-Tuyết - "ta" - không có kinh nghiệm về Việt Nam như anh - "người" - nhưng nếu lợi dụng được, cái di sản Việt Nam trong nó sẽ cho nó một đời sống tinh thần rất phong phú.

 

Tâm đọc kỹ lại thư anh viết nhiều lần, đôi chút bóng bẩy nhưng anh nghĩ anh viết không sáo. Anh bỏ thư vào phong b́ rồi đút qua khe cửa buồng Ánh-Tuyết.

 

Tâm không biết con anh hiểu và cảm thấy được bao nhiêu điều anh viết. Văn hóa ở nó là một thứ văn hóa quả chuối, bên ngoài tuy có vàng, nhưng bên trong trắng bóc. Ngay cả việc chọn quả chuối làm biểu tượng cũng là một điều đáng tiếc v́ chuối không phải là thổ sản, mà nhập cảng từ Trung hay Nam Mỹ, khi cắt xuống chuối hăy c̣n xanh thành thử khi vào đến đây đă mất nhiều hương vị.

 

Ánh-Tuyết tuy vàng nhưng nó thiếu cái tế nhị, tinh tế của người phương đông, tuy trắng nhưng nó chưa có cái tế nhị, tinh tế của người phương tây. Với Ánh-Tuyết, phong tục, tập quán là những điều trừu tượng. Có lẽ tại môi trường sống ở đây, khái niệm về thời gian và không gian lệch lạc hết, nó hăy c̣n bỡ ngỡ với những chuyện như thờ cúng tổ tiên, hay hiểu một cách mơ hồ về sự quan trọng của ngày Tết.

 

Đêm ba mươi Tết, tuy Ánh-Tuyết về nhà đúng giờ như mẹ dặn, nó hậm hực nằm trong pḥng v́ nằn ń xin phép măi mà không được bố mẹ cho ngủ lại nhà bạn. Thật ra việc ngủ nhà bạn không phải là chuyện thường xẩy ra, nhưng đêm ấy mấy đứa bạn cùng lớp định tổ chức một đêm đặc biệt, chiếu hai ba vidéo.

 

Mẹ nó đă giảng về ư nghĩa ngày Tết cho nó đến cả mười phút đồng hồ, nhưng ngoài việc có tiền mừng tuổi Ánh-Tuyết thấy đêm ba mươi Tết không khác ǵ bất cứ đêm nào khác. Nó có thấy bà cẩn thận quét nhà, và nấu cúng giao thừa, nhưng nó không có cái thú như bố mẹ nó, được ngồi canh nồi bánh chưng những đêm trước Tết, chờ đến đỏ mắt chiếc bánh chưng xinh xinh, đặc biệt.

 

Trước nửa đêm, mặc dầu tuyết rét, bà nó cẩn thận ra ngoài hái lộc, cắt mấy cành cây đầu xuân (forsythia) rồi quay về xông nhà ("cho chắc ăn"). Trong khi bà c̣n đang mừng tuổi bố mẹ nó th́ Ánh-Tuyết tức nhịn không nổi nữa, nó mở cửa buồng ra đứng đầu cầu thang khóc, la to:

 

"I wish you all dead, and soon!"

 

Mẹ nó dịch ṿng quanh cho bà nó nghe. Tâm dẫn con vào trong pḥng, nói trong bất cứ thứ văn hóa nào, dù là quả chuối, quả soài, hay quả mít... đó là điều không thể chấp nhận được, đó là ngôn ngữ cống rănh.

 

 

 

Tôi cảm thấy tội nghiệp Ánh-Tuyết. Không phải lỗi của nó mà do sự bất hạnh của nó [1]. Tôi định viết về chuyện Ánh-Tuyết mà một nửa thành ra chuyện của Tâm. Nghĩ cho cùng, có lẽ đó là điều khó tránh. Ánh-Tuyết chẳng qua như ảnh trong gương, không phải, như âm bản của bố nó. Cũng sẽ vất vả, nhưng rồi cũng kiếm được con đường nó đi, theo cách của nó.

 

Aylmer 05-01-1999


 

HẾT

 

GHI C:

 

[1] H́nh như chuyện của Anatole France. Chuyện một cậu bé, con nhà tử tế khá giả. Một hôm đứng trên gác trông xuống đường, cậu thấy một đứa trẻ lem luốc nghịch chơi ở cống, rồi c̣n làm mặt trêu cậu nữa. Cậu thèm được như đứa trẻ đó lắm. Bà mẹ thấy vậy, cắt nghĩa cho con rồi nói: "Ce n'est pas sa faute, c'est son malheur." Bà không quên nói thêm con bà là con nhà tử tế, không được làm như thế.

 

 

 

 

 

GS Nguyễn Đc Tường

Tiến sĩ Vật Lư Nguyên Tử
Đại học
GEORGIA Institute of Technology, HOA KỲ

Nguyên Giáo Sư Toán
Trường Đại Học OTTAWA, CANADA

 

 

  

 

 

www.ninh-hoa.com