www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 


N CƯỜI THIỀN
 

 

 

 

 

V

(tiếp theo)

 


Cái cuồng của Thiền giả là mặt bên kia của cái cuồng của người b́nh thường. Nét khôi hài của cái cuồng của Thiền giả là h́nh ảnh phản chiếu của vị ngă, của vô minh, và của dục vọng. Điều đáng lưu ư là trong ḍng văn học Thiền, cái cuồng của Thiền giả không nhường chỗ cho những ǵ là khôn ngoan khéo léo, hay những ǵ là thông minh mẫn tiệp hay thiêng liêng siêu việt. Cái cuồng của Thiền giả chỉ nhường chỗ cho cái cuồng có mức độ cao hơn. Thế nên không ai ngạc nhiên khi thấy trong nhiều Thiền thoại thường có những bậc cao tăng có những hành xử chẳng khác ǵ một cuồng giả. Dưới h́nh ảnh một cuồng giả, một cao tăng có thể cho ta thấy rơ hơn cái cuồng chạy theo dục vọng, hay cho thấy rơ hơn cái cuồng ch́m đắm trong cơi vô minh.

 

Tiêu biểu cho cái cuồng ch́m đắm trong giấc mơ vị ngă là vai Tôn Ngộ Không trong sách Tây Du Kư, một tiểu thuyết trường thiên mô tả chuyến đi Tây Trúc thỉnh kinh của nhà sư Huyền Tăng, dưới triều nhà Đường, vào thế kỷ VII. Bắt đầu vào truyện Tôn Ngộ Không là một vai chọc nước khuấy trời, theo nghĩa đen, v́ đă có lần Tôn Ngộ Không lên trời đại phá Thiên Đ́nh.Tôn Ngộ Không chán cảnh sống với hoa với quả, và thiết tha đi t́m thuốc trường sinh bất tử. Tôn Ngộ Không sang Ấn Độ, quyết chí tu học đoạt được nhiều phép lạ, nhất là phép di chuyển trên những khoảng cách xa vạn dặm chỉ trong nháy mắt. Tôn Ngộ Không trở về Trung Quốc, xuống biển Đông Hải, đ̣i Long Vương cấp cho thiết bổng làm binh khí, bay lên trời ăn trộm đào tiên trở thành bất tử.

 

Tôn Ngộ Không, tự xưng là Tề Thiên Đại Thánh, lấn áp cả Ngọc Hoàng Thượng Đế, khiến Ngọc Hoàng phải sai quân đánh dẹp. Quân của Tôn Ngộ Không bị đánh tan, Tôn Ngộ Không bị xiềng xích đem ra trước sân rồng của Ngọc Hoàng. Nhưng Tôn Ngộ Không hóa phép bẻ gẫy được xiềng xích và đi đập phá làm náo động khắp Thiên Đ́nh. Tôn Ngộ Không bị quân Thiên Hoàng đánh bại lần thứ hai, và lần này Tôn Ngộ Không phải xin đức Phật phân xử.

 

Trước mặt đức Phật,  Tôn Ngộ Không c̣n huênh hoang khoe tài cao phép lạ, nhất là phép nhẩy một bước xa ngàn dặm. Không mảy may xám hối, Tôn Ngộ Không tiếp tục đ̣i chức Tề Thiên Đại Thánh. Phật lẳng lặng ngồi nghe rồi ngài phán : “Nhà ngươi khoe tài cao sức mạnh, ta đánh cuộc với ngươi là ngươi không nhẩy qua nổi bàn tay của ta.”  Tôn Ngộ Không xừng xộ: “Đức Phật đánh cuộc cái ǵ đây?” Đức Phật bảo: “Nếu ngươi nhẩy qua nổi bàn tay của ta, th́ ta phong cho ngươi làm Tề Thiên Đại Thánh, nhưng nếu ngươi không nhẩy qua nổi bàn tay ta, th́ ngươi sẽ phải quay lại trung giới tu thân it kiếp mới mong đủ sức đoạt ngôi Thượng Đế.”

 

Tôn Ngộ Không nhủ thầm rằng đức Phật quả là một kẻ điên cuồng mà nó chưa từng được gặp, và xin nhận lời thách thức. Nó ra sức nhẩy một bước lớn nhất trong đời nó. Bước nhẩy quả rất xa, khiến hắn nghĩ là hắn đă tới ṿng ngoài vũ trụ. Nó nh́n thấy năm chiếc cột lớn, lấy bút đề hàng chữ: Tề Thiên Đại Thánh Đáo Thử Nhất Du, nghĩa là Tề Thiên Đại Thánh đi chơi qua chốn này, Viết xong tiểu tiện vào cột thứ nhất rồi mới dùng phép đằng vân trở lại, nói với đức Phật:

 -   Lăo tôn đă nhẩy qua khỏi bàn tay, người mau bảo Ngọc Hoàng nhượng chức.
 

Phật Thích Ca nổi giận mắng:

-          Con khỉ đái bậy, chưa ra khỏi tay ta, sao đă đ̣i nhượng chức?

Tôn Ngộ Không hiu hiu tự đắc, đáp:

-          Lăo Tôn nhẩy khỏi tay, qua đến chân trời, thấy có năm cột, với vầng mây xanh. Ta đă làm dấu rồi. Người không tin dến đó mà xem.

