www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tc Giả

 

 

 

Gio Sư
L PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trở về Trang Tc Giả

 

 

Main Menu

 
 

 

 



TH ĐỌC SCH:
 
ĐỌC THƠ CHỮ Nguyễn Du
L Phụng
 

 

 

 

PHẦN 7:

 

 

 

北  行  雜  錄

Bắc  Hnh Tạp Lục

 

 

Sứ bộ ln đường trạm Đo Hoa. Nguyễn Du viết hai bi ngũ ngn:

 

桃  花  驛  道  中

Đo hoa Dịch Đạo Trung 

 

二  首

Nhị Thủ

 

其  一

Kỳ Nhất

 

潛  山  八  百  里

Tiềm Sơn bt bch l

西  接  楚  山  雲

Tay tiếp Sở sơn vn

古  石  瘐  如  鬼

Cổ thạch sấu như quỷ

新  松  長  比  人

Tn tng trưởng tỷ nhn

萬  畦  宜  菽  麥

Vạn huề nghi thc mạch

十 日  隔  風  塵

Thập nhật cch phong trần

白  蓮  河  北  山

Bạch Lin H Bắc sơn

山  中  如  不  聞

Sơn trung như bất văn.

 

 

Kỳ Nhị

 

       

K khuyển  xuất tang ma

沿  溪  小  逕  斜

Duyn kh tiểu knh t

山 田  常  積  水

Sơn điền thưng tch thuỷ

野  飯  半  含  沙

D phạn bn hảm sa

石  隱  高  人  屋

Thạch ẩn cao nhn ốc

塵  隨  貴  者  車

Trần ty qu giả xa

孤 湮  在  天  末

C yn tại thin mạt

今  夜  宿  誰  家

Kim dạ tc thy gia.

 

dịch l

 

Đường Trạm Đo Hoa

 

Hai bi

 

I

Tm trăm dặm cch Tiềm Sơn

Miệt ty ni Sở non ngn my giăng

Đ gầy hnh qủy bn đng

Thng non xanh biếc vừa ngang đầu người

Cnh đồng la đậu xanh tươi

Đưng di gi bụi đ mười ngy qua

Bạch Lin H Bắc ni xa

Non cao tin bặt bao la im lm.

 

II

Du gai g ch nhởn nhơ

Quanh co lối nhỏ men bờ khe trong

Nương cao nước ngập mnh mng

Nửa cơm nửa sạn cơm đồng kh ăn

Đ che am cỏ cao nhn

Bụi theo xe ngựa nh quan mịt mờ

Chn tri ngọn khi tỏa mờ

Đm nay chẳng biết nghỉ nhờ nh ai.

 

Trn đường đến trạm Đo Hoa, hứng thơ của Nguyễn Du dường như ho hợp với cảnh thin nhin, tạm qun được những cảnh bụi bậm nơi đ thị, v cả những truyện chiến trận của gio phi Bạch Lin ở vng H Bắc. Trong bi thứ hai, ng lấy hnh ảnh căn nh của ẩn sĩ np bn vch đ với luồng bụi sau xe của một vị quan to, cho thấy ước muốn về nghỉ hưu lại trở về với ng.

 

Dời đường Đo Hoa, sứ bộ vo đưng Tiềm Sơn, Nguyễn Du viết bi ngũ ngn ghi lại cảnh ni vng Tiềm Sơn gợi ln tm cảnh nhớ cảnh  nhớ vng ni Hồng Lĩnh, nơi qu hương của ng.

 

 

潛  山  道  中

Tiềm Sơn Đạo Trung

 

夙  有  愛  山  癖

Tc hữu i sơn tch

別  後  思  何  如

Biệt hậu tư h như

來  到  潛  山  路

Lai đo Tiềm Sơn lộ

宛  如  鴻  嶺  居

Uyển như Hồng Lĩnh cư

雲  霞  猿  嘯  外

Vn h vin khiếu ngoại

松  柏  鶴  巢 餘

Tng bch hạc so dư

定  有  山  中  客

Định hữu sơn trung khch

平  生  不  識  余

Bnh sinh bất thức dư.

 

dịch l:

 

 Đường Tiềm Sơn

 

Mến non yu ni từ lu

Xa qu thương ni nghẹn ngo nhớ non

Bữa nay qua rặng Tiềm Sơn

Ngỡ như lạc bưc non Hồng qu xưa

Vuợn ku my rng vẳng đưa

Ngọn tng lm tổ nhởn nhơ hạc vng

Thảnh thơi ẩn sĩ ni hang

Chẳng quen u cũng một phưng cng ta.

