www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 

 

 


HỒ XUÂN HƯƠNG
Nếp Sống Hiện Sinh
Lê Phụng
 

 

 

Quyển 1

Kỳ 7:

 

 

II 

 

 

Hồ Xuân Hương cũng nói về cái nh́n của người thứ ba trên cặp trai gái nhân ngày hội xuân, trong bài

 

Đánh Đu

 

Bốn cột khen ai khéo khéo trồng

Người th́ lên đánh kẻ ngồi trông

Trai đu gối hạc khom khom cật

Gái uốn lưng ong ngửa ngửa ḷng

Bốn mảnh quần hồng bay phấp phới

Hai hàng chân ngọc duỗi song song

Chơi xuân đă biết xuân chăng tá

Cọc đă nhổ rồi lỗ bỏ không.

 

Cặp trai gái bay bổng trên cây đu nhân ngày hội xuân, dưới chân cây đu có kẻ thứ ba không lên đánh ngồi trông. Cái vui của cặp trai gái trên cây đu là h́nh ảnh sống động của t́nh yêu theo Jean Paul Sartre mô tả trên đây.

 

Ở bên này cây đu :

 

Trai đu gối hạc khom khom cật

Gái uốn lưng ong ngửa ngửa ḷng

 

Trai giữ vai chủ thể, gái giữ vai vật thể : tạo ra sự cân bằng trong t́nh yêu.

 

Đề tiếp tục cảnh

 

Bốn mảnh quần hồng bay phấp phới

Hai hàng chân ngọc duỗi song song

 

sang bên kia cây đu tất nhiên đến lượt :

 

Gái đu gối hạc khom khom cật

Trai uốn lưng ong ngửa ngửa ḷng

 

Gái giữ vai chủ thể, trai giữ vai vật thể để duy tŕ sự cân bằng trong t́nh yêu. Phải chăng h́nh ảnh cây đu như vậy là một thí dụ cụ thể cho thấy sự giao hoán giữa chủ thể và vật thể của một căp uyên ương?

Cái vui của cặp trai gái lên đánh đu tàn lụi dưới cái nh́n của người ngồi trông qua hai câu đậm mầu đạo đức :

 

Chơi xuân đă biết xuân chăng tá

Cọc đă nhổ rồi lỗ bỏ không.

 

Dưới cái nh́n của người thứ ba, người nam dường chợt thấy người người nữ là cái lỗ, và người nữ cũng bỗng  thấy người nam là cái cọc. Phải chăng như vậy trạng thái cân bằng giữa cặp nam nữ đổ vỡ?

 

Trở lại bài Đánh Cờ Người, theo dơi những cử chỉ yêu đương của chàng, người đọc thấy như chàng đang giữ vai chủ thể, ngược lại những cử chỉ đón nhn của thiếp chứng tỏ là nàng đang giữ vai vật thể, và tự buông ḿnh theo việc lèo lái của chàng. Như vậy chàng dường như đáp ứng đúng với điều thiếp chờ đợi nơi chàng : chàng giữ vai chủ thể và nàng giữ vai vật thể. Phải chăng t́nh yêu giữa chàng và nàng phút giây đó là phút giây t́nh yêu ảo tưởng đang thành sự thực, như h́nh ảnh cặp trai gái bay bổng trên cây đu trong bài Đánh Đu?

 

Rồi tới câu thứ 18 :

 

Thua th́ thua cố níu lấy con

 

dường như Hồ Xuân Hương cho người đọc thấy là thiếp tuy tự đặt ḿnh vào địa vị vật thể và để chàng giữ vai chủ thể, nhưng nàng không bỏ mất tự do trong dự tính lấy con, đúng theo câu tục ngữ :

 

Một của một con ai từ.

 

Như vậy, đôi uyên ương trong bài Đánh Cờ Người, đă đặt tới trạng thái cân bằng ảo tưởng của t́nh yêu, và đồng thời vẫn tự do thực hiện điều hằng ước muốn, Phải chăng cặp uyên uơng này đă có những giây phút đích đáng

dùng bàn son quân ngà để giải buồn, đúng như Jean Paul Sartre đă viết như đă trích dẫn trên đây và chép lại như sau :

C’est là le fond de la joie d’amour, lorsqu’elle existe : nous sentir justifiés d’exister.

mà riêng thiếp vẫn giữ trọn vẹn được tự do toan tính?

