www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 


N CƯỜI THIỀN
 

 

 

 

 

V

(tiếp theo)

 


Vượt ra ngoài ṿng cương tỏa con người nh́n thấy bản tánh của chính ḿnh, cùng thân phận ḿnh trong một cảnh giới rộng lớn hơn, và từ đó nở sinh một nụ cười Thiền,  đúng như lời Suzuki [1]:

An event becomes humorous when it is taken out of its limited frame and placed in a larger one.

Cái cười Thiền thực sự chỉ nở trong tự do và trong siêu việt. Con người tự do là con người tự do được cười, và được nhỉn mọi sự vật dưới ánh sánh của người đă đem lại nụ cười đó cho ḿnh. Đó là con người không c̣n bị chói buộc trong ṿng cương tỏa của trang nghiêm.  Hermann Hesse (1877-1962) nhà văn gốc Thụy Sỹ nói tiếng Đức, viết [2]:

Seriousness is an accident of time. It consists in putting too high a value on time. In eternity there is no time. Eternity is a mere moment, just long enough for a joke.

Lời của Suzuki và Hess trích dẫn trên đây là những điều nhận xét về thái độ của Thiền tông về nụ cựi Thiền. Gốc gác của nụ cười này dường như bắt đầu từ lời Trang Tử chép trong Nam Hoa Kinh [3]

Thầy Trang sắp chết. Học tṛ muốn chôn thầy cho hậu. Thầy nói:

-    Ta lấy Trời Đất làm quan quách, mặt trời mặt trăng làm ngọc bích. Các v́ sao làm ngọc trai. Muôn vật làm kẻ đưa đám. Đồ chôn ta há chẳng đủ sao? C̣n ǵ hơn thế nữa?

Học tṛ thưa:

-   Chúng con sợ diều qua nó ăn thịt thầy.

Thầy Trang đáp:

-   Ở trên th́ làm món ăn cho diều quạ, ở dưới th́ làm món ăn cho sâu kiến. Cướp đằng ấy, cho đằng này, sao mà thiên vậy.

Những thoại trên đây cho thấy vai tṛ của nụ cười trong tinh thần Thiền Tông. Nụ cười Thiền trong nhiều trường hợp không những làm giảm tính gay gắt trong đối thoại, nên tránh được những tranh căi viển vông và tạo được sự đồng tâm rộng lớn hơn giữa người nói với người nghe. Nụ cười Thiền c̣n phản ánh nết buông bỏ cũng như giúp thiền giả vượt qua được cái khó khăn của đối đăi, những bước đầu bước ra khỏi ṿng cương tỏa. 

Trở lại kinh sách Thiền Tông, người đọc chợt nhớ tới lời Sơ Tổ [4]:

-   Sự chứng đắc của chư Phật là không chứng đắc.

Lục Tổ Huệ Năng cũng nói [5]:

-    Niệm niệm trong mọi thời không ngừng nghỉ, đây gọi là huệ phước. Nơi hết thẩy các pháp, niêm niệm không ngừng nghỉ, tức là không hệ phước. V́ vậy lấy vô trụ làm gốc đời sống chúng ta.

Kinh Kim Cương định nghĩa t́nh trạng không ràng buộc bằng một câu nổi tiếng:

應  無  所  住  而  生 其  心

Ứng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm

Từ những lời trên đây của chư Thiền Tổ, người học Thiền không c̣n ngạc nhiên trước lời của Tổ Lâm Tế đậm mầu sắc bài ảnh tượng [6]:

-   Bồ Đề Niết Bàn như cọc trói lừa.

Rồi tới lời Thiền sư Đại Châu Huệ Hải [7] nói rơ hơn:

-   Không triền phược ngay từ đầu, th́ mong cầu giải thoát làm chi? Làm theo ư muốn, đi theo sở thích, không tạp niệm nào, đấy là con đường tối thắng.

Sách Truyền Đăng Lục, quyển IV chép lời Tổ Ngưu Đầu:

-   Dầu có thành Phật cũng coi như bệnh hoạn.


 

[1] Daisetz teitaro Suzuki, Sengai:Zen and Art, Art News Annual, 56,

 (Nov. 1957) p. 196.

[2] Hermann Hess, Steppenworlf, Holt, Rinehart and Winston,  New

 York 1963, p. 111.

[3] Trang Tử Nam Hoa Kinh, ibid. p. 459.

[4] Daisetz tetaro Suzuki, Thiền Luận Tập III, Sđd., tr. 27

[5] Daisetz tetaro Suzuki, ibid., tr. 37

[6] Daisetz tetaro Suzuki, ibid., tr. 63

[7] Daisetz teitaro Suzuki, ibid. tr.50

 

 

 

 

 

 

 

Xem Kỳ 18

 

 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 

 

www.ninh-hoa.com