 

Một lần nữa, qua hai cu kết, người đọc thấy r ước ao từ quan về vui cảnh ni hang ngoi vng tri buộc của Nguyễn Du.

 

Tiếp đường Tiềm Sơn sang đưng Trạm Ty H, cảnh thơ bn đường ngy cuối năm gọi hứng cho Nguyễn Du viết bi:

 

西   

Ty H Dịch

 

      西 

Thanh thạch kiều ty ngạn

依  然  小  里  閭

Y nhin tiểu l lư

道  傍  人  語  雜

Đạo bng nhn ngữ tạp

屋  後  竹  陰  疏

Ốc hậu trc m sơ

禾  本  供  晨  燒

Ho bản cung thần thiu

春  聯  待  歲  除

Xun lin đi tuế trừ

相  逢  無  別 話

Tương phng v biệt thoại

一  笑  意  何  如

Nhất tiếu h như

 

dịch l:

Trạm Ty H

 

M đoi cầu đ xanh lơ

Đường thn xm nhỏ đi bờ thng thưong

Xn xao người ni bn đường

Sau nh ngọn trc xanh rờn đu đưa

Sớm hm bếp tỏa khi la

Đi cu đối đỏ dn chờ xun sang

Gặp nhau chẳng biết ni năng

Cười duyn một nụ hn hoan tnh.

 

Cảnh bn đường Trạm Ty H l cảnh một xm nhỏ ở hai bn bờ một nhnh sng nhỏ. Dn cư đng đc, c khi xanh vươn cao buổi sớm, c cu đối đỏ dn chờ xun về. Khng ni, nhưng hnh ảnh năm tn ny như khơi đậm nỗi nhớ nh của người xa qu, nhất l cảnh gặp người khng cng ngn ngữ chằng biết ni g hơn trao đổi một nụ cười.

 

Từ ngy qua ải Nam Quan, ln tới Bắc Kinh, rồi trở về nước, đy l lần thứ ba Nguyễn Du ghi lại những hnh ảnh ng nhn thấy đường. Lần đầu l l bi Thi Bnh Mại Giả Ca, tả cảnh hai ng chu một người ht dạo, ln thuyền sứ ht, lần thứ hai l bi Trở Binh Hnh, tả cảnh loạn lạc lm chậm trễ hnh trnh sứ bộ v đy l lần thứ ba: cảnh đi rch của một người mẹ v ba đứa con, bn quan lộ:

 

   

Sở Kiến Hnh

 

有  婦     

Hữu phụ huề tam nhi

相  將  坐  道  旁

Tương tương tọa đạo bng

小  者  在  懷  中

Tiểu giả tại hoi trung

大  者  持  竹  筐

Đại giả tr trc khung

誆  中  何  所  盛

5 Khung trung h sở thịnh

藜  藿  雜  秕  糠

L hoắc tạp bỉ khang

日  晏  不  得  食

Nhật n bất đắc thực

衣  裙  何  框  攘

Y quần h khung nhương

見  人  不  仰  視

Kiến nhn bất ngưỡng thị

泪  流  襟  浪  浪

10 Lệ lưu khm lang lang

群  兒  且  喜  笑

Quần nhi thả hỷ tiếu

不  知  母  心  傷

Bất tri mẫu tm thương

母  心  傖  如  何

Mẫu tm thương như h

        

Tuế cơ lưu dị hương

       

