www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 

 

 


HỒ XUÂN HƯƠNG
Nếp Sống Hiện Sinh
Lê Phụng
 

 

 

Quyển 1

Kỳ 15:

 

III

 

 

Để bắt đầu việc đối chiếu thơ Hồ Xuân Hương và Nguyễn Du với truyện hư cấu của Jean Paul Sartre, người đọc thấy trên mặt cấu trúc đoạn truyện Kiều sang nhà Kim Trọng và trong thơ Hồ Xuân Hương vai chính cùng là người nữ, ngược lại trong truyện Jean Paul Sartre lấy vai nam làm vai chính.

Điểm khác biệt là trong thơ Hồ Xuân Hương vai nam chỉ hiện ra dưới những hành động và không hề nói một lời, và trong đoạn Kiều sang nhà Kim Trọng, trích dẫn, Kim Trọng không nói ǵ khác là đồng t́nh với Thúy Kiều không để sa vào cảnh của Thôi Trương. Khác với vai nữ trong truyện hư cấu của Jean Paul Sartre là vai nữ trong thơ Hồ Xuân Hương, cũng như vai Thúy Kiều trong đoạn trích dẫn, luôn luôn có sẵn một toan tính.

Trong đoạn Truyện Kiều sang nhà Kim Trọng, Thúy Kiều ngăn cản Kim Trọng chớ đề sóng t́nh lôi cuốn mà làm hoen ố mối chân t́nh giữa hai người.

 

Trong bài Bánh Trôi, người thơ c̣n toan tính truyện giữ tấm ḷng son; trong bài con ốc nhồi, nàng mời người quân tử của nàng bóc yếm và ngăn ngựi quân t ngó ngoáy lỗ trôn; và trong bài Quả Mít nàng mời quân tử đóng cọc đừng mân mó để nhựa dính tay.

 

Toan tính giữ tấm ḷng son phải chăng Hồ Xuân Hương hành xử trọn vẹn theo ước lệ của tập tục hay tại người nặn không phải là người nàng mơ ước hay tại chính nàng không buông ḿnh theo ngọn sóng t́nh?

Mời người quân tử bóc yếm và ngăn người quân tử đừng ngó ngoáy lỗ trôn phải chăng Hồ Xuân Hương chưa trọn quên tại ngă của nàng, ra khỏi ṿng giàng buộc của tập tục nhưng c̣n lưỡng lự đặt bước đầu tự do cư xử cho ḿnh khiến nàng t́m cách làm lạc hướng giáp công của người quân tử? Hay đằng khác bởi người quân tử chưa mười phân vẹn mười trong mắt nàng?

Mời người quân tử đóng cọc và ngăn người quân tử đừng mó máy để nhựa khỏi ra tay phải chăng Hồ Xuân Hương đă buông ḿnh theo ngọn sóng t́nh, quên hẳn giàng buộc của tập tục và chỉ c̣n trọn vẹn tự do chọn lựa cho ḿnh. Hay là lúc này người quân tử đúng là người nàng hằng ước mơ?

Người đọc thơ thấy dường như Hồ Xuân Hưong tự ư quyết định giữ tấm ḷng son trong bài Bánh Trôi, tựa như Thúy Kiều đă không b tấm nhị đào cho Kim Trọng. Phải chăng như vậy cũng như người nữ trong hư cấu của Jean Paul Sartre, và cũng như Thúy Kiều, Hồ Xuân Hương lúc này không xử sự thực ḷng? Đằng khác xủ sự không thực ḷng dưới áp lực của tập tục như Thúy Kiều muốn giữ tiết hạnh với Kim Trọng hay như Hồ Xuân Hương muốn giữ tấm ḷng son, điểm Jean Paul Sartre cho là thiếu can đảm, nếu không là hèn nhát.

 

Đằng khác, đọc bài Con Ốc Nhồi, người đọc thấy Hồ Xuân Hương mời người quân tử bóc yếm và ngăn người quân tử đừng ngó ngoáy lỗ trôn, phải chăng Hồ Xuân Hương bắt đầu muốn bước ra ngoài ṿng trói buộc của tri thức nhưng vẫn chưa hoàn toàn tự do buông ḿnh theo ngọn sóng t́nh. Người đọc thơ thấy dường như mối tương quan giữa Hồ Xuân Hương với người bạn trai dương như đă khá thân thiết đến mức mô tả trong câu thứ tư:

Xin đừng ngó ngoáy lỗ trôn tôi.

 

Mời người nam trong câu thứ ba:

 

Quân tử có yêu thời bóc yếm

 

dường như Hồ Xuân Hương muốn thay đổi ‘mục tiêu’ của người nam. Sự thay đổi mục tiêu này là một toan tính rất khéo léo: không làm mất ḷng người nam, không làm mất vui buổi ‘ngồi kề bên nhau’ đă đến lúc sóng t́nh dường đă xiêu xiêu, đồng thời ngăn người nam tiến xa hơn nữa trong việc chàng đang toan tính. Phải chăng lúc này Hồ Xuân Hương không b ngọn sóng t́nh lôi cuốn? Ngược lại, nếu Hồ Xuân Hương cũng đang b ngọn sóng t́nh lôi quốn mà cố quên, th́ xử sự của Hồ Xuân Hương lúc này cũng chẳng khác ǵ xử sự của vai nữ trong hư cấu của Jean Paul Sartre:

không rút bàn tay của ḿnh ra khỏi bàn tay nóng hổi của người bạn v́ e làm mất vui buổi gặp gỡ, và làm mất ḷng người bạn trai mới.

 

Bằng đúng như vậy, cũng như vai nữ trong hư cấu của Jean Paul Sartre, trong bài Con Ốc Nhồi, Hồ Xuân Hương xử sự không thật ḷng.

 

Trái lại, trong bài Qủa Mít, Hồ Xuân Hương hoàn toàn tự do, buông ḿnh trên ngọn sóng t́nh, thực ḷng mời đón người quân tử chung vui, nói rơ cho người quân tử biết những ǵ người thơ muốn cũng như những ǵ người thơ không muốn. Phải chăng cảnh huống này của người thơ là do người quân tử xứng đôi vừa ư tạo nên cho Hồ Xuân Hương? Phải chăng xử sự này của H Xuân Hương là một xử sự với trọn vẹn thực ḷng?

 

 

 


 

 

 

 

Xem Kỳ 16

 

 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 

 

www.ninh-hoa.com