www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 


N CƯỜI THIỀN
 

 

 

 

 

IV


 

Trở lại sách Truyền Đăng Lục, Triệu Châu khuyên môn sinh bằng hai câu thơ:

 

              

Hữu Phật xứ bất đắc trụ

              

Vô Phật xứ cấp tẩu qua

 

Dịch là:

 

 Chốn có Phật chớ ngừng lại

Chốn không có Phật gấp chạy qua.

 

Một tăng sinh hỏi Đức Sơn [1]: “Phật là ai?”. Đức Sơn trả lời:
 

“Phật là một lăo Tỳ Khưu bên trời Tây.”

 

Thoại kể là Lâm Tế, người nói câu giết Phật giết tổ nếu muốn được giải thoátvề thăm tổ đ́nh, có một vị sư khách hỏi ngài rằng: “Xin Hoà Thượng cho biết ngài muốn vào lậy Phật trước hay vào lậy Tổ trước?” Lâm Tế trả lời: “Ta chẳng muốn lậy ai cả.” 

Có thầy tăng hỏi Phụng Thiền sư, ở Quốc Thanh Viện:

Đại ư của Phật Pháp là ǵ?

Thích Ca là ngưu đầu ngục tốt, Tổ sư là mă a diện bà.

Đạo Xước (562-645) dẫn chứng một quyển kinh trong An Lạc Tập, một trong những nguồn kinh sách chính của Tịnh Độ Tông [2]:

Kinh há chẳng nói dù chỉ một lần nghĩ nhớ đến Phật A Di Đà và xưng tụng danh hiệu ngài liền trừ được tội chướng sinh tử của chúng sinh trong 50 ngàn kiếp? Chỉ một niệm mà đă thế, huống hồ tu thường niệm, hắng sám hối?”

     Một thầy tăng hỏi Kim Sơn Đạt Quán [3]:

      Thầy có niệm Phật không?

       Sư đáp:

       Không hề.

       Tại sao?

       V́ e dơ miệng.


Theo sách Truyền Đăng Lục IX. 1.11 chép rằng Đức Phật thích Ca sau bốn mươi chín năm truyền đạo, rồi truyền y bát cho Phật Ca Diếp, đă có lần nói rằng: “Mẹ của mọi Pháp là Vô Pháp”. Sau này, khi Thiền tông vào tới Trung Nguyên, lại chủ trương bất lập văn tự, thế nên, người học Thiền chẳng ai ngạc nhiên v́ những của Lục Tỗ Huệ Năng xé kinh và các Thiền sư Tế Sơn và Hương Nghiêm đốt luận.  

Hoà Thượng Triệu Châu, có lần thượng đường bảo tăng chúng [4]:

Những điều tôi nói lên từ trước đến giờ rốt cuộc là ǵ? Hôm nay, không đành ḷng được, tôi lại phải nói với các ông một lần nữa. Trong thế giới cao rộng như thế này, có ǵ làm chướng ngại hoặc ràng buộc các ông? Nếu có cái ǵ, dầu nhỏ như mũi kim, nằm trên đường ông đi, hơạc chắn bước ông, hăy gạt qua bên cho tôi. Ông bảo thế nào là Phật, thế nào là Tổ? Thế nào là núi sông đại địa, là mặt trăng mặt trời, là ngôi sao? Thế nào là bốn đại, là năm uẩn? Tôi nói thế, chẳng qua chỉ là lời nói của môt lăo bà ở một cô thôn. Nếu t́nh cờ tôi gặp phải một vị nào tinh thâm nghe tôi dậy các ông như vậy ắt ông ta nắm lấy chân tôi ném xuống thang. Ông ta có ǵ trách cứ được không? Dầu sao, sao lại như thế được? Các ông chớ v́ lời tôi nói mà bị lôi kéo, hoặc phiền trách vẫn vơ. Trừ phi quư ông thấu đáo được tất cảm, bằng không, không bao giờ làm thế được. Hễ quư ông vô t́nh chấp vào lăo tăng là sa đọa mất, vả gẫy chân ngay.

Quế Sơn hỏi đồ đệ Dương Sơn:

    Trong bốn mươi quyển Niết Bàn Kinh, lời nào là lời Phật?   Lời nào là lời quỷ?

Dương Sơn trả lời:

   Tất cả là lời quỷ.

Quế Sơn nói:

    Kể từ nay khó c̣n ai căi lại ông nổi.

Giới nghiên cứu đồng ư là, đi quá xa trong việc bài bác kinh sách là làm mất điểm quy chiếu, là lầm lẫn tự do với phóng túng, là lẫn lộn ngu dốt với khôn ngoan. Có người cho rằng, trên bước đường học Phật,  cái nguy hại bời sự quá tin vào kinh sách rất nhỏ so với cái nguy hại của sự chối bỏ kinh luận.