Dị hương sảo phong thực

米  價  不  甚  昂

Mễ gi bất thậm ngang

不  惜  棄  鄉  土

Bất tch kh hương thổ

苟  圖  救  生  方

Cẩu đồ cứu sinh phương

一  人  竭  傭  力

Nhất nhn kiệt dung lục

不  充  四  口  糧

20 Bất sung tứ khẩu lương

沿  街  日  乞  食

Duyn nhai nhật khất thực

此  計  安  何  長

Thử kế an h trường

眼  下  委  溝  壑

Nhn hạ ủy cu hc

血  肉  飼  豺  狼

Huyết nhục tự si lang

母  子  不  足  恤

Mẫu tử bất tc tuất

撫  兒  增  斷  腸

Ph nhi tăng đoạn trường

奇  痛  在  心  頭

Kỳ thống tại tm đầu

天  日  皆  為  黃

Thin nhật giai vị hong

陰  風  飄  然  至

m phong phiu nhin ch

行  人  亦  悽  皇

30 Hnh nhn diệc th hong

昨  宵  西  河  驛

Tạc tiu Ty H Dịch

供  具  何  張  皇

Cung cụ h trương hong

鹿  筋  雜  魚  翅

Lộc cn tạp ngư x

滿  棹  陳 豬  羊

Mn trắc trần trư dương

長  官  不  下  箸

Trưởng quan bất hạ trợ

小  們  只  略  嘗

Tiểu mn chỉ lược thưng

撥  棄  無  顧  惜

Bt kh v cố tch

鄰  狗  厭  膏  梁

Ln cẩu yếm cao lưong

不  知  官  道  上

Bất tri quan dạo thượng

       

Hữu thử cng nhi nương

       

Thuỳ nhn tả đồ thử

持  以  奉  君  王

Tr dĩ phụng qun vương

 

dịch l:

 

Điều Nhn Thấy

 

C người mẹ cng ba con

Ngồi bn nhau lc đầu hm ven đường

Đa t ảm ngửa trong lng

Đứa lớn cắp giỏ bn lưng k k

C g trong chiếc giỏ tre

B rau ho cht tấm k để dnh

Bữa trưa chưa c g ăn

Hnh dung tiều tụy o quần luốc lem

Thấy người chảng dm ngước ln

o hoen nước mắt ướt nhm chẳng thi

Bầy con thơ dại đa vui

Biết đu lng mẹ ngậm ngi đớn đau

Đớn đau lng mẹ v sao

Gặp năm đi km du nhau qu người

Qu người la mạ cn tươi

Gặo chưa cao qu cơ trời cn nương

Bỏ lng u cũng đnh lng

Tạm thời cầu sống tm phương qua ngy

Một người lm mướn hai tay

Đủ nui bốn miệng buổi ny tm đu

Xin ăn đường phố ci đầu

Biết đu l kế di lu m mng

Cảnh chết đi hiện rỏ rng

Thịt xương rồi để si lang lm mồi

Mẹ chết u cũng đnh rồi

Thương con đứt ruột bồi hồi nhn con

V cng đau st đi cơn

Rng trời ảm đạm bốn phương a vng

A o gi thổi gi băng

Rng mnh lng khch dặm trường xt xa

Đm qua nơi trạm Ty H

Đn mừng sứ bộ tiệc hoa linh đnh

Gn hươu vy c ngon lnh

Thịt d thịt lợn cơm canh đầy bn

Trưởng quan chống đũa chẳng ăn

Ty tng nhấm nhp cả mm bỏ thừa

Đổ đi no tiếc cỗ dư

Ch bn hng xm ứ no chẳng mng

Nếu hay bn vệ đường quan

Mẹ con nh đ đi ăn h đnh

Cảnh ny vẽ lại thnh tranh

Dng ln thnh thượng thấu tnh cảnh dn.

 

ng thơ di ny gợi cho người đọc nhớ tới nhưng ng thơ nổi tiếng của Đỗ Phủ viết về những cảnh cng khổ của người dn trong những vụ mất ma đi km tại Trung Quốc.

 

Hai cu cuối, gợi Trịnh Hiệp Truyện, trong Tống Sử tường thuật vụ hạn hn nhưng năm Hy Ninh thứ VI v thứ VII, dn lưu ly miền Đng Bắc, gặp nạn bo ct, ko nhau đi đầy đường đi rch, trong triều Vương An Thạch chuyn quyền, khng chịu nghe lời can gin, Trịnh Hiệp đem hết những điều mắt thấy m vẽ thnh tranh, giả xưng l tin mật bo, chạy ngựa về kinh dng vua xem.

 

Tiếp theo cảnh dn ngho đi khổ trn đy, Nguyễn Du ghi lại những th vui xa xỉ dọc đường, trong những bi dưới đy:

 

     

Quảng Tế K Thắng

 

江  南  湖  北  地  相  鄰

Giang Nam Hồ Bắc  địa tương ln

日  日  繁  華  不  記  春

Nhật nhật phồn hoa bất k xun

玉  笛  樓  頭  天  上  曲

Ngọc địch lu đầu thin thượng khc

垂  楊  門  外  畫  中  人

Thy dương mn ngoại họa trung nhn

漆  盆  浴  店  傾  肥  皂

Tất bồn dục điếm khuynh ph tạo

玉  手  胡  姬  膾  細  鱗

Ngọc thủ Hồ cơ khoi tế ln

欲  典  鷫  驦  謀  一  醉

Dục điển tc sương mưu nhất tu

奈  何  頭  已  白  如  銀

Nại h đầu dĩ bạch như ngn.