Phật Thích Ca nói:

-          Ta không cần đến làm ǵ, ngươi hăy cúi đầu xuống coi nhà ngươi đă nhẩy đến đâu.

Tôn Ngộ Không nh́n xuống, thấy ngón tay giữa của Phật Thích Ca có đề tám chữ: “Tề Thiên Đại Thánh Đáo thử nhất du.”, và dưới ngón tay cái c̣n bọt nước tiểu. Tôn Ngộ Không thất kinh lẩm bẩm:

-          Lạ thật! Ta đề tám chữ nơi cột chống trời, sao giờ đây ở nơi tay Phật. Thôi để ta xem lại.

 

Nghĩ vậy, Tôn Ngộ Không, liền nhẩy vọt lên, và Phật Thích Ca lật úp bàn tay xuống đất! Năm ngón tay của Phật hóa ra Ngủ Hành Sơn, đè Tôn Ngộ Không xuống đó. Năm trăm năm sau, Tôn Ngộ Không mới được tạm ra khỏi cảnh lao tù, với lời hứa đi theo pḥ Huyền Tăng sang Tây Trúc thỉnh kinh.

 

Chuyện của những kẻ cuồng thường trở thành đầu đề cho những chuyện cười, nhất là chuyện của nhưng kẻ cuồng mà không biết là ḿnh cuồng, và xa hơn nữa là chuyện nhưng kẻ cuồng mà vẫn đinh ninh là ḿnh khôn, tựa như Thiền thoại sau đây:

 

Có một nhà sư trẻ, khi ra mắt Lục Tổ Huệ Năng chỉ hơi nghiêng đầu thi lễ. Lục Tổ hỏi nhà sư v́ đâu mà tự hào như vậy. Nhà sư đáp: “Bởi đă đọc ba ngàn lần trọn bộ kinh Pháp Hoa.” Lục Tổ trả lời: “Nếu thầy hiểu rơ nghĩa kinh, chắc rằng thầy sẽ nghĩ rằng, đọc đến cả mười ngàn lần trọn bộ kinh cũng chẳng có điều ǵ đáng hănh diện.”

 

 Qua nhiều ưu hài, Thiền giả thường coi vị ngă như tấm mặt nạ, dùng trên sân khấu từ Đông sang Tây, đề che dấu căn tính thực của con người. Chiếc mặt nạ đó che dấu cái u minh của con người, và cũng chiếc mặt nạ đó chính là nét khôi hài trên nẻo đường giải thoát.

 

Sách Cảnh Đức Truyền Đang Lục, chép thoại của Hoà Thương Huệ Trung nhân một lần được triêu vào triều chầu vua Đường. Nhà vua phật ḷng v́ nhà sư không cung kính ngước nh́n ḿnh, bèn hỏi: “Bởi sao mà hoà thượng không để mắt tới Hoàng Đế nhà Đại Đường này?” Huệ Trung hỏi lại: “Bệ hạ có bao giờ nh́n lên trời không?” Hoàng Đế trả lời: “Có ta vẫn thường nh́n lên trời”. Huệ Trung hỏi tiếp: “Tâu Bệ hạ, thế trời có bao giờ đoái hoài tới Bệ hạ không?”

 

Một thoại tương tự là thoại về Thiền sư Keichu, thời Minh Trị Thiên Hoàng. Thống đốc thành Kyoto tới chùa thăm hoà thượng Keichu. Vị tăng tiếp khách tŕnh hoà thương tấm danh thiếp với hai ḍng chữ: “Kitagaki, Thống Đốc thành Kyoto.” Hoà Thượng Keichu trả lời qua vị tăng tiếp khách: “Ta không quen biết người này. Bảo ông ta về đi.” Nghe ông tăng tiếp khách lập lại lời hoà thượng, ông Thống Đốc, không hề nổi giận, lấy bút xóa ḍng chữ Thống đốc thành Kyoto trên tấm danh thiếp, và trao lại cho vị tăng tiếp khách để tŕnh hoà thượng. Khi hoà thượng Keichu nh́n thấy tấm danh thiếp, ngài vui vẻ nói: “Ồ vậy là ông Kitagaki. Mời ngài ta vào đây.”

 

Thoại thứ ba cũng lại là một thoại Nhật Bản. Vào thế kỷ XV, Thiền sư Ikkyu nhân một lần được mời tới dự một bữa tiệc do một thí chủ giầu sang tiếp đón. Thiền sư hoá trang thành một người ăn mày bần cùng. Thí chủ không nhận ra và xua đuổi ông. Thiền sư Ikkyu, quay về thay bộ áo đại lễ và trờ lại nhà thí chủ. Lần này ngài được hoan nghênh nhiệt liệt. Bước vào trong sảnh đường, Thiền sư cởi bỏ tấm áo đại lễ để lộ bộ quần áo rách nát của người ăn mày và nói: “Dường như thí chủ không mời bản thân tôi tới dự tiệc mà ngài chỉ cốt ư mời tấm áo đại lễ này thôi.”

 

 

 

 

 

Xem Kỳ 16

 

 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 

 

www.ninh-hoa.com