www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

Main Menu

 
 

 

 



GỈNG VĂN HỌC NHẨY RÀO:
 
V̉NG TAY HỌC TR̉
Tiểu thuyết Nguyễn Thị Hoàng

Lê Phụng
 

 

 

 

PHẦN 3:

 

 

Phụ bản 1. Chân dung  Nguyễn Thị Hoàng.

 

5.     Hai Quan Điểm về Sadisme và Masochisme

Je ne serai jamais qu’un

psychologue des livres

Gaston Bachelard[1]

 

 

         Hai danh từ sadisme và masochisme, thường được dịch tuần tự là « bạo dâm » và « khổ dâm », dùng dể chỉ hai thói loạn dâm. Nhưng trong những trang kế tiếp, cả hai danh từ đó không dùng để nói tới sự suy bại giới tính, mà dùng để chỉ hai chứng thác loạn tâm trí,  không  hay rất ít liên quan tới những hoạt động giới tính,  thế nên bài viết này không dùng hai danh từ dịch nói trên. Danh từ sadisme do Richard Von Kraff-Ebing (1840-1902) đặt ra từ tên của bá tước Danatien Alphonse Francois de Sade (1740-1814), tác giả nhiều tiểu thuyết liên quan tới thói sadisme và triết học, tiêu biểu cho thời kỳ cách mạng 1879 của nước Pháp. Tương tự, danh từ masochisme tạo nên từ tên nhà văn người Áo, Leopold von Sacher-Masoch (1836-1895), tác giả cuốn tiểu thuyết danh tiếng La Venus à la fourure (1870) để gọi tên chứng tác loạn tâm trí liên quan tới chứng masochisme.

Tới cuối thế kỷ XVIII, y giới c̣n cho rằng người mắc chứng masochisme là nạn nhân của người mắc chứng sadisme.  Nhà tâm lư học J.P. Petit [2] viết :

Il y a complémentarité du sadisme et du masochisme, et identification du sadique aux sensations de sa victime.

Ứng dụng vào cuốn Wuthering Heights, chứng sadisme của Hearthcliff ảnh hường trực tiếp trên tâm lư các nạn nhân của nhân vật này, ngoài ra  Hearthcliff t́m thấy khoái lạc trong việc độc ác trả thù Hindley cùng nhiều vai phụ khác. Đó là triệu chứng chứng sadisme của Hearthcliff.  Ngoài ra, sự suy bại trong  hoạt động tâm trí các nạn nhân, tăng giảm theo sự biến đổi tâm trí của Hearthcliff.

Cuốn Wuthering Heights và cuốn Ṿng Tay Học Tṛ cùng lấy chứng masochisme và chứng sadisme làm cơ dộng, nhưng sự tương đồng đó chia thành hai ngả khác nhau, bởi cặpTrâm- Minh, một masochisme và một sadisme trong Ṿng Tay Học Tṛ khác hẳn cặp Hearthcliff và Catherine trong Wuthering Heights. Thật vậy, Nguyễn Thị Hoàng đă tŕnh bày triệu chứng masochisme và sadisme theo quan điểm riêng của bà, một quan điểm dường như không khác với quan điểm của Réné Girard và Gilles Deleuze, hai tác giả người Pháp, thành công ở Hoa Kỳ trong những thập niên 60-70, đồng thời với thời kỳ Nguyễn Thị Hoàng sáng tác và xuất bản Ṿng Tay Học Tṛ.

Réné Girard, người Pháp, sinh năm 1923, từ 2005 ông được bầu vào Académie Francaise. Sau khi tốt nghiệp Ecole de Chartres, ông sang Hoa Kỳ, học tại đai học Indiana, đỗ tiến sĩ,  giảng dậy tại những đại học danh tiếng như Johns Hopkins, Stanford, Duke. Ông nổi tiếng v́ chủ trương  học thuyết mimétique, đồng thời với nhóm « French Theory », cùng Francois Lacan, Roland Barthes và Jacques Derrida. Ông tŕnh bày trong cuốn Mensonge romantique et verité romanesque, những triệu chứng của masochism và sadisme, do ông t́m được trong những cuốn tiều thuyết nổi danh như Le Rouge et le noir của Henry Beyle Stendhal (1783-1842); A la recherche du temps perdu của Marcel Proust (1871-1922 ); Don Quichotte của Miguel de Cervantès Saavedra (1547-1616); Crime et chatiment của Fedor Mikhailovitch Dostoiecski (1821-1881), v.v…