 

dịch l:

Ghi Cảnh Đẹp Quảng Tế

Gip nhau Hồ Bắc Giang Nam

Phồn hoa suốt thng quanh năm đua đi

Lầu cao so ngọc thấu trời

Cửa ngoi mnh liễu như người trong tranh

Bọt thơm bồn tắm men xanh

Tay tin chuốc gỏi nức danh gi Hồ

Cuộc say gn o hẹn h

Ngại điều mi tc bạc phơ trn đầu.

 

Cảnh phồn hoa ở Quảng Tế, một huyện thuộc tỉnh Hồ Bắc, suốt quanh năm, với ca lu tửu điếm, với ci th tắm bồn men nước bột thơm, với người hầu bn l gi Hồ, khiến cuộc say gn o chẳng khc g L Bạch trong bi Tương Tiến Tửu, nhưng ring với Nguyễn Du th ng ngần ngại v mi tc trn đầu ng đ bạc phơ.

 

Sứ bộ đi ngang một khu rừng thng, dưới bng thng l một bi tha ma, Ngẫu hứng Nguyễn Du viết bi:

 

途  中  偶  興

Đồ Trung Ngẫu Hứng

 

山  下  喬  松  松  下  墳

Sơn hạ kiều tng tng hạ phần

纍  纍  都  是  古  時  人

Luy luy đ thị cổ th nhn

自  由  自  在  不  知  死

Tự do tự tại bất tri tử

花  落  花  開  無  限  春

Hoa lạc hoa khai v hạn xun

伏  臘  子  宗  無  酹  酒

Phục lạp tử tn v loại tửu

世  間  富  貴  等  孚  雲

Thế gian ph qu đẳng ph vn

百  年  到  底  皆  如  是

Bch nin đo để giai v thị

回  首  芒  芒  一  片  塵

Hồi thủ mang mang nhất phiến trần.

 

dịch l:

Dọc Đường Ngẫu Hứng

 

Thng chn ni mồ dưới thng

Mộ xưa san st vi nng bao người

Tự do tự tại mn đời

Xun đi xun lại hoa tươi hoa tn

Chu con rượu cng tưới trn

My bay ph qu trần gian chập chờn

Trăm năm chung cuộc no hơn

Vời trng chỉ thấy bụi vờn mang mang.

 

Hnh ảnh bi tha ma, mồ mả san st lm Nguyễn Du như chợt đối mặt với chữ v thường của kiếp người: ngắn ngủi như kiếp hoa, nở đ tn đ, như ng đ c lần viết trong bi Hnh Lạc Từ II. Ci ph qy trong ci trần gian ny cũng ch chập chờn như đm my. Truyện đời người trăm năm l như vậy, khc chi một đm bụi nổi mang mang.

 

Con đường sứ bộ về nuớc đi qua Hong Chu, nơi xưa kia l đất trch người đời Tống, Vương Vũ Xứng. Vương Vũ Xứng để bi văn xui K Hong Chu Trc Lu K. Ngy nay đi qua rừng trc, lầu trc khng cn, ch cn thấy dng Trường Giang cuồn cuộn chẩy xui về đng, nhưng Nguyễn Du cn nhớ bi k Trc Lu. Phải chăng l Nguyễn Du cho người đọc biết l trong mọi sự nghiệp của con ngưi, để lại cho hậu thế, chỉ c những tc phẩm văn học l trường tồn hơn cả, như ng ghi trong bi:

 

黃  州  竹  樓

Hong Chu Trc Lu

 

合  圍  巨  竹  遍  交  衢

Hợp vi cự trc biến giao c

曾  有  前  人  建  此  樓

Tằng hữu tiền nhn kiến thử lu

舊  址  何  時  成  白  地

Cựu chỉ h thời thnh bạch địa

遺  文  從  古  記  黃  州

Di văn tng cổ k Hong Chu

後  人  徒  有  千  年  感

Hậu nhn đồ hữu thin nin cảm

當  日  曾  無  隔  歲  謀

Đương nhật tằng v cch tuế mưu

惟  有  長  江  巧  收  拾

Duy hữu Trường Giang xảo thu thập

           

Nhất thnh nhất huỷ tẫn đng lưu

dịch l:

 

Lầu Trc Hong Chu

 

Trc xanh bụi bụi chen nhau

Ngưi xưa từng đ xy lầu nơi đy

Đất bằng nền cũ đổi thay

Di văn truyền tụng tới nay vẫn cn

Người sau truyện cũ xt thương

Đương thời ai tnh du đường năm sau

Trường Giang thu vn kho sao

Bn bồi bn lở xui đng một dng.

