www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 

 

 


HỒ XUÂN HƯƠNG
Tiếng Nói Đại Chúng
Lê Phụng
 

 

 

 

Quyển 2

Kỳ 39: (tiếp Kỳ 38)

 

6

 

Thời gian nữ tính khác hẳn thời gian thông thường của ngựi đời, tỷ như thời gian Tản Đà55 (1889-1939) mô tả trong bài:

 

Đêm Thu Trông Trăng

 

Đêm thu trăng sáng một trời

Một ḿnh ngồi tưởng sự đời nghĩ quanh

Nghĩ cho muôn vật hoá sinh

Ở trong vũ trụ cái h́nh ra chi

Trăng kia tṛn được mấy khi

Hoa kia nở được mấy kỳ hỡi hoa

Gái tơ quá lứa đă già

Con tằm ruốt ruột thời là dộng non

Khúc sông bồi lớp nên cồn

Dâu xanh băi bể đá ṃn nước khe

Đồng không con đóm lập ḷe

Khách trần lối ấy đi về những ai

[...]

 

Thời gian trong thơ Tản Đà là thời gian liên tục vô tận, trong thời gian này, mọi vật đều chung một tính vô thường. Giới nghiên cứu văn học gọi thời gian liên tục, như ḍng nước chẩy xuôi, trong thơ Tản Đà là thời gian nằm ngang, temps horizintal. Bởi khác biệt với thời gian nằm ngang, thời gian nữ tính trong thơ Hồ Xuân Hương là thời gian đứng thẳng, temps vertical.

 

Theo Gaston Bachelard56 thời gian đứng thẳng, lên cao xuống thấp. Lúc thời gian đứng thẳng xuống thấp tới thiên đế là cảnh con người sống trong địa ngục; khi thời gian đúng thẳng lên cao thiên đỉnh là khi con người thấy tâm thân sống trong cơi cực lạc chín rơ mười. Trở lại bài hỏi trăng, phải chăng v́ chuyển vận lên xuống của thời gian đứng thẳng mà Hồ Xuân Hương thầy con trăng phô tuyết trắng lúc đêm vắng rồi để tạnh ḷng son buổi ngày xanh, lúc như lơ lửng chờ ai, lúc như có t́nh riêng với nước non?

Trở lại ḍng thơ Tự T́nh của Hồ Xuân Hương, dường như không khỏi nghi ngờ sức mạnh của nữ tính, người trong thơ trở thành thụ động. Nàng trao tay chèo lái con thuyền t́nh vào tay người thăm ván:

 

Tự T́nh II

 

Chiếc bách buồn về phận nổi nênh

Giữa ḍng ngao ngán nỗi lênh đênh

Lưng khoang t́nh nghĩa dường lai láng

Nửa mạn phong ba luống bập bềnh

Cầm lái mặc ai lăm đỗ bến

Dong lèo thây kẻ rắp xuôi ghềnh

Ấy ai thăm ván căm ḷng vậy

Ngán nôi ôm đàn những táp tênh.

 

Nếu cho thời điểm trong tranh là lúc về sáng, th́ người xem tranh lại nhớ tới bài sau đây của Hồ Xuân Hương:

 

Phụ bản 4 Sleeping Nymph

 

 

Tự T́nh III

 

Tiếng gà văng vẳng gáy trên hom

Oán hận trông ra khắp một cḥm

Mơ thẳm không khua mà cũng cốc

Chuông sầu chẳng đánh cớ sao om

Trước nghe những tiếng thêm rầu rĩ

Sau giận v́ duyên để mơm ṃm

Tài tử văn nhân ai đó tá

Thân này đâu chịu già tom.

 

Tàn đêm về sáng, nửa thức nửa ngủ, người trong tranh nh́n lại nữ tính của ḿnh mà không khỏi thoáng buồn cho cảnh cô đơn. Nàng vẫn chưa chọn được ai xứng mặt tài tử văn nhân, để đón nhận làm prince charmant, làm Mr. Right. nhưng rồi người trong thơ bỗng lấy lại được niềm tự tin ở nữ tính của ḿnh:

 

Thân này đâu đă chịu già tom.

 

 


 

55 Thơ Tản Đà, Vũ Quần Phương tuyển chọn, Văn Học, t.p. Hồ Chí Minh, 1989, tr. 180-181.

56 Gaston Bachelard, L’Intuition de l’Instant, Le Livre de Poche, Stock, Paris, 1992, p. 107.


 

 

 

Xem Kỳ 40

 

 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 

 

www.ninh-hoa.com