Réné Girard mô tả h́nh ảnh một người mang chứng masochisme :

Un homme part à la décoiverte d’un trésor caché, croit-il, sous une pierre. Il retourne, l’une après l’autre, un grand nombre de pierre mais il ne trouve rien. Il se lasse de cette vaine entreprise mais il ne veut pas y renoncer car le trésor est trop précieuse. L’homme va donc se mettre en quête d’une pierre trop lourde pour être soulevée;c’est auprès d’elle qu’il va gaspiller ce qu’il lui reste de forces.

H́nh ảnh người đi t́m kho tàng chôn dưới một tảng đá trên đây dường như chẳng mấy khác h́nh ảnh của Trâm trong Ṿng Tay Học Tṛ. Người đi t́m kho vàng không t́m thấy kho tàng sau khi đă lật nhiều tảng đá, để rồi tay không vẫn hoàn tay không; chẵng khác ǵ Trâm cố đi t́m một t́nh yêu lư tưởng theo ưóc vọng của nàng, rồi nàng gặp gỡ nhiều người đàn ông tài giỏi, thành đạt, tỷ phú cũng như nhiều sinh mới bước vào ngưỡng cửa cuộc đời. Người đi t́m kho vàng chán nản v́ cuôc t́m kiếm vô vọng, nhưng vẫn không bỏ cuộc v́ kho tàng quá là qúy giá. Trâm cũng chán nàn cảnh sống hỗn độn ở Sai Gon, nhưng nàng vẫn không nản chí, bỏ lên Đa Lạt, gây dựng riêng cho ḿnh một thiên đường nho nhỏ. Cũng như người đi t́m kho tàng, gặp một tảng đá lớn hơn sức ḿnh có thể lay chuyển, Trâm gặp Minh, một học sinh vị thành niên, mang chứng sadisme của tuổi trẻ con nhà giầu, và cũng như người đi t́m kho tàng, Trâm cố công cùng Minh xây đắp cái thiên đương mà nàng mong ước, để thêm một lần thất bại.

Đó là điểm tương đồng tổng quát giữa công tŕnh của Réné Girard và cuốn Ṿng Tay Học Tṛ của Nguyễn Thị Hoàng.

Trong Ṿng Tay Học Tṛ, tác giả chú ư đến sự thâu nhỏ đời sống xă hội của Trâm để thu ḿnh vào trong cái thiên đương nho nhỏ mà nàng mơ ước xây dựng. Trong cuộc sống mới đó, Trâm xét đoán như một người có chứng masochisme,   cách thức những người sống quanh Trâm đối xử với nàng . Trâm quay lưng lại những ngựi có thiện cảm với nàng : nàng khước từ cảm t́nh của các bạn đồng nghiệp, nàng chối bỏ t́nh yêu của người phi công bạn với anh nàng;  và trái lại nàng như bị lôi cuốn về phía những người tỏ ra coi thường nàng.  Hai ba lần Trâm gạn ḥi Minh : « Em có khinh tôi không? ».  Đó là điểm tương đồng thứ hai giữa tác phẩm của Réné Girard và Nguyễn Thị Hoàng. Réné Girard viết :

Le masochisme jugera les autres homme d’après la perspicacité dont ils lui paraissent faire preuve à son égard : il se détourne des êtres qui éprouvent pour lui affectation et tendresse; il se tournera avidement, par contre, vers ceux qui lui démontrent, par le mépris qu’ils lui témoignent, ou paraissent lui témoigner, ne pas appartenir, comme lui, à la race des maudits,

Điểm tương dồng thứ ba giữa Ṿng Tay Học Tṛ và công tŕnh của Réné Gigard là sự tương đồng giữa nếp sống nhẩy rào của Trâm và sự đam mê siêu h́nh, desir métaphysique, theo Réné Girard. Ông viết [3]:

Le désir métaphysique ne porte jamais, par définition, sur l’objet accessible.

Như vậy, đam mê siêu h́nh là những đam mê mà đối tượng là những ǵ cấm kỵ thiêng liêng. Đằng khác ông chứng minh là [4]:

Toit désir métaphysique tend donc au masochisme.