 

Trong cu thứ hai, tc giả muốn ni tới việc Vương vũ Xứng xu lầu Trc. cu thứ tư kể truyn Vương Vũ Xứng để lại cho hậu thế ng văn Hong Chu Trc Lu K. Cu thứ su Nguễn Du lấy từ bi Hong Chu Trc Lu K: Trong bốn năm qua phải bn tẩu khng ngừng, chưa biết sang năm phải đi nơi no, h sợ lầu trc ny dễ hỏng nt sao?. Hai cu kết l hnh ảnh ci bền vững của thin nhin.

 

Sau rừng trc Hong Chu, sứ bộ đi qua sm ni Hong Mai. Cảnh xm ni ny gợi hứng cho Nguyễn Du viết hai bi. Một bi di l bi:

 

黃  梅 山  上  村

Hong Mai Sơn Thượng Thn

 

山  下  有  長  松

Sơn hạ hữu trường tng

山  上  有  遙  村

Sơn thượng hữu giao thn

山  下  長  松  梢

Sơn hạ trường tng sao

正  堂  山  上  門

Chnh đường sơn thượng mn

門  內  所  居  人

5 Mn nội sở cư nhn

窮  年  何  所  為

Cng nin h sở vi

女  事  惟  績  麻

Nữ sự duy tch ma

其  南  業  耘  耔

Kỳ nam nghiệp vn ty

耘  耔  苟  得  閒

Vn ty cẩu đắc nhn

下  山  伐  松  枝

10Hạ sơn phạt tng chi

聊  以  足  官  稅

Liu dĩ tc quan thuế

不  事  書  與  詩

Bất sự thư dữ thi

催  租  一  不  到

Thi t nhất bất đo

雞  犬  皆  熙  熙

K khuyển giai hi hi

密  石  礙  車  馬

15 Mật thạch ngại xa m

雜  花  當  歲  蒔

Tạp hoa đương tuế th

山  外  興  與  廢

Thin ngoại hưng dữ phế

山  中  皆  不  知

Sơn trung giai bất tri

算  來  一  年  中

Ton lai nhất nin trung

所  憂  無  一  時

20 Sở ưu v nhất th

人  人  皆  期  頤

Nhn nhn giai kỳ di

松  花  百  子 肯  許 食

 Hoa bch tử khẳng hứa thực

白  頭  去  此  將  安  歸

Bạch đầu khứ thử tương an quy.

 

dịch l:

 

Xm Ni Hong Mai

 

R ro chn ni thng reo

Lo to mi cỏ thn ngho đầu non

Ngọn thng chn ni dập dờn

Vừa ngang mi cổng xanh rờn đầu sn

5 T m muốn biết tnh dn

Quanh năm sinh sống quy quần sao đy

Đn b chăm việc tơ gai

Đn ng vun cỏ bn cy rẫy vườn

Ngy ba thng tm thong dong

10 Rủ nhau xuống ni chặt thng lập trn

Cốt sao đủ thuế nộp quan

Thi thư khng đọc cung đn cũng khng

Thuế khng thc l đủ mừng

Con g con ch cũng cng ước mơ

15Gập gềnh xe vắng ngựa thưa

Nhn trăm hoa biết bốn ma đổi thay

Phế hưng đưới ni vần xoay

Ring người xm ni no hay yn lng

So đi tnh lại năm trn

20 Cũng khng một pht mất cn lo u

Cho nn người ở non su

Thẩy đều trăm tuổi sống lu hơn đời

Hoa tng hạt bch no rồi

Nơi đy đầu bạc l nơi dưỡng gi.