Hành động giữ trọn vẹn tự do toan tính này, phải chăng chính là hành động ca người nữ tự do nhập cuộc hiện sinh, s’engager?

 

Đằng khác, t́nh yêu trong đời sống thực tế hàng ngày nào có khác ǵ truyện khí tượng, ngày nắng ngày mưa, luôn luôn thay đổi. Phải chăng v́ vậy, ngay trong khi được chàng ân cần yêu thương, thiếp vẫn có thể cảm thấy ḿnh như chiếc :

 

Trống Thủng

 

Của em bưng bít vẫn bùi ngùi

Nó thủng v́ chưng kẻ nặng dùi

Ngày vắng đập tung dăm bẩy chiếc

Đêm thanh tom cắc một đôi hời

Khi giang thẳng cánh bù khi cúi

Chiến đứng không thôi lại chiến ngồi

Nhắn nhủ ai về thương lấy với

Thịt da ai cũng thế mà thôi.

 

Trở lại bài Đánh Cờ Người, phải chăng hành động nhập cuộc hiện sinh của người nữ:

 

Thua th́ thua cố níu lấy con

 

đưa tới hậu quả mà Hồ Xuân Hương ghi lại trong bài :

 

Không Chồng Mà Chửa

 

Cả nể cho nên hoá dở dang

Nỗi niềm chàng có biết chăng chàng

Duyên thiên chưa thấy nho đầu dọc

Phận liễu sao đà nảy nét ngang

Cái nghĩa trăm năm chàng nhớ chửa

Mảnh t́nh một khối thiếp xin mang

Quản bao miệng thế lời chênh lệch

Không có nhưng mà có mới ngoan.

 

Người thơ nhận mọi hậu quả do toan tính đưa tới hành động nhập cuộc hiện sinh của nàng không một lời trách móc người bạn t́nh, ngoài ước mong chàng đừng quên cái nghĩa trăm năm.

 

Trong vấn đề giao tiếp giữa ta và tha nhân, sau chủ đề t́nh yêu, Jean Paul Sartre bàn tới chủ đề tính dục, désir, giữa người nam với người nữ, rồi tới chủ đề đồng t́nh luyến ái. Jean Paul Sartre không bàn tới tính dục của nhng người dở nam dở nữ, sinh ra đời không rơ thuộc giới nam hay giới nữ. Hồ Xuân Hương có bài nói về chủ đề này. Đó là bài :

 

Quan Th

 

Mười hai bà mụ ghét chi nhau

Đem cái xuân t́nh vứt bỏ đâu

Rúc rích thây cha con chuột nhắt

Vo ve mặc mẹ cái ong bầu

Đố ai biết đó vông hay trốc

C̣n kẻ nào hay cuống với đầu

Thôi thế th́ thôi thôi cũng được

Ngh́n năm càng khỏi tiếng nương dâu.

 

Bài thơ này dùng bốn câu tục ngữ. Câu thứ ba lấy hứng từ câu:

Con gái mười bẩy mười ba,

Đêm nằm với mẹ chuột tha mất l....

Câu thứ tư cũng khởi hứng từ câu:

Bà già đánh trống long bong

Vừa đi vừa nhẩy con ong đốt l...

 

Câu thứ năm suy từ câu tục ngữ:

 

Ngồi: lá vông, chổng mông lá trốc

 

Câu thứ sáu cũng lấy hứng từ tục ngữ:

 

Đầu tṛ xuống cuống trỏ lên

tạo nên h́nh ảnh bộ sinh dực nam.

 

Bài thơ có tựa đề là Quan Thị, mô tả người có tật dở nam dở nữ đi làm quan thị. Có người bác bỏ đầu đề này và đổi ra là Vô Âm Nữ. Thực t́nh người trong bài thơ chẳng phải nam chẳng phải nữ, nam hay nử là gia đ́nh đă lựa chọn cho họ từ thủa sơ sinh. Theo Hồ Xuân Hương, người dở nam dở nữ thây cha con chuột nhắt, và mặc mẹ cái ong bầu, nên dường như không c̣n bị áp lực của tính dục. Câu chuyện thực sự không đơn giản như vậy. Ngày nay vấn đề người có chứng dở nam dở nữ hăy c̣n là một vấn đề mà giới khoa học c̣n đang lưu tâm nghiên cứu.

 

 

 


 

 

 

 

 

 

Xem Kỳ 8

 

 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 

 

www.ninh-hoa.com