Như vậy, Trâm là một thiếu phụ có chứng masochisme, niềm đam mê « xây dựng một thiên đựng nho nhỏ, đề chung sống với Minh » là một đam mê siêu h́nh, vô phương thực hiện được. Thế th́ chủ để nhẩy rào của Ṿng Tay Học Tṛ là một thí du minh chứng lời đoan quyết của Réné Girard trên đây.

Mối tương quan thứ tư giữa cuốn Mensonge romantique et vérité romanesque cũa Réné Girard và cuốn Ṿng Tay Học Tṛ là điểm nhận xét của Réné Girard về tương quan giữa masochisme và sadisme. Ông viết [5]:

Le sadisme est le retournement « dialectique » du masochisme. Fatigué de jouer le rôle de martyr, le sujet désirant choisit de se faire bourreau. Aucune théorie de sado-masochisme n’a pu montrer, jusqu’ici, la nécessité de ce retotrnement.

Tới năm 1967, Gille Deleuze xuất bản cuốn Le Froid et le Cruel, in. Présentation de Sacher-Masoch, cuốn sách được giới chuyên môn nh́n nhận như một công tŕnh nghiên cứu xâu sắc về tương quan giữa masochisme và sadisme. Ông chủ chương là masochisme la một vấn đề tề nhị và phức tạp hơn sự đi t́m khoái cảm trong đau khổ.  Đồng thời ông minh chứng được là sadisme không liên hệ ǵ với masochisme : Gulles Deleuze đă đồng ư kiến với Réné Girard.  Masochisme không do sadisme mà nẩy sinh.

Trở lại cuốn Ṿng Tay Học Tṛ, ngay từ những trang vào truyện, tác giả không dùng tới chữ masochisme, nhưng một vài chi tiết về lư do Trâm bỏ Saigon lên Đà Lạt cũng đủ cho người cho người đọc nh́n thấy Trâm là một con người bi quan. V́ « le masochisme est fondamentalement pessimisse »[6], thề nên từ lúc bỏ Sá Gon lên Đà lạt, Trâm đă được tác giả gián tiếp mô tả là một thiếu phụ mang chứng masochisme. Trâm đả mang chứng masochisme từ trước khi gặp Minh, mặc dầu, ngay từ buổi gặp gỡ lần đầu, khi Minh tới xin ở trọ, nh́n bàn tay Minh, Trâm đă nhận ra Minh là một chàng trai con nhà giầu. và sadisme là một tṛ chơi của đám trai trẻ này[7] .


Vậy th́, không thể bảo rằng chứng masochisme của Trâm là do chứng sadisme của Minh tạo ra, như trường hợp Hrarthcliff đối với Catherine và Isabela trong Wuthring Heights của Emly Bronte. Đó là tương quan thứ năm giữa cuốn Ṿng Tay Học Tṛ với những tác giả nổi danh đồng thời với Nguyễn Thị Hoàng. Đằng khác, những kết quả mà Réné Girard, và Gilles Deuleuze đạt được đều suy diễn từ những tác phẩm chính của những tác giả  nổi danh khắp hoàn cầu, người Anh, người Pháp, Nga, cũng như Tây Ban Nha, trên mặt triết học của chủ đề sadisme và masochisme.  Như vậy, phải chăng nguyễn Thị Hoàng đă thành công trong việc góp tiếng nói của người Việt Nam vào văn đàn thế giới?

 


[1] Gaston Bachelard, La poétique de la rẹverie, Quadrige, PUF, Paris, 1993,  page couverture.

[2] Trich theo Claire Bazin, La vision du mal chez les soeurs Brote, ibid. p. 156.

[3] Réne Girard, Mensonge romantique et vérité romanesque, ibid. p. 237-238.

[4] Réné Girard, Mensonge romsanesque et vérité romantique, ibid. p. 207.

[5] Réné Girard, Mensonge romantique et vérité romanesque, ibid. 212.

[6] Réné Dirard, Mensonge romantique et vérité romanesque, ubid. 216

[7] Claire Bazin, La vision du mal chez les sœurs Brote, ibid. 144

 

XEM PHẦN 4

 

 

 

 

 

 

LÊ PHỤNG

 


 

 

 

 

www.ninh-hoa.com