 

ng thơ di trn đy cho người đọc thấy hnh ảnh xm ni Hong Mai chẳng mấy khc hnh ảnh xm Đo Nguyn trong bi Đo Hoa Nguyn Thi của Đo Tiềm [1]. Đồng thời c một đi cu ghi lại những hnh ảnh quen thuộc của một nước nhỏ theo Lo Tử [2]. Chọn một nơi về dưỡng gi  như xm ni Hong Mai trn đy, phải chăng Nguyễn Du nghĩ nhiều đến ngy bước ra ngoi vng cương tỏa về vui với thin nhin?

 

Tiếp tục hnh trnh, sứ bộ vo đường Hong Mai, Nguyễn Du ghi lại tm cảnh no nức khi xuống hết ni nước Ng, v  vng ni nước Sở, v tnh ra th chừng  thng ba l về tới nước nh, vừa kịp xem hoa tường vi nở.

 

黃  梅  道  中

Hong mai Đạo Trung

 

吳  山  行  已  遍

Ng sơn hnh dĩ biến

楚  山  來  更  多

Sở sơn lai cnh đa

到  得  青  山  盡

Đo đắc thanh sơn tận

其  如  白  髮  何

Kỳ như bạch pht h

衡  岳  雪  初  薺

Hnh nhạc tuyết sơ tễ

洞  庭  春  水  波

Động đnh sơn thuỷ ba

計  程  在  三  月

Kế trnh tại tam nguyệt

猶  及  薔  薇  花

Do cập tưng vci hoa.

 

dịch l:

 

Đường Hong Mai

 

Vừa băng qua rặng ni Ng

Lại vo đất Sở nhấp nh non ngn

Được đi hết ni cng non

Buồn cho mi tc nhuốm sưong bồng bềnh

Tuyết tan khắp ci Nhạc Hnh

Xun về sng đổ Động Đnh bao la

Thng ba về tới qu nh

Tưng vi kịp thấy nở hoa bn tường.

 

Nguyễn Du chấm hết Bắc Hnh Tạp Lục với bi dưới đy ghi lại tm cảnh ng lc ln thuyền trn bến sng Giang Hn để vo Hồ Động Đnh: 

 

 

舟  髮

Chu Pht

 

去  遍  東  南  路

Khứ biến đng nam lộ

匆  匆  歲  欲  週

Thng thng tuế dục chu

便  從  江  漢  口

Tiện tng Giang Hn Khầu

來  泛  洞  庭  舟

Lai phiếm Động Đnh chu

人  比  來  時  瘦

Nhn tỷ lai thời sấu

江  同  去  日  秋

Giang đồng khứ nhật thu

鶴  樓  成  詠  處

Hạc Lu thnh vịnh xứ

白  雲  空  悠  悠

Bạch vn khng du du.

dịch l:

 

Thuyền Nhổ So

 

Đường về theo hướng đng nam

Dặm di rong ruổi tn năm vội vng

Cửa sng Giang Hn buồm căng

Thuyền xui thuận gi băng ngang Động Đnh

Chuyến về xt km thn hnh

Giang Nam thu muộn đượm tnh như xưa

Lầu Hong Hạc chốn đề thơ

Lưng trời my trắng lững lờ tản bay.

 

Ln thuyền xui Hồ Động Đnh, Nguyễn Du chợt thấy hnh vc st km hơn lần ngược ln phi bắc trong chuyến đi. Cảnh hồ vẫn dường như thơ mộng hơn với mầu thu bn lầu thơ Hong Hạc.

 

Người đọc thơ Nguyễn Du, thấy ng chấm dứt Bắc Hnh Tạp Lục bằng cảnh hồ Động Đnh khng khỏi lin tưởng tới truyện Phạm Li rũ bỏ lợi danh để cng Ty Thi thả thuyền trn hồ Động Đnh m thot cảnh đưọc thỏ treo cung của Việt Vương. Phải chăng bước ra ngoi vng cương tỏa cũng l quyết định của Nguyễn Du khi viết bi thơ trn đy? Khng c Ty Thi nng khăn sửa ti cho Nguyễn Du, nhưng dường như ng vui cng nng thơ của ring ng trn Hồ Động Đnh.

 



[1] 陶  淵  明  詩  選 , 劉  逸  生  主  編, 三  聯  書  店, 香  港 1987, 葉 136-138.

[2] Lo Tử Đạo Đức Kinh, sch đ dẫn, Chương LXXX, tr. 388.

 


 

 

ĐN XEM PHẦN 8

 

 

 

 

 

 

L PHỤNG

 


 

 

 

 

www.ninh-hoa.com