www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 

 

 


HỒ XUÂN HƯƠNG
Tiếng Nói Đại Chúng
Lê Phụng
 

 

 

 

Quyển 2

Kỳ 45: (tiếp Kỳ 44)

 

6

 

Theo Dương Quảng Hàm 66, bài Đèo Ba Dội c̣n đầu đề là Qua Đèo Ngang Tức Cảnh. Đèo Ngang thuộc về rặng núi Hoành Sơn, trên ranh giới hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng B́nh, chắn ngang đường Thiên Lư từ Bắc vào Nam.

Trong văn học, ngoài Hồ Xuân Hương c̣n có Bà Huyện Thanh Quan cũng có bài vịnh Đèo Ngang như sau.

 

Qua Đèo Ngang Tức Cảnh

 

Bước tới đèo ngang bóng xế tà

Cỏ cây chen đá la chen hoa

Lom khom dưới núi tiều vài chú

Lác đác bên sông chợ mấy nhà

Nhớ nước đau ḷng con quốc quốc

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia

Dừng chân đúng lại tṛi non nước

Một mảnh t́nh riêng ta với ta.

 

Dương Quảng Hàm67 đă chú giải tường tận bài thơ của Bà Huyện Thanh Quan. Điểm đáng lưu ư khác là mối tương quan giữa bài thơ của bà Huyện Thanh Quan với bài thơ của Hồ Xuân Hương. C hai cùng ngâm vịnh một thắng cảnh nổi tiếng của đất nước. Cả hai bài cùng không dùng điển tích không dùng chữ nho. Điểm khác biệt duờng như là vị trí của hai nữ sĩ lức sáng tác bài thơ. Bà Huyện Thanh Quan làm thơ khi lên tới đỉnh đèo, nên bà đă thấy mấy người thợ củi bên sườn núi, thấy dẫy phố chợ ven sông, nghe thấy tiếng chim quốc chim gia. Hồ Xuân Hương th́ dường như đă xuống chân đèo, qua cửa Hoàng Sơn Quan, nh́n lại cửa quan mà thành thơ. Điểm tương đồng giữa Bà Huyện Thanh Quan và Hồ Xuân Hương là c hai nữ sĩ cùng lấy cái hồng nhan ra đo thời gian nữ giới. Đối cảnh sinh t́nh, Bà Huyện Thanh Quan mang cái ta với ta ra đối với cái trời non nước. Vậy là Bà

Huyện Thanh Quan đă gặp Hồ Xuân Hương khi nữ sĩ Cổ Nguyệt này mang cái hồng nhan sánh với nước non, như viết trong bài Tự T́nh I đă xét trên đây. Người đọc thơ tự hỏi, phải chăng sự tương đống này là đương nhiên như Hồ Xuân Hương đă viết trong câu kết bài Trống Thủng:

 

Thịt da ai cũng thế mà thôi.

Trên một hướng khác, trong hai câu kết bài Đèo Ba Dội:

 

Hiền nhân quân tử ai là chẳng

Mỏi gối chồn chân vẫn muốn trèo

phải chăng Hồ Xuân Hương dường như đầy tự tin, muốn nâng cao thời gian đứng thẳng tựa như trong câu kết bài Tự T́nh III:

Thân này đâu đă chịu già tom.

Trở lại ḍng thơ hang động, trần động thường tiêu biểu cho trời tṛn, mặt động tiêu biểu cho đất vuông. Trong ḷng động là vùng ánh sáng hóa cùng bóng tối. Ánh sáng này tựa như ánh sáng trong giấc mơ. Ánh sáng này in bóng cảnh vật trên vách đá. Những h́nh ảnh đó dường như những h́nh ảnh như hư như thực trong thơ Baudelaire:

Et que les grands piliers droits et majestueux

Rendraient pareils, le soir, aux grottes basaltiques

(La Vie Antérieur)

 

Những h́nh ảnh như hư như thực đó dường như ư ngoài lời trong bài Đèo Ba Dội. Diễn tả ư ngoài lời trong bài thơ đó của Hồ Xuân Hương có l không có ǵ hơn bức tranh L’Origine du Monde của Gustave Courbet, (xem phụ bản 8) hoàn tất vào năm 1886.

Phụ bản số 8. L’Origine du Monde.

Giới phê b́nh hội họa cho biết là Gustave Courbet vẽ bức L’Origine du Monde theo ư của Khalil Bey, một nhà ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ vốn ưa thíchsưu tầm tác phẩm hội họa. Bức tranh sau đó truyền qua tay nhiều người. Có một thời gian bức tranh xuất hiện tại Budapest, thủ đô nước Hung Gia Lợi tại Trung Âu. Vào thập niên những năm 50 vừa qua, nhà phân tâm học người Pháp Jaques Lacan từng làm chủ bức tranh. Ông không treo tại nhà riêng hay pḥng mạch mà treo tại ngôi nhà nghỉ mát. Ông nhờ họa sĩ André Masson vẽ một bức tranh khác treo trùm lên bức L’Origine du Monde của Gustave Courbet. Từ năm 1995, bức L’Origine du Monde được mang ra triển lăm trước công chúng tại viện bảo tàng Orsay tại Paris. Tiểu sử bức tranh đă được viết thành truyện quay thành phim do hăng Arte-Video phát hành.

 

 

 


 

66 Dương Quảng Hàm, Quốc Văn Trích Diễm, nhà xuất bản Bốn Phương, Saigon 1953,

67 Dương Quảng Hàm, sách đă dẫn, tr. 41-42

 

 

 

 

 

Xem Kỳ 46

 

 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 

 

www.ninh-hoa.com