 

Tác giả Phật tập giáo sử Thích Môn Chính, viết theo lập trường của Thiên Thai Tông, chỉ trích lập trường bài ảnh tượng của các Thiền Sư Thiền Tông như sau [5]:

Cái tệ hại của nó, quả thật, là những kẻ quê mùa dốt nát này, sau khi thăm viếng các Thiền viện, nghe các Thiền sư giảng pháp, họ thích thjú quá cỡ, và it chịu suy nhĩ về tinh thần của giáo thuyết, tự cho ḿnh là những bậc thầy, đă không những khinh miệt cổ đức, mà c̣n coi nhẹ kinh điển và nội dung của kinh điển với những phát ngôn bừa bại của họ.

Ngược lại, phương pháp tu tập nào cũng có điều hay cũng như có điều dở. Tất nhiên là các Thiền sư cũng biết rơ những nguy hại của việc bài ảnh tượng. Trong một buổi thuyết pháp, thượng tọa Ngưỡng Sơn Huệ Tĩnh nói [6]:

 Các người hết thẩy hăy hồi quang phản chiếu đừng nhớ đến lời ta. Kể từ vô thủy dến nay, các người đă quay lưng chỗ sáng, đâm đầu vào chỗ tối.Gốc rễ vọng tưởng đă ăn sâu, rốt lại khó mà nhổ trốc. V́ vậy tạm bày các phương tiện để tước đoạt những vọng thức thô thiển của các ngươi. Chẳng khác nào đem nhưng chiếc lá vàng để dỗ trẻ đừng khóc. Chảng có giá trị ǵ hết. Lại cũng như đem cả trăm thứ hóa vật và vàng bán chung ở một gian hàng. Hoá vật trao tay tùy theo đ̣i hỏi của khách hàng. V́ vậy ta nói: Thạch Đầu quả là một cửa tiệm vàng thật, c̣n ta là cửa tiệm tạp hóa. Có người đến kiếm phân chuột, ta cũng đưa cho. Kẻ khác đến kiếm vàng thật, ta cũng đưa cho.

Trong một bức thư gừi cho cao đồ xuất gia, Chân Như Đạo Nhân, ông viết:

Ngày nay có hai căn bệnh lớn lao đang nổi bật giữa nhưng người học Thiền, kể cả tăng lẫn tục. Hạng thứ nhấtnghĩ rằng có những điều kỳ lạ đặc ẩn dấu trong ngôn cú, và những người nghĩ tưởng như vậy có học nhiều ngôn cú. Hạng thứ hai đi tới cực đoan khác, họ quên rằng ngôn ngữ là ngón tay cho thấy mặt trăng ở đâu. Theo đuổi lối giảng dậy trong các kinh điển một cách mù quáng; kinh nói rằng ngôn ngữ làm trở ngại chánh kiến về Thiền đạo và Phật pháp, nên họ phế bỏ hết các ngôn giáo, chỉ ngồi mà nhắm mắt, rủ lông mày, như đă chết rồi. Họ bảo đó là tĩnh tọa. quán tâm và mặc chiếu […] họ c̣n dẫn dụ kẻ khác tin theo và thực hành thứ Thiền lầm lạc này.

 

Có nhiều Thiền giả đă chủ trương theo đúng lời sách Nam Hoa Kinh của Trang Tử [7]:

 

Có nơm là v́ cá

Đặng cá hăy quên nơm

Có ḍ là v́ thỏ

Đặng thỏ hăy quên ḍ

Có lời là v́ ư

Đặng ư hăy quên lời

Ta t́m đâu được người biết quên lời

Hầu cùng nhau đàm luận.

 

Không phải bất kỳ ai cũng là một chân nhân Đạo Giáo, nơm được cá th́ quên nơm, bẫy được thỏ th́ quên ḍ, hiểu được ư th́ quên lời; thế nên không phải Thiền giả nào cũng gặp Phât giết Phật, gặp Tổ giết tổ như Lâm Tế, hay xé kinh như Lục Tổ Huệ Năng, và  đốt luận như  Thiền sư Đức Sơn và Hương Nghiêm. Đằng khác, truyện xé kinh đốt luận dường như cũng nằm trong giáo lư xả chấp của Phật, thường biểu thị bằng chiếc bè pháp.

 

 

[1] Daiset teitaro Suzuky, Thiền Luận Tập II, Sđd., tr. 70.

[2] Daisetz teitaro Suzuki, Thiền Luận Tập II, tr. 219.

[3] Daisetz teitaro Suzuki, ibid. tr. 80.

[4] Daisetz teitaro Suzuki, Thiền Luận Tập I, tr. 593-594.

[5] Daiserz teitaro Suzuki, Thiền Luận Tập I, Sđd., tr. 81.

[6] Daisetz teitaro Suzuki, Thiền Luận Tập III, Sđd., tr. 68-69.

[7] Trang Tử Nam Hoa Kinh, bản dịch của Nguyễn Duy Cần, Đại Nam tái bản tại Hoa Kỳ, tr. 550.

 

 

oOo

 

Xem Kỳ 11

 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 

www.ninh-hoa.com