www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 


N CƯỜI THIỀN
 

 

 

 

 

V

(tiếp theo)

 

Kinh nghiệm trong việc đi t́m tính của chính ḿnh, theo nhiều thiền giả, như rơi vào trong một ṿng luẩn quẩn, lúc bắt đầu suy tưởng về vô niệm và quan niệm về vô tâm, nhiều khi làm đứt quăng việc suy tưởng. Thiền sư Vân Môn có lời an ủi: “Trong chúng ta, mỗi người đều có riêng một nguồn sáng, nhưng mỗi khi cần tới là mỗi lần nguồn sáng tắt ngấm, chỉ c̣n tối đen”. Tuy vậy, người học Thiền vẫn tin ở tự lực hơn là tin ở tha lực, trên đường đi t́m tự tánh. Sách Cảnh Đức Truyền Đăng Lục chép Thiền thoại về Nhị Tổ Huệ Khả, sau khi ngài lên nối nghiệp Sơ Tổ, như sau [1]:  

-   Một thí chủ chẳng may bị chứng nan y và nghĩ rằng tại nghiệp căn quá năng. Thí chủ tới xin Nhị Tổ độ tŕ cho khỏi bệnh. Nhị Tổ bảo ông ta:

-   Nếu thí chủ mang nghiệp căn tới đây th́ ta giúp được cho thí chủ mau lành bệnh.

-   Con vẫn gắng đi t́m cái nghiệp báo của con từ bấy lâu mà chưa thấy …

-    Ta sám hối cho thí chủ rồi đó … hăy quy Phật, quy Pháp, quy Tăng.

Thoại trên đây dường hệt như Thiền thoại Sơ Tổ b́nh tâm cho Huệ Khả ngày ngài đứng dằm tuyết mong được ra mắt Sơ Tổ, như chép trong Vô Môn Quan số XLI. 

Tinh thần tự tín của Thiền Tông mô tă rơ trong đoạn kinh Lăng Già dưới đây [2]:

Bồ Tát đại sĩ hoàn toàn lánh ḿnh vào nơi cô tịch. Phải phản quan tự kỷ, bằng vào tri giác nột tại của ḿnh, đừng nương tựa vào ai khác.

Kinh Pháp Cú, phẩm XI Phẩm Già, số 165 chép [3]:

Tự ḿnh  điều ác làm

Tự ḿnh làm ô nhiễm

Tự ḿnh ác không làm

Tự ḿnh làm thanh tịnh

Tịnh không tịnh tự ḿnh

Không ai thanh tịnh ai!

Bởi tinh thần tự tín vững chắc, nhiều thiền sư có những hành vi đi ra ngoài lề lối thông thường, đôi lúc mang h́nh thái của những vai hài hề trên sân khấu, với mục đích khơi động những quan điểm sai lầm về tự ngă. Giới nghiên cứu gọi những hành vi hài hề này là những hành vi giải thoát, emancipator. Cũng bởi tinh thần tự tín này mà mối tương quan giữa sư phụ và đồ đệ nhiều khi mang những mầu sắc khôi hài.

 Sách Tục Truyền Đăng Lục, quyển XV chép thoại về Hối Đường Tổ Tâm như sau:

Tổ Hối Đường hỏi một thầy tăng:

Thầy thử cho ta biết làm sao nắm được cái không?

Con xin thử.

Nói rồi thầy đưa tay năm lại trong không khí. Hối Đường la lên:

-   Thầy nắm đươc ǵ trong tay?

Thầy tăng trả lời:

-   Xin Thầy dạy cho cách nào khác …

Tức th́ Hối Đường nắm lấy mũi thầy tăng véo mạnh. Thầy tăng lo hoảng:

-   Thầy vặn mũi con đau quá!

-   Đó là cách tốt nhất để nắm lấy cái không.

Trong Thiền Tông, kiến giải đạo lư phải do chính người học Thiền tự ḿnh t́m ra cho ḿnh. Thế nên không thể nhờ sư phụ hay bất kỳ một ai khác t́m giúp cho được, bởi lẽ lời của sư phụ là kiến giải của sư phụ không phải là kiến giải do người học Thiền tự t́m ra.  

Sách Truyền Đăng Lục, quyển III chép hiền thoại sau đây về đại ngộ của một nhà bác học tên Lượng:

Lượng là một nhà bác học, thông các kinh luận. Khi tham bái Mă Tổ, Tổ hỏi:

-   Nghe nói ṭa chủ thông nhiều kinh luận, phải không?

Lượng đáp:

-   Không dám.

-   Giảng kinh như thế nào?

-   Đem tâm mà giảng

-   Tâm như diễn viên, ư như thằng hề làm sao tâm biết giảng?

Lượng lớn tiếng căi:

-   Tâm không biết giảng, hư không giảng được chắc?

Quả nhiên là hư không giảng được

Dĩ nhiên là Lượng không chịu, muốn bỏ đi. Vừa bước chân ra, Mă Tổ gọi lại:

-   Ṭa chủ!

Lượng bác học quay lại, th́ hốt nhiên đại ngộ, liền làm lễ tổ. Nhưng Tổ lại bảo:

-   Gă chậm lụt này, lễ bái làm chi.


 

[1] Cảnh Đức Truyền Đăng Lục, quyển III. 2.2

[2] Daisetz teitaro Suzuki, Thiền Luận Tập II, ibid., tr. 401

[3] Kinh Pháp Cú, Phẩm Tự Ngă XII, ibid., tr. 49.


 

 

 

Xem Kỳ 19

 

 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 

 

www.ninh-hoa.com