www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 

 

 


HỒ XUÂN HƯƠNG
Tiếng Nói Đại Chúng
Lê Phụng
 

 

 

 

Quyển 2

Kỳ 43: (tiếp Kỳ 42)

 

6

 

Tranh Gustave Courbet thường có một tiêu điểm, focal point. Đó là một khoảng mầu đen đặt gần trung tâm bức tranh. Tiêu điểm trong bức The Source of Loue là cửa động. Trên phụ bản 6, người xem tranh thấy một ḍng nước từ trong hang chẩy ra ngoài và hơi nghiêng về phía trái. Ngược ḍng nước, người xem tranh nh́n sâu vào ḷng hang. Mờ mờ hiện giữa ḷng hang là một cột đá chia ḷng hang làm hai phần. Bóng cột đá hiện mờ mờ trên mặt nuớc cũng chia ḍng nước thành hai. Vách đá và mt nước cùng mầu đen: giữa vách đá và mặt nước vẫn có sự phân biệt dầu không có ǵ khác biệt. Người xem tranh vẫn nhận biết đâu là ḍng nuớc đâu là vách đá.

Đó là cái khác biệt giữa mầu đen và mầu đen trên tiêu điểm bức tranh.

 

H́nh ảnh ḍng nước từ ḷng hang chẩy ra như tạo nên âm thanh trong tai người xem tranh. Đối chiếu với thơ Hồ Xuân Hương, trong bài Hang Cắc Cớ, tiếng nước tượng thanh bằng hai ch lơm bơm, cùng vần với ba chữ

hỏm ḥm hom mô tả cửa hang. Trong bài Động Hương Tích, cửa hang vẽ bằng ba chữ hỏm ḥm hom, và tiếng nước vang vọng trong hai chữ thánh thót. Sang bài Hang Thánh Hóa, cửa hang mô tả bằng chữ ngoàm, và tiếng nước đổi thành cảm xúc trên đầu ngón tay qua ba chữ mó lam nham. Phải chăng âm thanh trong ḷng hang trong tranh Gustave Courbet và trong thơ Hồ Xuân Hương có đặc tính đúng như nhận xét của D. H. Lawrence60:

 

The ears can hear deeper than eyes can see.

 

Tiếng sóng là ngôn ngữ của ḍng nước, như ḷi thơ Paul Eluard61:

 

Je tiens le flot de la rivière comme un violon

 

Hay gần gận hơn đối với người Việt Nam là hai câu mở đầu bài Côn Sơn Ca của Nguyễn Trăi (1380-1442):

 

Côn Sơn hũu tuyền

Kỳ thanh lănh lănh nhiên

Ngô dĩ vi huyền cầm

dịch là:

Côn Sơn có suối quanh co

Nước tuôn róc rách nhỏ to tiếng đàn.

Ngôn ngữ đó tạo nên sự tương ứng giữa h́nh ảnh và âm ba như Gaston Bachelard62 từng viết:

[...] la cascade fracasse ou le ruisseau balbute. L’imagination est un bruiteur elle doit amplifier ou assourdir. Une fois l’imagination maitresse des correspondances dynamiques, les images parlent vraiment.

 

Như vậy, phải chăng không riêng khoảng mầu đen tiêu điểm trên tranh, tượng trưng cho cửa hang cửa động trong tranh Gustave Courbet, tương ứng với những nét tượng h́nh trong thơ Hồ Xuân Hương mà mầu đen ḍng

nước tuôn ra khỏi cửa hang trong tranh Gustave Courbet c̣n tương ứng với nhng tiếng tượng thanh trong thơ Hồ Xuân Hương?

Trich dẫn hai câu thơ của Wordsworth:

 

And beauty born of murmuring sound

Shall pass into her face

(Three Years She Grew).

Gaston Bachelard viết tiếp:

 

On comprendra cette correspondance des images au son, si l’on médite ces vers subtils où “une jeune fille, penchée sur le ruisseau, sent passer dans ses traits la beauté qui nait du son murmurant”.

 

Nếu đúng như lời Gaston Bachelard, phải chăng, từ tiếng nước trong tranh Gustave Courbet và trong thơ Hồ Xuân Hương, không chỉ ca tụng và phô bày cái đẹp của ḷng hang cửa động, mà c̣n dấy lên trong tâm tưởng người đọc thơ cũng như người xem tranh cái đẹp của nữ tính?

 

 

 


 

60 D.H. Lawrence, Psychoanalysis and the Inconscious, Gaston Bachelard trích dẫn trong La Terre et les Rêveries de Repos, Corti, Paris 2004, tr. 217.

61 Paul Éluard, Le Livre Ouvert, Gallimard, Paris, 1981, p. 68

62 Gaston Bachelard, L’eau et Les Rêves, livre de poche, Paris 2001, p. 218.


 

 

 

Xem Kỳ 44

 

 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 

 

www.ninh-hoa.com