www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 

 

 

 


Nữ Tính Trong THI Và HỌA
Lê Phụng
 

 

 

 

Kỳ 5:

 

Cảnh là cảnh nửa đêm, tiếng trống sang canh đổ dồn, người trong tranh nửa thức nửa ngủ, đem cái hồng nhan sánh nước non, người trong thơ chợt thấy thời gian qua mau, trăng tṛn rồi lại khuyết, năm này sang năm khác. Người trong tranh như phơi bầy nữ tính với ḍng thời gian, nên thời gian của Hồ Xuân Hương hay người trong tranh khác với thời gian thường gặp trong thơ văn của các đại bút trong hàn lâm. Thời gian này đo bằng cái hồng nhan, khiến người đọc thơ và xem tranh nhớ tới thời gian của người phụ nữ trong văn của nữ sĩ Pháp Marie Cardinal, mới qua đời năm nay, 2001. Đoạn văn trích từ cuốn Autremenet Dit, do nhà Grasset xuất bản tại Paris năm 1977. Đoạn văn như sau:

[...] le temps de la femme est toujours présent, toujours inclus dans ma vie, réglé par ses règles, coupé en tranches par sa fécondité. Pas un seul mot pour traduire ma durée; car je croix que les femmes nont pas de la durée le même sens que les hommes, elles savent vivre la gestion de lintée; car 

Nhưng rồi dường không khỏi nghi ngờ sức mạnh của nữ tính, người trong tranh trở thành thụ động: trao tay lèo tay lái con thuyền t́nh nghĩa vào tay người thăm ván.

Chiếc bách buồn về phận nổi nênh
Giữa ḍng ngao ngán nỗi lênh đênh
Lưng khoang t́nh nghiă dường lai láng
Nửa mạn phong ba luống bập bềnh
Cầm lái mặc ai lăm đỗ bến
Dong lèo thây kẻ rắp xuôi ghềnh
Ấy ai thăm án cam ḷng vậy
Ngán nỗi pôm đàn những tấp tênh.

Nếu nhận ra thời điểm trong tranh là lúc về sáng, th́ người xem tranh nhớ tới bài sau đây của Hồ Xuân Hương:

Tiếng gà văng vẳng gáy trên hom
Oán hân trông ra khắp một cḥm
Mơ thẳm không khua mà cũng cốc
Chuông sầu chẳng đánh cớ sao om
Trước nghe nhưng tiếng thêm rầu rĩ
Sau giận v́ duyên để mơm ṃm
Tài tử văn nhân ai đó tá
Thân này đâu đă chịu già lom.

Tàn đêm về sáng, vẫn trong cảnh nửa ngủ nửa thức, người trong tranh nh́n lại nữ tính của ḿnh mà không khỏi thoáng buồn trong cảnh cô đơn. Nàng vẫn c̣n chưa chọn được ai xứng mặt tài tử văn nhân, để đón nhận làm prince charmant, làm Mr. Right. nhưng người trong tranh bỗng lấy lại được niềm tự tin ở nữ tính của ḿnh:

Thân này đâu đă bị già lom.

Phụ bản 5. The women with a Parrot

Tiếp tới là bức La Femme au Perroquet, hoàn tất năm 1866 (xem Phụ Bản 5) , cũng là một bằng chứng cho thấy Gustave Courbet muốn dành cho người xem tranh đi t́m ư nghĩa bức tranh ngoài nét vẽ của họa sĩ. Bức vẽ tŕnh bầy h́nh ảnh một phụ nữ khỏa thân nằm chéo trên giường, tay trái dơ cao, và trên bàn tay có một con vẹt dương cánh mầu sắc rực rỡ. Mái tóc của người trong tranh chiếm gần trọn góc trái bức tranh, tấm khăn giường mầu trắng tương phản với mầu tóc nâu và mầu da ngà của người trong tranh. Cặp đùi mở rộng nhưng một góc chăn trắng phủ trên nửa đùi phải và khúc bụng dưới của người trong tranh. Môi người trong tranh hé mở như đang truyện tṛ cùng con vẹt. Nửa bên phải góc trên bức tranh dường như bỏ trống, và ch́m trong bóng tối tạo cho người trong xem cảm tưởng như người trong tranh có điều ǵ bí mật muốn nói với con vẹt. Con vẹt này, theo nhiều người b́nh tranh tượng trưng cho người bạn trai của người trong tranh. Người xem tranh tự hỏi người trong tranh tâm sự ǵ với con vẹt mang h́nh ảnh của người vắng mặt. Câu trả lời dường như đọc thấy trong bài thơ dưới đây của Hồ Xuân Hương.

Cả nể cho nên hóa dở dang
Nỗi niềm chàng có biết chăng chàng
Duyên thiên chưa thấy nhô đầu dọc
Phận liễu sao đà nẩy nét ngang
Cái nghiă trăm năm chàng nhớ chửa
Mảnh t́nh một khối thiếp xin mang
Quản bao miệng thế lời chênh lệch
Không có nhưng mà có mới ngoan.

Bài thơ tương truyền có tựa đề là Không Chồng mà Chửa. Người trong tranh có điều muốn nói cùng người bạn t́nh vắng mặt. Nàng tự xưng là thiếp, gọi người vắng mặt là chàng, không c̣n gọi người nam là quân tử như trong những bài trích dẫn trên đây. Người t́nh vắng mặt, nàng nói với con vẹt, biết đâu chẳng là món quà mà chàng đă tặng nàng để nàng tâm sự khi chàng không có mặt bên nàng. Nếu bài thơ của Hồ Xuân Hương trên đây là điều nàng muốn tâm sự với con vẹt, th́ điều nàng nói với con vẹt chứng tỏ nàng làm chủ hoàn toàn nữ tính của nàng. Nàng không hề hối hận, không tiếc nuối là đă đánh mất cái khôn ba năm để chuốc lấy cái dại một giờ. 

Cả nể cho nên sự dở dang

Chữ nể này biểu lộ niềm kính trọng trong yêu thương mà nàng dành cho chàng. Nàng tự ư trao thân cho chàng, để cùng chàng tạo nên cái nghĩa trăm năm giữa hai người. Nàng không oán trách chàng, không buộc tội chàng lợi dụng nàng. Nàng nhận trách nhiệm do t́nh yêu tạo nên:

Mảnh t́nh một khối thiếp xin mang

Hănh diện làm Mẹ, nàng không quản ngại miệng lưỡi thế gian. 

 

 

 

Xem Kỳ 6

 

 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 

 

www.ninh-hoa.com