www.ninh-hoa.com



 

Trở về d_bb  ĐHKH

 

Trở về Trang Tác Giả

 

 

 

Giáo Sư
LÊ PHỤNG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Main Menu

 
 

 

 

 


HỒ XUÂN HƯƠNG
Tiếng Nói Đại Chúng
Lê Phụng
 

 

 

 

Quyển 2

Kỳ 38: (tiếp Kỳ 37)

 

6

 

Tiếp tới là ḍng tranh vẽ phụ nữ khỏa thân của Gustave Courbet. Đặc sắc của tranh Gustave Courbet là nét hiện thực. Họa sĩ không nhắm phô bầy cái đẹp lư tưởng cho người trong tranh, mà ngược lại tạo cho người trong tranh những dáng điệu biểu lộ t́nh cảm của người trong tranh. Một trong nhưng bức tranh là bức Sleeping Nymph, hoàn tất vào năm 1866 (xem phụ bản 4).

 

Người trong tranh là một cô gái tóc vàng khỏa thân, ngủ trên chiếc giường hẹp, đầu gối cao, trong một căn pḥng mờ sáng, phía trên có một tấm màn dầy. Nàng quấn chiếc chăn đơn trắng dưới chân, để hở nửa ngực, bụng và

cặp đùi. Khuôn mặt nh́n nghiêng, có vẻ như như trong giấc ngủ. Khó mà biết lúc này là lúc nửa đêm hay là lúc sớm mai. Giả thử là lúc nửa đêm, th́ người xem tranh nhớ tới bài sau đây của Hồ Xuân Hương:

 

Tự T́nh II

 

Canh khuya văng vẳng trống canh dồn

Trơ cái hồng nhan với nươc non

Chén rươu hương đưa say lại tỉnh

Vừng trăng bóng xế nguyệt chưa tṛn

Xiên ngang mặt đất rêu từng đám

Đâm toạc chân mây đá mấy ḥn

Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại

Mảnh t́nh san sẻ tư cỏn con.

 

Cảnh thơ là cảnh nửa đêm, tiếng trống sang canh đổ dồn, người trong tranh nửa thức nửa ngủ, đem cái má hồng dường như đang sớm phai của ḿnh sánh với cái muôn thủa nước non. Rượu say rồi lại tỉnh, càng thêm buồn cho điều ngày tháng thoi đưa trăng tṛn lại khuyết. Như vậy là người thơ phơi bày nữ tính với thời gian. Thế nên thời gian trong thơ Hồ Xuân Hương và trong tranh Gustave Courbet khác với thời gian thường gặp trong thơ văn giới. Thời gian trong thơ Hồ Xuân Hương và trong tranh Gustave Courbet đo bằng cái hồng nhan. Điều này khiến người đọc thơ cũng như người xem tranh nhớ tới cái thời gian nữ giới của vai nữ trong cuốn Autrement Dit của nữ sĩ Pháp Marie Cardinal54, như sau:

 

le temps de la femme est toujours présent, toujours inclus dans sa vie réglée par ses règles, coupé en tranches par sa fécondité. Pas un seul mot pour traduire

ma durée, car je crois que les femmes n’ont pas de la durée le même sens que les hommes, elles savent vivre la gestion de l’intérieur.

 

Điểm đáng lưu ư là thời gian nữ giới, le temps de la femme, như Marie Cardinal định nghĩa trên đây, chính là những điều Hồ Xuân Hương mang ra hỏi trăng trong bài

 

Vấn Nguyệt

 

Mấy vạn năm nay vẫn hăy c̣n

Csao khi khuyết lại khi tṛn

Hỏi con Ngọc Thỏ bao nhiêu tuổi

Chớ chị Hằng Nga đă mấy con

Đêm vắng cớ chi phô tuyết trắng

Ngày xanh sao nỡ tạnh ḷng son

Năm canh lơ lủng chờ ai đó

Hay có t́nh riêng với nước non.

 

Trong hai câu mở đầu, Hồ Xuân Hương dùng h́nh ảnh con trăng tháng tháng khi đầy khi khuyết, một h́nh ảnh quen thuộc với nhiều sắc dân liên kết h́nh ảnh con trăng với câu chuyện tháng trồi tháng sụt của người nữ, để lấy con trăng làm tiêu biểu cho giới nữ. Trong câu ba và bốn, Hồ Xuân Hương lần lượt hỏi tuổi con Ngọc Thỏ và số con của chị Hằng Nga, những h́nh ảnh gợi lên cái th́ của người con gái và cái cắt khúc gián đoạn v́ nhng kỳ sinh nở trong đời làm mẹ. Đó chính là ba điều Marie Cardinal dùng để định nghĩa thời gian nữ tính.

 

 

 


 

54 Marie Cardinal, Autrement Dit, Gasset, Paris 1977, p. 97.

 


 

 

 

Xem Kỳ 39

 

 

 

 

 

LÊ PHỤNG
 

 

 

www.ninh-hoa.com